Interakcje / Antyestrogeny / Antyestrogeny i inhibitory kinaz janusowych
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu antyestrogenu i inhibitora kinaz janusowych należy w miarę możliwości wybrać leki, które nie wpływają na swój metabolizm, a gdy to niemożliwe, ściśle kontrolować skuteczność i działania niepożądane antyestrogenu.
Jeśli przyjmujesz lek antyestrogenowy i lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, upewnij się, że onkolog i hematolog wiedzą o obu lekach, i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Interakcja klasy Antyestrogeny + inhibitory kinaz janusowych
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Antyestrogeny
- fulwestrant, tamoksyfen, elacestrant, toremifen
- Inhibitory kinaz janusowych
- ruksolitynib, fedratynib
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- fulwestrant – Fulwestrant jest rozkładany kilkoma równoległymi szlakami, głównie przez sprzęganie i przemiany podobne do przemian steroidów. Leki hamujące enzymy wątrobowe nie zmieniają istotnie jego stężenia, więc nie wchodzi w interakcję z fedratynibem.
- ruksolitynib – Ruksolitynib nie hamuje istotnie enzymów cytochromu P450 ani białek transportujących. Nie zmienia więc metabolizmu antyestrogenów, a same antyestrogeny nie wpływają istotnie na jego stężenie.
Niekorzystna interakcjaAntyestrogeny (np. tamoksyfen, elacestrant, toremifen)+ Inhibitory kinaz janusowych (np. fedratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antyestrogenu i inhibitora kinaz janusowych należy w miarę możliwości wybrać leki, które nie wpływają na swój metabolizm, a gdy to niemożliwe, ściśle kontrolować skuteczność i działania niepożądane antyestrogenu.Jeśli przyjmujesz lek antyestrogenowy i lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, upewnij się, że onkolog i hematolog wiedzą o obu lekach, i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek antyestrogenowy i lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, upewnij się, że onkolog i hematolog wiedzą o obu lekach, i nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Fedratynib, lek stosowany w chorobach szpiku, może zmieniać sposób, w jaki organizm przetwarza niektóre leki hormonalne stosowane w raku piersi. Tamoksyfen może wtedy działać słabiej, a toremifen i elacestrant mogą gromadzić się w organizmie i częściej powodować działania niepożądane. Toremifen w większym stężeniu może zaburzać rytm serca. Fulwestrant oraz ruksolitynib nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie, zasłabnięcie lub silne zawroty głowy
- nasilone nudności, wymioty lub wyraźne osłabienie
- nowy guzek w piersi lub pod pachą, nowe bóle kości
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antyestrogenu i inhibitora kinaz janusowych należy w miarę możliwości wybrać leki, które nie wpływają na swój metabolizm, a gdy to niemożliwe, ściśle kontrolować skuteczność i działania niepożądane antyestrogenu. Tamoksyfenu nie należy łączyć z fedratynibem, jeśli istnieje skuteczna alternatywa. Rozważ fulwestrant, a u kobiet po menopauzie inhibitor aromatazy, albo zmianę fedratynibu na ruksolitynib. U pacjentów leczonych toremifenem połączenia z fedratynibem lepiej unikać. Jeśli jest konieczne, wykonaj EKG przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz wyrównaj potas i magnez. Elacestrantu nie łączy się z umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4, dlatego przy fedratynibie należy go zastąpić innym lekiem albo prowadzić leczenie pod ścisłą kontrolą onkologa. Połączenia z fulwestrantem oraz wszystkie połączenia z ruksolitynibem nie wymagają zmian z powodu tej interakcji.
Skutek kliniczny
Przy tamoksyfenie głównym zagrożeniem jest osłabienie skuteczności leczenia hormonalnego raka piersi i większe ryzyko nawrotu. Przy toremifenie większe stężenie leku nasila wydłużenie odstępu QT i zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Przy elacestrancie większe stężenie nasila działania niepożądane, zwłaszcza nudności, wymioty, zmęczenie i zaburzenia lipidowe.
