Interakcje / Atorwastatyna / Atorwastatyna i ezetymib
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Połączenie jest celowe i można je stosować, obserwując pacjenta w kierunku objawów mięśniowych.
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś mu niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni.
Połączenie przeciwwskazaneAtorwastatyna+ EzetymibPołączenie jest celowe i można je stosować, obserwując pacjenta w kierunku objawów mięśniowych.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś mu niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś mu niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni.
Te dwa leki często przepisuje się razem, bo działają w różny sposób i razem lepiej obniżają cholesterol niż każdy z osobna. Jeden ogranicza wytwarzanie cholesterolu w wątrobie, a drugi jego wchłanianie z jelit. Rzadko oba leki mogą powodować dolegliwości mięśniowe, a przy łączeniu takie ryzyko może być trochę większe. Nie stosuj tego połączenia w ciąży ani podczas karmienia piersią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni
- kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
- ciemny, brunatny mocz
- bóle mięśni z gorączką lub ogólnym złym samopoczuciem
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie jest celowe i można je stosować, obserwując pacjenta w kierunku objawów mięśniowych[1]. Przy niewyjaśnionym bólu, tkliwości lub osłabieniu mięśni należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej i ocenić dalsze leczenie. Skojarzenia nie stosuje się w ciąży, podczas karmienia piersią ani u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub niewyjaśnionym, utrzymującym się zwiększeniem aktywności aminotransferaz[2]. Te same sytuacje wykluczają stosowanie samej atorwastatyny[1].
Skutek kliniczny
Skojarzenie silniej obniża cholesterol LDL niż sama atorwastatyna, przy możliwym niewielkim wzroście ryzyka objawów mięśniowych. Dodanie ezetymibu do atorwastatyny w dawce 40 lub 80 mg zmniejszało stężenie cholesterolu LDL o 15% bardziej niż zwiększenie dawki atorwastatyny z 40 do 80 mg[2]. Wynik ten uzyskano w 12-tygodniowym randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą u 50 pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną[3]. Ryzyko działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy, może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania obu leków[1].
Mechanizm
Działanie obu leków na cholesterol LDL się uzupełnia. Atorwastatyna hamuje syntezę cholesterolu w wątrobie przez zahamowanie reduktazy HMG-CoA, a ezetymib hamuje wchłanianie cholesterolu w jelicie cienkim przez zablokowanie białka NPC1L1. Między ezetymibem a atorwastatyną nie stwierdzono znamiennych interakcji farmakokinetycznych[2]. Oba leki mogą jednak powodować działania niepożądane ze strony mięśni, w tym rabdomiolizę, a ryzyko to może być zwiększone przy ich jednoczesnym stosowaniu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy mięśniowe – ból, tkliwość, osłabienie, kurcze
- aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
- aktywność aminotransferaz (ALT, AST)
- lipidogram ze stężeniem cholesterolu LDL w celu oceny skuteczności
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ezen 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ezen-100146686/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lipegis 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lipegis-100282633/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAtorwastatynaa alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby.Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.
Okazjonalne, niewielkie ilości alkoholu zwykle nie przeszkadzają w leczeniu atorwastatyną. Zarówno alkohol, jak i ten lek obciążają wątrobę, dlatego regularne picie większych ilości może zwiększać ryzyko jej uszkodzenia. Osoby z chorobą wątroby lub pijące często powinny szczególnie uważać i zgłosić to lekarzowi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból w prawej górnej części brzucha
- wyraźne osłabienie, brak apetytu, nudności
- ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, szczególnie z ciemnym moczem
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby. Zaleć ograniczenie alkoholu do minimum i unikanie picia znacznych ilości. Producent nakazuje ostrożność u osób spożywających znaczne ilości alkoholu i (lub) z chorobami wątroby w wywiadzie.[1] U pacjentów pijących regularnie lub z chorobą wątroby w wywiadzie rozważ częstsze kontrolowanie aktywności aminotransferaz. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania atorwastatyny.[1]
Skutek kliniczny
Przy sporadycznym, niewielkim spożyciu alkoholu nie opisano udokumentowanego, klinicznie istotnego pogorszenia bezpieczeństwa leczenia. Przy regularnym piciu większych ilości rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby i zwiększenia aktywności aminotransferaz. U osób z chorobą wątroby w wywiadzie ryzyko jest największe.
