Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Atorwastatyna / Atorwastatyna i styrypentol

Atorwastatyna i styrypentol

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Należy unikać łączenia atorwastatyny ze styrypentolem, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko zapytaj lekarza, czy nie warto zmienić statyny na inną.

Niekorzystna interakcjaAtorwastatyna+ StyrypentolNależy unikać łączenia atorwastatyny ze styrypentolem, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko zapytaj lekarza, czy nie warto zmienić statyny na inną.nieznanyteoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko zapytaj lekarza, czy nie warto zmienić statyny na inną.

Lek przeciwpadaczkowy styrypentol spowalnia rozkładanie atorwastatyny w organizmie. Przez to atorwastatyna może gromadzić się we krwi w większej ilości niż zwykle. Zwiększa to ryzyko uszkodzenia mięśni, które rzadko bywa groźne dla nerek.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle, kurcze lub tkliwość mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni
  • ciemny, brunatny mocz
  • silne zmęczenie lub gorączka z bólami mięśni
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia atorwastatyny ze styrypentolem, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.[1] W miarę możliwości wybiera się statynę w mniejszym stopniu zależną od CYP3A4.[2] Jeśli jednoczesnego stosowania nie da się uniknąć, stosuje się mniejszą dawkę początkową i maksymalną atorwastatyny oraz monitoruje stan kliniczny pacjenta.[3]

Skutek kliniczny

Większa ekspozycja na atorwastatynę zwiększa ryzyko zależnych od dawki działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym miopatii i rabdomiolizy.[4][1]

Mechanizm

Styrypentol w stężeniach terapeutycznych silnie hamuje CYP3A4, a atorwastatyna jest metabolizowana głównie przez ten izoenzym.[1] Zahamowanie metabolizmu wątrobowego prowadzi do znacznego zwiększenia stężenia atorwastatyny w osoczu.[3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Styrypentol – inhibitor CYP3A4[5], atorwastatyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6]
  • Atorwastatyna: substrat BCRP[7], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat OATP1B1[6], substrat OATP1B3[6], substrat P-gp[7]
  • Styrypentol: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP1A2[5], substrat CYP2C19[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • bóle, tkliwość i osłabienie mięśni
  • aktywność CK przy objawach mięśniowych
  • ciemne zabarwienie moczu
  • tolerancja dawki po włączeniu styrypentolu lub zmianie jego dawki

Bezpieczniejsze alternatywy

rozuwastatynaprawastatyna

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawkadawka · atorwastatynaryzyko rośnieRyzyko działań niepożądanych ze strony mięśni jest zależne od dawki, więc duże dawki atorwastatyny przy styrypentolu są szczególnie niekorzystne.
Włączenie lub zwiększenie dawki styrypentolu u pacjenta leczonego atorwastatynąkolejność włączenia · styrypentolinne zalecenieMonitorowanie kliniczne jest szczególnie zalecane po rozpoczęciu leczenia inhibitorem lub po dostosowaniu jego dawki.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atorvastatin Krka 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atorvastatin-krka-100251609/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sortis 80 80 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sortis-80-100000818/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuAtorwastatynaa alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby.Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go w większych ilościach, nie odstawiaj leku na własną rękę i powiedz lekarzowi, jeśli pijesz regularnie.

Okazjonalne, niewielkie ilości alkoholu zwykle nie przeszkadzają w leczeniu atorwastatyną. Zarówno alkohol, jak i ten lek obciążają wątrobę, dlatego regularne picie większych ilości może zwiększać ryzyko jej uszkodzenia. Osoby z chorobą wątroby lub pijące często powinny szczególnie uważać i zgłosić to lekarzowi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz lub jasny stolec
  • ból w prawej górnej części brzucha
  • wyraźne osłabienie, brak apetytu, nudności
  • ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, szczególnie z ciemnym moczem
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma potrzeby zmiany dawki atorwastatyny ani bezwzględnego zakazu alkoholu u pacjenta bez choroby wątroby. Zaleć ograniczenie alkoholu do minimum i unikanie picia znacznych ilości. Producent nakazuje ostrożność u osób spożywających znaczne ilości alkoholu i (lub) z chorobami wątroby w wywiadzie.[1] U pacjentów pijących regularnie lub z chorobą wątroby w wywiadzie rozważ częstsze kontrolowanie aktywności aminotransferaz. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania atorwastatyny.[1]

Skutek kliniczny

Przy sporadycznym, niewielkim spożyciu alkoholu nie opisano udokumentowanego, klinicznie istotnego pogorszenia bezpieczeństwa leczenia. Przy regularnym piciu większych ilości rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby i zwiększenia aktywności aminotransferaz. U osób z chorobą wątroby w wywiadzie ryzyko jest największe.

Mechanizm

Atorwastatyna i alkohol nie wchodzą ze sobą w istotną interakcję farmakokinetyczną. Połączenie dotyczy wspólnego narządu docelowego. Obie substancje mogą obciążać wątrobę, a statyny u części pacjentów zwiększają aktywność aminotransferaz. Przewlekłe, znaczne spożycie alkoholu może więc nałożyć się na ten efekt i utrudnić ocenę parametrów wątrobowych.

