Interakcje / Atorwastatyna / Atorwastatyna i dapson
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek i schematu.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Interakcja nieistotna klinicznieAtorwastatyna+ DapsonPołączenie można stosować bez zmiany dawek i schematu.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i nie zmieniaj dawek na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Atorwastatyna i dapson nie wpływają na siebie w istotny sposób. Możesz przyjmować je razem tak, jak zalecił lekarz. Oba leki mogą czasem obciążać wątrobę, dlatego lekarz może zlecać badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- niewyjaśnione bóle lub osłabienie mięśni
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek i schematu. Prowadź rutynową kontrolę aminotransferaz zalecaną dla każdego z leków osobno, zwłaszcza u pacjentów z chorobą wątroby w wywiadzie.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się klinicznie istotnych zmian stężeń ani działania żadnego z leków. Teoretycznie możliwe jest nieznaczne zwiększenie ryzyka uszkodzenia wątroby u pacjentów z chorobą wątroby.
Mechanizm
Mechanizm nie wskazuje na istotną interakcję. Atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 i jest substratem transporterów OATP1B1, OATP1B3, P-gp i BCRP, a jej stężenie rosną inhibitory tych szlaków[1]. Dapson nie jest znanym inhibitorem tych szlaków, a sama atorwastatyna nie jest znaczącym inhibitorem enzymów metabolizujących dapson. Wspólnym punktem jest jedynie hepatotoksyczność obu leków. Atorwastatyny nie stosuje się w czynnej chorobie wątroby ani przy trwale zwiększonej aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotności GGN[1]. Dapsonu nie stosuje się w ciężkiej chorobie wątroby[2]. Sumowanie działania na wątrobę pozostaje teoretyczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aminotransferazy (ALT, AST) zgodnie z rutynowym monitorowaniem każdego z leków
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAtorwastatynaa alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby.Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.
Okazjonalne, niewielkie ilości alkoholu zwykle nie przeszkadzają w leczeniu atorwastatyną. Zarówno alkohol, jak i ten lek obciążają wątrobę, dlatego regularne picie większych ilości może zwiększać ryzyko jej uszkodzenia. Osoby z chorobą wątroby lub pijące często powinny szczególnie uważać i zgłosić to lekarzowi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból w prawej górnej części brzucha
- wyraźne osłabienie, brak apetytu, nudności
- ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, szczególnie z ciemnym moczem
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby. Zaleć ograniczenie alkoholu do minimum i unikanie picia znacznych ilości. Producent nakazuje ostrożność u osób spożywających znaczne ilości alkoholu i (lub) z chorobami wątroby w wywiadzie.[1] U pacjentów pijących regularnie lub z chorobą wątroby w wywiadzie rozważ częstsze kontrolowanie aktywności aminotransferaz. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania atorwastatyny.[1]
Skutek kliniczny
Przy sporadycznym, niewielkim spożyciu alkoholu nie opisano udokumentowanego, klinicznie istotnego pogorszenia bezpieczeństwa leczenia. Przy regularnym piciu większych ilości rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby i zwiększenia aktywności aminotransferaz. U osób z chorobą wątroby w wywiadzie ryzyko jest największe.