Mechanizm
Atorwastatyna i alkohol nie wchodzą ze sobą w istotną interakcję farmakokinetyczną. Połączenie dotyczy wspólnego narządu docelowego. Obie substancje mogą obciążać wątrobę, a statyny u części pacjentów zwiększają aktywność aminotransferaz. Przewlekłe, znaczne spożycie alkoholu może więc nałożyć się na ten efekt i utrudnić ocenę parametrów wątrobowych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz (ALT, AST) przed leczeniem i w jego trakcie, częściej u osób pijących regularnie
- wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nasilone osłabienie)
- objawy miopatii (ból i osłabienie mięśni), szczególnie po okresach intensywnego picia
Kiedy ocena się zmienia
| Znaczne ilości alkoholu, regularne picie ponad zalecane limityilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu ChPL nakazuje ostrożność. Ryzyko obciążenia wątroby jest wyższe, więc zaleć istotne ograniczenie picia i rozważ częstsze kontrole aktywności aminotransferaz. Przy nieprawidłowych wynikach skieruj pacjenta do lekarza. |
| Przewlekłe, wieloletnie picie lub choroba alkoholowa wątroby w wywiadzieczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przy rozpoznanej chorobie wątroby, w tym alkoholowej, ocena bezpieczeństwa atorwastatyny należy do lekarza. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem według ChPL. Nie rozpoczynaj ani nie kontynuuj leczenia bez weryfikacji aktywności aminotransferaz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieEzetymiba alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu ezetymibu z powodu okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pij regularnie i dużo, bo osłabia to efekty leczenia cholesterolu.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pij regularnie i dużo, bo osłabia to efekty leczenia cholesterolu.
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wpływa na działanie ezetymibu i nie powoduje groźnych objawów. Alkohol pity regularnie w większych ilościach może jednak podnosić poziom tłuszczów we krwi i szkodzić wątrobie, przez co leczenie działa słabiej. Ma to szczególne znaczenie, jeśli oprócz ezetymibu bierzesz też lek z grupy statyn.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból lub uczucie ucisku pod prawym łukiem żebrowym
- długotrwałe zmęczenie i brak apetytu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu ezetymibu z powodu okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu. U pacjentów pijących regularnie duże ilości alkoholu należy zalecić ograniczenie spożycia jako element leczenia dyslipidemii, a przy terapii skojarzonej ze statyną ocenić czynność wątroby.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie należy oczekiwać zmiany skuteczności ani bezpieczeństwa ezetymibu. Regularne picie dużych ilości alkoholu może osłabiać poprawę profilu lipidowego, zwłaszcza stężenia triglicerydów, oraz zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, co ma znaczenie przede wszystkim przy jednoczesnym stosowaniu statyny.
Mechanizm
Nie jest znana interakcja farmakokinetyczna ezetymibu z etanolem. Ezetymib jest metabolizowany głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym w jelicie i wątrobie, a nie przez cytochrom P450, który etanol może indukować przy przewlekłym spożyciu. ChPL podaje, że ezetymib nie indukuje enzymów cytochromu P450 i nie wykazuje znamiennych interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP1A2, CYP2D6, CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4[1]. Etanol może natomiast działać przeciwnie do celu leczenia – regularne picie większych ilości zwiększa stężenie triglicerydów i sprzyja przyrostowi masy ciała, a przewlekłe nadużywanie uszkadza wątrobę. Charakterystyki wszystkich produktów ezetymibu jednakowo nie wymieniają alkoholu, a w skojarzeniu ze statyną przeciwwskazują stosowanie u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub niewyjaśnionym, utrzymującym się zwiększeniem aktywności aminotransferaz[1].
Monitorować
- lipidogram, w tym stężenie triglicerydów, u osób regularnie pijących alkohol
- aktywność ALT i AST u pacjentów nadużywających alkoholu, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu statyny
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu podnosi triglicerydy, osłabia efekt terapii hipolipemizującej i zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby. Przy skojarzeniu ze statyną należy ocenić aktywność aminotransferaz, ponieważ czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do takiego leczenia. |
| Tabletka złożona ezetymibu ze statynąpostać · alkohol | inne zalecenie | W preparatach złożonych ze statyną o postępowaniu z alkoholem decyduje przede wszystkim składnik statynowy i jego charakterystyka produktu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ezen 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ezen-100146686/
Inne interakcje tych leków 86
Połączenie przeciwwskazaneEzetymib+ PitawastatynaPołączenie można stosować celowo, bez zmiany dawek i bez odstępu między lekami.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i powiedz mu, jeśli jesteś w ciąży, planujesz ciążę, karmisz piersią albo masz chorobę wątroby.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i powiedz mu, jeśli jesteś w ciąży, planujesz ciążę, karmisz piersią albo masz chorobę wątroby.
Ezetymib i pitawastatyna to dwa leki obniżające cholesterol, które działają w różny sposób i dlatego często są przepisywane razem. Jeden zmniejsza wchłanianie cholesterolu z jelit, a drugi ogranicza jego wytwarzanie w wątrobie. Leki nie zaburzają wzajemnie swojego działania. Tego połączenia nie stosuje się w ciąży, podczas karmienia piersią ani przy czynnej chorobie wątroby.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bóle, tkliwość lub osłabienie mięśni, zwłaszcza z gorączką lub złym samopoczuciem
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból w prawym górnym kwadrancie brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować celowo, bez zmiany dawek i bez odstępu między lekami. Skojarzenie ezetymibu ze statyną jest przeciwwskazane w ciąży i w okresie karmienia piersią oraz u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub niewyjaśnionym, utrzymującym się zwiększeniem aktywności aminotransferaz[1]. Pitawastatyny nie stosuje się u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji, u pacjentów z miopatią ani u przyjmujących cyklosporynę[2]. Pacjent powinien zgłaszać każdy ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, a wtedy należy oznaczyć kinazę kreatynową[3].
