Interakcje / Atomoksetyna / Atomoksetyna i fenylomaślan glicerolu
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować, ale należy oceniać tolerancję atomoksetyny po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki fenylomaślanu glicerolu.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi, jeśli po rozpoczęciu lub zmianie dawki któregoś z nich poczujesz kołatanie serca, silne nudności albo będziesz mieć kłopoty ze snem.
Interakcja o niejasnym znaczeniuAtomoksetyna+ Fenylomaślan gliceroluPołączenie można stosować, ale należy oceniać tolerancję atomoksetyny po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki fenylomaślanu glicerolu.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi, jeśli po rozpoczęciu lub zmianie dawki któregoś z nich poczujesz kołatanie serca, silne nudności albo będziesz mieć kłopoty ze snem.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi, jeśli po rozpoczęciu lub zmianie dawki któregoś z nich poczujesz kołatanie serca, silne nudności albo będziesz mieć kłopoty ze snem.
Te dwa leki zwykle można przyjmować razem. Lek stosowany w zaburzeniach cyklu mocznikowego może teoretycznie zmieniać to, jak organizm rozkłada lek na ADHD, ale nie potwierdzono tego u ludzi. Gdyby tak się stało, lek na ADHD mógłby działać silniej i częściej wywoływać objawy uboczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- silne nudności lub wymioty
- bezsenność
- brak apetytu
- ból głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale należy oceniać tolerancję atomoksetyny po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki fenylomaślanu glicerolu. U osób przyjmujących leki hamujące CYP2D6 atomoksetynę zwiększa się wolniej, a po włączeniu lub odstawieniu takiego leku ponownie ocenia się odpowiedź i tolerancję[1]. Podobne postępowanie jest rozsądne przy fenylomaślanie glicerolu, dopóki jego wpływ na CYP2D6 pozostaje niewyjaśniony.
Skutek kliniczny
Możliwy, ale niepotwierdzony wzrost stężenia atomoksetyny z nasileniem jej działań niepożądanych, takich jak przyspieszenie tętna, wzrost ciśnienia tętniczego, nudności, bezsenność i brak apetytu. Przy zwiększonej ekspozycji na atomoksetynę rośnie też ryzyko wydłużenia odstępu QT[1]. Nie opisano klinicznych przypadków tej interakcji.
Mechanizm
Fenylomaślan glicerolu może teoretycznie zmieniać metabolizm atomoksetyny, ale nie potwierdzono tego u ludzi. Wpływu fenylomaślanu glicerolu na CYP2D6 nie można wykluczyć, dlatego u osób przyjmujących substraty CYP2D6 zaleca się ostrożność[2]. Atomoksetyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, a zahamowanie tego szlaku zwiększa jej ekspozycję 6–8 razy[1]. Kierunek i wielkość ewentualnego wpływu fenylomaślanu glicerolu na CYP2D6 nie są znane. Słaba indukcja CYP3A4 przez fenylomaślan glicerolu[2] ma dla atomoksetyny małe znaczenie, ponieważ nie jest to jej główny szlak metabolizmu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- tętno
- ciśnienie tętnicze
- tolerancja atomoksetyny (nudności, bezsenność, brak apetytu)
- skuteczność leczenia ADHD
- EKG przy dodatkowych czynnikach ryzyka wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub odstawienie fenylomaślanu glicerolu u pacjenta na ustalonej dawce atomoksetynykolejność włączenia · fenylomaślan glicerolu | inne zalecenie | Po włączeniu lub odstawieniu fenylomaślanu glicerolu należy ponownie ocenić odpowiedź kliniczną i tolerancję atomoksetyny, w tym tętno i ciśnienie tętnicze. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti 1,1 g/ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAtomoksetynaa alkoholNie ma konieczności bezwzględnego unikania alkoholu, ale należy zalecić umiar i obserwację własnej reakcji, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia.Pij alkohol z umiarem, obserwuj swoje samopoczucie i nie prowadź pojazdów po wypiciu alkoholu.szybki (godziny)badania kliniczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol z umiarem, obserwuj swoje samopoczucie i nie prowadź pojazdów po wypiciu alkoholu.