Metabolizm i transportery

  • Atorwastatyna: substrat BCRP[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (ALT, AST) przed leczeniem i w jego trakcie, częściej u osób pijących regularnie
  • wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu
  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nasilone osłabienie)
  • objawy miopatii (ból i osłabienie mięśni), szczególnie po okresach intensywnego picia

Kiedy ocena się zmienia

Znaczne ilości alkoholu, regularne picie ponad zalecane limityilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieU pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu ChPL nakazuje ostrożność. Ryzyko obciążenia wątroby jest wyższe, więc zaleć istotne ograniczenie picia i rozważ częstsze kontrole aktywności aminotransferaz. Przy nieprawidłowych wynikach skieruj pacjenta do lekarza.
Przewlekłe, wieloletnie picie lub choroba alkoholowa wątroby w wywiadzieczas leczenia · pacjentinne zaleceniePrzy rozpoznanej chorobie wątroby, w tym alkoholowej, ocena bezpieczeństwa atorwastatyny należy do lekarza. Czynna choroba wątroby jest przeciwwskazaniem według ChPL. Nie rozpoczynaj ani nie kontynuuj leczenia bez weryfikacji aktywności aminotransferaz.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaStyrypentola alkoholZalecaj unikanie alkoholu w trakcie leczenia styrypentolem.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli masz wątpliwości, zapytaj lekarza lub farmaceutę.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli masz wątpliwości, zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Lepiej nie pij alkoholu, gdy przyjmujesz styrypentol. Ten lek często powoduje senność i chwiejność, a alkohol może te objawy wyraźnie nasilić. Alkohol może też sprzyjać napadom padaczkowym, zwłaszcza kilka godzin po wypiciu większej ilości. Ryzyko jest większe, jeśli przyjmujesz też inne leki przeciwpadaczkowe lub uspokajające.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • chwiejny chód, zawroty głowy, upadki
  • niewyraźna mowa lub spowolnienie
  • częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj unikanie alkoholu w trakcie leczenia styrypentolem. Wynika to z addycyjnego działania sedatywnego oraz z niekorzystnego wpływu alkoholu na kontrolę padaczki, a nie z bezpośredniego zapisu ChPL. ChPL styrypentolu nie zawiera zaleceń dotyczących alkoholu.[1] U dorosłego pacjenta, który mimo to sięga po alkohol, ogranicz ryzyko do sporadycznego spożycia małej ilości, bez prowadzenia pojazdów i bez pomijania dawek leków. Picie dużych ilości alkoholu przy jednej okazji jest wyraźnie przeciwskazane klinicznie. Przy nadmiernej senności lub nasileniu napadów pacjent powinien skontaktować się z neurologiem prowadzącym.

Skutek kliniczny

Najbardziej prawdopodobne skutki to nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia równowagi i chodu oraz większe ryzyko upadków i urazów. Po większej ilości alkoholu możliwe jest także pogorszenie kontroli napadów, zwłaszcza w kolejnych godzinach po wytrzeźwieniu i przy niedoborze snu. U chorych przyjmujących jednocześnie klobazam ryzyko głębokiej sedacji jest wyższe.

Mechanizm

Główny problem to sumowanie się hamującego działania obu substancji na ośrodkowy układ nerwowy. Styrypentol nasila przekaźnictwo GABA-ergiczne, a etanol działa na ten sam receptor GABA-A, więc ich działanie uspokajające i zaburzające koordynację może się sumować. ChPL styrypentolu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach.[1] ChPL opisuje jednak, że styrypentol wzmaga ośrodkowe działanie hamujące chlorpromazyny i może prowadzić do nadmiernej sedacji po benzodiazepinach.[1] Styrypentol w stężeniach terapeutycznych hamuje CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4, przez co zwiększa stężenia jednocześnie stosowanych klobazamu i walproinianu.[1] U chorego leczonego takim skojarzeniem alkohol nakłada się więc na kilka leków działających sedatywnie jednocześnie. Etanol obniża ponadto próg drgawkowy, a napady często pojawiają się w okresie odstawienia alkoholu po większym spożyciu. Przewlekłe picie może teoretycznie zmieniać aktywność enzymów wątrobowych biorących udział w metabolizmie styrypentolu, a u chorych przyjmujących walproinian zwiększa obciążenie wątroby, jednak brak danych o znaczeniu klinicznym tego efektu.

Metabolizm i transportery

  • Styrypentol: inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP3A4[2], substrat CYP1A2[2], substrat CYP2C19[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nadmierna senność i spowolnienie
  • ataksja i zaburzenia równowagi
  • częstość i charakter napadów padaczkowych
  • objawy uszkodzenia wątroby u chorych leczonych także walproinianem

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≤ 17pacjentinne zalecenieU dzieci i młodzieży, które stanowią większość leczonych styrypentolem, obowiązuje całkowita abstynencja. Opiekunowie powinni wiedzieć, że alkohol nasila sedację i może prowokować napady.
Duża ilość przy jednej okazjiilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePicie dużych ilości alkoholu przy jednej okazji znacząco zwiększa ryzyko głębokiej sedacji, urazów oraz napadów w okresie odstawienia alkoholu i niedoboru snu.
Przewlekłe picieczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe spożywanie alkoholu pogarsza kontrolę padaczki, może teoretycznie zmieniać metabolizm wątrobowy styrypentolu i zwiększa obciążenie wątroby u chorych leczonych także walproinianem. Wymaga konsultacji z neurologiem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diacomit-100172979/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 350

Połączenie przeciwwskazaneAtorwastatyna+ EzetymibPołączenie jest celowe i można je stosować, obserwując pacjenta w kierunku objawów mięśniowych.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś mu niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i zgłoś mu niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni.

