Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Cerytynib / Cerytynib i dutasteryd

Cerytynib i dutasteryd

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Połączenia należy w miarę możliwości unikać, bo cerytynibu nie łączy się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A.

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś mu niepokojące objawy.

Niekorzystna interakcjaCerytynib+ DutasterydPołączenia należy w miarę możliwości unikać, bo cerytynibu nie łączy się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś mu niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś mu niepokojące objawy.

Lek przeciwnowotworowy cerytynib spowalnia rozkładanie dutasterydu w organizmie, więc dutasterydu może być we krwi więcej niż zwykle. Nie poprawia to działania na prostatę, ale może nasilić działania niepożądane dutasterydu. Ten efekt narasta powoli, przez wiele tygodni.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • problemy z erekcją
  • spadek ochoty na seks
  • zmniejszona ilość nasienia
  • bolesność lub powiększenie piersi
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy w miarę możliwości unikać, bo cerytynibu nie łączy się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A[1]. Jeśli dutasteryd jest potrzebny, można go kontynuować z obserwacją działań niepożądanych, a przy ich wystąpieniu rozważyć zmniejszenie częstości podawania[2]. Dawki cerytynibu nie trzeba zmieniać.

Skutek kliniczny

Spodziewany jest wzrost stężenia dutasterydu bez nasilenia blokady 5-alfa-reduktazy, a więc bez dodatkowej korzyści terapeutycznej[2]. Przy umiarkowanych inhibitorach CYP3A4 (werapamil, diltiazem) stężenie dutasterydu rosło około 1,6–1,8 raza, a przy silnym inhibitorze wzrost może być większy[2]. Klinicznie może to nasilić typowe działania niepożądane dutasterydu, głównie zaburzenia seksualne i tkliwość lub powiększenie piersi. Stan stacjonarny dutasterydu może się ustalać dłużej niż 6 miesięcy[2].

Mechanizm

Cerytynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 in vivo, a w badaniu u pacjentów zwiększył AUC midazolamu 5,4-krotnie[1]. Dutasteryd jest eliminowany głównie przez metabolizm z udziałem CYP3A4 i CYP3A5, więc jego stężenie w surowicy może wzrosnąć, a okres półtrwania się wydłużyć[2]. Dutasteryd nie hamuje CYP3A4 ani glikoproteiny P, dlatego nie zmienia ekspozycji na cerytynib[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cerytynib – silny inhibitor CYP3A4[3], dutasteryd – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Cerytynib: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2E1[5], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
  • Dutasteryd: wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • zaburzenia erekcji i spadek libido
  • zaburzenia ejakulacji
  • tkliwość lub powiększenie piersi

Kiedy ocena się zmienia

Kilka tygodniczas leczenia · cerytynibryzyko rośnieDługotrwałe hamowanie CYP3A4 wydłuża okres półtrwania dutasterydu, a nowy stan stacjonarny może się ustalać dłużej niż 6 miesięcy, dlatego działania niepożądane mogą się pojawić z opóźnieniem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Avodart 0,5 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/avodart-100131733/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Avodart. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/avodart-100131733/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaCerytyniba alkoholZalecaj unikanie alkoholu lub ograniczenie go do sporadycznych małych ilości oraz bezwzględne unikanie intensywnego i regularnego picia przez cały okres leczenia.W czasie leczenia unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

W czasie leczenia unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.

Lek ten może obciążać wątrobę i trzustkę oraz często powoduje biegunkę, nudności i wymioty. Alkohol działa na te same narządy, więc razem mogą zwiększać ryzyko ich uszkodzenia i nasilać dolegliwości żołądkowe. Takie połączenie nie zostało dokładnie zbadane, ale ze względu na bezpieczeństwo lepiej ograniczyć alkohol w czasie leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz lub jasny stolec
  • silny ból brzucha promieniujący do pleców
  • uporczywe wymioty lub biegunka
  • nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
  • kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj unikanie alkoholu lub ograniczenie go do sporadycznych małych ilości oraz bezwzględne unikanie intensywnego i regularnego picia przez cały okres leczenia. U pacjentów pijących regularnie poinformuj lekarza prowadzącego, bo może to wymagać częstszej kontroli prób wątrobowych, lipazy, amylazy i glikemii. Przy wzroście aminotransferaz w trakcie leczenia zapytaj o spożycie alkoholu, zanim wynik zostanie przypisany wyłącznie cerytynibowi.