Atomoksetyna i alkohol nie wchodzą w groźną interakcję, a niewielkie ilości alkoholu zwykle nie są zabronione. Alkohol może jednak nasilać senność i zawroty głowy, które czasem wywołuje ten lek. Picie alkoholu może też utrudniać kontrolę objawów ADHD i pogarszać samopoczucie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność
- zawroty głowy
- pogorszenie nastroju lub myśli samobójcze
- nasilona impulsywność
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie ma konieczności bezwzględnego unikania alkoholu, ale należy zalecić umiar i obserwację własnej reakcji, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. Pacjent nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn po spożyciu alkoholu. U osób nadużywających alkoholu lub z uszkodzeniem wątroby należy ocenić czynność wątroby i rozważyć modyfikację dawki zgodnie z ChPL.[1]
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym spożyciu alkoholu nie należy się spodziewać poważnych skutków. Możliwe jest nasilenie senności, zawrotów głowy i osłabienie koncentracji, zwłaszcza na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki. Alkohol może także pogarszać kontrolę objawów ADHD, impulsywność i nastrój, co ma znaczenie w kontekście ostrzeżeń dotyczących zmian zachowania i myśli samobójczych podczas leczenia atomoksetyną.
Mechanizm
Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między atomoksetyną a alkoholem, ponieważ atomoksetyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, na który etanol nie wpływa w sposób klinicznie istotny. ChPL atomoksetyny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a wszystkie produkty atomoksetyny opisują go jednakowo.[1] W badaniu z udziałem pacjentów z ADHD i współistniejącym nadużywaniem alkoholu nie stwierdzono różnic między atomoksetyną a placebo w zakresie zachowań związanych z piciem.[1] Możliwe jest jedynie addytywne działanie na ośrodkowy układ nerwowy, ponieważ atomoksetyna może wywoływać senność i zawroty głowy, a alkohol nasila te objawy.
Metabolizm i transportery
- Atomoksetyna: wrażliwy substrat CYP2D6[2]
Monitorować
- senność i zawroty głowy po spożyciu alkoholu
- nastrój, impulsywność i myśli samobójcze
- objawy uszkodzenia wątroby u osób pijących przewlekle
- wzorzec spożywania alkoholu u pacjentów z ADHD
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | U osób przewlekle nadużywających alkoholu rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby, a ChPL zaleca zmniejszenie dawki atomoksetyny w zaburzeniach czynności wątroby. Należy ocenić czynność wątroby i rozważyć wsparcie w leczeniu uzależnienia. |
| Pierwsze tygodnie leczenia lub zwiększanie dawkiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Na początku leczenia i po zwiększeniu dawki działania niepożądane, takie jak senność i zawroty głowy, występują częściej, dlatego addytywny wpływ alkoholu jest wtedy bardziej prawdopodobny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuFenylomaślan glicerolua alkoholNie jest konieczna zmiana dawkowania, ale należy zalecić ograniczenie alkoholu do małych, okazjonalnych ilości, unikanie upijania się i picia na pusty żołądek oraz niepomijanie dawek leku i posiłków.Jeśli pijesz alkohol, to tylko w małej ilości i do posiłku, nie pomijaj dawek leku, a przy wymiotach, silnej senności lub dezorientacji po alkoholu pilnie skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, to tylko w małej ilości i do posiłku, nie pomijaj dawek leku, a przy wymiotach, silnej senności lub dezorientacji po alkoholu pilnie skontaktuj się z lekarzem.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania tego leku. Duża ilość alkoholu może jednak u osób z zaburzeniami cyklu mocznikowego sprzyjać wzrostowi stężenia amoniaku we krwi, zwłaszcza gdy po piciu wymiotujesz albo pomijasz lek lub posiłek. Objawy upojenia, takie jak senność czy dezorientacja, są podobne do objawów zbyt wysokiego amoniaku, więc łatwo je przeoczyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- dezorientacja, splątanie, dziwne zachowanie
- uporczywe wymioty
- zaburzenia równowagi i chodu
- silny ból głowy
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, choroba_lek
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest konieczna zmiana dawkowania, ale należy zalecić ograniczenie alkoholu do małych, okazjonalnych ilości, unikanie upijania się i picia na pusty żołądek oraz niepomijanie dawek leku i posiłków. Pacjent powinien wiedzieć, że splątanie, nasilona senność lub wymioty po alkoholu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem prowadzącym zamiast przypisywania ich wyłącznie upojeniu. U osób nadużywających alkoholu lub z chorobą wątroby wskazana jest konsultacja z ośrodkiem leczącym zaburzenia cyklu mocznikowego.