Te dwa leki często przepisuje się razem, bo działają w różny sposób i razem lepiej obniżają cholesterol niż każdy z osobna. Jeden ogranicza wytwarzanie cholesterolu w wątrobie, a drugi jego wchłanianie z jelit. Rzadko oba leki mogą powodować dolegliwości mięśniowe, a przy łączeniu takie ryzyko może być trochę większe. Nie stosuj tego połączenia w ciąży ani podczas karmienia piersią.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • niewyjaśniony ból, tkliwość lub osłabienie mięśni
  • kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • ciemny, brunatny mocz
  • bóle mięśni z gorączką lub ogólnym złym samopoczuciem
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – synergizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Połączenie jest celowe i można je stosować, obserwując pacjenta w kierunku objawów mięśniowych[1]. Przy niewyjaśnionym bólu, tkliwości lub osłabieniu mięśni należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej i ocenić dalsze leczenie. Skojarzenia nie stosuje się w ciąży, podczas karmienia piersią ani u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub niewyjaśnionym, utrzymującym się zwiększeniem aktywności aminotransferaz[2]. Te same sytuacje wykluczają stosowanie samej atorwastatyny[1].

Skutek kliniczny

Skojarzenie silniej obniża cholesterol LDL niż sama atorwastatyna, przy możliwym niewielkim wzroście ryzyka objawów mięśniowych. Dodanie ezetymibu do atorwastatyny w dawce 40 lub 80 mg zmniejszało stężenie cholesterolu LDL o 15% bardziej niż zwiększenie dawki atorwastatyny z 40 do 80 mg[2]. Wynik ten uzyskano w 12-tygodniowym randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą u 50 pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną[3]. Ryzyko działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy, może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania obu leków[1].

Mechanizm

Działanie obu leków na cholesterol LDL się uzupełnia. Atorwastatyna hamuje syntezę cholesterolu w wątrobie przez zahamowanie reduktazy HMG-CoA, a ezetymib hamuje wchłanianie cholesterolu w jelicie cienkim przez zablokowanie białka NPC1L1. Między ezetymibem a atorwastatyną nie stwierdzono znamiennych interakcji farmakokinetycznych[2]. Oba leki mogą jednak powodować działania niepożądane ze strony mięśni, w tym rabdomiolizę, a ryzyko to może być zwiększone przy ich jednoczesnym stosowaniu[1].

Metabolizm i transportery

  • Atorwastatyna: substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat OATP1B1[5], substrat OATP1B3[5], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • objawy mięśniowe – ból, tkliwość, osłabienie, kurcze
  • aktywność kinazy kreatynowej (CK) przy objawach mięśniowych
  • aktywność aminotransferaz (ALT, AST)
  • lipidogram ze stężeniem cholesterolu LDL w celu oceny skuteczności

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ezen 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ezen-100146686/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lipegis 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lipegis-100282633/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAtorwastatyna+ LetermowirNie przekraczaj 20 mg atorwastatyny na dobę u pacjenta przyjmującego letermowir.Upewnij się u lekarza lub farmaceuty, że twoja dawka atorwastatyny nie przekracza 20 mg na dobę, a jeśli bierzesz też cyklosporynę, zapytaj lekarza o zmianę leczenia.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Upewnij się u lekarza lub farmaceuty, że twoja dawka atorwastatyny nie przekracza 20 mg na dobę, a jeśli bierzesz też cyklosporynę, zapytaj lekarza o zmianę leczenia.

Lek przeciwwirusowy chroniący przed zakażeniem cytomegalowirusem sprawia, że organizm wolniej usuwa atorwastatynę. Jej ilość we krwi rośnie, a to zwiększa ryzyko uszkodzenia mięśni. Dlatego dawka atorwastatyny musi być niska. Jeśli przyjmujesz też cyklosporynę, atorwastatyny nie wolno stosować razem z tymi lekami.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból lub tkliwość mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni
  • bardzo ciemny, brązowy mocz
  • skurcze mięśni z gorączką lub ogólnym złym samopoczuciem
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie przekraczaj 20 mg atorwastatyny na dobę u pacjenta przyjmującego letermowir.[1] Jeśli pacjent otrzymuje jednocześnie cyklosporynę, atorwastatyny nie stosuje się – połączenie jest przeciwwskazane.[2] Gdy jednoczesnego stosowania letermowiru bez cyklosporyny nie da się uniknąć, zmniejsz dawkę atorwastatyny i monitoruj pacjenta klinicznie.[3]

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia atorwastatyny w osoczu zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy.[4] Wpływ hamowania transporterów wychwytu wątrobowego na stężenie atorwastatyny w hepatocytach nie jest znany.[3]

