Skutek kliniczny

Należy spodziewać się nasilenia senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i koncentracji, co zwiększa ryzyko upadków, urazów i wypadków komunikacyjnych. Przy piciu dużych ilości alkoholu oraz w okresie odstawienia alkoholu rośnie ryzyko napadów padaczkowych mimo leczenia.

Mechanizm

Alkohol nasila hamujące działanie zonisamidu na ośrodkowy układ nerwowy, ponieważ oba związki mogą powodować senność, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji i spowolnienie psychoruchowe, więc ich działania się sumują. Jednocześnie nadużywanie alkoholu, a zwłaszcza jego nagłe odstawienie po okresie intensywnego picia, obniża próg drgawkowy i może osłabiać kontrolę napadów padaczkowych. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ zonisamid jest częściowo metabolizowany przez CYP3A4 i nie hamuje istotnie izoenzymów cytochromu P-450, w tym CYP2E1^[1]. ChPL zonisamidu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji, i zapis ten jest jednakowy dla obu ocenianych produktów^[1].

Monitorować

• senność i nadmierne uspokojenie
• zawroty głowy i zaburzenia równowagi
• zaburzenia koncentracji i pamięci
• częstość napadów padaczkowych
• ilość spożywanego alkoholu

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie toksyczności irynotekanu, przede wszystkim neutropenii i opóźnionej biegunki. Inne inhibitory CYP3A4 zwiększają ryzyko toksyczności irynotekanu przez zmniejszenie jego metabolizmu^[1]. Wzrost ekspozycji na lek o wąskim indeksie terapeutycznym może mieć znaczenie kliniczne^[2].

Mechanizm

Bikalutamid hamuje CYP3A4, przez co więcej irynotekanu może przechodzić w czynny metabolit SN-38. R-enancjomer bikalutamidu hamuje izoenzym CYP3A4, a po 28 dniach jednoczesnego stosowania AUC midazolamu zwiększało się maksymalnie o 80%^[2]. Przy silnym inhibitorze CYP3A4, ketokonazolu, AUC nieczynnego metabolitu APC zmniejszało się o 87%, a AUC SN-38 zwiększało się o 109%^[1]. Bikalutamid hamuje CYP3A4 słabiej niż ketokonazol, dlatego wzrost ekspozycji na SN-38 powinien być mniejszy, ale nie można go wykluczyć.

Monitorować

• morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili, przed każdym cyklem irynotekanu
• częstość i charakter stolców oraz objawy odwodnienia
• temperatura ciała i objawy zakażenia

Bezpieczniejsze alternatywy

flutamid

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia buprenorfiny może nasilać jej działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy, czyli senność, zawroty głowy, spowolnienie oddechu, nudności i zaparcia. Ryzyko jest większe, gdy pacjent przyjmuje też leki uspokajające, nasenne, benzodiazepiny, gabapentynoidy lub pije alkohol, ponieważ te połączenia same zwiększają ryzyko głębokiej sedacji i depresji oddechowej.^[1] Siła tej interakcji nie została zbadana bezpośrednio, a jej znaczenie kliniczne nie jest wyjaśnione.

Mechanizm

Bikalutamid, a dokładniej jego R-enancjomer, hamuje CYP3A4 i w mniejszym stopniu CYP2C9, CYP2C19 oraz CYP2D6.^[2] Po 28 dniach jednoczesnego stosowania z bikalutamidem AUC midazolamu, modelowego substratu CYP3A4, zwiększało się maksymalnie o 80%.^[2] Buprenorfina jest metabolizowana przez CYP3A4, dlatego inhibitory tego izoenzymu mogą hamować jej metabolizm i zwiększać jej stężenie.^[1]

Monitorować

• nasilenie senności i sedacji
• częstość i głębokość oddechu
• zawroty głowy i ryzyko upadków
• skuteczność przeciwbólowa lub objawy odstawienne po odstawieniu bikalutamidu

Bezpieczniejsze alternatywy

morfinahydromorfon

Skutek kliniczny

Nasilona senność, zawroty głowy, zaburzenia koncentracji i koordynacji ruchowej, większe ryzyko upadków i wypadków komunikacyjnych. Możliwe zmniejszone pocenie się i przegrzanie organizmu, zwłaszcza u dzieci, w upale i podczas wysiłku.

Mechanizm

Klemastyna jest lekiem przeciwhistaminowym I generacji o działaniu uspokajającym i przeciwcholinergicznym. Zonisamid jako lek przeciwpadaczkowy często wywołuje senność, zawroty głowy i spowolnienie psychoruchowe, więc oba leki sumują hamujący wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Klemastyna nasila hamujące działanie innych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy i takiego łączenia należy unikać^[1]. Dodatkowo zonisamid może zmniejszać pocenie się i sprzyjać przegrzaniu, a działanie przeciwcholinergiczne klemastyny również ogranicza wydzielanie potu, co teoretycznie zwiększa ryzyko zaburzeń termoregulacji. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, bo zonisamid nie wpływa istotnie na enzymy cytochromu P-450^[2].

Monitorować

• nasilenie senności i zawrotów głowy
• koordynacja ruchowa i ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych
• pocenie się i temperatura ciała, zwłaszcza u dzieci, w upale i przy wysiłku
• objawy przeciwcholinergiczne (suchość w ustach, zaparcie, zatrzymanie moczu)

Bezpieczniejsze alternatywy

loratadynadesloratadynacetyryzynalewocetyryzynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Przy jednoczesnym przyjęciu możliwe jest zmniejszenie ilości wchłoniętego bikalutamidu z pojedynczej dawki. Ze względu na długi okres półtrwania bikalutamidu jednorazowe użycie oleju rycynowego najpewniej nie zmniejszy istotnie skuteczności leczenia. Większe znaczenie ma powtarzane stosowanie środka przeczyszczającego z zaburzeniami elektrolitowymi, które u pacjenta leczonego antyandrogenowo mogą sprzyjać zaburzeniom rytmu serca.

Mechanizm

Olej rycynowy działa silnie przeczyszczająco i przyspiesza pasaż jelitowy, co może zmniejszyć wchłanianie leków doustnych przyjętych w tym samym czasie, w tym bikalutamidu.^[1] Dodatkowo nasilona biegunka może prowadzić do utraty potasu i magnezu, a hipokaliemia i hipomagnezemia zwiększają ryzyko wydłużenia odstępu QT, które może wywołać leczenie antyandrogenowe.

Monitorować

• nasilenie i czas trwania biegunki
• objawy odwodnienia
• stężenie potasu i magnezu przy powtarzanym stosowaniu lub obecności innych czynników ryzyka wydłużenia QT

Bezpieczniejsze alternatywy

makrogollaktuloza