Interakcje / Ceftriakson / Ceftriakson i chloramfenikol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania chloramfenikolu i ceftriaksonu.
Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Niekorzystna interakcjaCeftriakson+ ChloramfenikolUnikaj jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania chloramfenikolu i ceftriaksonu.Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Ceftriakson i chloramfenikol to antybiotyki, które działają na bakterie w różny sposób. Stosowane razem mogą się wzajemnie osłabiać, przez co leczenie zakażenia może być mniej skuteczne. Chloramfenikol w maści lub kroplach działa głównie miejscowo, więc ryzyko jest wtedy mniejsze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, która nie spada po 2–3 dniach leczenia
- nasilanie się objawów zakażenia mimo stosowania antybiotyku
- nietypowe siniaki lub krwawienia, jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego ogólnoustrojowego stosowania chloramfenikolu i ceftriaksonu.[1] Jeśli potrzebna jest terapia skojarzona, wybierz drugi lek o działaniu bakteriobójczym, zgodnie z antybiogramem. Przy miejscowym stosowaniu chloramfenikolu w okresie leczenia ceftriaksonem znaczenie interakcji jest prawdopodobnie niewielkie, ale warto upewnić się, że oba leki są rzeczywiście potrzebne.
Skutek kliniczny
Możliwe jest osłabienie działania przeciwbakteryjnego ceftriaksonu i w efekcie mniejsza skuteczność leczenia zakażenia. Ryzyko ma znaczenie przede wszystkim w ciężkich zakażeniach, w których potrzebne jest szybkie działanie bakteriobójcze.
Mechanizm
Ceftriakson działa bakteriobójczo, hamując syntezę ściany komórkowej bakterii, a jego skuteczność zależy od aktywnego namnażania się drobnoustrojów. Chloramfenikol działa bakteriostatycznie, hamując syntezę białka na poziomie rybosomu, przez co zatrzymuje wzrost bakterii i może osłabiać działanie antybiotyku betalaktamowego. Antagonizm tego skojarzenia zaobserwowano w badaniu in vitro, a jego znaczenie kliniczne jest nieznane.[2] Chloramfenikolu nie podaje się jednocześnie z penicylinami i cefalosporynami ze względu na działanie antagonistyczne.[1]
Monitorować
- odpowiedź kliniczna na leczenie zakażenia (gorączka, objawy miejscowe)
- parametry stanu zapalnego (CRP, leukocytoza) przy leczeniu ciężkich zakażeń
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu chloramfenikolu stężenie ogólnoustrojowe jest małe i antagonizm wobec ceftriaksonu podawanego pozajelitowo jest mało prawdopodobny, chyba że oba leki działają w tym samym miejscu zakażenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tartriakson 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tartriakson-100079116/
Alkohol przy tych lekach
Ceftriakson a alkohol: brak opisu w bazie.
Chloramfenikol a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 141
Połączenie przeciwwskazaneCeftriakson+ Kwas folinowyNie mieszaj ceftriaksonu z dożylnym folinianem wapnia w jednym zestawie ani nie podawaj ich jednocześnie przez trójnik.Jeśli dostajesz oba leki w kroplówce, powiedz personelowi o każdym bólu, pieczeniu lub obrzęku w miejscu wkłucia albo o nagłej duszności.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz oba leki w kroplówce, powiedz personelowi o każdym bólu, pieczeniu lub obrzęku w miejscu wkłucia albo o nagłej duszności.
Oba leki zwykle podaje się w szpitalu do żyły. Kwas folinowy w zastrzykach zawiera wapń, a antybiotyk ceftriakson może tworzyć z wapniem osad. Dlatego personel podaje te leki osobno i przepłukuje kroplówkę między nimi. Kwas folinowy w tabletkach nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ból, obrzęk lub pieczenie w miejscu wkłucia
- ból w boku lub w okolicy lędźwiowej
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- –
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie mieszaj ceftriaksonu z dożylnym folinianem wapnia w jednym zestawie ani nie podawaj ich jednocześnie przez trójnik. U pacjentów innych niż noworodki oba leki można podawać kolejno, jeżeli linia infuzyjna zostanie starannie przepłukana między infuzjami zgodnym roztworem[1]. U noworodków do 28. dnia życia, którzy wymagają dożylnych preparatów wapnia, oraz u wcześniaków do 41 tygodni wieku skorygowanego ceftriakson jest przeciwwskazany[1][2][3].