Skutek kliniczny

Spodziewanym skutkiem jest większe ryzyko i trudniejsza interpretacja wzrostu aminotransferaz i bilirubiny, co może prowadzić do przerw w leczeniu lub zmniejszenia dawki cerytynibu. Możliwe jest też nasilenie biegunki, nudności i wymiotów, a odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe po intensywnym piciu mogą dodatkowo sprzyjać zaburzeniom rytmu serca u pacjenta przyjmującego lek wydłużający odstęp QT i zwalniający czynność serca. Alkohol zwiększa także ryzyko zapalenia trzustki i wahań glikemii. Nie opisano badań ani serii przypadków dotyczących bezpośrednio tego połączenia, więc ocena opiera się na profilu toksyczności obu substancji.

Mechanizm

Podczas leczenia cerytynibem alkohol warto ograniczyć do minimum, bo oba mogą uszkadzać wątrobę, trzustkę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. ChPL cerytynibu nie wymienia alkoholu ani etanolu, a w przeciwwskazaniach podaje wyłącznie nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze[1]. Główne ryzyko jest farmakodynamiczne i addytywne. Cerytynib bardzo często podwyższa aktywność aminotransferaz i może wywołać polekowe uszkodzenie wątroby, a etanol jest niezależnym czynnikiem hepatotoksycznym. Do tego dochodzi wspólny wpływ na trzustkę (wzrost lipazy i amylazy, ryzyko zapalenia trzustki), na gospodarkę glukozą oraz nasilenie biegunki, nudności i wymiotów. Element farmakokinetyczny jest niepewny. Według danych in vitro cerytynib hamuje CYP2E1 w klinicznie istotnych stężeniach i może zwiększać stężenia substancji metabolizowanych głównie przez ten enzym[1]. CYP2E1 odpowiada za część utleniania etanolu, zwłaszcza u osób pijących regularnie i przy większych ilościach alkoholu, ale klinicznego znaczenia tego zjawiska dla stężenia etanolu nie zbadano.

Metabolizm i transportery

  • Cerytynib: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2E1[2], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • ALT, AST i bilirubina całkowita
  • lipaza i amylaza
  • glikemia
  • elektrolity (potas, magnez) przy biegunce lub wymiotach
  • EKG – odstęp QT i częstość rytmu u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka

Kiedy ocena się zmienia

Epizod intensywnego picia (upicie się)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieJednorazowe duże ilości alkoholu zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia wątroby i trzustki oraz wymiotów i odwodnienia z zaburzeniami elektrolitowymi, które mogą sprzyjać zaburzeniom rytmu serca podczas leczenia cerytynibem.
Regularne picie (codziennie lub prawie codziennie)czas leczenia · pacjentinne zalecenieRegularne picie zwiększa ryzyko kumulacji uszkodzenia wątroby, utrudnia interpretację wzrostu aminotransferaz i może uzasadniać częstszą kontrolę prób wątrobowych, lipazy i glikemii. Poinformuj lekarza prowadzącego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuDutasteryda alkoholNie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia alkoholu, ale mężczyznom leczonym dutasterydem warto zalecić ograniczenie picia, zwłaszcza regularnego.Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości i regularnie zgłaszaj się na kontrole do urologa.opóźniony (dni)badania kliniczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol do okazjonalnych, niewielkich ilości i regularnie zgłaszaj się na kontrole do urologa.

Dutasteryd można przyjmować w dni, w których pije się alkohol, bo nie ma ostrego niebezpieczeństwa po takim połączeniu. Badania sugerują jednak, że regularne picie może zwiększać ryzyko poważnej postaci raka prostaty u mężczyzn leczonych tym lekiem. Dowody nie są rozstrzygające, ale rozsądnie jest pić mało i nie codziennie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Trudności lub ból przy oddawaniu moczu, które się nasilają
  • Krew w moczu lub w nasieniu
  • Przewlekły ból w okolicy kości krzyżowej, miednicy lub w kroczu
  • Nieoczekiwana utrata masy ciała
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
nieznany
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia alkoholu, ale mężczyznom leczonym dutasterydem warto zalecić ograniczenie picia, zwłaszcza regularnego. Przy planowaniu leczenia i kontroli urologicznej należy uwzględnić wywiad dotyczący alkoholu.