Mechanizm
Interakcję wywołuje fedratynib, który umiarkowanie hamuje CYP3A4 i CYP2D6, a słabiej także CYP2C19. Tamoksyfen jest prolekiem, a jego najaktywniejszy metabolit endoksyfen powstaje głównie z udziałem CYP2D6. Zahamowanie tego enzymu zmniejsza stężenie endoksyfenu i może osłabić działanie przeciwnowotworowe. Toremifen i elacestrant są metabolizowane głównie przez CYP3A4, więc fedratynib zwiększa ich stężenie we krwi. Antyestrogeny nie wpływają istotnie na farmakokinetykę inhibitorów kinaz janusowych. Interakcja nie dotyczy całej klasy, ponieważ nie występuje przy fulwestrancie ani przy ruksolitynibie.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przy toremifenie – przed włączeniem fedratynibu i po kilku tygodniach leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przy toremifenie
- nudności, wymioty i zmęczenie oraz lipidogram przy elacestrancie
- ocena odpowiedzi onkologicznej i objawy progresji choroby przy tamoksyfenie
- przegląd innych leków hamujących CYP2D6 lub CYP3A4 albo wydłużających odstęp QT
Kiedy ocena się zmienia
| Fedratynib włączany u pacjenta stale leczonego toremifenem lub elacestrantemkolejność włączenia · inhibitory kinaz janusowych | inne zalecenie | Włączenie fedratynibu u pacjenta ustabilizowanego na toremifenie lub elacestrancie stopniowo zwiększa stężenie antyestrogenu w ciągu kolejnych dni. Wykonaj EKG i oznacz elektrolity przed włączeniem oraz po osiągnięciu stanu stacjonarnego, a przy elacestrancie rozważ zmianę leczenia hormonalnego. Po odstawieniu fedratynibu stężenie antyestrogenu wraca do wyjściowego dopiero po kilku dniach. |
Alkohol przy tych lekach
Antyestrogeny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinaz janusowych a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 124
Połączenie przeciwwskazaneAntyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaAntyestrogenu wydłużającego odstęp QT nie łączy się z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT – połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj razem leku antyestrogenowego i leku przeciwpsychotycznego z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku antyestrogenowego i leku przeciwpsychotycznego z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.
Niektóre leki stosowane w leczeniu raka piersi, takie jak tamoksyfen i toremifen, oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem nasilają to działanie i mogą wywołać groźną arytmię. Nie dotyczy to fulwestrantu, elacestrantu i lurazydonu, które praktycznie nie wpływają na rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silne wymioty lub biegunka, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Antyestrogenu wydłużającego odstęp QT nie łączy się z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT – połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to par tamoksyfenu lub toremifenu z zyprazydonem lub sertindolem. Zyprazydonu i sertindolu nie łączy się z żadnymi lekami wydłużającymi QT, a toremifenu nie stosuje się z innymi lekami wydłużającymi QT. Jeżeli pacjent wymaga leczenia przeciwpsychotycznego w trakcie terapii tamoksyfenem lub toremifenem, należy wybrać lek o małym wpływie na QT, na przykład lurazydon lub arypiprazol. Gdy zmiana leczenia przeciwpsychotycznego nie jest możliwa, onkolog może rozważyć antyestrogen bez wpływu na QT albo inhibitor aromatazy. Fulwestrant i elacestrant można stosować z lekami z tej grupy bez szczególnych ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać znaczne wydłużenie odstępu QTc, częstoskurcz typu torsade de pointes, omdlenia, a w skrajnych przypadkach migotanie komór i nagły zgon sercowy. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku oraz przy dużych dawkach któregokolwiek leku.
Mechanizm
Tamoksyfen i toremifen zależnie od dawki i stężenia wydłużają odstęp QT przez hamowanie prądu potasowego IKr w kardiomiocytach. Zyprazydon i sertindol działają w ten sam sposób, a sertindol należy do leków przeciwpsychotycznych o najsilniejszym wpływie na repolaryzację komór. Działania sumują się, co zwiększa ryzyko wydłużenia QTc i częstoskurczu typu torsade de pointes. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo fulwestrant, elacestrant i lurazydon nie wydłużają istotnie odstępu QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem leczenia i po osiągnięciu stanu stacjonarnego, gdy połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- częstość akcji serca i objawy bradykardii
- kołatania serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne przyjmowane leki wydłużające QT lub powodujące utratę elektrolitów, np. diuretyki
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, bradykardia i zaburzenia elektrolitowe, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy łączeniu leków wydłużających QT. |
| Dawka maksymalnadawka · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | ryzyko rośnie | Wpływ zyprazydonu i sertindolu na odstęp QT zależy od dawki, dlatego ryzyko interakcji jest największe przy dawkach maksymalnych. |
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Antyestrogeny (np. fulwestrant, tamoksyfen, elacestrant) klasaBenzamidów nie stosuje się u chorych leczonych antyestrogenem z powodu raka piersi, ponieważ są przeciwwskazane w guzach prolaktynozależnych.Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy i dostajesz lek z grupy benzamidów, nie zaczynaj go bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba wybrać inny lek.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy i dostajesz lek z grupy benzamidów, nie zaczynaj go bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba wybrać inny lek.