Mechanizm
Atorwastatyna i alkohol nie wchodzą ze sobą w istotną interakcję farmakokinetyczną. Połączenie dotyczy wspólnego narządu docelowego. Obie substancje mogą obciążać wątrobę, a statyny u części pacjentów zwiększają aktywność aminotransferaz. Przewlekłe, znaczne spożycie alkoholu może więc nałożyć się na ten efekt i utrudnić ocenę parametrów wątrobowych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz (ALT, AST) przed leczeniem i w jego trakcie, częściej u osób pijących regularnie
- wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nasilone osłabienie)
- objawy miopatii (ból i osłabienie mięśni), szczególnie po okresach intensywnego picia
Kiedy ocena się zmienia
| Znaczne ilości alkoholu, regularne picie ponad zalecane limityilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu ChPL nakazuje ostrożność. Ryzyko obciążenia wątroby jest wyższe, więc zaleć istotne ograniczenie picia i rozważ częstsze kontrole aktywności aminotransferaz. Przy nieprawidłowych wynikach skieruj pacjenta do lekarza. |
| Przewlekłe, wieloletnie picie lub choroba alkoholowa wątroby w wywiadzieczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przy rozpoznanej chorobie wątroby, w tym alkoholowej, ocena bezpieczeństwa atorwastatyny należy do lekarza. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem według ChPL. Nie rozpoczynaj ani nie kontynuuj leczenia bez weryfikacji aktywności aminotransferaz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapsona alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Wypicie niewielkiej ilości alkoholu od czasu do czasu podczas leczenia dapsonem zwykle nie powinno szkodzić. Częste picie większych ilości może jednak nasilić działania niepożądane tego leku na krew i obciążyć wątrobę. Dapson rzadko, ale może zmniejszać zdolność krwi do przenoszenia tlenu i niszczyć czerwone krwinki, a alkohol pity regularnie może ten efekt wzmocnić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- silny ból głowy lub zawroty głowy
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby. U osób nadużywających alkoholu lub z alkoholową chorobą wątroby należy przed rozpoczęciem leczenia ocenić czynność wątroby, a w trakcie terapii regularnie kontrolować morfologię i enzymy wątrobowe. Rozpoznanie ciężkiej choroby wątroby wyklucza stosowanie dapsonu[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu nie należy spodziewać się klinicznie istotnych skutków. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu możliwe jest nasilenie methemoglobinemii i hemolizy wywołanych dapsonem oraz większe ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy niedoborze G6PD lub istniejącej chorobie wątroby.
Mechanizm
Interakcja jest głównie teoretyczna i wynika z metabolizmu dapsonu oraz z jego działania na krew i wątrobę. Dapson jest w wątrobie przekształcany przez N-hydroksylację, w której uczestniczą między innymi CYP2C9 i CYP2E1, do hydroksyloaminy odpowiedzialnej za methemoglobinemię i hemolizę. Znaczenie tego metabolitu potwierdza charakterystyka produktu, według której flukonazol zmniejsza powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[1]. Przewlekłe picie alkoholu indukuje CYP2E1, co może zwiększać tworzenie hydroksyloaminy, natomiast jednorazowe spożycie etanolu raczej przejściowo hamuje ten enzym. Dodatkowo zarówno dapson, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a ciężka choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania dapsonu[1]. ChPL dapsonu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- stężenie methemoglobiny przy objawach sinicy lub duszności
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu indukuje CYP2E1 i sprzyja uszkodzeniu wątroby, co może zwiększać ryzyko methemoglobinemii, hemolizy i hepatotoksyczności dapsonu. Należy ocenić czynność wątroby przed leczeniem i regularnie kontrolować morfologię oraz enzymy wątrobowe, a przy ciężkiej chorobie wątroby dapson jest przeciwwskazany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Inne interakcje tych leków 148
Połączenie przeciwwskazaneAtorwastatyna+ EzetymibPołączenie jest celowe i można je stosować, obserwując pacjenta w kierunku objawów mięśniowych.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś mu niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś mu niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni.
Te dwa leki często przepisuje się razem, bo działają w różny sposób i razem lepiej obniżają cholesterol niż każdy z osobna. Jeden ogranicza wytwarzanie cholesterolu w wątrobie, a drugi jego wchłanianie z jelit. Rzadko oba leki mogą powodować dolegliwości mięśniowe, a przy łączeniu takie ryzyko może być trochę większe. Nie stosuj tego połączenia w ciąży ani podczas karmienia piersią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni
- kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
- ciemny, brunatny mocz
- bóle mięśni z gorączką lub ogólnym złym samopoczuciem
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie jest celowe i można je stosować, obserwując pacjenta w kierunku objawów mięśniowych[1]. Przy niewyjaśnionym bólu, tkliwości lub osłabieniu mięśni należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej i ocenić dalsze leczenie. Skojarzenia nie stosuje się w ciąży, podczas karmienia piersią ani u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub niewyjaśnionym, utrzymującym się zwiększeniem aktywności aminotransferaz[2]. Te same sytuacje wykluczają stosowanie samej atorwastatyny[1].
Skutek kliniczny
Skojarzenie silniej obniża cholesterol LDL niż sama atorwastatyna, przy możliwym niewielkim wzroście ryzyka objawów mięśniowych. Dodanie ezetymibu do atorwastatyny w dawce 40 lub 80 mg zmniejszało stężenie cholesterolu LDL o 15% bardziej niż zwiększenie dawki atorwastatyny z 40 do 80 mg[2]. Wynik ten uzyskano w 12-tygodniowym randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą u 50 pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną[3]. Ryzyko działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy, może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania obu leków[1].