Mechanizm

Letermowir hamuje transportery OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, które odpowiadają za wychwyt wątrobowy i usuwanie atorwastatyny, co zwiększa ogólnoustrojową ekspozycję na statynę.[3] Letermowir jest ponadto umiarkowanym inhibitorem CYP3A in vivo, a atorwastatyna jest substratem CYP3A4.[2] Dodanie cyklosporyny, silnego inhibitora OATP1B1/3, nasila wpływ letermowiru na jednocześnie stosowane leki i dodatkowo zwiększa stężenie atorwastatyny.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Letermowir – inhibitor BCRP[5], atorwastatyna – substrat BCRP[6]
  • Letermowir – umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], atorwastatyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Letermowir – inhibitor OATP1B1[5], atorwastatyna – substrat OATP1B1[7]
  • Letermowir – inhibitor OATP1B3[5], atorwastatyna – substrat OATP1B3[7]
  • Letermowir – induktor BCRP[5], atorwastatyna – substrat BCRP[6]
  • Letermowir – induktor P-gp[5], atorwastatyna – substrat P-gp[6]
  • Atorwastatyna: substrat BCRP[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[7], substrat OATP1B1[7], substrat OATP1B3[7], substrat P-gp[6]
  • Letermowir: inhibitor BCRP[5], inhibitor CYP2B6[5], inhibitor CYP2C8[5], umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], inhibitor OAT3[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OATP1B3[5], inhibitor OATP2B1[5], inhibitor UGT1A1[5], induktor BCRP[5], induktor CYP2B6[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C8[5], induktor CYP2C9[5], induktor OATP2B1[5], induktor P-gp[5], induktor UGT1A1[5], substrat BCRP[5], substrat OATP1B1[5], substrat OATP1B3[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]

Monitorować

  • bóle, tkliwość i osłabienie mięśni
  • aktywność CK przy objawach mięśniowych
  • ciemne zabarwienie moczu
  • obecność cyklosporyny w schemacie leczenia
  • skuteczność hipolipemizująca po zmniejszeniu dawki

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 30 mg/dobęatorwastatynainne zalecenieDawki atorwastatyny powyżej 20 mg na dobę nie stosuje się u pacjentów przyjmujących letermowir – należy zmniejszyć dawkę do najwyżej 20 mg.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atorvastatin Krka 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atorvastatin-krka-100251609/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prevymis 240 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prevymis-100400682/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sortis 80 80 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sortis-80-100000818/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prevymis. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prevymis-100400682/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atoris. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atoris-100113400/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBuspiron+ StyrypentolNie włączaj buspironu u pacjenta leczonego styrypentolem, bo pacjent ten choruje na padaczkę.Nie zaczynaj przyjmować buspironu i skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek na lęk, a styrypentolu nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować buspironu i skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inny lek na lęk, a styrypentolu nie odstawiaj samodzielnie.

Buspiron, lek na lęk, nie jest odpowiedni dla osób chorych na padaczkę, a styrypentol stosuje się właśnie w leczeniu padaczki. Styrypentol dodatkowo spowalnia usuwanie buspironu z organizmu, przez co jego ilość we krwi może bardzo wzrosnąć. Może to powodować silną senność, zawroty głowy i osłabienie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • częstsze lub inne niż zwykle napady padaczkowe
  • silna senność
  • zawroty głowy lub uczucie omdlewania
  • duże osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie włączaj buspironu u pacjenta leczonego styrypentolem, bo pacjent ten choruje na padaczkę[1]. Jeśli połączenie zostało już przepisane, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym w celu odstawienia buspironu i dobrania innego leczenia lęku we współpracy z neurologiem. Styrypentolu nie odstawia się samodzielnie.

Skutek kliniczny

U chorego na padaczkę buspiron jest przeciwwskazany ze względu na chorobę podstawową[1]. Zahamowanie metabolizmu buspironu przez styrypentol może wielokrotnie zwiększyć jego stężenie i nasilić działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, senność, osłabienie i uczucie omdlewania[1]. Możliwe jest też sumowanie działania hamującego ośrodkowy układ nerwowy[2].

Mechanizm

Buspironu nie stosuje się u chorych na padaczkę, a styrypentol jest lekiem stosowanym wyłącznie w leczeniu padaczki[1]. Styrypentol w stężeniach terapeutycznych silnie hamuje CYP3A4, CYP2C19 i CYP2D6[2]. Buspiron jest metabolizowany przez CYP3A4, a inhibitory tego enzymu zwiększają jego AUC nawet 19-krotnie (itrakonazol) i 50-krotnie (nefazodon)[1]. Oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, a buspiron wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami działającymi ośrodkowo[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Styrypentol – inhibitor CYP3A4[3], buspiron – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Buspiron: wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Styrypentol: inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], substrat CYP1A2[3], substrat CYP2C19[3], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • częstość i charakter napadów padaczkowych
  • nadmierna senność i sedacja
  • zawroty głowy, osłabienie, uczucie omdlewania

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Spamilan 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spamilan-100042544/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDimenhydramina+ StyrypentolNie stosuj dimenhydrynatu u pacjenta leczonego styrypentolem.Nie przyjmuj dimenhydrynatu i zapytaj lekarza prowadzącego lub farmaceutę, jak bezpiecznie zapobiegać chorobie lokomocyjnej.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj dimenhydrynatu i zapytaj lekarza prowadzącego lub farmaceutę, jak bezpiecznie zapobiegać chorobie lokomocyjnej.