Skutek kliniczny

W codziennym stosowaniu nie ma ostrych objawów po połączeniu leku z alkoholem. Niepokój budzi wyłącznie możliwe zwiększenie ryzyka raka gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości przy regularnym piciu. Dane pochodzą z obserwacji prowadzonych w jednej populacji badanej, więc nie dają podstaw do zakazu.

Mechanizm

Charakterystyka produktu leczniczego nie wspomina o alkoholu ani w punkcie 4.3, ani w punkcie 4.5[1]. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej, a dutasteryd nie hamuje podstawowych enzymów metabolizujących leki[1]. Zależność dotyczy więc działania odległego, a nie wpływu na stężenie leku. Piśmiennictwo wskazuje na związek spożycia alkoholu z ryzykiem rozwoju raka gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości u mężczyzn leczonych dutasterydem. Mechanizm tego związku nie jest wyjaśniony. Odrębne badanie laboratoryjne sugeruje też, że dutasteryd osłabia nasenne działanie alkoholu i zmniejsza picie.

Metabolizm i transportery

  • Dutasteryd: wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • Regularne kontrole urologiczne zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego
  • Wywiad dotyczący ilości i częstości spożywanego alkoholu
  • Ocena PSA z uwzględnieniem obniżenia jego stężenia w trakcie leczenia dutasterydem {{ZR_CHPL}}

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie większych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePiśmiennictwo wiąże właśnie regularne spożycie alkoholu z większym ryzykiem raka gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości u mężczyzn leczonych dutasterydem, więc w tej grupie zalecenie ograniczenia alkoholu jest szczególnie uzasadnione.
Długotrwałe leczenie dutasterydemczas leczenia · pacjentinne zaleceniePrzy długotrwałej terapii wpływ regularnego picia na ryzyko nowotworowe może się kumulować, dlatego rozmowę o alkoholu warto powtarzać podczas kolejnych wizyt kontrolnych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Avodart 0,5 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/avodart-100131733/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Avodart. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/avodart-100131733/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 201

Połączenie przeciwwskazaneDutasteryd+ LonafarnibDutasterydu nie łączy się z lonafarnibem.Nie zaczynaj dutasterydu podczas leczenia lonafarnibem i porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o innym leku na prostatę, a jeśli już przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj dutasterydu podczas leczenia lonafarnibem i porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o innym leku na prostatę, a jeśli już przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.

Lonafarnib silnie spowalnia rozkładanie dutasterydu w organizmie, przez co dutasteryd gromadzi się we krwi. Lek nie działa przez to lepiej, a może częściej wywoływać działania niepożądane. Dutasteryd bardzo długo utrzymuje się w organizmie, więc ten efekt może narastać miesiącami. Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • osłabienie popędu seksualnego lub kłopoty z erekcją
  • zmiany przy wytrysku
  • bolesność lub powiększenie piersi
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Dutasterydu nie łączy się z lonafarnibem.[1] U pacjenta leczonego lonafarnibem leczenie objawów rozrostu gruczołu krokowego należy ustalić z lekarzem prowadzącym, wybierając lek, którego eliminacja nie zależy głównie od CYP3A4. Jeżeli lekarz mimo to utrzymuje oba leki, należy obserwować działania niepożądane dutasterydu i w razie ich wystąpienia rozważyć rzadsze podawanie dutasterydu.[2] Ze względu na bardzo długi okres półtrwania dutasterydu jego stężenie utrzymuje się przez wiele tygodni po odstawieniu, co trzeba uwzględnić przy planowaniu rozpoczęcia lonafarnibu.

Skutek kliniczny

Połączenie prowadzi do długotrwałego, narastającego zwiększenia ekspozycji na dutasteryd i może nasilać jego działania niepożądane. Większa ekspozycja na dutasteryd prawdopodobnie nie pogłębia blokady 5-alfa reduktazy, więc nie należy oczekiwać lepszej skuteczności.[2] Wzrost stężenia nie został zmierzony dla tej pary, a jego skala jest przewidywana na podstawie siły hamowania CYP3A przez lonafarnib.

