Skutek kliniczny

Możliwe jest nasilenie uszkodzenia nerek oraz, wtórnie do kumulacji amikacyny, uszkodzenia słuchu i narządu równowagi^[1]. Ryzyko rośnie przy upośledzonej czynności nerek, odwodnieniu, w podeszłym wieku, przy długim leczeniu i jednoczesnym stosowaniu innych leków nefrotoksycznych lub szybko działających leków moczopędnych.

Mechanizm

Amikacyna jest lekiem nefrotoksycznym i ototoksycznym, a cefalosporyny należą do substancji, które mogą nasilać jej toksyczność przez sumowanie działania uszkadzającego nerki^[1]. Oba leki są wydalane głównie przez nerki, więc pogorszenie ich czynności prowadzi do kumulacji amikacyny i dalszego wzrostu ryzyka działań toksycznych. Cefuroksym jest wydalany w procesie przesączania kłębuszkowego i wydzielania cewkowego^[2]. Ryzyko nefrotoksyczności dotyczy w największym stopniu starszych cefalosporyn, a dla cefuroksymu jest ono mniejsze, ale nie można go wykluczyć.

Monitorować

• stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i w jego trakcie
• stężenia amikacyny we krwi (minimalne i maksymalne)
• diureza i stan nawodnienia
• słuch (audiogram przy dłuższym leczeniu) i równowaga
• elektrolity, w tym wapń i magnez

Skutek kliniczny

Słabsze hamowanie wydzielania kwasu solnego i gorsza kontrola objawów, takich jak zgaga czy ból w nadbrzuszu. Interakcja nie stwarza zagrożenia życia, a jej znaczenie kliniczne jest zwykle niewielkie, jeśli leki rozdzieli się w czasie.

Mechanizm

Doustny fosforan glinu zmniejsza działanie antagonistów receptora H2, w tym ranitydyny, gdy oba leki przyjmuje się jednocześnie^[1]. Lek zobojętniający wiąże się w przewodzie pokarmowym i ogranicza wchłanianie ranitydyny podanej w tym samym czasie.

Monitorować

• kontrola objawów choroby refluksowej i dyspepsji (zgaga, ból w nadbrzuszu)

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia pazopanibu we krwi może osłabić jego działanie przeciwnowotworowe i zwiększyć ryzyko niepowodzenia leczenia. Skutek nie daje objawów ostrych i ujawnia się dopiero jako słabsza odpowiedź na leczenie lub progresja choroby.

Mechanizm

Ranitydyna hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH soku żołądkowego. Zmiana pH żołądka zmienia biodostępność leków, których wchłanianie zależy od kwaśnego środowiska, i zmniejsza wchłanianie m.in. inhibitorów kinaz tyrozynowych, takich jak gefitynib i erlotynib^[2]. Rozpuszczalność pazopanibu silnie zależy od pH i maleje wraz ze wzrostem pH, dlatego leki zmniejszające kwaśność żołądka obniżają jego wchłanianie i ekspozycję ogólnoustrojową^[1].

Monitorować

• skuteczność leczenia przeciwnowotworowego w kolejnych ocenach onkologicznych
• przestrzeganie odstępu czasowego między pazopanibem a ranitydyną
• przyjmowanie bez recepty leków zmniejszających kwaśność żołądka

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie antybiotyku we krwi może osłabić skuteczność leczenia zakażenia. W badaniu klinicznym z 1984 roku leki podnoszące pH soku żołądkowego (ranitydyna i wodorowęglan sodu) zmniejszyły biodostępność aksetylu cefuroksymu o 43%, a przyjęcie antybiotyku z posiłkiem zwiększało jego biodostępność i ograniczało wpływ interakcji. Bezpośrednich badań z inhibitorami pompy protonowej brak, ale mechanizm jest ten sam.

Mechanizm

Pantoprazol podnosi pH soku żołądkowego, przez co doustny aksetyl cefuroksymu wchłania się słabiej. ChPL cefuroksymu podaje, że leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego mogą zmniejszać biodostępność cefuroksymu aksetylu w porównaniu z podaniem na czczo i mogą znosić efekt zwiększonego wchłaniania leku podanego po posiłku^[2]. ChPL pantoprazolu wskazuje, że z powodu silnego i długotrwałego zahamowania wydzielania kwasu solnego lek może zaburzać wchłanianie produktów, których biodostępność zależy od pH w żołądku, choć cefuroksymu nie wymienia^[1]. Przy niedostatecznym zakwaszeniu treści żołądka sól cefuroksymu dysocjuje w mniejszym stopniu niż w warunkach fizjologicznych.