Leku na chorobę lokomocyjną z dimenhydrynatem nie wolno przyjmować razem ze styrypentolem. Dimenhydrynatu nie stosuje się u osób z padaczką, bo może ułatwiać wystąpienie napadów. Styrypentol dodatkowo zwiększa ilość dimenhydrynatu w organizmie, co nasila senność i inne działania niepożądane.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • napad drgawek lub częstsze napady
  • silna senność, trudności z wybudzeniem
  • niepokój, pobudzenie, splątanie
  • suchość w ustach, trudności z oddaniem moczu, niewyraźne widzenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm, PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj dimenhydrynatu u pacjenta leczonego styrypentolem.[1][2][3] Zapobieganie chorobie lokomocyjnej lub leczenie nudności należy uzgodnić z neurologiem prowadzącym, w pierwszej kolejności z wykorzystaniem metod niefarmakologicznych. Jeśli dimenhydrynat został już podany, obserwuj pacjenta w kierunku napadów i nadmiernej sedacji.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie lub nawrót napadów padaczkowych oraz nadmierna senność i działania antycholinergiczne wynikające z większego stężenia difenhydraminy.

Mechanizm

Dimenhydrynatu nie stosuje się u chorych na padaczkę, a styrypentol podaje się wyłącznie w leczeniu padaczki, więc każdy pacjent leczony styrypentolem ma przeciwwskazanie do dimenhydrynatu.[1][2][3] Leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji mogą obniżać próg drgawkowy i osłabiać kontrolę napadów. Oba leki hamują ośrodkowy układ nerwowy, a dimenhydrynat nasila działanie innych leków o takim działaniu.[1] Styrypentol w stężeniach terapeutycznych silnie hamuje CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4, a przy lekach przeciwhistaminowych metabolizowanych przez te enzymy zaleca się ostrożność i obserwację w kierunku działań niepożądanych.[4] Difenhydramina uwalniana z dimenhydrynatu jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, więc jej stężenie może wzrosnąć.

Metabolizm i transportery

  • Styrypentol: inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP1A2[5], substrat CYP2C19[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • napady padaczkowe i ich częstość
  • nadmierna senność i sedacja
  • objawy antycholinergiczne – suchość w ustach, zatrzymanie moczu, zaburzenia widzenia

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≤ 5 latpacjentryzyko rośnieU małych dzieci leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji częściej wywołują pobudzenie paradoksalne i drgawki. Tabletki dimenhydrynatu 50 mg nie są przeznaczone dla dzieci poniżej 6 lat.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mobillek 50 mg, tabletki do rozgryzania i żucia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mobillek-100405923/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efektan Max 50 mg/5 ml, roztwór doustny w saszetce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efektan-max-100428048/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efektan 25 mg/5 ml, roztwór doustny w saszetce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efektan-100428048/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diacomit-100172979/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKwetiapina+ StyrypentolKwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a styrypentol do nich należy.Nie zaczynaj kwetiapiny razem ze styrypentolem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego na własną rękę i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj kwetiapiny razem ze styrypentolem bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego na własną rękę i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.

Styrypentol spowalnia rozkład kwetiapiny w organizmie, przez co jej stężenie we krwi może znacznie wzrosnąć. Oba leki działają też uspokajająco, więc razem mogą wywołać silną senność, spadki ciśnienia i zaburzenia rytmu serca. Tych leków zwykle nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • drżenie, sztywność mięśni lub mimowolne ruchy
  • splątanie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a styrypentol do nich należy.[1] Gdy pacjent przyjmujący styrypentol wymaga leczenia przeciwpsychotycznego, należy wybrać lek niezależny od CYP3A4. Jeśli lekarz mimo to uzna skojarzenie za konieczne, kwetiapinę rozpoczyna się od najmniejszej dawki i zwiększa ją powoli z obserwacją działań niepożądanych.[2]

Skutek kliniczny

Można oczekiwać zwiększenia stężenia kwetiapiny i nasilenia jej działań niepożądanych – senności, hipotonii ortostatycznej, zawrotów głowy, objawów pozapiramidowych i wydłużenia odstępu QT. Do tego dochodzi addycyjna sedacja z dwóch leków działających na ośrodkowy układ nerwowy. Wielkość wzrostu stężenia kwetiapiny przy styrypentolu nie została zbadana.

Mechanizm

Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silne zahamowanie tego enzymu (ketokonazol) zwiększało jej AUC 5- do 8-krotnie.[1] Styrypentol w stężeniach terapeutycznych w znacznym stopniu hamuje CYP3A4, a także CYP2C19 i CYP2D6, co może zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez te enzymy.[2] Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające się sumuje.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Kwetiapina – słaby inhibitor CYP1A2[3], styrypentol – substrat CYP1A2[4]
  • Kwetiapina – słaby inhibitor CYP2C19[3], styrypentol – substrat CYP2C19[4]
  • Kwetiapina – słaby inhibitor CYP3A4[3], styrypentol – substrat CYP3A4[4]
  • Styrypentol – inhibitor CYP3A4[4], kwetiapina – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Kwetiapina: słaby inhibitor CYP1A2[3], słaby inhibitor CYP2C19[3], słaby inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Styrypentol: inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], substrat CYP1A2[4], substrat CYP2C19[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • nasilenie senności i sedacji
  • ciśnienie tętnicze, w tym spadki ortostatyczne
  • EKG z oceną odstępu QT i stężenie elektrolitów
  • objawy pozapiramidowe
  • morfologia krwi przy jednoczesnym walproinianie

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydpaliperydon

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie styrypentolu w trakcie leczenia kwetiapinąkolejność włączenia · styrypentolinne zaleceniePo odstawieniu styrypentolu hamowanie CYP3A4 ustępuje i stężenie kwetiapiny może się zmniejszyć, co wymaga oceny skuteczności i ewentualnej korekty dawki.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diacomit. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diacomit-100172979/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, symwastatyna, lowastatyna)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn i masz dostać lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, ponieważ często trzeba na czas leczenia wstrzymać statynę albo zmienić ją na inną.

Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków na cholesterol, na przykład symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny. Lek na cholesterol gromadzi się wtedy w organizmie i może uszkadzać mięśnie, a w ciężkich przypadkach także nerki. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie mają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • bóle, kurcze lub osłabienie mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • ciemny, brunatny mocz
  • znaczne zmęczenie z bólem mięśni lub gorączką
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu statyny metabolizowanej przez CYP3A4 i leku przeciwgrzybiczego z grupy triazoli należy unikać tego połączenia albo na czas leczenia przeciwgrzybiczego odstawić statynę lub zamienić ją na statynę bez tej interakcji. Połączenie symwastatyny lub lowastatyny z itrakonazolem, pozakonazolem albo worykonazolem jest przeciwwskazane w ChPL i statynę trzeba odstawić na cały okres terapii triazolem. Atorwastatynę z silnym triazolem najlepiej czasowo odstawić, a jeśli jej stosowanie jest konieczne, użyć najmniejszej skutecznej dawki i ściśle monitorować objawy mięśniowe. Przy flukonazolu i izawukonazolu, szczególnie w krótkiej terapii, wystarczy zwykle ograniczenie dawki statyny lub jej czasowe wstrzymanie oraz kontrola objawów. Ponieważ hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu triazolu, zwłaszcza itrakonazolu i pozakonazolu, statynę należy włączać ponownie z kilkudniowym odstępem. Rozuwastatyna i pitawastatyna mogą być stosowane z triazolami bez zmiany postępowania.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia statyny zależny od dawki zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek, która może zagrażać życiu[1]. Mogą też narastać objawy hepatotoksyczności. Ryzyko jest największe dla symwastatyny i lowastatyny łączonych z itrakonazolem, pozakonazolem lub worykonazolem, mniejsze dla atorwastatyny oraz przy flukonazolu i izawukonazolu.

Mechanizm

Triazole hamują izoenzym CYP3A4, który odpowiada za metabolizm pierwszego przejścia i eliminację symwastatyny, lowastatyny i atorwastatyny[2]. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym siła hamowania flukonazolu rośnie wraz z dawką. Część triazoli, zwłaszcza itrakonazol i pozakonazol, hamuje także glikoproteinę P i transportery wątrobowe, co dodatkowo zwiększa stężenie statyny. Efektem jest wielokrotny wzrost ekspozycji na statynę i jej aktywny metabolit, najsilniej wyrażony dla symwastatyny i lowastatyny, które mają bardzo dużą ekstrakcję w pierwszym przejściu. Rozuwastatyna i pitawastatyna nie zależą istotnie od CYP3A4, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej grupy statyn, natomiast dotyczy wszystkich triazoli z listy w stopniu zależnym od siły hamowania[1].

Monitorować

  • bóle, osłabienie i tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy wystąpieniu objawów mięśniowych
  • barwa moczu i stężenie kreatyniny w surowicy
  • aktywność aminotransferaz przy dłuższym leczeniu skojarzonym

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny, dlatego duże dawki atorwastatyny łączone z triazolem są szczególnie niebezpieczne i wymagają odstawienia lub redukcji dawki.
Duża dawka flukonazoludawka · triazoleryzyko rośnieHamowanie CYP3A4 przez flukonazol nasila się wraz z dawką, więc przy dużych dawkach interakcja zbliża się siłą do silnych triazoli.
Kilka dni po odstawieniu triazoluodstep · triazoleinne zaleceniePo zakończeniu terapii triazolem, zwłaszcza itrakonazolem lub pozakonazolem o długim okresie eliminacji, hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego statynę należy włączać ponownie z odstępem.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośniePodeszły wiek, niedoczynność tarczycy i upośledzenie czynności nerek zwiększają podatność na miopatię wywołaną statyną.

Źródła

  1. Neuvonen PJ, Niemi M, Backman JT. Drug interactions with lipid-lowering drugs: mechanisms and clinical relevance. Clin Pharmacol Ther. 2006;80(6):565-81. doi: 10.1016/j.clpt.2006.09.003. PMID: 17178259.
  2. Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Fibraty (np. fenofibrat, cyprofibrat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych.Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz statynę i fibrat jednocześnie, nie odstawiaj ich sam, ale od razu zgłoś się do lekarza, gdy poczujesz niewyjaśniony ból lub osłabienie mięśni albo zauważysz ciemny mocz.