Mechanizm

Lonafarnib nie łączy się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4, a dutasteryd jest eliminowany głównie przez metabolizm z udziałem CYP3A4 i CYP3A5.[1][2] Lonafarnib in vivo działa jak silny inhibitor CYP3A oparty na mechanizmie działania, więc hamuje przemiany dutasterydu i zwiększa jego stężenie w surowicy.[1] Nawet umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak werapamil i diltiazem, zwiększały stężenie dutasterydu około 1,6–1,8 raza.[2] Zahamowanie CYP3A4 wydłuża okres półtrwania dutasterydu, przez co stan stacjonarny może się ustalać dłużej niż 6 miesięcy.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lonafarnib – silny inhibitor CYP3A4[3], dutasteryd – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Dutasteryd: wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Lonafarnib: słaby inhibitor CYP2C19[3], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • działania niepożądane dutasterydu – zaburzenia erekcji, zmniejszenie libido, zaburzenia wytrysku, tkliwość lub powiększenie piersi
  • czynność wątroby – oba leki są przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności wątroby

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≤ 17pacjentinterakcja nie dotyczyDutasteryd jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży oraz u kobiet, więc u większości pacjentów leczonych lonafarnibem samo podanie dutasterydu jest wykluczone niezależnie od interakcji.
Lonafarnib dołączany do trwającej terapii dutasterydemkolejność włączenia · dutasterydinne zaleceniePo odstawieniu dutasterydu jego stężenie spada powoli, bo stan stacjonarny i eliminacja trwają wiele miesięcy, a przy zahamowaniu CYP3A4 jeszcze dłużej. Termin rozpoczęcia lonafarnibu i ewentualną obserwację działań niepożądanych ustala lekarz.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Avodart 0,5 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/avodart-100131733/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Avodart. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/avodart-100131733/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaPochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.

Hydroksyzyna, przyjmowana na świąd, niepokój lub sen, może zaburzać rytm serca. Leki na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, takie jak kryzotynib, cerytynib, alektynib, brygatynib czy lorlatynib, też mogą zwalniać lub zaburzać pracę serca. Razem zwiększają ryzyko groźnej arytmii, a kryzotynib i cerytynib dodatkowo podnoszą ilość hydroksyzyny w organizmie, co nasila senność.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
  • silne zawroty głowy
  • bardzo wolne tętno
  • duża senność i trudność z wybudzeniem
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Pochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane. Hydroksyzyny nie łączy się z kryzotynibem ani cerytynibem, bo oba leki wydłużają QT, zwalniają rytm serca i podnoszą stężenie hydroksyzyny. Przy alektynibie, brygatynibie i lorlatynibie hydroksyzynę można rozważyć tylko krótko, w najmniejszej skutecznej dawce, po wykonaniu EKG i przy prawidłowym tętnie oraz stężeniu potasu i magnezu. U pacjenta z bradykardią, zaburzeniami elektrolitowymi, chorobą serca lub przyjmującego inne leki wydłużające QT hydroksyzyny nie stosuje się przy żadnym inhibitorze ALK. Na świąd, lęk lub bezsenność lepiej wybrać lek bez wpływu na QT.

Skutek kliniczny

Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Możliwa nasilona bradykardia. Przy kryzotynibie i cerytynibie dochodzi do tego silniejsza senność i działanie cholinolityczne hydroksyzyny z powodu wyższego stężenia.

Mechanizm

Hydroksyzyna blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT. Kryzotynib i cerytynib także wydłużają QT i zwalniają rytm serca, a bradykardia dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. Działania na repolaryzację sumują się. Kryzotynib i cerytynib hamują też CYP3A4, który uczestniczy w przemianach hydroksyzyny, więc jej stężenie i działanie na serce mogą wzrosnąć. Pozostałe inhibitory ALK (alektynib, brygatynib, lorlatynib) nie wydłużają istotnie QT, ale zwalniają rytm serca lub upośledzają przewodzenie przedsionkowo-komorowe, więc wspólnym elementem całej klasy jest addycyjne ryzyko zaburzeń rytmu.

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem hydroksyzyny i po kilku dniach łącznego stosowania
  • tętno spoczynkowe i ciśnienie tętnicze
  • odstęp PR i objawy bloku przedsionkowo-komorowego przy lorlatynibie
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • nadmierna senność i objawy cholinolityczne

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych hydroksyzyna silniej działa na serce i ośrodkowy układ nerwowy, a bradykardia i zaburzenia elektrolitowe są częstsze. Przy każdym inhibitorze ALK lepiej wybrać alternatywę.
Dawka maksymalnadawka · pochodne difenylometanuryzyko rośnieWpływ hydroksyzyny na QT zależy od dawki. Jeśli połączenie z alektynibem, brygatynibem lub lorlatynibem jest konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaJednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.