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym, okazjonalnym spożyciu nie oczekuje się istotnej zmiany działania leku. Upicie się, wymioty po alkoholu albo przewlekłe nadużywanie alkoholu mogą sprzyjać wzrostowi stężenia amoniaku i maskować wczesne objawy hiperamonemii, co niesie ryzyko encefalopatii.
Mechanizm
Nie ma znanej bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między fenylomaślanem glicerolu a etanolem, a ryzyko wynika głównie z wpływu alkoholu na chorobę podstawową. ChPL fenylomaślanu glicerolu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, a więc nie przez szlaki CYP3A4 i CYP2D6 wskazane w ChPL jako potencjalne miejsca interakcji fenylomaślanu glicerolu. ChPL zwraca uwagę, że niektóre substancje mogą wpływać na stężenie amoniaku[1]. Alkohol, zwłaszcza w dużej dawce, obciąża wątrobę, może wywołać wymioty i pominięcie dawek leku oraz sprzyja stanom katabolicznym, co u chorych z zaburzeniami cyklu mocznikowego może ułatwić dekompensację metaboliczną. Ośrodkowe działanie alkoholu – senność, zawroty głowy, splątanie, zaburzenia równowagi – nakłada się na objawy hiperamonemii i na objawy neurotoksyczności kwasu fenylooctowego, przez co może opóźnić ich rozpoznanie.
Metabolizm i transportery
- Fenylomaślan glicerolu: słaby induktor CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy neurologiczne – senność, splątanie, zaburzenia równowagi
- wymioty i pominięte dawki leku
- stężenie amoniaku w razie objawów
- parametry czynności wątroby u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa dawka – upicie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Jednorazowe spożycie dużej ilości alkoholu zwiększa ryzyko wymiotów, pominięcia dawek i stanu katabolicznego, a tym samym dekompensacji hiperamonemicznej, przy jednoczesnym maskowaniu jej objawów – należy zalecić unikanie takiego picia. |
| Regularne lub przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może upośledzać czynność wątroby i stan odżywienia, co utrudnia kontrolę choroby – wskazane jest unikanie alkoholu, kontrola parametrów wątrobowych i konsultacja z ośrodkiem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti 1,1 g/ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
Inne interakcje tych leków 224
Połączenie przeciwwskazaneAmisulpryd+ AtomoksetynaNie należy łączyć amisulprydu z atomoksetyną i trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu zamiany jednego z leków.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje o dalszym leczeniu.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje o dalszym leczeniu.
Amisulpryd i atomoksetyna mogą wpływać na rytm serca, a razem ten wpływ się sumuje. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, a rzadziej do drgawek. Tych leków zwykle nie należy łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć amisulprydu z atomoksetyną i trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu zamiany jednego z leków. ChPL amisulprydu ujmuje leki wydłużające odstęp QT w przeciwwskazaniach[1]. Część ChPL amisulprydu wymienia w przeciwwskazaniach tylko konkretne substancje wywołujące torsade de pointes, wśród których nie ma atomoksetyny[2]. Jeśli lekarz po ocenie korzyści i ryzyka utrzyma oba leki, konieczne są EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, wyrównanie potasu i magnezu oraz unikanie innych leków wydłużających QT i inhibitorów CYP2D6, które według ChPL atomoksetyny mogą zwiększyć jej ekspozycję 6–8 razy[3].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Możliwe jest też zwiększone ryzyko napadów drgawek.
Mechanizm
Amisulpryd i atomoksetyna mogą wydłużać odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór sumuje się. ChPL amisulprydu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z lekami, które mogą wydłużyć odstęp QT[1]. ChPL atomoksetyny podaje, że ryzyko wydłużenia odstępu QT może się zwiększyć przy jednoczesnym stosowaniu leków neuroleptycznych[3]. Dodatkowo oba leki mogą obniżać próg drgawkowy, a ChPL atomoksetyny zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami neuroleptycznymi z tego powodu[3].
Metabolizm i transportery
- Atomoksetyna: wrażliwy substrat CYP2D6[4]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- tętno i ciśnienie tętnicze
- objawy napadów drgawek
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Masultab 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/masultab-100436303/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneCyzapryd+ AtomoksetynaNie łącz cyzaprydu z atomoksetyną.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek na żołądek.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek na żołądek.