Mechanizm
Działanie obu leków na cholesterol LDL się uzupełnia. Atorwastatyna hamuje syntezę cholesterolu w wątrobie przez zahamowanie reduktazy HMG-CoA, a ezetymib hamuje wchłanianie cholesterolu w jelicie cienkim przez zablokowanie białka NPC1L1. Między ezetymibem a atorwastatyną nie stwierdzono znamiennych interakcji farmakokinetycznych[2]. Oba leki mogą jednak powodować działania niepożądane ze strony mięśni, w tym rabdomiolizę, a ryzyko to może być zwiększone przy ich jednoczesnym stosowaniu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy mięśniowe – ból, tkliwość, osłabienie, kurcze
- aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
- aktywność aminotransferaz (ALT, AST)
- lipidogram ze stężeniem cholesterolu LDL w celu oceny skuteczności
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ezen 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ezen-100146686/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lipegis 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lipegis-100282633/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, symwastatyna, lowastatyna)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków na cholesterol, na przykład symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny. Lek na cholesterol gromadzi się wtedy w organizmie i może uszkadzać mięśnie, a w ciężkich przypadkach także nerki. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie mają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bóle, kurcze lub osłabienie mięśni bez wyraźnej przyczyny
- ciemny, brunatny mocz
- znaczne zmęczenie z bólem mięśni lub gorączką
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji. Połączenie symwastatyny lub lowastatyny z itrakonazolem, pozakonazolem albo worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i statynę trzeba odstawić na cały okres terapii triazolem. Atorwastatynę z silnym triazolem najlepiej czasowo odstawić, a jeśli jej stosowanie jest konieczne, użyć najmniejszej skutecznej dawki i ściśle monitorować objawy mięśniowe. Przy flukonazolu i izawukonazolu, szczególnie w krótkiej terapii, wystarczy zwykle ograniczenie dawki statyny lub jej czasowe wstrzymanie oraz kontrola objawów. Ponieważ hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu triazolu, zwłaszcza itrakonazolu i pozakonazolu, statynę należy włączać ponownie z kilkudniowym odstępem. Rozuwastatyna i pitawastatyna mogą być stosowane z triazolami bez zmiany postępowania.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia statyny zależny od dawki zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek, która może zagrażać życiu[1]. Mogą też narastać objawy hepatotoksyczności. Ryzyko jest największe dla symwastatyny i lowastatyny łączonych z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem, mniejsze dla atorwastatyny oraz przy flukonazolu i izawukonazolu.
Mechanizm
Triazole hamują izoenzym CYP3A4, który odpowiada za metabolizm pierwszego przejścia i eliminację symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny[2]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym siła hamowania flukonazolu rośnie wraz z dawką. Część triazoli, zwłaszcza itrakonazol i pozakonazol, hamuje także glikoproteinę P i transportery wątrobowe, co dodatkowo zwiększa stężenie statyny. Efektem jest wielokrotny wzrost ekspozycji na statynę i jej aktywny metabolit, najsilniej wyrażony dla symwastatyny i lowastatyny, które mają bardzo dużą ekstrakcję w pierwszym przejściu. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie zależą istotnie od CYP3A4, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej grupy statyn, natomiast dotyczy wszystkich triazoli z listy w stopniu zależnym od siły hamowania[1].
Monitorować
- bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej przy wystąpieniu objawów mięśniowych
- barwa moczu i stężenie kreatyniny w surowicy
- aktywność aminotransferaz przy dłuższym leczeniu skojarzonym
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka statynydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny, dlatego duże dawki atorwastatyny łączone z triazolem są szczególnie niebezpieczne i wymagają odstawienia lub redukcji dawki. |
| Duża dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol nasila się wraz z dawką, więc przy dużych dawkach interakcja zbliża się siłą do silnych triazoli. |
| Kilka dni po odstawieniu triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Po zakończeniu terapii triazolem, zwłaszcza itrakonazolem lub pozakonazolem o długim okresie eliminacji, hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego statynę należy włączać ponownie z odstępem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | Podeszły wiek, niedoczynność tarczycy i upośledzenie czynności nerek zwiększają podatność na miopatię wywołaną statyną. |
Źródła
- Neuvonen PJ, Niemi M, Backman JT. Drug interactions with lipid-lowering drugs: mechanisms and clinical relevance. Clin Pharmacol Ther. 2006;80(6):565-81. doi: 10.1016/j.clpt.2006.09.003. PMID: 17178259.
- Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.
Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Fibraty (np. fenofibrat, cyprofibrat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych.Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.
Leki na cholesterol z grupy statyn, takie jak atorwastatyna, rozuwastatyna czy symwastatyna, oraz leki na trójglicerydy z grupy fibratów, takie jak fenofibrat czy cyprofibrat, mogą każdy z osobna szkodzić mięśniom. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko jest większe. Lekarze często łączą te leki celowo, ale wymaga to kontroli. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które obciąża nerki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
- osłabienie mięśni, na przykład trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
- ciemny, brunatny mocz
- silne zmęczenie z gorączką
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych. Wskazaniem jest najczęściej utrzymująca się hipertriglicerydemia mimo leczenia statyną u pacjenta wysokiego ryzyka sercowo naczyniowego[1]. Przed włączeniem fibratu oceń czynność nerek, wątroby i tarczycy oraz wyjściową aktywność kinazy kreatynowej. Unikaj łączenia fibratu z najwyższymi zarejestrowanymi dawkami statyn, zwłaszcza rozuwastatyny i symwastatyny, i sprawdź ograniczenia dawek w ChPL konkretnej statyny. Przy łączeniu z fenofibratem preferuj atorwastatynę, rozuwastatynę lub pitawastatynę w umiarkowanej dawce zamiast symwastatyny i lowastatyny. Przy objawach mięśniowych lub znacznym wzroście kinazy kreatynowej odstaw fibrat albo oba leki. Cyprofibrat traktuj jak fenofibrat, a ChPL cyprofibratu może przewidywać ostrzejsze ograniczenia łączenia ze statynami.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko miopatii, w tym bólów i osłabienia mięśni oraz wzrostu aktywności kinazy kreatynowej[2]. Rzadko dochodzi do rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek[3]. Możliwy jest też addycyjny wzrost aktywności aminotransferaz[1]. Fibraty mogą przejściowo podnosić stężenie kreatyniny w surowicy.
Mechanizm
Statyny i fibraty mogą uszkadzać mięśnie szkieletowe. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie miotoksyczne się sumuje. Statyny hamują syntezę cholesterolu i związków niezbędnych dla komórek mięśniowych. Fibraty działają przez receptory PPAR alfa i same mogą wywołać miopatię[4]. Fenofibrat i cyprofibrat w niewielkim stopniu zmieniają farmakokinetykę statyn, więc o ryzyku decyduje głównie sumowanie działań. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich statyn i obu fibratów z list. Cyprofibrat ma ten sam profil działania niepożądanego na mięśnie co fenofibrat.
Monitorować
- bóle, tkliwość, kurcze i osłabienie mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej wyjściowo i przy każdym objawie mięśniowym
- kreatynina i eGFR przed leczeniem i okresowo
- aktywność aminotransferaz
- ciemne zabarwienie moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Najwyższa zarejestrowana dawka statynydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. ChPL części statyn, zwłaszcza rozuwastatyny, ogranicza lub wyklucza najwyższą dawkę przy jednoczesnym stosowaniu fibratu. Sprawdź ograniczenia w ChPL konkretnej statyny. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Fibraty są wydalane głównie przez nerki, a niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Dostosuj dawkę fibratu według ChPL i częściej kontroluj kreatyninę oraz kinazę kreatynową. |
| Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Fenofibrat i cyprofibrat są przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności nerek, więc połączenie ze statyną w tej sytuacji nie powinno być stosowane. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują miopatia, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko interakcji. Zacznij od mniejszej dawki statyny i ściślej monitoruj objawy. |
Źródła
- Guo J, Meng F, Ma N, Li C, Ding Z, Wang H, et al. Meta-analysis of safety of the coadministration of statin with fenofibrate in patients with combined hyperlipidemia. Am J Cardiol. 2012;110(9):1296-301. doi: 10.1016/j.amjcard.2012.06.050. PMID: 22840347.