Niektóre leki na nowotwory płuca, takie jak kryzotynib i cerytynib, mogą razem z cyzaprydem groźnie zaburzyć rytm serca. Lek na nowotwór sprawia, że cyzapryd dłużej zostaje w organizmie, a oba leki osobno też wpływają na pracę serca. Inne leki wspomagające pracę żołądka, na przykład itopryd, nie stwarzają takiego zagrożenia. Metoklopramid również jest pod tym względem bezpieczniejszy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • bardzo wolne tętno
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Jednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. U pacjenta leczonego tymi inhibitorami ALK cyzapryd należy odstawić. Jeśli potrzebny jest lek prokinetyczny, wybierz itopryd lub krótkotrwale metoklopramid w najmniejszej skutecznej dawce. Cyzapryd można włączyć dopiero po całkowitym wypłukaniu inhibitora ALK. Połączenie cyzaprydu z brygatynibem, alektynibem lub lorlatynibem również jest niekorzystne. Przy tych lekach należy go unikać, a gdy jest to konieczne, trzeba kontrolować EKG i tętno.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT oraz częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes. Może dojść do migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Bradykardia wywołana inhibitorem ALK dodatkowo zwiększa to ryzyko.

Mechanizm

Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. Cyzapryd jest substratem CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym. Kryzotynib i cerytynib hamują CYP3A4, przy czym hamowanie przez cerytynib jest silne. Podnoszą one stężenie cyzaprydu we krwi, a stężenie to bezpośrednio wiąże się z blokowaniem kanałów potasowych hERG. Oba inhibitory ALK same wydłużają odstęp QT i zwalniają akcję serca. Efekty farmakokinetyczny i farmakodynamiczny sumują się.

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • częstość akcji serca (bradykardia)
  • odstęp PR przy lorlatynibie
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 5 okresów półtrwania od odstawienia kryzotynibu lub cerytynibuinhibitory kinazy ALKryzyko malejePo całkowitym wypłukaniu kryzotynibu lub cerytynibu hamowanie CYP3A4 i wpływ na QT ustępują. Wtedy cyzapryd można włączyć, najlepiej po kontrolnym EKG.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaApomorfina+ CerytynibPołączenia należy unikać, a jeśli jest konieczne, wykonać EKG przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia oraz wyrównać stężenia potasu i magnezu.Powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te leki razem, nie bierz bez konsultacji żadnych leków na nudności i zgłaszaj się na zlecone badania EKG.nieznanyteoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te leki razem, nie bierz bez konsultacji żadnych leków na nudności i zgłaszaj się na zlecone badania EKG.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca i razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Lek na raka może dodatkowo zwalniać pracę serca, a lek na chorobę Parkinsona obniżać ciśnienie, co sprzyja zasłabnięciom. Lekarze mogą zlecić badania EKG i krwi, aby leczenie było bezpieczne.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • bardzo wolne tętno
  • zawroty głowy przy wstawaniu
  • omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy unikać, a jeśli jest konieczne, wykonać EKG przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia oraz wyrównać stężenia potasu i magnezu. Apomorfiny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Na początku jednoczesnego stosowania należy obserwować pacjenta w kierunku nietypowych działań niepożądanych lub nasilenia działania apomorfiny[1]. Przy wydłużeniu QTc lub objawowej bradykardii decyzję o modyfikacji leczenia podejmuje onkolog wspólnie z neurologiem.

Skutek kliniczny

Możliwe wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, a także bradykardia, niedociśnienie tętnicze i omdlenia.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działania na repolaryzację serca się sumują. Apomorfiny należy unikać z innymi lekami o znanych właściwościach wydłużających odstęp QT[1]. Cerytynib wydłuża odstęp QT i zwalnia czynność serca, a apomorfina obniża ciśnienie tętnicze, co dodatkowo zwiększa ryzyko omdleń. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ apomorfina jest metabolizowana głównie przez sprzęganie, a nie przez CYP3A4 hamowany przez cerytynib.