Leki takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd podnoszą poziom hormonu zwanego prolaktyną, a ten hormon może pobudzać wzrost niektórych nowotworów piersi. Z tego powodu nie stosuje się ich u osób leczonych na raka piersi lekami takimi jak tamoksyfen, toremifen, fulwestrant czy elacestrant. Tamoksyfen i toremifen razem z tymi lekami mogą też zaburzać rytm serca. Lekarz zwykle może zastąpić je innym lekiem, który nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie słabości lub omdlenie
- wyciek mleka z brodawek lub bolesność piersi
- nowe zgrubienie w piersi lub pod pachą
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Benzamidów nie stosuje się u chorych leczonych antyestrogenem z powodu raka piersi, ponieważ są przeciwwskazane w guzach prolaktynozależnych. Amisulpryd, sulpiryd i tiapryd należy zastąpić lekiem, który nie podnosi istotnie prolaktyny, dobranym do wskazania. Przy toremifenie połączenie z lekami wydłużającymi QT jest dodatkowo przeciwwskazane, a przy tamoksyfenie należy go unikać. Jeśli benzamid zostanie mimo to utrzymany, na przykład przy tamoksyfenie stosowanym poza leczeniem nowotworu, trzeba wykonać EKG z oceną QTc przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego, wyrównać potas i magnez, unikać innych leków wydłużających QT i oznaczyć prolaktynę. U chorych z obniżonym eGFR dawkę benzamidu trzeba zmniejszyć, bo leki te są wydalane przez nerki.
Skutek kliniczny
Hiperprolaktynemia wywołana benzamidem może osłabiać kontrolę prolaktynozależnego raka piersi i sprzyjać jego postępowi. Przy tamoksyfenie i toremifenie dochodzi ryzyko nadmiernego wydłużenia QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego, większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i niewydolności nerek.
Mechanizm
Benzamidy silnie blokują receptory dopaminowe D2 w przysadce i wyraźnie podnoszą stężenie prolaktyny. Prolaktyna może pobudzać wzrost prolaktynozależnych guzów, w tym raka piersi, czyli choroby leczonej antyestrogenami, i działa przeciwnie do celu tej terapii. Ten mechanizm dotyczy wszystkich par obu grup. Dodatkowo amisulpryd, sulpiryd i tiapryd wydłużają odstęp QT. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają QT, więc z nimi działanie sumuje się. Fulwestrant i elacestrant nie wydłużają istotnie QT, więc u nich składowa sercowa nie występuje, a przeciwwskazanie wynikające z prolaktyny pozostaje.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia (tamoksyfen, toremifen)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie prolaktyny
- objawy hiperprolaktynemii: mlekotok, bolesność piersi, zaburzenia miesiączkowania
- kontrola onkologiczna pod kątem postępu choroby
- czynność nerek (eGFR)
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR rosną ich stężenia, a z nimi hiperprolaktynemia i ryzyko wydłużenia QT. Konieczna jest redukcja dawki i ściślejsza kontrola EKG. |
| Dawki przeciwpsychotycznedawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wzrost prolaktyny i wydłużenie QT zależą od dawki benzamidu, dlatego dawki stosowane w psychozach niosą większe ryzyko niż małe dawki. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są bradykardia, zaburzenia elektrolitowe, choroby serca i spadek eGFR, co zwiększa ryzyko arytmii przy łączeniu benzamidu z tamoksyfenem lub toremifenem. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Antyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen) klasaLeków przeciwarytmicznych klasy III nie łączy się z antyestrogenami wydłużającymi odstęp QT.Nie przyjmuj leku na zaburzenia rytmu serca razem z lekiem antyestrogenowym, zanim lekarz prowadzący nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie bezpieczne, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na zaburzenia rytmu serca razem z lekiem antyestrogenowym, zanim lekarz prowadzący nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie bezpieczne, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, oraz niektóre leki stosowane w leczeniu raka piersi, takie jak tamoksyfen i toremifen, mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu. Przyjmowane razem nasilają ten efekt, co może wywołać groźną, nawet zagrażającą życiu arytmię. Takiego połączenia się nie stosuje. Fulwestrant nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leków przeciwarytmicznych klasy III nie łączy się z antyestrogenami wydłużającymi odstęp QT. Dotyczy to połączeń amiodaronu lub dronedaronu z tamoksyfenem albo toremifenem. Jeśli pacjentka wymaga leczenia hormonalnego raka piersi, rozważ zmianę antyestrogenu na inhibitor aromatazy albo fulwestrant w porozumieniu z onkologiem. Jeśli możliwa jest zmiana leczenia arytmii, uzgodnij ją z kardiologiem. Amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu, dlatego nie włączaj tamoksyfenu ani toremifenu bezpośrednio po jego zakończeniu bez oceny EKG. Gdy połączenia nie da się uniknąć w wyjątkowej sytuacji, decyzję podejmuje lekarz po wyjściowym EKG, wyrównaniu potasu i magnezu oraz przy regularnej kontroli odstępu QTc.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to nadmierne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Przy tamoksyfenie dodatkowo możliwe jest osłabienie skuteczności leczenia hormonalnego raka piersi. Przy toremifenie i dronedaronie wyższe stężenie toremifenu dodatkowo nasila efekt proarytmiczny.