Skutek kliniczny
Wytrącenie soli wapniowej ceftriaksonu w linii infuzyjnej lub w krążeniu, z ryzykiem zatorowości i odkładania się osadu w narządach. U noworodków ryzyko wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu jest zwiększone[1]. Brak interakcji ceftriaksonu z doustnymi produktami zawierającymi wapń oraz ceftriaksonu podawanego domięśniowo z produktami zawierającymi wapń[1].
Mechanizm
Kwas folinowy podawany dożylnie jest solą wapniową (folinian wapnia), a ceftriakson tworzy z jonami wapnia nierozpuszczalną sól, która może wytrącać się w zestawie do infuzji oraz w organizmie. Ceftriaksonu nie wolno mieszać z roztworami zawierającymi wapń ani podawać jednocześnie przez trójnik z dożylnymi roztworami zawierającymi wapń[1]. Jest to niezgodność fizykochemiczna, a nie interakcja farmakokinetyczna ani farmakodynamiczna.
Monitorować
- kontrola wzrokowa linii infuzyjnej i roztworu pod kątem zmętnienia lub osadu
- przepłukanie linii między infuzjami ceftriaksonu i folinianu wapnia
- u noworodków – weryfikacja, czy planowane jest dożylne leczenie preparatami wapnia przed włączeniem ceftriaksonu
Bezpieczniejsze alternatywy
lewofolinian disodowy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≤ 28 dnipacjent | ryzyko rośnie | U noworodków do 28. dnia życia, którzy wymagają dożylnych preparatów wapnia, ceftriakson jest przeciwwskazany, nawet przy podaniu w osobnych liniach i o różnym czasie. |
| Doustnadroga podania · kwas folinowy | interakcja nie dotyczy | Brak doniesień o interakcji ceftriaksonu z doustnymi produktami zawierającymi wapń. |
| Domięśniowadroga podania · ceftriakson | interakcja nie dotyczy | Brak doniesień o interakcji ceftriaksonu podawanego domięśniowo z produktami zawierającymi wapń. |
| Podanie kolejne z przepłukaniem liniiodstep · pacjent | ryzyko maleje | U pacjentów innych niż noworodki ceftriakson i roztwory zawierające wapń można podawać kolejno po starannym przepłukaniu linii infuzyjnej zgodnym roztworem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tartriakson 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tartriakson-100079116/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotrakson 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotrakson-100010640/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ceftriaxon AptaPharma 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ceftriaxon-aptapharma-100411020/
Połączenie przeciwwskazaneCeftriakson+ TorasemidNie łącz ceftriaksonu z torasemidem w preparatach, dla których jednoczesne stosowanie z cefalosporynami jest przeciwwskazane.Powiedz lekarzowi, który zleca ceftriakson, że bierzesz torasemid, i nie zmieniaj samodzielnie dawki żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, który zleca ceftriakson, że bierzesz torasemid, i nie zmieniaj samodzielnie dawki żadnego z leków.
Torasemid to lek moczopędny, a ceftriakson to antybiotyk podawany w zastrzykach lub kroplówce. Przyjmowane razem mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek, szczególnie gdy jesteś odwodniony albo nerki już wcześniej słabiej pracują. Dlatego lekarz powinien wiedzieć, że bierzesz oba leki, i zdecydować, czy leczenie wymaga zmiany lub dodatkowych badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- nasilone osłabienie, kurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz ceftriaksonu z torasemidem w preparatach, dla których jednoczesne stosowanie z cefalosporynami jest przeciwwskazane[1]. Jeżeli lekarz uzna jednoczesne leczenie za konieczne, kontroluj kreatyninę, diurezę, stan nawodnienia i elektrolity przez cały czas antybiotykoterapii, a u pacjenta odwodnionego rozważ czasowe zmniejszenie dawki lub wstrzymanie torasemidu. Unikaj dużych dawek torasemidu w trakcie leczenia ceftriaksonem[1].