Oba leki mogą wpływać na pracę serca w podobny sposób, a razem to działanie się nasila. Może to prowadzić do groźnych, nierównych uderzeń serca, które zagrażają życiu. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cyzaprydu z atomoksetyną.[1] Jeśli pacjent wymaga leczenia atomoksetyną, zamień cyzapryd na lek prokinetyczny niewydłużający odstępu QT albo odstaw go, gdy wskazanie nie jest bezwzględne. Gdy pacjent zgłasza jednoczesne przyjmowanie obu leków, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym i zaleć kontrolę EKG oraz stężenia potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i ciężkimi zaburzeniami rytmu serca – częstoskurczem komorowym, torsade de pointes i migotaniem komór.[1] Ryzyko rośnie dodatkowo przy hipokaliemii lub hipomagnezemii, przy lekach moczopędnych z grupy tiazydów oraz przy inhibitorach CYP2D6, które zwiększają ekspozycję na atomoksetynę.[1][2]
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór sumuje się. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes.[1] Cyzapryd jest wymieniony wśród leków, które przy jednoczesnym stosowaniu z atomoksetyną zwiększają ryzyko wydłużenia odstępu QT.[2][3][4] Istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ cyzapryd jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a atomoksetyna przez CYP2D6.[1][2]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Auroxetyn 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/auroxetyn-100390920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Konaten 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/konaten-100391049/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneHaloperydol+ AtomoksetynaNależy unikać łączenia haloperydolu z atomoksetyną, ponieważ ChPL haloperydolu przeciwwskazuje stosowanie go z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT.Nie łącz tych leków na własną rękę i jeśli masz oba przepisane, zapytaj lekarza, czy to celowe i czy potrzebujesz badania EKG.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i jeśli masz oba przepisane, zapytaj lekarza, czy to celowe i czy potrzebujesz badania EKG.
Haloperydol i atomoksetyna mogą osobno wpływać na pracę serca, a razem to działanie się sumuje. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Haloperydol może też zwiększać ilość atomoksetyny w organizmie, a oba leki zwiększają ryzyko drgawek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia haloperydolu z atomoksetyną, ponieważ ChPL haloperydolu przeciwwskazuje stosowanie go z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT[1][2]. Gdy lekarz uzna połączenie za niezbędne, wymaga ono wyjściowego i kontrolnego EKG, wyrównania potasu i magnezu oraz ostrożnego dawkowania atomoksetyny, czyli wolniejszego zwiększania dawki i mniejszej dawki docelowej[3]. Po włączeniu albo odstawieniu haloperydolu u pacjenta ustabilizowanego na atomoksetynie trzeba ponownie ocenić jej skuteczność i tolerancję[3].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, nasilone przez możliwy wzrost stężenia atomoksetyny. Dodatkowo rośnie ryzyko napadów drgawek.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ChPL atomoksetyny wymienia leki neuroleptyczne wśród leków, przy których ryzyko wydłużenia odstępu QT się zwiększa[3]. Haloperydol jest inhibitorem CYP2D6[1], a atomoksetyna jest metabolizowana przez CYP2D6 i przy inhibitorach tego enzymu jej ekspozycja może wzrosnąć 6–8 razy, a Css,max około 3–4 razy[3]. Te wartości opisano dla silnych inhibitorów, takich jak fluoksetyna i paroksetyna, więc przy haloperydolu wzrost jest prawdopodobnie mniejszy, ale nadal zwiększa ryzyko działań niepożądanych atomoksetyny, w tym wydłużenia QT. Oba leki obniżają też próg drgawkowy, a ChPL atomoksetyny zaleca ostrożność przy lekach neuroleptycznych i pochodnych butyrofenonu[3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i po włączeniu drugiego leku
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze
- objawy działań niepożądanych atomoksetyny po zmianie leczenia haloperydolem
- napady drgawek
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Haloperydol włączony lub odstawiony u pacjenta leczonego już atomoksetynąkolejność włączenia · haloperydol | inne zalecenie | Po włączeniu lub odstawieniu inhibitora CYP2D6 u pacjenta z ustaloną dawką atomoksetyny należy ponownie ocenić odpowiedź kliniczną i tolerancję oraz rozważyć modyfikację dawki atomoksetyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Haloperidol WZF 0,2% 2 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/haloperidol-wzf-0-2-100111328/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Haloperidol UNIA 2 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/haloperidol-unia-100028202/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Haloperidol WZF 0,2%. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/haloperidol-wzf-0-2-100111328/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ AtomoksetynaNie łącz hydroksyzyny z atomoksetyną.Nie łącz tych leków na własną rękę i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik hydroksyzyny.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik hydroksyzyny.