Mechanizm
Amiodaron i dronedaron blokują kanały potasowe i wydłużają repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają odstęp QT w sposób zależny od stężenia, więc ich działanie sumuje się z lekiem przeciwarytmicznym. Dochodzi do tego składowa farmakokinetyczna. Dronedaron, a w mniejszym stopniu amiodaron, hamuje CYP3A4, co podnosi stężenie toremifenu i nasila jego wpływ na QT. Oba leki przeciwarytmiczne hamują też CYP2D6, co może zmniejszać przekształcanie tamoksyfenu w aktywny endoksyfen i osłabiać jego działanie przeciwnowotworowe.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy arytmii: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjentkę
- przy tamoksyfenie – skuteczność leczenia przeciwnowotworowego w ocenie onkologa
Kiedy ocena się zmienia
| Antyestrogen włączany po niedawnym odstawieniu amiodaronukolejność włączenia · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron kumuluje się w tkankach i działa jeszcze przez wiele tygodni, a nawet miesięcy po odstawieniu. Ryzyko wydłużenia QT przy włączeniu tamoksyfenu lub toremifenu utrzymuje się w tym czasie, dlatego przed włączeniem antyestrogenu wykonaj EKG i skonsultuj się z kardiologiem. |
| Wyższa dawka toremifenudawka · antyestrogeny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez toremifen zależy od stężenia. Wyższa dawka, a także jednoczesne hamowanie CYP3A4 przez dronedaron, zwiększa ryzyko arytmii. |
| Wiek podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej współistnieją choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i inne leki wydłużające QT, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy tym połączeniu. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej)+ Inhibitory kinaz janusowych (np. ruksolitynib, fedratynib) klasaW trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi ani replikujących szczepionek przeciw ospie prawdziwej.Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie o swoim leczeniu i nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody lekarza prowadzącego.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, przed każdym szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie o swoim leczeniu i nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody lekarza prowadzącego.
Leki takie jak ruksolitynib i fedratynib osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u osoby przyjmującej te leki może się namnożyć i wywołać ciężką chorobę. Szczepionka przeciw półpaścowi dostępna w Polsce nie zawiera żywego wirusa i jest dla ciebie bezpieczna, a nawet zalecana, choć może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na skórze, zwłaszcza rozległa lub w kilku miejscach ciała
- gorączka po szczepieniu utrzymująca się dłużej niż dwa dni
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie
- piekący ból i pęcherzyki po jednej stronie ciała (objawy półpaśca)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
W trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi ani replikujących szczepionek przeciw ospie prawdziwej. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u osoby seroujemnej należy podać przed rozpoczęciem leczenia ruksolitynibem lub fedratynibem, z odstępem co najmniej 4 tygodni, jeśli stan chorego pozwala odroczyć terapię. Po odstawieniu inhibitora kinaz janusowych o terminie szczepienia żywą szczepionką decyduje lekarz prowadzący na podstawie oceny odporności chorego. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi zaleca się chorym kwalifikowanym do leczenia lub leczonym inhibitorem kinaz janusowych, najlepiej przed rozpoczęciem terapii. Niereplikującą szczepionkę MVA przeciw ospie prawdziwej i mpox można podać w trakcie leczenia, licząc się ze słabszą odpowiedzią. Po kontakcie seroujemnego chorego z ospą wietrzną lub półpaścem należy rozważyć immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę acyklowirem albo walacyklowirem.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej (lub replikującej szczepionki przeciw ospie prawdziwej) w trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych grozi rozsianym zakażeniem szczepem szczepionkowym z zajęciem skóry, płuc, wątroby lub ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Dodatkowo u chorych z mielofibrozą lub czerwienicą prawdziwą, leczonych tymi lekami, odporność jest często osłabiona przez samą chorobę i cytopenie. Przy szczepionkach nieżywych i niereplikujących skutkiem jest przede wszystkim słabsza ochrona poszczepienna.