Skutek kliniczny
Połączenie daje addycyjne obniżenie cholesterolu LDL bez interakcji farmakokinetycznej. Ryzyko działań niepożądanych ze strony mięśni i wątroby wynika przede wszystkim z samej statyny.
Mechanizm
Ezetymib i jego metabolit glukuronidowy hamują wchłanianie cholesterolu z pokarmu oraz z żółci[2], a pitawastatyna hamuje reduktazę HMG-CoA i syntezę cholesterolu w wątrobie. Uzupełniające się mechanizmy dają silniejsze obniżenie cholesterolu LDL niż każdy z leków osobno. Pitawastatyna nie zmienia stężenia ezetymibu ani jego metabolitu glukuronidowego w osoczu, a ezetymib nie zmienia stężenia pitawastatyny[2][4][3]. Ezetymib nie indukuje enzymów cytochromu P450[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- lipidogram (cholesterol LDL) po kilku tygodniach od włączenia skojarzenia
- aminotransferazy przed rozpoczęciem leczenia i w razie objawów uszkodzenia wątroby
- kinaza kreatynowa przy bólach, tkliwości lub osłabieniu mięśni
- INR u pacjentów przyjmujących warfarynę lub inne pochodne kumaryny
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ezen 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ezen-100146686/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Livazo 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/livazo-100249908/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pitamet 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pitamet-100424725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pitipix 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pitipix-100481461/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Livazo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/livazo-100249908/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, symwastatyna, lowastatyna)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków na cholesterol, na przykład symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny. Lek na cholesterol gromadzi się wtedy w organizmie i może uszkadzać mięśnie, a w ciężkich przypadkach także nerki. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie mają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bóle, kurcze lub osłabienie mięśni bez wyraźnej przyczyny
- ciemny, brunatny mocz
- znaczne zmęczenie z bólem mięśni lub gorączką
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji. Połączenie symwastatyny lub lowastatyny z itrakonazolem, pozakonazolem albo worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i statynę trzeba odstawić na cały okres terapii triazolem. Atorwastatynę z silnym triazolem najlepiej czasowo odstawić, a jeśli jej stosowanie jest konieczne, użyć najmniejszej skutecznej dawki i ściśle monitorować objawy mięśniowe. Przy flukonazolu i izawukonazolu, szczególnie w krótkiej terapii, wystarczy zwykle ograniczenie dawki statyny lub jej czasowe wstrzymanie oraz kontrola objawów. Ponieważ hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu triazolu, zwłaszcza itrakonazolu i pozakonazolu, statynę należy włączać ponownie z kilkudniowym odstępem. Rozuwastatyna i pitawastatyna mogą być stosowane z triazolami bez zmiany postępowania.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia statyny zależny od dawki zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek, która może zagrażać życiu[1]. Mogą też narastać objawy hepatotoksyczności. Ryzyko jest największe dla symwastatyny i lowastatyny łączonych z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem, mniejsze dla atorwastatyny oraz przy flukonazolu i izawukonazolu.
Mechanizm
Triazole hamują izoenzym CYP3A4, który odpowiada za metabolizm pierwszego przejścia i eliminację symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny[2]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym siła hamowania flukonazolu rośnie wraz z dawką. Część triazoli, zwłaszcza itrakonazol i pozakonazol, hamuje także glikoproteinę P i transportery wątrobowe, co dodatkowo zwiększa stężenie statyny. Efektem jest wielokrotny wzrost ekspozycji na statynę i jej aktywny metabolit, najsilniej wyrażony dla symwastatyny i lowastatyny, które mają bardzo dużą ekstrakcję w pierwszym przejściu. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie zależą istotnie od CYP3A4, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej grupy statyn, natomiast dotyczy wszystkich triazoli z listy w stopniu zależnym od siły hamowania[1].
Monitorować
- bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej przy wystąpieniu objawów mięśniowych
- barwa moczu i stężenie kreatyniny w surowicy
- aktywność aminotransferaz przy dłuższym leczeniu skojarzonym
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka statynydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny, dlatego duże dawki atorwastatyny łączone z triazolem są szczególnie niebezpieczne i wymagają odstawienia lub redukcji dawki. |
| Duża dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol nasila się wraz z dawką, więc przy dużych dawkach interakcja zbliża się siłą do silnych triazoli. |
| Kilka dni po odstawieniu triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Po zakończeniu terapii triazolem, zwłaszcza itrakonazolem lub pozakonazolem o długim okresie eliminacji, hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego statynę należy włączać ponownie z odstępem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | Podeszły wiek, niedoczynność tarczycy i upośledzenie czynności nerek zwiększają podatność na miopatię wywołaną statyną. |
Źródła
- Neuvonen PJ, Niemi M, Backman JT. Drug interactions with lipid-lowering drugs: mechanisms and clinical relevance. Clin Pharmacol Ther. 2006;80(6):565-81. doi: 10.1016/j.clpt.2006.09.003. PMID: 17178259.
- Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.
Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Fibraty (np. fenofibrat, cyprofibrat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych.Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.
Leki na cholesterol z grupy statyn, takie jak atorwastatyna, rozuwastatyna czy symwastatyna, oraz leki na trójglicerydy z grupy fibratów, takie jak fenofibrat czy cyprofibrat, mogą każdy z osobna szkodzić mięśniom. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko jest większe. Lekarze często łączą te leki celowo, ale wymaga to kontroli. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które obciąża nerki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
- osłabienie mięśni, na przykład trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
- ciemny, brunatny mocz
- silne zmęczenie z gorączką
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych. Wskazaniem jest najczęściej utrzymująca się hipertriglicerydemia mimo leczenia statyną u pacjenta wysokiego ryzyka sercowo naczyniowego[1]. Przed włączeniem fibratu oceń czynność nerek, wątroby i tarczycy oraz wyjściową aktywność kinazy kreatynowej. Unikaj łączenia fibratu z najwyższymi zarejestrowanymi dawkami statyn, zwłaszcza rozuwastatyny i symwastatyny, i sprawdź ograniczenia dawek w ChPL konkretnej statyny. Przy łączeniu z fenofibratem preferuj atorwastatynę, rozuwastatynę lub pitawastatynę w umiarkowanej dawce zamiast symwastatyny i lowastatyny. Przy objawach mięśniowych lub znacznym wzroście kinazy kreatynowej odstaw fibrat albo oba leki. Cyprofibrat traktuj jak fenofibrat, a ChPL cyprofibratu może przewidywać ostrzejsze ograniczenia łączenia ze statynami.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko miopatii, w tym bólów i osłabienia mięśni oraz wzrostu aktywności kinazy kreatynowej[2]. Rzadko dochodzi do rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek[3]. Możliwy jest też addycyjny wzrost aktywności aminotransferaz[1]. Fibraty mogą przejściowo podnosić stężenie kreatyniny w surowicy.
Mechanizm
Statyny i fibraty mogą uszkadzać mięśnie szkieletowe. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie miotoksyczne się sumuje. Statyny hamują syntezę cholesterolu i związków niezbędnych dla komórek mięśniowych. Fibraty działają przez receptory PPAR alfa i same mogą wywołać miopatię[4]. Fenofibrat i cyprofibrat w niewielkim stopniu zmieniają farmakokinetykę statyn, więc o ryzyku decyduje głównie sumowanie działań. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich statyn i obu fibratów z list. Cyprofibrat ma ten sam profil działania niepożądanego na mięśnie co fenofibrat.
Monitorować
- bóle, tkliwość, kurcze i osłabienie mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej wyjściowo i przy każdym objawie mięśniowym
- kreatynina i eGFR przed leczeniem i okresowo
- aktywność aminotransferaz
- ciemne zabarwienie moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Najwyższa zarejestrowana dawka statynydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. ChPL części statyn, zwłaszcza rozuwastatyny, ogranicza lub wyklucza najwyższą dawkę przy jednoczesnym stosowaniu fibratu. Sprawdź ograniczenia w ChPL konkretnej statyny. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Fibraty są wydalane głównie przez nerki, a niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Dostosuj dawkę fibratu według ChPL i częściej kontroluj kreatyninę oraz kinazę kreatynową. |
| Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Fenofibrat i cyprofibrat są przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności nerek, więc połączenie ze statyną w tej sytuacji nie powinno być stosowane. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują miopatia, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko interakcji. Zacznij od mniejszej dawki statyny i ściślej monitoruj objawy. |
Źródła
- Guo J, Meng F, Ma N, Li C, Ding Z, Wang H, et al. Meta-analysis of safety of the coadministration of statin with fenofibrate in patients with combined hyperlipidemia. Am J Cardiol. 2012;110(9):1296-301. doi: 10.1016/j.amjcard.2012.06.050. PMID: 22840347.
- Schima SM, Maciejewski SR, Hilleman DE, Williams MA, Mohiuddin SM. Fibrate therapy in the management of dyslipidemias, alone and in combination with statins: role of delayed-release fenofibric acid. Expert Opin Pharmacother. 2010;11(5):731-8. doi: 10.1517/14656560903575639. PMID: 20210682.