Monitorować

• odpowiedź kliniczna na antybiotykoterapię (ustępowanie gorączki i objawów zakażenia)

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie cefuroksymu we krwi może osłabić skuteczność antybiotyku, zwłaszcza w zakażeniach wywołanych drobnoustrojami o wyższym MIC. W praktyce może się to objawić wolniejszą poprawą albo niepowodzeniem leczenia, a niższe stężenia sprzyjają też selekcji opornych szczepów.

Mechanizm

Omeprazol zmniejsza wchłanianie doustnego cefuroksymu aksetylu, bo podnosi pH w żołądku. ChPL cefuroksymu podaje, że leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego mogą zmniejszać biodostępność cefuroksymu aksetylu w porównaniu z podaniem na czczo i mogą znosić efekt zwiększonego wchłaniania po posiłku^[1]. ChPL omeprazolu nie wymienia cefuroksymu, ale ogólnie zaznacza, że zmniejszona kwaśność soku żołądkowego może zmieniać wchłanianie leków, których wchłanianie zależy od pH^[2]. Interakcja dotyczy wyłącznie postaci doustnej, czyli proleku – aksetylu.

Monitorować

• odpowiedź kliniczna na leczenie zakażenia po 48–72 godzinach
• temperatura ciała
• objawy niepowodzenia antybiotykoterapii

Bezpieczniejsze alternatywy

cefaleksynacefadroksyl

Skutek kliniczny

Możliwe jest nasilenie nefrotoksyczności tobramycyny z ostrym uszkodzeniem nerek, a wtórnie także wzrost jej stężenia i większe ryzyko ototoksyczności. Ryzyko jest największe przy dożylnym podawaniu obu leków w dużych dawkach, u osób starszych, odwodnionych i z już upośledzoną czynnością nerek. Przy cefuroksymie doustnym i tobramycynie wziewnej narażenie ogólnoustrojowe jest małe i znaczenie kliniczne interakcji jest niewielkie.

Mechanizm

Przy łączeniu cefuroksymu z tobramycyną należy kontrolować czynność nerek, bo oba leki mogą się sumować w działaniu nefrotoksycznym. Tobramycina, jak inne aminoglikozydy, uszkadza cewki nerkowe i słuch, a jej toksyczność nasilają inne leki obciążające nerki, w tym cefalosporyny (opisano to dla cefalotyny).^[1] Cefuroksym jest wydalany przez nerki w procesie przesączania kłębuszkowego i wydzielania cewkowego.^[2] Pogorszenie czynności nerek spowalnia eliminację obu leków i zwiększa ich stężenie we krwi, co dodatkowo nasila ryzyko działań toksycznych tobramycyny.

Monitorować

• stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i w jego trakcie
• stężenie tobramycyny w surowicy przy podaniu pozajelitowym
• diureza i stan nawodnienia
• słuch i objawy przedsionkowe (szumy uszne, zawroty głowy)

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie cefuroksymu we krwi może osłabić skuteczność leczenia zakażenia, zwłaszcza gdy drobnoustrój ma graniczną wrażliwość. Hamowanie wydzielania kwasu przez lanzoprazol utrzymuje się przez całą dobę, więc rozdzielenie godzin przyjmowania obu leków nie znosi interakcji.

Mechanizm

Lanzoprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH soku żołądkowego, co ogranicza wchłanianie leków, których dostępność biologiczna zależy od pH.^[1] Leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego mogą zmniejszać biodostępność doustnego cefuroksymu aksetylu w porównaniu z podaniem na czczo i mogą znosić efekt zwiększonego wchłaniania leku podanego po posiłku.^[2] Interakcja dotyczy wyłącznie doustnej postaci prolekowej (aksetylu) – cefuroksym podawany pozajelitowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego.

Monitorować

• ocena odpowiedzi klinicznej na antybiotyk po 48–72 godzinach (gorączka, objawy zakażenia)
• zasadność kontynuowania lanzoprazolu w trakcie antybiotykoterapii

Bezpieczniejsze alternatywy

cefaleksynacefadroksyl