Mechanizm
Inhibitory kinaz janusowych hamują przekazywanie sygnału przez receptory wielu cytokin (m.in. interferonów, IL-2, IL-6, IL-7, IL-15) i w ten sposób osłabiają odporność komórkową, czynność limfocytów T i komórek NK oraz odpowiedź przeciwwirusową zależną od interferonów. Po podaniu żywej, atenuowanej szczepionki (szczep Oka wirusa ospy wietrznej i półpaśca, replikujący wirus krowianki) układ odpornościowy nie jest w stanie skutecznie ograniczyć namnażania wirusa szczepionkowego, co może prowadzić do zakażenia uogólnionego. Jednocześnie zahamowanie sygnalizacji cytokinowej osłabia wytwarzanie przeciwciał i pamięci immunologicznej, więc każda szczepionka, także nieżywa, może być mniej skuteczna. Mechanizm wynika z działania immunosupresyjnego całej klasy i dotyczy w takim samym stopniu ruksolitynibu i fedratynibu.
Monitorować
- Przed włączeniem inhibitora kinaz janusowych – wywiad dotyczący przebytej ospy wietrznej i szczepień, w razie wątpliwości oznaczenie przeciwciał przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca
- Weryfikacja rodzaju szczepionki (żywa, rekombinowana, niereplikująca) przed każdym szczepieniem w trakcie leczenia
- Po przypadkowym podaniu żywej szczepionki – obserwacja w kierunku wysypki pęcherzykowej, gorączki, objawów zapalenia płuc, wątroby lub opon mózgowo-rdzeniowych w ciągu kolejnych tygodni
- Objawy półpaśca i innych zakażeń wirusowych w trakcie całego leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka nieżywa lub niereplikująca (rekombinowana przeciw półpaścowi, MVA przeciw ospie prawdziwej)postać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Szczepionki niezawierające wirusa zdolnego do replikacji nie grożą zakażeniem szczepem szczepionkowym i można je podawać w trakcie leczenia inhibitorem kinaz janusowych. Odpowiedź immunologiczna może być słabsza, dlatego jeśli to możliwe, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem terapii. |
| Żywa szczepionka podana przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinaz janusowychkolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u osoby seroujemnej można podać przed włączeniem ruksolitynibu lub fedratynibu, z zachowaniem odstępu co najmniej 4 tygodni do rozpoczęcia leczenia, jeśli stan chorego pozwala odroczyć terapię. |
| Po odstawieniu inhibitora kinaz janusowychodstep · inhibitory kinaz janusowych | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia inhibitorem kinaz janusowych termin podania żywej szczepionki ustala lekarz prowadzący na podstawie czasu od odstawienia leku, stanu choroby podstawowej i oceny odporności chorego. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory kinaz janusowych (np. ruksolitynib, fedratynib) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobie leczonej inhibitorem kinaz janusowych.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą do tropików porozmawiaj z lekarzem prowadzącym lub lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą do tropików porozmawiaj z lekarzem prowadzącym lub lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus. Leki z grupy inhibitorów kinaz janusowych, takie jak ruksolitynib czy fedratynib, osłabiają odporność, przez co organizm może nie poradzić sobie z tym wirusem. Może to wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę z gorączką, żółtaczką i uszkodzeniem wątroby lub mózgu. Szczepienie może też nie dać ci ochrony przed żółtą febrą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze i bóle mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się osobie leczonej inhibitorem kinaz janusowych. Dotyczy to zarówno ruksolitynibu, jak i fedratynibu. Jeśli szczepienie jest potrzebne, najlepiej wykonać je przed rozpoczęciem leczenia, zwykle co najmniej 4 tygodnie wcześniej, o ile stan chorego pozwala odroczyć terapię. Po odstawieniu inhibitora kinaz janusowych odstęp przed szczepieniem ustala lekarz prowadzący lub lekarz medycyny podróży, biorąc pod uwagę chorobę podstawową, która sama osłabia odporność. Podróżnemu, którego nie można zaszczepić, wystawia się zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia w Międzynarodowej Książeczce Szczepień i doradza rezygnację z podróży do obszaru występowania żółtej febry albo ścisłą ochronę przed komarami. Po przypadkowym podaniu szczepionki chorego trzeba obserwować w kierunku gorączki, żółtaczki i objawów neurologicznych przez kilka tygodni i zgłosić zdarzenie jako niepożądany odczyn poszczepienny.