- Kobuchi S, Nishida M, Hayakawa M, Maekawa Y, Ohata A, Chikami S, et al. Data Mining of the Japanese Adverse Drug Event Report Database and Animal Experiments for Assessment of Risks Associated With Pemafibrate. In Vivo. 2026;40(4):2372-2380. doi: 10.21873/invivo.14391. PMID: 42379788.
- Zhou J, Li D, Cheng Q. Fenofibrate monotherapy-induced rhabdomyolysis in a patient with post-pancreatitis diabetes mellitus: A rare case report and a review of the literature. Medicine (Baltimore). 2020;99(21):e20390. doi: 10.1097/MD.0000000000020390. PMID: 32481339.
Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, woklosporyna) klasaPołączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.
Niektóre leki stosowane po przeszczepieniu narządu lub w chorobach autoimmunologicznych, zwłaszcza cyklosporyna, mogą bardzo zwiększać ilość leku na cholesterol we krwi, na przykład symwastatyny, atorwastatyny albo rozuwastatyny. Może to prowadzić do groźnego uszkodzenia mięśni, które w ciężkich przypadkach szkodzi także nerkom. Woklosporyna działa podobnie, ale słabiej, a takrolimus zwykle nie powoduje takiego problemu. Część tych połączeń jest zakazana, dlatego lekarz musi wiedzieć o wszystkich twoich lekach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
- osłabienie mięśni, trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
- ciemny, brunatny mocz
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- silne zmęczenie, gorączka z bólami mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni. Charakterystyki produktów leczniczych symwastatyny, rozuwastatyny i pitawastatyny wymieniają cyklosporynę w przeciwwskazaniach, a lowastatyny nie należy z nią łączyć. Atorwastatynę z cyklosporyną można stosować wyłącznie w najmniejszej dawce i pod ścisłą kontrolą. Przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny i monitorować działania niepożądane. Przy takrolimusie zwykle nie ma potrzeby modyfikacji dawki statyny, ale obowiązuje standardowa czujność.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia statyny zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek, które może zagrażać życiu[1]. Ryzyko jest największe przy cyklosporynie w połączeniu z symwastatyną i lowastatyną oraz przy dużych dawkach statyny. Pacjenci po przeszczepieniu narządu mają często dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak upośledzona czynność nerek i wielolekowość. Możliwy jest też wzrost aktywności aminotransferaz.
Mechanizm
Cyklosporyna, a w mniejszym stopniu woklosporyna, hamuje wątrobowe transportery wychwytu OATP1B1 i OATP1B3 oraz pompy wyrzutowe P-gp i BCRP. Utrudnia to wychwyt statyny do wątroby i jej usuwanie, przez co stężenie statyny we krwi rośnie[2]. Dotyczy to wszystkich statyn z listy, także tych, które nie są metabolizowane przez CYP3A4, takich jak rozuwastatyna i pitawastatyna. Przy symwastatynie, lowastatynie i atorwastatynie dochodzi dodatkowo hamowanie CYP3A4, co jeszcze bardziej zwiększa ekspozycję[3]. Takrolimus nie wykazuje istotnego klinicznie działania hamującego na te szlaki i stanowi wyjątek w klasie[4]. Statyny nie zmieniają w sposób istotny stężenia inhibitorów kalcyneuryny.
Monitorować
- objawy mięśniowe – ból, osłabienie, tkliwość mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
- stężenie kreatyniny i eGFR
- aktywność aminotransferaz
- zabarwienie moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka statynydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. Duże dawki statyn nie powinny być stosowane z cyklosporyną, a przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | Podeszły wiek, zwłaszcza w połączeniu z upośledzoną czynnością nerek, niedoczynnością tarczycy i wielolekowością, zwiększa ryzyko miopatii wywołanej statyną. |
| Statyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kalcyneurynykolejność włączenia · statyny | inne zalecenie | Przy włączaniu statyny u pacjenta przyjmującego cyklosporynę lub woklosporynę należy zaczynać od najmniejszej dawki i zwiększać ją ostrożnie pod kontrolą objawów mięśniowych. Przy włączaniu cyklosporyny u pacjenta na statynie należy zweryfikować wybór i dawkę statyny. |
Źródła
- Korzec J, Strausbaugh R, Mikolay JJ, Churchwell MD. Rhabdomyolysis and acute kidney injury potentiated by a drug-drug interaction between cyclosporine, leflunomide, and rosuvastatin in a kidney transplant recipient: A missed opportunity for pharmacist involvement. J Am Pharm Assoc (2003). 2024;64(3):102016. doi: 10.1016/j.japh.2024.01.012. PMID: 38272309.
- Harabayashi R, Takahashi M, Takahashi K, Sugimoto T, Uchida J, Nakamura Y, et al. Safety Profile of the Concomitant Use of Atorvastatin and Cyclosporine in Renal Transplant Recipients. Pharmazie. 2023;78(5):47-50. doi: 10.1691/ph.2023.2582. PMID: 37189269.
- Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.