- Schima SM, Maciejewski SR, Hilleman DE, Williams MA, Mohiuddin SM. Fibrate therapy in the management of dyslipidemias, alone and in combination with statins: role of delayed-release fenofibric acid. Expert Opin Pharmacother. 2010;11(5):731-8. doi: 10.1517/14656560903575639. PMID: 20210682.
- Kobuchi S, Nishida M, Hayakawa M, Maekawa Y, Ohata A, Chikami S, et al. Data Mining of the Japanese Adverse Drug Event Report Database and Animal Experiments for Assessment of Risks Associated With Pemafibrate. In Vivo. 2026;40(4):2372-2380. doi: 10.21873/invivo.14391. PMID: 42379788.
- Zhou J, Li D, Cheng Q. Fenofibrate monotherapy-induced rhabdomyolysis in a patient with post-pancreatitis diabetes mellitus: A rare case report and a review of the literature. Medicine (Baltimore). 2020;99(21):e20390. doi: 10.1097/MD.0000000000020390. PMID: 32481339.
Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, woklosporyna) klasaPołączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.
Niektóre leki stosowane po przeszczepieniu narządu lub w chorobach autoimmunologicznych, zwłaszcza cyklosporyna, mogą bardzo zwiększać ilość leku na cholesterol we krwi, na przykład symwastatyny, atorwastatyny albo rozuwastatyny. Może to prowadzić do groźnego uszkodzenia mięśni, które w ciężkich przypadkach szkodzi także nerkom. Woklosporyna działa podobnie, ale słabiej, a takrolimus zwykle nie powoduje takiego problemu. Część tych połączeń jest zakazana, dlatego lekarz musi wiedzieć o wszystkich twoich lekach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
- osłabienie mięśni, trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
- ciemny, brunatny mocz
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- silne zmęczenie, gorączka z bólami mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni. Charakterystyki produktów leczniczych symwastatyny, rozuwastatyny i pitawastatyny wymieniają cyklosporynę w przeciwwskazaniach, a lowastatyny nie należy z nią łączyć. Atorwastatynę z cyklosporyną można stosować wyłącznie w najmniejszej dawce i pod ścisłą kontrolą. Przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny i monitorować działania niepożądane. Przy takrolimusie zwykle nie ma potrzeby modyfikacji dawki statyny, ale obowiązuje standardowa czujność.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia statyny zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek, które może zagrażać życiu[1]. Ryzyko jest największe przy cyklosporynie w połączeniu z symwastatyną i lowastatyną oraz przy dużych dawkach statyny. Pacjenci po przeszczepieniu narządu mają często dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak upośledzona czynność nerek i wielolekowość. Możliwy jest też wzrost aktywności aminotransferaz.
Mechanizm
Cyklosporyna, a w mniejszym stopniu woklosporyna, hamuje wątrobowe transportery wychwytu OATP1B1 i OATP1B3 oraz pompy wyrzutowe P-gp i BCRP. Utrudnia to wychwyt statyny do wątroby i jej usuwanie, przez co stężenie statyny we krwi rośnie[2]. Dotyczy to wszystkich statyn z listy, także tych, które nie są metabolizowane przez CYP3A4, takich jak rozuwastatyna i pitawastatyna. Przy symwastatynie, lowastatynie i atorwastatynie dochodzi dodatkowo hamowanie CYP3A4, co jeszcze bardziej zwiększa ekspozycję[3]. Takrolimus nie wykazuje istotnego klinicznie działania hamującego na te szlaki i stanowi wyjątek w klasie[4]. Statyny nie zmieniają w sposób istotny stężenia inhibitorów kalcyneuryny.