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi uogólnionym zakażeniem wirusem szczepionkowym, czyli chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z gorączką, żółtaczką, uszkodzeniem wątroby i nerek oraz niewydolnością wielonarządową, albo chorobą neurologiczną z zapaleniem mózgu. Oba powikłania mogą zakończyć się śmiercią. Dodatkowo szczepienie może nie dać skutecznej ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i wymaga sprawnej odpowiedzi odpornościowej, aby został opanowany. Inhibitory kinaz janusowych blokują przekazywanie sygnału z receptorów wielu cytokin, w tym interferonów i interleukin, które kierują odpornością przeciwwirusową oraz aktywacją limfocytów T i B. Hamują też wytwarzanie krwinek, co w mielofibrozie dodatkowo pogłębia niedobór odporności. W efekcie wirus szczepionkowy może się namnażać w sposób niekontrolowany, a odpowiedź poszczepienna może być słaba. Dotyczy to całej klasy, bo wynika z działania immunosupresyjnego wspólnego dla ruksolitynibu i fedratynibu, a nie z właściwości pojedynczego leku.
Monitorować
- gorączka, bóle mięśni i złe samopoczucie w ciągu kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
- żółtaczka i aktywność aminotransferaz
- czynność nerek i diureza
- objawy neurologiczne: ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki
- morfologia krwi z płytkami
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem kinaz janusowychkolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane z wyprzedzeniem przed włączeniem inhibitora kinaz janusowych pozwala na opanowanie wirusa szczepionkowego i wytworzenie odporności, zanim lek osłabi układ odpornościowy. Późniejsze rozpoczęcie leczenia nie wymaga ponownego szczepienia ani przerywania terapii. |
| Odstęp po odstawieniu inhibitora kinaz janusowych ustalony przez lekarzaodstep · inhibitory kinaz janusowych | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia inhibitorem kinaz janusowych szczepienie można rozważyć dopiero po odstępie ustalonym przez lekarza prowadzącego, z oceną odporności i choroby podstawowej, która sama może stanowić przeciwwskazanie do żywych szczepionek. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Antyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i antyestrogenu wydłużającego QT najlepiej unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, wykonać EKG przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z lekiem antyestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko powiedz o tym obu lekarzom i zapytaj o badanie EKG.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z lekiem antyestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko powiedz o tym obu lekarzom i zapytaj o badanie EKG.
Hydroksychlorochina i chlorochina, a także tamoksyfen i toremifen mogą wpływać na rytm serca. Gdy przyjmujesz je razem, ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca jest większe niż przy każdym z tych leków osobno. Hydroksychlorochina może też osłabiać działanie tamoksyfenu. Fulwestrant i elacestrant nie wywołują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i antyestrogenu wydłużającego QT najlepiej unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, wykonać EKG przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Toremifenu nie łączy się z lekami wydłużającymi QT, dlatego u pacjentki leczonej toremifenem należy szukać leczenia bez chlorochiny i hydroksychlorochiny albo zmienić antyestrogen. Przy tamoksyfenie połączenie z hydroksychlorochiną jest możliwe po ocenie czynników ryzyka, z kontrolą EKG i elektrolitów, a w razie wydłużenia QTc należy rozważyć zmianę jednego z leków. Należy przejrzeć całą listę leków pacjenta pod kątem innych substancji wydłużających QT, takich jak makrolidy, fluorochinolony, leki przeciwpsychotyczne, cytalopram, escytalopram czy ondansetron. Ze względu na długi okres półtrwania aminochinolin ryzyko utrzymuje się kilka tygodni po ich odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób z wrodzonym zespołem długiego QT, bradykardią, niewydolnością serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią, u osób starszych oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT. Przy połączeniu tamoksyfenu z aminochinoliną możliwe jest też osłabienie działania tamoksyfenu.