Leki na cholesterol z grupy statyn, takie jak atorwastatyna, rozuwastatyna czy symwastatyna, oraz leki na trójglicerydy z grupy fibratów, takie jak fenofibrat czy cyprofibrat, mogą każdy z osobna szkodzić mięśniom. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko jest większe. Lekarze często łączą te leki celowo, ale wymaga to kontroli. Rzadko może dojść do poważnego uszkodzenia mięśni, które obciąża nerki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni, na przykład trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
  • ciemny, brunatny mocz
  • silne zmęczenie z gorączką
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu statyny i fibratu połączenie jest dopuszczalne tylko przy wyraźnym wskazaniu, w najmniejszej skutecznej dawce statyny i ze ścisłym monitorowaniem objawów mięśniowych. Wskazaniem jest najczęściej utrzymująca się hipertriglicerydemia mimo leczenia statyną u pacjenta wysokiego ryzyka sercowo naczyniowego[1]. Przed włączeniem fibratu oceń czynność nerek, wątroby i tarczycy oraz wyjściową aktywność kinazy kreatynowej. Unikaj łączenia fibratu z najwyższymi zarejestrowanymi dawkami statyn, zwłaszcza rozuwastatyny i symwastatyny, i sprawdź ograniczenia dawek w ChPL konkretnej statyny. Przy łączeniu z fenofibratem preferuj atorwastatynę, rozuwastatynę lub pitawastatynę w umiarkowanej dawce zamiast symwastatyny i lowastatyny. Przy objawach mięśniowych lub znacznym wzroście kinazy kreatynowej odstaw fibrat albo oba leki. Cyprofibrat traktuj jak fenofibrat, a ChPL cyprofibratu może przewidywać ostrzejsze ograniczenia łączenia ze statynami.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko miopatii, w tym bólów i osłabienia mięśni oraz wzrostu aktywności kinazy kreatynowej[2]. Rzadko dochodzi do rabdomiolizy z mioglobinurią i ostrym uszkodzeniem nerek[3]. Możliwy jest też addycyjny wzrost aktywności aminotransferaz[1]. Fibraty mogą przejściowo podnosić stężenie kreatyniny w surowicy.

Mechanizm

Statyny i fibraty mogą uszkadzać mięśnie szkieletowe. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie miotoksyczne się sumuje. Statyny hamują syntezę cholesterolu i związków niezbędnych dla komórek mięśniowych. Fibraty działają przez receptory PPAR alfa i same mogą wywołać miopatię[4]. Fenofibrat i cyprofibrat w niewielkim stopniu zmieniają farmakokinetykę statyn, więc o ryzyku decyduje głównie sumowanie działań. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich statyn i obu fibratów z list. Cyprofibrat ma ten sam profil działania niepożądanego na mięśnie co fenofibrat.

Monitorować

  • bóle, tkliwość, kurcze i osłabienie mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej wyjściowo i przy każdym objawie mięśniowym
  • kreatynina i eGFR przed leczeniem i okresowo
  • aktywność aminotransferaz
  • ciemne zabarwienie moczu

Kiedy ocena się zmienia

Najwyższa zarejestrowana dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. ChPL części statyn, zwłaszcza rozuwastatyny, ogranicza lub wyklucza najwyższą dawkę przy jednoczesnym stosowaniu fibratu. Sprawdź ograniczenia w ChPL konkretnej statyny.
Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjentryzyko rośnieFibraty są wydalane głównie przez nerki, a niewydolność nerek zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Dostosuj dawkę fibratu według ChPL i częściej kontroluj kreatyninę oraz kinazę kreatynową.
Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjentinterakcja nie dotyczyFenofibrat i cyprofibrat są przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności nerek, więc połączenie ze statyną w tej sytuacji nie powinno być stosowane.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występują miopatia, osłabiona czynność nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko interakcji. Zacznij od mniejszej dawki statyny i ściślej monitoruj objawy.

Źródła

  1. Guo J, Meng F, Ma N, Li C, Ding Z, Wang H, et al. Meta-analysis of safety of the coadministration of statin with fenofibrate in patients with combined hyperlipidemia. Am J Cardiol. 2012;110(9):1296-301. doi: 10.1016/j.amjcard.2012.06.050. PMID: 22840347.
  2. Schima SM, Maciejewski SR, Hilleman DE, Williams MA, Mohiuddin SM. Fibrate therapy in the management of dyslipidemias, alone and in combination with statins: role of delayed-release fenofibric acid. Expert Opin Pharmacother. 2010;11(5):731-8. doi: 10.1517/14656560903575639. PMID: 20210682.
  3. Kobuchi S, Nishida M, Hayakawa M, Maekawa Y, Ohata A, Chikami S, et al. Data Mining of the Japanese Adverse Drug Event Report Database and Animal Experiments for Assessment of Risks Associated With Pemafibrate. In Vivo. 2026;40(4):2372-2380. doi: 10.21873/invivo.14391. PMID: 42379788.
  4. Zhou J, Li D, Cheng Q. Fenofibrate monotherapy-induced rhabdomyolysis in a patient with post-pancreatitis diabetes mellitus: A rare case report and a review of the literature. Medicine (Baltimore). 2020;99(21):e20390. doi: 10.1097/MD.0000000000020390. PMID: 32481339.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneStatyny (np. atorwastatyna, rozuwastatyna, symwastatyna)+ Inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, woklosporyna) klasaPołączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni.Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na cholesterol z grupy statyn razem z lekiem immunosupresyjnym, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz o obu lekach lekarzowi i farmaceucie, a przy bólu lub osłabieniu mięśni szybko zgłoś się do lekarza.