Hydroksyzyna i atomoksetyna mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko jest większe. Hydroksyzyna może też zwiększać ilość atomoksetyny w organizmie. Tych leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagłe zawroty głowy
- szybkie bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz hydroksyzyny z atomoksetyną. Hydroksyzyny nie stosuje się u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odstęp QT[1]. U pacjenta leczonego atomoksetyną, który potrzebuje leku przeciwhistaminowego na świąd lub alergię, wybierz lek o minimalnym wpływie na QT. Jeśli lekarz mimo to zdecyduje o połączeniu, wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem i po nim oraz wyrównaj potas i magnez. Po włączeniu lub odstawieniu inhibitora CYP2D6 u pacjenta na ustalonej dawce atomoksetyny oceń ponownie skuteczność i tolerancję leczenia[2].
Skutek kliniczny
Ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza u osób wolno metabolizujących przez CYP2D6, przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Możliwe też nasilenie działań niepożądanych atomoksetyny, takich jak tachykardia i wzrost ciśnienia tętniczego.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Hydroksyzyny nie stosuje się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes[1]. Łączenie atomoksetyny z innymi lekami wydłużającymi QT oraz z inhibitorami CYP2D6 zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT[2]. Hydroksyzyna hamuje CYP2D6 i w dużych dawkach może wchodzić w interakcje z substratami tego enzymu[1]. Atomoksetyna jest metabolizowana przez CYP2D6, a silne inhibitory tego enzymu zwiększają jej ekspozycję 6–8 razy[2]. Hydroksyzyna nie jest silnym inhibitorem, ale może dodatkowo podnosić stężenie atomoksetyny, co nasila składową farmakodynamiczną.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze
- kołatania serca, omdlenia, zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawkidawka · hydroksyzyna | ryzyko rośnie | Hydroksyzyna w dużych dawkach może hamować CYP2D6 na tyle, by wchodzić w interakcje z jego substratami, co zwiększa ekspozycję na atomoksetynę i ryzyko wydłużenia QT. |
| Hydroksyzyna dołączona do ustalonej dawki atomoksetynykolejność włączenia · hydroksyzyna | inne zalecenie | Po dołączeniu lub odstawieniu inhibitora CYP2D6 u pacjenta na ustalonej dawce atomoksetyny oceń ponownie odpowiedź kliniczną i tolerancję oraz rozważ modyfikację dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKwas walproinowy+ Fenylomaślan gliceroluNie stosuj kwasu walproinowego u pacjenta leczonego fenylomaślanem glicerolu.Nie zaczynaj przyjmować kwasu walproinowego, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jeszcze dziś skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować kwasu walproinowego, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jeszcze dziś skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.
Kwas walproinowy może podnosić we krwi poziom amoniaku, czyli szkodliwej substancji, którą twój lek na zaburzenia cyklu mocznikowego ma usuwać z organizmu. Przy twojej chorobie kwas walproinowy może wywołać groźne zatrucie amoniakiem, które uszkadza mózg. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wymioty
- nietypowa senność lub trudności z obudzeniem
- splątanie lub dziwne zachowanie
- bóle głowy
- niepewny chód
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj kwasu walproinowego u pacjenta leczonego fenylomaślanem glicerolu.[1][2][3] Gdy pacjent już przyjmuje oba leki, nie odstawiaj walproinianu na własną rękę, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który zaplanuje zamianę leku przeciwpadaczkowego lub normotymicznego i oznaczy stężenie amoniaku.
Skutek kliniczny
Grozi hiperamonemia z encefalopatią, która może prowadzić do śpiączki i zgonu. U chorych z zaburzeniami cyklu mocznikowego walproinian może wywołać przełom hiperamonemiczny mimo leczenia fenylomaślanem glicerolu.