Mechanizm
Chlorochina i hydroksychlorochina wydłużają odstęp QT, ponieważ blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają repolaryzację komór, przy czym toremifen robi to wyraźniej i zależnie od dawki. Przy jednoczesnym stosowaniu oba działania się sumują i rośnie ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, dlatego ich wpływ na serce utrzymuje się tygodniami po odstawieniu. Dodatkowo hydroksychlorochina i chlorochina hamują CYP2D6, co teoretycznie może zmniejszać przekształcanie tamoksyfenu w aktywny endoksyfen i osłabiać jego skuteczność przeciwnowotworową. Ten drugi mechanizm dotyczy tylko tamoksyfenu i jest słabo udokumentowany. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy obu aminochinolin, ale po stronie antyestrogenów tylko tamoksyfenu i toremifenu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku, po osiągnięciu stanu stacjonarnego i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca – wykrywanie bradykardii
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka toremifenu większa niż standardowadawka · antyestrogeny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez toremifen zależy od dawki, dlatego przy dawkach większych niż standardowa ryzyko w połączeniu z aminochinoliną jest wyraźnie większe. |
| Leczenie przewlekłeczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Przy długotrwałym stosowaniu aminochinoliny gromadzą się w tkankach i mogą uszkadzać mięsień sercowy, co dodatkowo zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu w połączeniu z tamoksyfenem lub toremifenem. |
| Obniżony eGFReGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek aminochinoliny kumulują się, co zwiększa ich wpływ na odstęp QT i ryzyko arytmii w połączeniu z antyestrogenem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Antyestrogeny (np. tamoksyfen, elacestrant) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i antyestrogenu przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie oceń ryzyko wydłużenia odstępu QT, wykonaj EKG oraz wyrównaj stężenie potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz lek obniżający hormony płciowe razem z lekiem przeciwestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, ale pilnuj zleconych badań EKG i krwi oraz mów każdemu lekarzowi i farmaceucie o tych lekach przed przyjęciem czegoś nowego.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek obniżający hormony płciowe razem z lekiem przeciwestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, ale pilnuj zleconych badań EKG i krwi oraz mów każdemu lekarzowi i farmaceucie o tych lekach przed przyjęciem czegoś nowego.
Leki takie jak tryptorelina, leuprorelina czy goserelina obniżają poziom hormonów płciowych, co może wpływać na rytm serca. Niektóre leki przeciwestrogenowe, zwłaszcza toremifen, a w mniejszym stopniu tamoksyfen, działają na serce podobnie, więc razem mogą zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu. Połączenie tamoksyfenu lub fulwestrantu z takim zastrzykiem jest często celowo stosowane w leczeniu raka piersi i nie należy go samodzielnie przerywać. Lekarz może zlecić badanie EKG i kontrolę elektrolitów we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- silna biegunka lub wymioty, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i antyestrogenu przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie oceń ryzyko wydłużenia odstępu QT, wykonaj EKG oraz wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Toremifenu nie łączy się z analogami gonadoliberyny ani z innymi lekami wydłużającymi QT – jeśli potrzebny jest antyestrogen, rozważ tamoksyfen lub fulwestrant, a u chorych po menopauzie albo przy supresji jajników także inhibitor aromatazy. Połączenie tryptoreliny, leuproreliny lub gosereliny z tamoksyfenem albo fulwestrantem jest standardowym leczeniem raka piersi u kobiet przed menopauzą i nie wymaga rezygnacji, lecz kontroli EKG i elektrolitów u chorych z czynnikami ryzyka. Unikaj dokładania kolejnych leków wydłużających QT, na przykład niektórych antyarytmików, makrolidów, fluorochinolonów, leków przeciwpsychotycznych, ondansetronu czy metadonu. Dla elacestrantu dane o łączeniu z analogami gonadoliberyny są ograniczone, dlatego stosuj te same zasady kontroli co przy tamoksyfenie.
Skutek kliniczny
Możliwe wydłużenie odstępu QT i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy toremifenie oraz u chorych z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak hipokaliemia, hipomagnezemia, bradykardia, niewydolność serca, wrodzony zespół długiego QT, podeszły wiek albo inne leki wydłużające QT. Przy tamoksyfenie ryzyko jest umiarkowane, przy fulwestrancie wynika praktycznie tylko z analogu gonadoliberyny.