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek, szczególnie u osób odwodnionych, z hipowolemią lub z wcześniejszą niewydolnością nerek. Ryzyko dla samego ceftriaksonu wydaje się małe, ale połączenie torasemidu z cefalosporynami jest przeciwwskazane[1].
Mechanizm
Torasemid, zwłaszcza w dużych dawkach, może nasilać nefrotoksyczne działanie cefalosporyn[1]. Prawdopodobnym podłożem jest odwodnienie i zmniejszenie przepływu nerkowego wywołane silną diurezą, które sprzyja uszkodzeniu nerek przez lek wydalany z moczem. Po jednoczesnym podawaniu dużych dawek ceftriaksonu i silnych leków moczopędnych, takich jak furosemid, nie obserwowano zaburzenia czynności nerek[2].
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i sodu w surowicy
- objawy odwodnienia i masa ciała
- ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawkadawka · torasemid | ryzyko rośnie | Nasilenie nefrotoksyczności cefalosporyn dotyczy zwłaszcza dużych dawek torasemidu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Toramide 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/toramide-100140100/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tartriakson 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tartriakson-100079116/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.
Klozapina i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku białych krwinek, przez co organizm traci ochronę przed zakażeniami. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera wtedy inny antybiotyk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- bladość i duże zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta, który otrzymuje lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. Zakażenie u pacjenta leczonego klozapiną leczy się antybiotykiem bez działania mielosupresyjnego, dobranym do wskazania. Jeśli chloramfenikol został już podany, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie klozapiną i wykonać morfologię z rozmazem.
Skutek kliniczny
Grozi agranulocytoza lub pancytopenia z ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi zakażeniami. Spadek liczby neutrofili trudno wtedy przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje w ramach monitorowania hematologicznego klozapiny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego. Chloramfenikol upośledza hemopoezę, a klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę. Ich działanie na szpik sumuje się, więc ryzyko i nasilenie mielosupresji rosną[1][2][3]. Chloramfenikol hamuje też wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i spowalnia metabolizm leków przekształcanych w wątrobie[4]. Teoretycznie może więc zwiększać stężenie klozapiny, choć dla tej pary nie jest to udokumentowane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy małopłytkowości i niedokrwistości (siniaki, krwawienia, bladość)
Bezpieczniejsze alternatywy
mupirocyna (na skórę)kwas fusydowy (na skórę i do oka)tobramycyna (do oka)gentamycyna (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest małe, ale lek nawet w tej postaci jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie. U pacjenta na klozapinie lepiej wybrać inny antybiotyk miejscowy. Jeśli zamiana jest niemożliwa, chloramfenikol stosuje się krótko, na małej powierzchni i bez opóźniania zaplanowanej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ FludarabinaNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. To zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, krwawień i silnej anemii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- bladość i duże osłabienie
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a do tej grupy należą chorzy leczeni fludarabiną. Zakażenie leczy się antybiotykiem bez działania mielotoksycznego dobranym do drobnoustroju i miejsca zakażenia.
Skutek kliniczny
Grozi pogłębiona i przedłużona pancytopenia z ciężkimi zakażeniami, krwawieniami i niedokrwistością, a także nieodwracalna niedokrwistość aplastyczna. U chorych z nowotworem krwi leczonych fludarabiną takie powikłania mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny. Fludarabina wywołuje mielosupresję i limfopenię, a chloramfenikol może powodować zależne od dawki zahamowanie hemopoezy oraz niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych wątroby przez chloramfenikol nie ma tu znaczenia, bo fludarabina nie jest metabolizowana w ten sposób.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- hemoglobina i retikulocyty
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu chloramfenikolu ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i niedokrwistości aplastycznej jest największe. |
| Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Wchłanianie z postaci miejscowych jest małe, ale niedokrwistość aplastyczna nie zależy od dawki, a przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku obejmuje także maść. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KwetiapinaNie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik.Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.