Monitorować
- objawy mięśniowe – ból, osłabienie, tkliwość mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
- stężenie kreatyniny i eGFR
- aktywność aminotransferaz
- zabarwienie moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka statynydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. Duże dawki statyn nie powinny być stosowane z cyklosporyną, a przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | Podeszły wiek, zwłaszcza w połączeniu z upośledzoną czynnością nerek, niedoczynnością tarczycy i wielolekowością, zwiększa ryzyko miopatii wywołanej statyną. |
| Statyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kalcyneurynykolejność włączenia · statyny | inne zalecenie | Przy włączaniu statyny u pacjenta przyjmującego cyklosporynę lub woklosporynę należy zaczynać od najmniejszej dawki i zwiększać ją ostrożnie pod kontrolą objawów mięśniowych. Przy włączaniu cyklosporyny u pacjenta na statynie należy zweryfikować wybór i dawkę statyny. |
Źródła
- Korzec J, Strausbaugh R, Mikolay JJ, Churchwell MD. Rhabdomyolysis and acute kidney injury potentiated by a drug-drug interaction between cyclosporine, leflunomide, and rosuvastatin in a kidney transplant recipient: A missed opportunity for pharmacist involvement. J Am Pharm Assoc (2003). 2024;64(3):102016. doi: 10.1016/j.japh.2024.01.012. PMID: 38272309.
- Harabayashi R, Takahashi M, Takahashi K, Sugimoto T, Uchida J, Nakamura Y, et al. Safety Profile of the Concomitant Use of Atorvastatin and Cyclosporine in Renal Transplant Recipients. Pharmazie. 2023;78(5):47-50. doi: 10.1691/ph.2023.2582. PMID: 37189269.
- Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.
- Amundsen R, Christensen H, Zabihyan B, Asberg A. Cyclosporine A, but not tacrolimus, shows relevant inhibition of organic anion-transporting protein 1B1-mediated transport of atorvastatin. Drug Metab Dispos. 2010;38(9):1499-504. doi: 10.1124/dmd.110.032268. PMID: 20519340.
Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ AmiodaronU pacjenta leczonego amiodaronem wybierz statynę niemetabolizowaną przez CYP3A4.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, a jeśli poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni, szybko skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, a jeśli poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni, szybko skontaktuj się z lekarzem.
Amiodaron, lek na zaburzenia rytmu serca, może zwiększać ilość atorwastatyny w organizmie. Rośnie wtedy ryzyko uszkodzenia mięśni, które rzadko bywa ciężkie. Lekarz może zmniejszyć dawkę atorwastatyny albo zamienić ją na inny lek na cholesterol. Ten wpływ może trwać jeszcze kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśniony ból mięśni
- osłabienie mięśni
- tkliwość lub skurcze mięśni
- ciemny, brązowy mocz
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego amiodaronem wybierz statynę niemetabolizowaną przez CYP3A4.[1][2] Jeśli atorwastatyna pozostaje w leczeniu, rozważ niższą maksymalną dawkę i monitoruj pacjenta klinicznie, zwłaszcza po włączeniu amiodaronu i po każdej zmianie jego dawki.[3][4][5] Zwiększone ryzyko utrzymuje się do kilku miesięcy po odstawieniu amiodaronu.[1]
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest toksyczne działanie na mięśnie szkieletowe aż do rabdomiolizy.[1][2] Ryzyko dotyczy statyn metabolizowanych przez CYP3A4, czyli także symwastatyny i lowastatyny.[2]
Mechanizm
Amiodaron zwiększa ekspozycję na atorwastatynę, bo hamuje jej główne drogi eliminacji. Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują CYP3A4 i glikoproteinę P.[1] Atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P.[3] Badań interakcji oceniających wpływ amiodaronu na atorwastatynę nie przeprowadzono.[3] Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może się utrzymywać nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[6], atorwastatyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Amiodaron – inhibitor P-gp[6], atorwastatyna – substrat P-gp[7]
- Atorwastatyna: substrat BCRP[7], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat OATP1B1[6], substrat OATP1B3[6], substrat P-gp[7]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[8], inhibitor CYP2B6[8], inhibitor CYP2C19[8], inhibitor CYP2C8[8], umiarkowany inhibitor CYP2C9[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], inhibitor OCT2[8], inhibitor P-gp[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[8], wrażliwy substrat CYP3A4[8]
Monitorować
- objawy mięśniowe – ból, tkliwość, osłabienie mięśni
- aktywność CK w razie objawów mięśniowych
- ciemne zabarwienie moczu jako możliwy objaw rabdomiolizy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka maksymalnadawka · atorwastatyna | ryzyko rośnie | Przy amiodaronie należy rozważyć niższą maksymalną dawkę atorwastatyny niż w monoterapii. |
| Włączenie lub zmiana dawki amiodaronu u pacjenta leczonego atorwastatynąkolejność włączenia · amiodaron | inne zalecenie | Monitorowanie kliniczne jest szczególnie ważne po rozpoczęciu leczenia amiodaronem i po dostosowaniu jego dawki. |
| Do kilku miesięcy po odstawieniu amiodaronuczas leczenia · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może się utrzymywać kilka miesięcy po zakończeniu leczenia, dlatego zwiększenie dawki atorwastatyny po odstawieniu amiodaronu wymaga ostrożności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Opacorden 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/opacorden-100049552/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sortis 80 80 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sortis-80-100000818/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atorvastatin Krka 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atorvastatin-krka-100251609/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ DaptomycynaNa czas leczenia daptomycyną w miarę możliwości należy czasowo odstawić atorwastatynę, chyba że korzyści z jej kontynuacji przewyższają ryzyko.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atorwastatynę, i nie odstawiaj ani nie wznawiaj jej bez jego decyzji.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atorwastatynę, i nie odstawiaj ani nie wznawiaj jej bez jego decyzji.