Niektóre leki stosowane po przeszczepieniu narządu lub w chorobach autoimmunologicznych, zwłaszcza cyklosporyna, mogą bardzo zwiększać ilość leku na cholesterol we krwi, na przykład symwastatyny, atorwastatyny albo rozuwastatyny. Może to prowadzić do groźnego uszkodzenia mięśni, które w ciężkich przypadkach szkodzi także nerkom. Woklosporyna działa podobnie, ale słabiej, a takrolimus zwykle nie powoduje takiego problemu. Część tych połączeń jest zakazana, dlatego lekarz musi wiedzieć o wszystkich twoich lekach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub kurcze mięśni bez wyraźnej przyczyny
  • osłabienie mięśni, trudność we wstawaniu lub wchodzeniu po schodach
  • ciemny, brunatny mocz
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu
  • silne zmęczenie, gorączka z bólami mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Połączenia statyny z inhibitorem kalcyneuryny należy unikać, a gdy jest konieczne, trzeba wybrać statynę o najmniejszym ryzyku interakcji, stosować najmniejszą skuteczną dawkę i ściśle kontrolować objawy uszkodzenia mięśni. Charakterystyki produktów leczniczych symwastatyny, rozuwastatyny i pitawastatyny wymieniają cyklosporynę w przeciwwskazaniach, a lowastatyny nie należy z nią łączyć. Atorwastatynę z cyklosporyną można stosować wyłącznie w najmniejszej dawce i pod ścisłą kontrolą. Przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny i monitorować działania niepożądane. Przy takrolimusie zwykle nie ma potrzeby modyfikacji dawki statyny, ale obowiązuje standardowa czujność.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia statyny zwiększa ryzyko miopatii, w tym ciężkiej rabdomiolizy z ostrym uszkodzeniem nerek, które może zagrażać życiu[1]. Ryzyko jest największe przy cyklosporynie w połączeniu z symwastatyną i lowastatyną oraz przy dużych dawkach statyny. Pacjenci po przeszczepieniu narządu mają często dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak upośledzona czynność nerek i wielolekowość. Możliwy jest też wzrost aktywności aminotransferaz.

Mechanizm

Cyklosporyna, a w mniejszym stopniu woklosporyna, hamuje wątrobowe transportery wychwytu OATP1B1 i OATP1B3 oraz pompy wyrzutowe P-gp i BCRP. Utrudnia to wychwyt statyny do wątroby i jej usuwanie, przez co stężenie statyny we krwi rośnie[2]. Dotyczy to wszystkich statyn z listy, także tych, które nie są metabolizowane przez CYP3A4, takich jak rozuwastatyna i pitawastatyna. Przy symwastatynie, lowastatynie i atorwastatynie dochodzi dodatkowo hamowanie CYP3A4, co jeszcze bardziej zwiększa ekspozycję[3]. Takrolimus nie wykazuje istotnego klinicznie działania hamującego na te szlaki i stanowi wyjątek w klasie[4]. Statyny nie zmieniają w sposób istotny stężenia inhibitorów kalcyneuryny.

Monitorować

  • objawy mięśniowe – ból, osłabienie, tkliwość mięśni
  • aktywność kinazy kreatynowej przy objawach mięśniowych
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • aktywność aminotransferaz
  • zabarwienie moczu

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka statynydawka · statynyryzyko rośnieRyzyko miopatii rośnie wraz z dawką statyny. Duże dawki statyn nie powinny być stosowane z cyklosporyną, a przy woklosporynie należy rozważyć zmniejszenie dawki.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośniePodeszły wiek, zwłaszcza w połączeniu z upośledzoną czynnością nerek, niedoczynnością tarczycy i wielolekowością, zwiększa ryzyko miopatii wywołanej statyną.
Statyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kalcyneurynykolejność włączenia · statynyinne zaleceniePrzy włączaniu statyny u pacjenta przyjmującego cyklosporynę lub woklosporynę należy zaczynać od najmniejszej dawki i zwiększać ją ostrożnie pod kontrolą objawów mięśniowych. Przy włączaniu cyklosporyny u pacjenta na statynie należy zweryfikować wybór i dawkę statyny.

Źródła

  1. Korzec J, Strausbaugh R, Mikolay JJ, Churchwell MD. Rhabdomyolysis and acute kidney injury potentiated by a drug-drug interaction between cyclosporine, leflunomide, and rosuvastatin in a kidney transplant recipient: A missed opportunity for pharmacist involvement. J Am Pharm Assoc (2003). 2024;64(3):102016. doi: 10.1016/j.japh.2024.01.012. PMID: 38272309.
  2. Harabayashi R, Takahashi M, Takahashi K, Sugimoto T, Uchida J, Nakamura Y, et al. Safety Profile of the Concomitant Use of Atorvastatin and Cyclosporine in Renal Transplant Recipients. Pharmazie. 2023;78(5):47-50. doi: 10.1691/ph.2023.2582. PMID: 37189269.
  3. Lennernäs H. Clinical pharmacokinetics of atorvastatin. Clin Pharmacokinet. 2003;42(13):1141-60. doi: 10.2165/00003088-200342130-00005. PMID: 14531725.
  4. Amundsen R, Christensen H, Zabihyan B, Asberg A. Cyclosporine A, but not tacrolimus, shows relevant inhibition of organic anion-transporting protein 1B1-mediated transport of atorvastatin. Drug Metab Dispos. 2010;38(9):1499-504. doi: 10.1124/dmd.110.032268. PMID: 20519340.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.