Mechanizm
Kwasu walproinowego nie stosuje się u pacjentów z zaburzeniami cyklu mocznikowego.[1][2][3] Fenylomaślan glicerolu stosuje się właśnie w tych zaburzeniach, więc każde połączenie obu leków dotyczy chorego z przeciwwskazaniem do walproinianu. Kwas walproinowy może zwiększać stężenie amoniaku.[4] Walproinian hamuje cykl mocznikowy na etapie syntezy fosforanu karbamoilu, przez co działa przeciwnie do fenylomaślanu glicerolu, który ma usuwać nadmiar azotu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie amoniaku we krwi
- stan neurologiczny – senność, splątanie, zmiany zachowania
- wymioty i niechęć do jedzenia
- kontrola napadów padaczkowych podczas zamiany leku
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300 300 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ValproLEK 300 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valprolek-300-100163549/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Absenor 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/absenor-100168073/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti 1,1 g/ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
Połączenie przeciwwskazaneLinezolid+ AtomoksetynaNie łącz linezolidu z atomoksetyną.Nie łącz tych leków i zanim zaczniesz brać linezolid, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atomoksetynę, a po zakończeniu antybiotyku wróć do atomoksetyny dopiero wtedy, gdy lekarz na to pozwoli.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków i zanim zaczniesz brać linezolid, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atomoksetynę, a po zakończeniu antybiotyku wróć do atomoksetyny dopiero wtedy, gdy lekarz na to pozwoli.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Antybiotyk linezolid i lek na ADHD atomoksetyna wzmacniają nawzajem działanie na ciśnienie krwi i serce. Razem mogą wywołać nagły, niebezpieczny wzrost ciśnienia i bardzo szybkie bicie serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny, nagły ból głowy
- kołatanie lub bardzo szybkie bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- silny niepokój, drżenie, splątanie
- wysoka gorączka i nadmierne pocenie się
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz linezolidu z atomoksetyną.[1] Jeśli zakażenie można leczyć innym antybiotykiem działającym na bakterie Gram-dodatnie, wybierz go i kontynuuj atomoksetynę. Jeśli linezolid jest niezbędny, odstaw atomoksetynę i prowadź leczenie przy ścisłej obserwacji pacjenta oraz monitorowaniu ciśnienia tętniczego.[2] Atomoksetynę wznawia się nie wcześniej niż 2 tygodnie po zakończeniu stosowania inhibitora MAO, a inhibitora MAO nie włącza się w ciągu 2 tygodni od odstawienia atomoksetyny.[3] W sytuacji pilnego zakażenia, gdy odczekanie tego okresu jest niemożliwe, decyzję podejmuje lekarz po ocenie ryzyka, a pacjent wymaga monitorowania ciśnienia, tętna i objawów pobudzenia.
Skutek kliniczny
Spodziewanym skutkiem jest nadmierne pobudzenie układu współczulnego z gwałtownym wzrostem ciśnienia tętniczego, tachykardią i możliwym przełomem nadciśnieniowym. Linezolid sam podnosi ciśnienie skurczowe i nasila presyjne działanie leków sympatykomimetycznych.[2] Atomoksetyna również zwiększa ciśnienie i częstość rytmu serca oraz może sprzyjać zespołowi serotoninowemu w połączeniu z lekami serotoninergicznymi, a także obniża próg drgawkowy.[1]
Mechanizm
Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy i hamuje rozkład noradrenaliny oraz serotoniny.[2] Atomoksetyna hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i działa pośrednio sympatykomimetycznie, a jej połączenie z inhibitorami MAO jest przeciwwskazane.[1] Jednoczesne zahamowanie rozkładu i wychwytu zwrotnego noradrenaliny może synergistycznie zwiększać jej stężenie w synapsach. Linezolid nie wpływa na izoenzymy cytochromu P450, w tym CYP2D6, więc nie zmienia metabolizmu atomoksetyny.[2]
Metabolizm i transportery
- Atomoksetyna: wrażliwy substrat CYP2D6[4]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- częstość rytmu serca
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, gorączka, nadmierna potliwość)
- stan świadomości i napady drgawek
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia atomoksetynylinezolid | inne zalecenie | Inhibitora MAO nie włącza się w ciągu 2 tygodni po zakończeniu leczenia atomoksetyną. Gdy linezolid jest pilnie potrzebny w tym okresie, decyzję podejmuje lekarz, a pacjent wymaga ścisłej obserwacji i monitorowania ciśnienia. |
| odstep ≤ 14 dni od zakończenia linezoliduatomoksetyna | inne zalecenie | Atomoksetyny nie stosuje się przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia inhibitorem MAO. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyvoxid 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyvoxid-100106340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Konaten 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/konaten-100391049/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneRasagilina+ AtomoksetynaNie łącz rasagiliny z atomoksetyną.Nie przyjmuj tych leków razem i zanim zaczniesz jeden z nich, skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczne leczenie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i zanim zaczniesz jeden z nich, skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczne leczenie.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Oba działają na substancje, które podnoszą ciśnienie krwi i przyspieszają pracę serca. Razem mogą spowodować groźny, nagły skok ciśnienia. Po odstawieniu jednego z nich trzeba odczekać co najmniej dwa tygodnie, zanim zaczniesz brać drugi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny, nagły ból głowy
- bardzo wysokie ciśnienie krwi
- kołatanie lub bardzo szybkie bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- silne pobudzenie, drżenie lub gorączka
- splątanie lub drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz rasagiliny z atomoksetyną. Atomoksetyny nie podaje się jednocześnie z inhibitorami MAO ani przez co najmniej 2 tygodnie po ich odstawieniu[1][2][3]. Leczenia inhibitorem MAO nie rozpoczyna się w ciągu 2 tygodni po odstawieniu atomoksetyny[1][2][3]. Po odstawieniu rasagiliny zachowaj odstęp co najmniej 14 dni[4]. Gdy oba leki są niezbędne, lekarz prowadzący powinien zmienić jeden z nich na lek z innej grupy.