Mechanizm
Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) hamują wydzielanie hormonów płciowych. Niedobór testosteronu u mężczyzn i estrogenów u kobiet wydłuża repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Niektóre antyestrogeny same wydłużają odstęp QT – najsilniej toremifen, słabiej tamoksyfen. Przy łączeniu ich działanie na QT się sumuje. Leki obu grup nie wpływają na siebie farmakokinetycznie. Efekt dotyczy wszystkich analogów gonadoliberyny w podobnym stopniu, natomiast wśród antyestrogenów zależy od działania danego leku na QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i okresowo w jego trakcie, zwłaszcza w pierwszych miesiącach supresji hormonalnej
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- przegląd wszystkich przyjmowanych leków pod kątem innych leków wydłużających QT
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- czynniki zwiększające ryzyko: biegunka, wymioty, leki moczopędne, bradykardia, niewydolność serca
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka toremifenu większa niż standardowadawka · antyestrogeny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez toremifen narasta wraz z dawką, dlatego zwiększanie dawki w skojarzeniu z analogiem gonadoliberyny jest niedopuszczalne. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy wydłużonym QT. Kontrola EKG i elektrolitów powinna być częstsza. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi oksytocyny (np. oksytocyna, karbetocyna)+ Antyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu oksytocyny i antyestrogenu wydłużającego odstęp QT oceń EKG oraz stężenie potasu i magnezu przed podaniem i unikaj szybkiego dożylnego wstrzyknięcia analogu oksytocyny.Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy stosowany w leczeniu raka piersi albo odstawiłaś go w ostatnich tygodniach, powiedz o tym lekarzowi lub położnej, zanim dostaniesz lek obkurczający macicę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy stosowany w leczeniu raka piersi albo odstawiłaś go w ostatnich tygodniach, powiedz o tym lekarzowi lub położnej, zanim dostaniesz lek obkurczający macicę.
Oksytocyna i karbetocyna to leki obkurczające macicę, podawane zwykle w szpitalu przy porodzie lub po nim. Niektóre leki stosowane w leczeniu raka piersi, zwłaszcza toremifen i w mniejszym stopniu tamoksyfen, mogą razem z nimi zaburzać rytm serca. Działanie tamoksyfenu i toremifenu utrzymuje się nawet kilka tygodni po odstawieniu. Fulwestrant i elacestrant nie dają takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, zasłabnięcie lub omdlenie
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu oksytocyny i antyestrogenu wydłużającego odstęp QT oceń EKG oraz stężenie potasu i magnezu przed podaniem i unikaj szybkiego dożylnego wstrzyknięcia analogu oksytocyny. Toremifenu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, więc jeśli to możliwe, przerwij go przed planowanym podaniem oksytocyny lub karbetocyny. Przy tamoksyfenie wystarczy zwykle wyrównanie elektrolitów i monitorowanie EKG w trakcie podawania. Pamiętaj, że tamoksyfen i toremifen działają jeszcze długo po odstawieniu. Fulwestrant i elacestrant nie wymagają tych środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Możliwe nadmierne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, szczególnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Ryzyko jest największe z toremifenem i przy szybkim dożylnym podaniu oksytocyny. W praktyce połączenie występuje rzadko, bo antyestrogenów nie stosuje się w ciąży, ale może dotyczyć pacjentki, która odstawiła tamoksyfen lub toremifen niedawno, ponieważ ich działanie utrzymuje się długo po odstawieniu.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu działania wydłużającego odstęp QT. Toremifen wydłuża odstęp QT zależnie od dawki, a tamoksyfen w mniejszym stopniu. Oksytocyna podana dożylnie, zwłaszcza w szybkim wstrzyknięciu, może przejściowo wydłużać odstęp QT oraz wywoływać tachykardię i spadek ciśnienia. Karbetocyna działa na ten sam receptor i ma podobne działanie hemodynamiczne, choć jej wpływ na odstęp QT jest słabiej poznany. Nie ma interakcji farmakokinetycznej istotnej klinicznie. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy antyestrogenów – dotyczy tamoksyfenu i toremifenu, a nie fulwestrantu i elacestrantu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed podaniem i w trakcie podawania analogu oksytocyny
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
- objawy zaburzeń rytmu (kołatanie serca, omdlenie)
Kiedy ocena się zmienia
| Szybkie wstrzyknięcie dożylne (bolus)droga podania · analogi oksytocyny | ryzyko rośnie | Szybkie dożylne wstrzyknięcie oksytocyny wywołuje najsilniejsze przejściowe wydłużenie QT, tachykardię i spadek ciśnienia. U pacjentki z antyestrogenem wydłużającym QT podawaj oksytocynę we wlewie, a karbetocynę powoli. |
| Kilka tygodni od odstawienia tamoksyfenu lub toremifenuodstep · antyestrogeny | ryzyko maleje | Tamoksyfen i jego aktywny metabolit oraz toremifen eliminują się powoli. Ryzyko sumowania wydłużenia QT znika dopiero po kilku tygodniach od odstawienia, wcześniej postępuj jak przy jednoczesnym stosowaniu. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.