Chloramfenikol w maści lub kroplach do oczu działa tylko miejscowo i nie wpływa na kwetiapinę. Chloramfenikol podawany w tabletkach lub zastrzykach może jednak zwiększyć ilość kwetiapiny we krwi i nasilić jej działania niepożądane. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- kołatanie serca
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik. Jeśli chloramfenikol jest jedyną opcją w zakażeniu zagrażającym życiu, decyzję podejmuje lekarz, rozważając czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki kwetiapiny przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi, stopnia sedacji, ciśnienia tętniczego i EKG. Miejscowe postacie chloramfenikolu można stosować z kwetiapiną bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Ogólnoustrojowy chloramfenikol może zwiększyć stężenie kwetiapiny i nasilić jej działania niepożądane – nadmierną senność, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, objawy antycholinergiczne i wydłużenie odstępu QT. Sumowanie się toksyczności hematologicznej zwiększa ryzyko neutropenii, agranulocytozy i innych zaburzeń morfologii krwi. Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo (maść, krople do oczu) wchłanianie jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a chloramfenikol podany ogólnoustrojowo hamuje ten izoenzym. Chloramfenikol jest inhibitorem wielu enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego izoenzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie[2]. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 z kwetiapiną jest przeciwwskazane[2][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy – chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na szpik[1], a przy kwetiapinie (zwłaszcza w skojarzeniu z walproinianem) obserwowano leukopenię i neutropenię[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stopień sedacji
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- EKG z oceną odstępu QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych zdolnych do zahamowania CYP3A4 ani uszkodzenia szpiku w stopniu istotnym dla tej interakcji. Interakcje z lekami stosowanymi miejscowo nie są znane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ BusulfanChloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem.Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.
Busulfan osłabia szpik kostny, który wytwarza krwinki. Chloramfenikol też może uszkadzać szpik, czasem trwale. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek, co grozi ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Dotyczy to także maści z chloramfenikolem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone wybroczyny na skórze
- nasilone osłabienie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Chloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem. Chloramfenikolu nie stosuje się u pacjentów z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a leczenie busulfanem oznacza taki stan. Zakażenie należy leczyć antybiotykiem bez działania mielotoksycznego, dobranym do wskazania i lokalizacji. Jeśli chloramfenikol został już zastosowany, trzeba go odstawić i skontrolować morfologię krwi z rozmazem.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką pancytopenią z zakażeniami i krwawieniami, w tym niedokrwistością aplastyczną. Ryzyko jest największe przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu i dużych dawkach busulfanu. Objawy pojawiają się zwykle po kilku dniach lub tygodniach i mogą się utrzymywać po odstawieniu leków.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, a ich działanie hamujące krwiotworzenie się sumuje. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Busulfan jest lekiem cytotoksycznym, którego głównym działaniem jest zahamowanie czynności szpiku. Chloramfenikol wywołuje zależne od dawki, zwykle odwracalne zahamowanie hemopoezy, a rzadko także niezależną od dawki, często nieodwracalną niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol hamuje enzymy mikrosomalne wątroby[1], ale busulfan jest unieczynniany głównie przez sprzęganie z glutationem, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba płytek krwi
- liczba neutrofilów
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (doustna lub dożylna)droga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu narażenie jest znacznie większe niż po zastosowaniu maści, a ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i ciężkiej pancytopenii najwyższe. |
| Duże dawki (kondycjonowanie przed przeszczepieniem szpiku)dawka · busulfan | ryzyko rośnie | Duże dawki busulfanu prowadzą do głębokiej mieloablacji, więc każdy dodatkowy lek mielotoksyczny zwiększa ryzyko przedłużonej aplazji i zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ CyzaprydNie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie.Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.