Skutek kliniczny
Możliwy gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego aż do przełomu nadciśnieniowego, tachykardia i zaburzenia rytmu serca. Teoretycznie możliwe jest także nasilenie objawów toksyczności serotoninowej i obniżenie progu drgawkowego.
Mechanizm
Rasagilina nieodwracalnie hamuje monoaminooksydazę i ogranicza rozkład amin katecholowych, a atomoksetyna hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny. Oba leki zwiększają dostępność noradrenaliny w synapsie, co może prowadzić do nadmiernej stymulacji noradrenergicznej. Rasagilina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, a atomoksetyna przez CYP2D6, więc istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana[4][1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- częstość akcji serca
- objawy zespołu serotoninowego
- objawy pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od odstawienia rasagilinyrasagilina | interakcja nie dotyczy | Atomoksetynę można włączyć dopiero po co najmniej 14 dniach od odstawienia rasagiliny. |
| odstep ≥ 2 tygodnie od odstawienia atomoksetynyatomoksetyna | interakcja nie dotyczy | Rasagilinę można włączyć dopiero po co najmniej 2 tygodniach od odstawienia atomoksetyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kamaptin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kamaptin-100430861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Auroxetyn 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/auroxetyn-100390920/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Konaten 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/konaten-100391049/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Azilect 1 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azilect-100105492/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Azilect. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/azilect-100105492/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid)+ Psychostymulanty (np. metylofenidat, atomoksetyna, dimezylan lisdeksamfetaminy) klasaNie łącz inhibitora MAO-B z psychostymulantem – takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL psychostymulantów lub wymienione wśród leków, których należy unikać w ChPL inhibitorów MAO-B.Nie przyjmuj leku na chorobę Parkinsona z grupy rasagiliny, selegiliny lub safinamidu razem z lekiem pobudzającym, dopóki lekarz wyraźnie tego nie zaleci, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na chorobę Parkinsona z grupy rasagiliny, selegiliny lub safinamidu razem z lekiem pobudzającym, dopóki lekarz wyraźnie tego nie zaleci, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.
Leki na chorobę Parkinsona, takie jak rasagilina, selegilina czy safinamid, razem z lekami pobudzającymi, takimi jak metylofenidat, atomoksetyna, lisdeksamfetamina, deksamfetamina czy solriamfetol, mogą bardzo mocno podnieść ciśnienie krwi i przyspieszyć pracę serca. Taka reakcja może być groźna dla życia i prowadzić do udaru albo zawału. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą, a po odstawieniu leku na chorobę Parkinsona trzeba odczekać co najmniej dwa tygodnie. Modafinil działa łagodniej, ale też wymaga zgody lekarza i kontroli ciśnienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, bardzo silny ból głowy, zwłaszcza z tyłu głowy
- kołatanie serca lub bardzo szybkie bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- nudności, wymioty, sztywność karku
- zaburzenia widzenia, mowy, drętwienie lub osłabienie ręki albo nogi
- silny niepokój, splątanie, widzenie rzeczy, których nie ma
- wysoka gorączka, drżenie, sztywność mięśni, silne pocenie się