Atorwastatyna i daptomycyna mogą osobno uszkadzać mięśnie, a przyjmowane razem zwiększają to ryzyko. Rzadko dochodzi do ciężkiego rozpadu mięśni, który może zaszkodzić nerkom. Dlatego lekarz zwykle wstrzymuje atorwastatynę na czas leczenia tym antybiotykiem albo częściej zleca badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, kurcze lub tkliwość mięśni
- nietypowe osłabienie mięśni
- ciemny, brunatny mocz
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- silne zmęczenie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Na czas leczenia daptomycyną w miarę możliwości należy czasowo odstawić atorwastatynę, chyba że korzyści z jej kontynuacji przewyższają ryzyko.[1] Jeżeli jednoczesnego stosowania nie da się uniknąć, aktywność CPK oznacza się częściej niż raz w tygodniu, a pacjenta uważnie obserwuje się w kierunku objawów miopatii.[1][2] Zamiana atorwastatyny na inną statynę nie usuwa ryzyka, ponieważ dotyczy ono całej grupy inhibitorów reduktazy HMG-CoA.[1] Atorwastatynę wznawia się po zakończeniu kuracji daptomycyną. Należy zachować ostrożność przy dołączaniu leków zmniejszających filtrację nerkową, np. NLPZ i inhibitorów COX-2, bo mogą zwiększać stężenie daptomycyny.[1]
Skutek kliniczny
U pacjentów otrzymujących jednocześnie statynę i daptomycynę zgłaszano znaczne zwiększenie aktywności CPK, miopatię i rabdomiolizę.[2][1] Rabdomioliza może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek.
Mechanizm
Atorwastatyna i daptomycyna mogą niezależnie uszkadzać mięśnie szkieletowe, więc przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie miotoksyczne się sumuje.[2][1] Daptomycyna nie podlega przemianom zależnym od cytochromu P450 i nie hamuje ani nie indukuje metabolizmu innych leków, dlatego nie zmienia stężenia atorwastatyny i interakcja ma charakter farmakodynamiczny.[1] Daptomycyna jest wydalana głównie przez nerki, więc uszkodzenie nerek w przebiegu rabdomiolizy może zwiększać jej stężenie i dodatkowo nasilać toksyczność.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność CPK częściej niż raz w tygodniu przy kontynuacji statyny
- ból, osłabienie i tkliwość mięśni
- stężenie kreatyniny i eGFR
- barwa i ilość oddawanego moczu
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cubicin 350 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cubicin-100165318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ DiltiazemJeśli to możliwe, z diltiazemem łączy się statynę niemetabolizowaną przez CYP3A4.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, a jeśli pojawią się niewyjaśnione bóle, kurcze lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, szybko skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, a jeśli pojawią się niewyjaśnione bóle, kurcze lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, szybko skontaktuj się z lekarzem.