Chloramfenikol przyjmowany w tabletkach lub w kroplówce może zwiększać ilość cyzaprydu we krwi. Za dużo cyzaprydu może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Maść na skórę i krople do oczu z chloramfenikolem nie mają takiego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie. Cyzaprydu nie stosuje się jednocześnie z doustnymi ani pozajelitowymi silnymi inhibitorami CYP3A4 ani z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Gdy chloramfenikol ogólnie jest niezbędny, odstaw cyzapryd na czas antybiotykoterapii i wybierz lek prokinetyczny niezależny od CYP3A4. Gdy połączenia nie da się uniknąć, wykonaj EKG z oceną QTc i wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Chloramfenikol stosowany miejscowo na skórę lub do oka nie wymaga zmiany leczenia cyzaprydem.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie cyzaprydu grozi wydłużeniem odstępu QT i groźnymi dla życia zaburzeniami rytmu serca. Mogą wystąpić częstoskurcz komorowy, migotanie komór i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1].
Mechanizm
Chloramfenikol podawany ogólnie zwiększa stężenie cyzaprydu, bo hamuje jego metabolizm wątrobowy. Chloramfenikol hamuje wiele enzymów mikrosomalnych i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[2]. Cyzapryd jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a leki hamujące ten enzym zwiększają jego stężenie w surowicy[1]. Chloramfenikol jest inhibitorem CYP3A4, dlatego przy podaniu doustnym lub dożylnym należy spodziewać się kumulacji cyzaprydu.
Metabolizm i transportery
- Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany na skórę lub do oka osiąga znikome stężenie ogólnoustrojowe i nie hamuje istotnie metabolizmu cyzaprydu. Przeciwwskazanie dotyczy inhibitorów CYP3A4 podawanych doustnie lub pozajelitowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ CeftriaksonPołączenie można stosować, jeśli jest uzasadnione klinicznie, ale wymaga monitorowania stężenia amikacyny i czynności nerek.Pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Amikacyna i ceftriakson to antybiotyki, które lekarze często podają razem w ciężkich zakażeniach. Amikacyna może obciążać nerki i słuch, a drugi antybiotyk może to działanie nieco nasilić. Dlatego w czasie leczenia lekarz kontroluje wyniki krwi i pracę nerek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub problemy z równowagą
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli jest uzasadnione klinicznie, ale wymaga monitorowania stężenia amikacyny i czynności nerek[1]. Przy jednoczesnym stosowaniu leków nefro- lub ototoksycznych konieczna jest bardzo uważna kontrola słuchu i czynności nerek[2]. Należy unikać dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych, zadbać o prawidłowe nawodnienie i ograniczyć czas skojarzonego leczenia do niezbędnego minimum. Oba antybiotyki podaje się oddzielnie, bez mieszania w jednym roztworze.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie uszkodzenia nerek przez amikacynę, a w konsekwencji kumulacja amikacyny i większe ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Skojarzenie jest przy tym często stosowane celowo w ciężkich zakażeniach ze względu na poszerzenie spektrum i działanie synergistyczne.
Mechanizm
Amikacyna jest nefrotoksyczna i ototoksyczna, a cefalosporyny należą do leków, które mogą nasilać jej toksyczne działanie na nerki[2]. Dowody na to, że skojarzenie aminoglikozydu z cefalosporyną zwiększa nefrotoksyczność, są sprzeczne[1]. Ceftriakson sam w sobie ma niewielki potencjał nefrotoksyczny, więc ryzyko dotyczy głównie amikacyny i rośnie przy innych czynnikach uszkadzających nerki.
Monitorować
- stężenie amikacyny w surowicy
- kreatynina i eGFR
- diureza
- słuch i równowaga
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Liposomalna amikacyna do nebulizacji daje małe stężenia ogólnoustrojowe, więc addycja nefrotoksyczności z ceftriaksonem jest mało prawdopodobna. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek amikacyna kumuluje się, co zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i ototoksyczności – konieczne dostosowanie dawkowania do stężeń i częstsza kontrola kreatyniny. |
| Leczenie przedłużoneczas leczenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Ryzyko nefro- i ototoksyczności rośnie z czasem ekspozycji na amikacynę – skojarzenie należy ograniczyć do niezbędnego okresu i regularnie kontrolować słuch. |
| Podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ograniczona rezerwa nerkowa i odwodnienie, co sprzyja toksyczności amikacyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tartriakson 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tartriakson-100079116/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.