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz inhibitora MAO-B z psychostymulantem – takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL psychostymulantów lub wymienione wśród leków, których należy unikać w ChPL inhibitorów MAO-B. Psychostymulant można rozpocząć dopiero po upływie co najmniej 14 dni od odstawienia rasagiliny, selegiliny lub safinamidu, natomiast po odstawieniu psychostymulantu należy zachować odstęp odpowiadający jego eliminacji przed włączeniem inhibitora MAO-B. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie z deksamfetaminą i dimezylanem lisdeksamfetaminy, a selegilina stanowi większe ryzyko ze względu na metabolity amfetaminopodobne i utratę wybiórczości przy dawkach wyższych niż zalecane. Jeśli u chorego z chorobą Parkinsona konieczne jest leczenie nadmiernej senności dziennej lub ADHD, rozważ zmianę leczenia przeciwparkinsonowskiego na lek z innej grupy albo wybór leku bez działania sympatykomimetycznego. Modafinil stanowi wyjątek – może być stosowany z inhibitorem MAO-B ostrożnie, pod kontrolą ciśnienia tętniczego i objawów pobudzenia. Jeśli połączenie zostanie zastosowane mimo przeciwwskazań lub zostanie wykryte u pacjenta, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym i ocenić ciśnienie tętnicze oraz stan neurologiczny.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest przełom nadciśnieniowy z silnym bólem głowy, tachykardią lub zaburzeniami rytmu serca, który może prowadzić do udaru krwotocznego, zawału serca lub ostrej niewydolności lewokomorowej. Możliwe są także pobudzenie, bezsenność, drżenie, splątanie, halucynacje oraz objawy zespołu serotoninowego lub hipertermia, zwłaszcza przy utracie wybiórczości inhibitora MAO-B. Ryzyko jest największe dla amfetamin i lisdeksamfetaminy, które uwalniają katecholaminy, ale ChPL atomoksetyny, solriamfetolu i pochodnych amfetaminy przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO bez rozróżniania ich wybiórczości, a ChPL inhibitorów MAO-B zaleca unikanie leków sympatykomimetycznych.
Mechanizm
Inhibitory MAO-B ograniczają rozkład dopaminy i fenyloetyloaminy w ośrodkowym układzie nerwowym, a przy wyższych dawkach lub u osób z ich zwolnionym metabolizmem tracą wybiórczość i hamują również MAO-A, odpowiedzialną za rozkład noradrenaliny i serotoniny. Psychostymulanty zwiększają stężenie katecholamin w szczelinie synaptycznej – amfetaminy (deksamfetamina, lisdeksamfetamina jako jej prolek) uwalniają je z pęcherzyków, metylofenidat i solriamfetol hamują wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, a atomoksetyna wybiórczo hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny. Jednoczesne zwiększenie uwalniania lub zahamowanie wychwytu z zablokowanym rozkładem prowadzi do nadmiernej stymulacji adrenergicznej i dopaminergicznej. Selegilina jest dodatkowo metabolizowana do L-metamfetaminy i L-amfetaminy, co nasila efekt sympatykomimetyczny. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich leków obu grup poza modafinilem, u którego jest wyraźnie słabsza.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, także pomiary domowe w pierwszych dniach po zmianie leczenia
- częstość i rytm serca
- ból głowy, splątanie, objawy neurologiczne ogniskowe
- pobudzenie, bezsenność, halucynacje
- temperatura ciała, sztywność mięśni, drżenie, nadmierna potliwość (zespół serotoninowy)
- przestrzeganie co najmniej 14-dniowego odstępu po odstawieniu inhibitora MAO-B
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia inhibitora MAO-Binhibitory monoaminooksydazy typu B | inne zalecenie | Działanie nieodwracalnych inhibitorów MAO-B (rasagilina, selegilina) utrzymuje się do czasu resyntezy enzymu, dlatego przeciwwskazanie obejmuje również okres co najmniej 14 dni po ich odstawieniu. Psychostymulant można włączyć dopiero po tym czasie. |
| Dawka selegiliny większa niż zalecana dobowadawka · inhibitory monoaminooksydazy typu B | ryzyko rośnie | Przy dawkach selegiliny przekraczających zalecane traci ona wybiórczość wobec MAO-B i hamuje również MAO-A, co dodatkowo zwiększa ryzyko przełomu nadciśnieniowego i zespołu serotoninowego. Jej metabolity amfetaminopodobne nasilają działanie sympatykomimetyczne. |
| Starszy wiek lub choroba sercowo-naczyniowawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych oraz z nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową, zaburzeniami rytmu serca lub chorobą naczyń mózgowych skutki przełomu nadciśnieniowego są szczególnie groźne. Dotyczy to większości pacjentów z chorobą Parkinsona leczonych inhibitorami MAO-B. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.