- Amundsen R, Christensen H, Zabihyan B, Asberg A. Cyclosporine A, but not tacrolimus, shows relevant inhibition of organic anion-transporting protein 1B1-mediated transport of atorvastatin. Drug Metab Dispos. 2010;38(9):1499-504. doi: 10.1124/dmd.110.032268. PMID: 20519340.
Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ AmiodaronU pacjenta leczonego amiodaronem wybierz statynę niemetabolizowaną przez CYP3A4.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, a jeśli poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni, szybko skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, a jeśli poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni, szybko skontaktuj się z lekarzem.
Amiodaron, lek na zaburzenia rytmu serca, może zwiększać ilość atorwastatyny w organizmie. Rośnie wtedy ryzyko uszkodzenia mięśni, które rzadko bywa ciężkie. Lekarz może zmniejszyć dawkę atorwastatyny albo zamienić ją na inny lek na cholesterol. Ten wpływ może trwać jeszcze kilka miesięcy po odstawieniu amiodaronu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśniony ból mięśni
- osłabienie mięśni
- tkliwość lub skurcze mięśni
- ciemny, brązowy mocz
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego amiodaronem wybierz statynę niemetabolizowaną przez CYP3A4.[1][2] Jeśli atorwastatyna pozostaje w leczeniu, rozważ niższą maksymalną dawkę i monitoruj pacjenta klinicznie, zwłaszcza po włączeniu amiodaronu i po każdej zmianie jego dawki.[3][4][5] Zwiększone ryzyko utrzymuje się do kilku miesięcy po odstawieniu amiodaronu.[1]
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest toksyczne działanie na mięśnie szkieletowe aż do rabdomiolizy.[1][2] Ryzyko dotyczy statyn metabolizowanych przez CYP3A4, czyli także symwastatyny i lowastatyny.[2]
Mechanizm
Amiodaron zwiększa ekspozycję na atorwastatynę, bo hamuje jej główne drogi eliminacji. Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują CYP3A4 i glikoproteinę P.[1] Atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P.[3] Badań interakcji oceniających wpływ amiodaronu na atorwastatynę nie przeprowadzono.[3] Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może się utrzymywać nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amiodaron – słaby inhibitor CYP3A4[6], atorwastatyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Amiodaron – inhibitor P-gp[6], atorwastatyna – substrat P-gp[7]
- Atorwastatyna: substrat BCRP[7], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat OATP1B1[6], substrat OATP1B3[6], substrat P-gp[7]
- Amiodaron: inhibitor CYP1A2[8], inhibitor CYP2B6[8], inhibitor CYP2C19[8], inhibitor CYP2C8[8], umiarkowany inhibitor CYP2C9[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], inhibitor OCT2[8], inhibitor P-gp[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[8], wrażliwy substrat CYP3A4[8]
Monitorować
- objawy mięśniowe – ból, tkliwość, osłabienie mięśni
- aktywność CK w razie objawów mięśniowych
- ciemne zabarwienie moczu jako możliwy objaw rabdomiolizy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka maksymalnadawka · atorwastatyna | ryzyko rośnie | Przy amiodaronie należy rozważyć niższą maksymalną dawkę atorwastatyny niż w monoterapii. |
| Włączenie lub zmiana dawki amiodaronu u pacjenta leczonego atorwastatynąkolejność włączenia · amiodaron | inne zalecenie | Monitorowanie kliniczne jest szczególnie ważne po rozpoczęciu leczenia amiodaronem i po dostosowaniu jego dawki. |
| Do kilku miesięcy po odstawieniu amiodaronuczas leczenia · amiodaron | inne zalecenie | Z powodu długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może się utrzymywać kilka miesięcy po zakończeniu leczenia, dlatego zwiększenie dawki atorwastatyny po odstawieniu amiodaronu wymaga ostrożności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Opacorden 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/opacorden-100049552/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sortis 80 80 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sortis-80-100000818/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atorvastatin Krka 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atorvastatin-krka-100251609/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ DaptomycynaNa czas leczenia daptomycyną w miarę możliwości należy czasowo odstawić atorwastatynę, chyba że korzyści z jej kontynuacji przewyższają ryzyko.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atorwastatynę, i nie odstawiaj ani nie wznawiaj jej bez jego decyzji.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atorwastatynę, i nie odstawiaj ani nie wznawiaj jej bez jego decyzji.