Diltiazem, lek na serce i ciśnienie, może zwiększać ilość atorwastatyny w organizmie. Przez to rośnie ryzyko działań niepożądanych ze strony mięśni – od bólu i osłabienia aż do rzadkiego, ale groźnego uszkodzenia mięśni. Lekarz może zmniejszyć dawkę atorwastatyny albo zamienić ją na inny lek obniżający cholesterol.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśniony ból lub tkliwość mięśni
- osłabienie mięśni
- kurcze mięśni
- ciemny, brunatny mocz
- silne zmęczenie z bólem mięśni
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jeśli to możliwe, z diltiazemem łączy się statynę niemetabolizowaną przez CYP3A4[1]. Gdy atorwastatyna pozostaje w leczeniu, należy rozważyć niższą maksymalną dawkę atorwastatyny i monitorować pacjenta klinicznie[2]. Monitorowanie jest szczególnie ważne po rozpoczęciu leczenia diltiazemem lub po zmianie jego dawki[2].
Skutek kliniczny
Większe stężenie atorwastatyny zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy[1]. Objawy toksyczności statyny mogą pojawić się po rozpoczęciu leczenia diltiazemem albo po zwiększeniu jego dawki[2].
Mechanizm
Diltiazem jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 i zwiększa stężenie atorwastatyny w osoczu[2]. Atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4, więc zahamowanie tego enzymu zwiększa ekspozycję na nią[2]. Diltiazem istotnie zwiększa AUC statyn metabolizowanych przez CYP3A4[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- bóle, tkliwość i osłabienie mięśni
- aktywność CK przy objawach mięśniowych
- ciemne zabarwienie moczu
- czynność nerek przy podejrzeniu rabdomiolizy
Bezpieczniejsze alternatywy
rosuwastatynaprawastatynafluwastatyna
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie diltiazemu lub zmiana jego dawki u pacjenta przyjmującego atorwastatynękolejność włączenia · diltiazem | inne zalecenie | Monitorowanie kliniczne jest zalecane po rozpoczęciu leczenia diltiazemem lub po dostosowaniu jego dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dilzem 120 retard 120 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dilzem-120-retard-100093850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dilzem 120 retard. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dilzem-120-retard-100093850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
Niekorzystna interakcjaHydroksychlorochina+ DapsonUnikaj łączenia, jeśli istnieje rozsądna alternatywa terapeutyczna.Nie odstawiaj leków samodzielnie, rób zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj leków samodzielnie, rób zlecone badania krwi i pilnie zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Hydroksychlorochina i dapson mogą oba szkodzić krwi, a razem to ryzyko rośnie. Może dojść do rozpadu czerwonych krwinek, gorszego przenoszenia tlenu albo spadku liczby białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Lekarz czasem celowo łączy te leki, ale wtedy potrzebne są regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność lub zadyszka przy niewielkim wysiłku
- sinawe usta lub paznokcie
- nietypowa bladość i silne zmęczenie
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia, jeśli istnieje rozsądna alternatywa terapeutyczna[1]. Gdy skojarzenie jest konieczne, na przykład w opornych postaciach tocznia skórnego, przed włączeniem dapsonu oznacz aktywność G6PD i wyjściową morfologię krwi z rozmazem i retikulocytami. W trakcie leczenia regularnie kontroluj morfologię, a przy duszności, sinicy lub bólach głowy oznacz stężenie methemoglobiny. Stosuj najmniejszą skuteczną dawkę dapsonu i przerwij leczenie przy objawach hemolizy, ciężkiej methemoglobinemii lub agranulocytozy.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie niedokrwistości hemolitycznej, methemoglobinemii oraz cytopenii, w tym agranulocytozy. Ryzyko jest największe u osób z niedoborem G6PD, przy wyższych dawkach dapsonu i w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego.
Mechanizm
Hydroksychlorochiny w miarę możliwości nie łączy się z lekami działającymi toksycznie na krew, ponieważ ich działania mogą się sumować[1]. Dapson jest takim lekiem – jego metabolit hydroksyloaminowy wywołuje methemoglobinemię i hemolizę zależną od dawki, a lek może też powodować agranulocytozę. Hydroksychlorochina rzadko, lecz także może uszkadzać szpik i wywoływać hemolizę, zwłaszcza przy niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD). Nakładanie się tych działań zwiększa ryzyko niedokrwistości i zaburzeń morfologii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność G6PD przed leczeniem
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba retikulocytów
- stężenie methemoglobiny przy objawach
- bilirubina i LDH przy podejrzeniu hemolizy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxychloroquine sulfate Accord 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxychloroquine-sulfate-accord-100420443/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxychloroquine sulfate Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxychloroquine-sulfate-accord-100420443/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.