Atorwastatyna i daptomycyna mogą osobno uszkadzać mięśnie, a przyjmowane razem zwiększają to ryzyko. Rzadko dochodzi do ciężkiego rozpadu mięśni, który może zaszkodzić nerkom. Dlatego lekarz zwykle wstrzymuje atorwastatynę na czas leczenia tym antybiotykiem albo częściej zleca badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, kurcze lub tkliwość mięśni
- nietypowe osłabienie mięśni
- ciemny, brunatny mocz
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- silne zmęczenie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Na czas leczenia daptomycyną w miarę możliwości należy czasowo odstawić atorwastatynę, chyba że korzyści z jej kontynuacji przewyższają ryzyko.[1] Jeżeli jednoczesnego stosowania nie da się uniknąć, aktywność CPK oznacza się częściej niż raz w tygodniu, a pacjenta uważnie obserwuje się w kierunku objawów miopatii.[1][2] Zamiana atorwastatyny na inną statynę nie usuwa ryzyka, ponieważ dotyczy ono całej grupy inhibitorów reduktazy HMG-CoA.[1] Atorwastatynę wznawia się po zakończeniu kuracji daptomycyną. Należy zachować ostrożność przy dołączaniu leków zmniejszających filtrację nerkową, np. NLPZ i inhibitorów COX-2, bo mogą zwiększać stężenie daptomycyny.[1]
Skutek kliniczny
U pacjentów otrzymujących jednocześnie statynę i daptomycynę zgłaszano znaczne zwiększenie aktywności CPK, miopatię i rabdomiolizę.[2][1] Rabdomioliza może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek.
Mechanizm
Atorwastatyna i daptomycyna mogą niezależnie uszkadzać mięśnie szkieletowe, więc przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie miotoksyczne się sumuje.[2][1] Daptomycyna nie podlega przemianom zależnym od cytochromu P450 i nie hamuje ani nie indukuje metabolizmu innych leków, dlatego nie zmienia stężenia atorwastatyny i interakcja ma charakter farmakodynamiczny.[1] Daptomycyna jest wydalana głównie przez nerki, więc uszkodzenie nerek w przebiegu rabdomiolizy może zwiększać jej stężenie i dodatkowo nasilać toksyczność.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność CPK częściej niż raz w tygodniu przy kontynuacji statyny
- ból, osłabienie i tkliwość mięśni
- stężenie kreatyniny i eGFR
- barwa i ilość oddawanego moczu
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cubicin 350 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cubicin-100165318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna)+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny i inhibitora proteazy należy wybrać statynę o najmniejszym potencjale interakcji i stosować ją w najmniejszej skutecznej dawce, a pacjenta obserwować pod kątem objawów uszkodzenia mięśni.Jeśli przyjmujesz statynę i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, upewnij się u lekarza lub farmaceuty, że to połączenie i dawka statyny są dla Ciebie bezpieczne, i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz statynę i lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, upewnij się u lekarza lub farmaceuty, że to połączenie i dawka statyny są dla Ciebie bezpieczne, i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki na HIV z grupy inhibitorów proteazy, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu wielu leków na cholesterol. Statyna gromadzi się wtedy we krwi i może uszkadzać mięśnie. Symwastatyny i lowastatyny nie wolno łączyć z tymi lekami, a atorwastatynę i rozuwastatynę stosuje się tylko w małych dawkach. Pitawastatyna jest w tej sytuacji zwykle bezpieczniejszym wyborem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bóle mięśni bez wyraźnej przyczyny
- osłabienie lub tkliwość mięśni
- ciemny, brunatny mocz
- skurcze mięśni
- wyraźne zmęczenie z gorączką
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu statyny i inhibitora proteazy należy wybrać statynę o najmniejszym potencjale interakcji i stosować ją w najmniejszej skutecznej dawce, a pacjenta obserwować pod kątem objawów uszkodzenia mięśni. Symwastatyna i lowastatyna są przeciwwskazane z każdym inhibitorem proteazy i przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej trzeba je zamienić na inną statynę. Atorwastatynę i rozuwastatynę należy rozpoczynać od najmniejszej dawki i nie przekraczać dawek maksymalnych wskazanych w ChPL dla danego schematu, a z typranawirem wzmacnianym rytonawirem atorwastatyny nie należy stosować[1]. Pitawastatyna jest zwykle preferowanym wyborem i nie wymaga modyfikacji dawki[2]. Przy odstawieniu inhibitora proteazy trzeba ponownie ocenić dawkę statyny, bo jej stężenie się obniży.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia statyny zwiększa ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki, przede wszystkim miopatii, a w ciężkich przypadkach rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek. Ryzyko jest największe przy symwastatynie i lowastatynie, dla których połączenie jest przeciwwskazane[3]. Przy atorwastatynie i rozuwastatynie ryzyko rośnie wraz z dawką statyny, a przy pitawastatynie jest niewielkie. Może też wzrosnąć aktywność aminotransferaz.
Mechanizm
Inhibitory proteazy, a szczególnie rytonawir stosowany jako lek wzmacniający, silnie hamują CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Zwiększa to stężenie statyn metabolizowanych przez ten enzym, czyli przede wszystkim symwastatyny i lowastatyny, a w mniejszym stopniu atorwastatyny[3]. Inhibitory proteazy hamują także transportery wychwytu wątrobowego OATP1B1 i OATP1B3 oraz pompę BCRP, co tłumaczy wzrost stężenia rozuwastatyny, która w niewielkim stopniu podlega metabolizmowi przez CYP3A4[3]. Najsilniejszy wpływ wywierają schematy wzmacniane rytonawirem oraz typranawir z rytonawirem. Pitawastatyna jest metabolizowana głównie przez glukuronidację, dlatego interakcja z nią jest słaba.
Monitorować
- objawy mięśniowe – bóle, osłabienie, tkliwość mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
- aktywność aminotransferaz wątrobowych
- stężenie kreatyniny przy podejrzeniu rabdomiolizy
- profil lipidowy po zmianie statyny lub dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka statynydawka · statyny | ryzyko rośnie | Ryzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. Przy atorwastatynie i rozuwastatynie nie należy przekraczać dawek maksymalnych wskazanych w ChPL dla stosowanego inhibitora proteazy. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko miopatii statynowej jest większe, dlatego wskazany jest szczególnie ostrożny dobór dawki i częstsza kontrola objawów mięśniowych. |
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, a rozuwastatyna jest w niej przeciwwskazana niezależnie od interakcji. |
| Inhibitor proteazy dołączany do stosowanej statynykolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Przed rozpoczęciem terapii inhibitorem proteazy należy zamienić symwastatynę lub lowastatynę na inną statynę oraz zmniejszyć dawkę atorwastatyny lub rozuwastatyny do dopuszczalnej. Po odstawieniu inhibitora proteazy dawkę statyny trzeba ponownie ocenić. |
Źródła
- Busti AJ, Bain AM, Hall RG, Bedimo RG, Leff RD, Meek C, et al. Effects of atazanavir/ritonavir or fosamprenavir/ritonavir on the pharmacokinetics of rosuvastatin. J Cardiovasc Pharmacol. 2008;51(6):605-10. doi: 10.1097/FJC.0b013e31817b5b5a. PMID: 18520949.
- Chastain DB, Stover KR, Riche DM. Evidence-based review of statin use in patients with HIV on antiretroviral therapy. J Clin Transl Endocrinol. 2017;8:6-14. doi: 10.1016/j.jcte.2017.01.004. PMID: 29067253.
- Chauvin B, Drouot S, Barrail-Tran A, Taburet AM. Drug-drug interactions between HMG-CoA reductase inhibitors (statins) and antiviral protease inhibitors. Clin Pharmacokinet. 2013;52(10):815-31. doi: 10.1007/s40262-013-0075-4. PMID: 23703578.
Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ LenalidomidPołączenie można stosować, ale wymaga wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia.Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale jeśli pojawią się bóle lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale jeśli pojawią się bóle lub osłabienie mięśni albo ciemny mocz, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Atorwastatynę i lenalidomid można przyjmować razem, ale oba leki mogą obciążać mięśnie i razem to ryzyko jest większe. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które szkodzi też nerkom. Najczęściej zdarza się to w pierwszych tygodniach wspólnego stosowania, dlatego lekarz może częściej zlecać badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyjaśnione bóle mięśni
- osłabienie mięśni lub trudność ze wstawaniem
- tkliwość mięśni przy dotyku
- ciemny, brunatny mocz
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. Według ChPL lenalidomidu w pierwszych tygodniach jednoczesnego stosowania uzasadniona jest wzmożona kontrola kliniczna i laboratoryjna.[1] Należy ocenić, czy dawka atorwastatyny jest najniższą skuteczną, i wyjaśnić pacjentowi objawy uszkodzenia mięśni. W razie objawów mięśniowych lub istotnego wzrostu kinazy kreatynowej należy wstrzymać statynę i pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest miopatia aż do rabdomiolizy, która może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek. ChPL lenalidomidu opisuje zwiększone ryzyko rabdomiolizy przy łączeniu ze statynami.[1] Uszkodzenie nerek jest szczególnie niekorzystne, ponieważ może dodatkowo zmienić tolerancję leczenia lenalidomidem.
Mechanizm
Połączenie zwiększa ryzyko uszkodzenia mięśni, a mechanizm jest najpewniej addytywny. ChPL lenalidomidu wskazuje na zwiększone ryzyko rabdomiolizy przy jednoczesnym podawaniu statyn i lenalidomidu i dodaje, że może ono mieć charakter po prostu addytywny.[1] Atorwastatyna sama może powodować miopatię, a jej ryzyko rośnie przy łączeniu z innymi lekami o takim działaniu.[2] Lenalidomid nie indukuje CYP3A4 i nie hamuje glikoproteiny P, więc istotna interakcja farmakokinetyczna z atorwastatyną nie jest oczekiwana.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
- aktywność kinazy kreatynowej (CK)
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
- barwa moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze tygodnie jednoczesnego stosowaniaczas leczenia · lenalidomid | inne zalecenie | ChPL lenalidomidu wskazuje na potrzebę szczególnie wzmożonej kontroli klinicznej i laboratoryjnej w pierwszych tygodniach jednoczesnego stosowania ze statyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord 2,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lenalidomide Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lenalidomide-accord-100411250/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.