Metabolizm i transportery

  • Cerytynib: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2E1[2], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc i częstości rytmu przed rozpoczęciem i okresowo w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
  • tętno i objawy bradykardii

Bezpieczniejsze alternatywy

alektynibbrygatyniblorlatynib

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dacepton 10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań we wkładzie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dacepton-100329932/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBetametazon+ CerytynibUnikaj ogólnoustrojowego betametazonu u pacjenta leczonego cerytynibem, a gdy kortykosteroid jest potrzebny, rozważ lek mniej zależny od CYP3A4.Powiedz onkologowi, że stosujesz betametazon, i nie przyjmuj go w tabletkach ani zastrzykach bez jego zgody.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz onkologowi, że stosujesz betametazon, i nie przyjmuj go w tabletkach ani zastrzykach bez jego zgody.

Lek przeciwnowotworowy cerytynib spowalnia rozkład betametazonu w organizmie, więc steryd może działać silniej i dłużej niż zwykle. Może to nasilić typowe działania niepożądane sterydów, takie jak wzrost cukru we krwi, obrzęki, wyższe ciśnienie czy częstsze infekcje. Oba leki mogą też podnosić cukier. Krem stosowany krótko na małą powierzchnię skóry jest zwykle bezpieczny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne pragnienie i częste oddawanie moczu
  • obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
  • zaokrąglenie twarzy
  • bóle głowy lub wysokie ciśnienie
  • gorączka lub inne objawy infekcji
  • duże osłabienie, zawroty głowy lub nudności po odstawieniu sterydu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Unikaj ogólnoustrojowego betametazonu u pacjenta leczonego cerytynibem, a gdy kortykosteroid jest potrzebny, rozważ lek mniej zależny od CYP3A4. Podczas leczenia cerytynibem należy unikać jednoczesnego podawania substratów metabolizowanych głównie przez CYP3A, a gdy nie da się tego uniknąć, rozważyć zmniejszenie ich dawki[1]. Jeśli betametazon ogólnoustrojowy jest konieczny, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę najkrócej, jak to możliwe, i kontroluj glikemię oraz objawy nadmiaru kortykosteroidu. Przy odstawianiu po dłuższym leczeniu zmniejszaj dawkę stopniowo, bo zahamowanie nadnerczy może trwać dłużej.

Skutek kliniczny

Przy ogólnoustrojowym podawaniu betametazonu rośnie ryzyko objawów nadmiaru kortykosteroidu – zespołu Cushinga, zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, nadciśnienia, zatrzymania płynów i zakażeń. Hiperglikemia może być nasilona przez oba leki jednocześnie. Przy krótkim stosowaniu kremu na niewielką powierzchnię znaczenie kliniczne jest małe.

Mechanizm

Cerytynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i po 3 tygodniach stosowania zwiększał AUC midazolamu 5,4-krotnie[1]. Betametazon jest w znacznej części metabolizowany przez CYP3A4, więc jego klirens może się zmniejszyć, a ekspozycja ogólnoustrojowa i czas działania wydłużyć. Dodatkowo oba leki mogą podnosić stężenie glukozy we krwi, co sumuje się niezależnie od farmakokinetyki.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cerytynib – silny inhibitor CYP3A4[2], betametazon – substrat CYP3A4[3]
  • Betametazon: substrat CYP3A4[3]
  • Cerytynib: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2E1[4], silny inhibitor CYP3A4[2], inhibitor P-gp[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • glikemia
  • ciśnienie tętnicze
  • masa ciała i obrzęki
  • objawy zespołu Cushinga
  • objawy niewydolności nadnerczy po odstawieniu
  • objawy zakażeń

Bezpieczniejsze alternatywy

prednizolonprednizon

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · betametazonryzyko malejePrzy stosowaniu na skórę wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, więc wzrost ekspozycji ma ograniczone znaczenie. Ryzyko rośnie przy dużej powierzchni, okluzji, uszkodzonej skórze i długim stosowaniu.
Leczenie ogólnoustrojowe dłuższe niż kilka dniczas leczenia · betametazonryzyko rośnieDługotrwałe ogólnoustrojowe podawanie betametazonu przy silnym hamowaniu CYP3A4 zwiększa ryzyko jatrogennego zespołu Cushinga i przedłużonego zahamowania nadnerczy. Odstawiaj stopniowo.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Betnovate. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/betnovate-100087311/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaCyklezonid+ CerytynibUnikaj łączenia cyklezonidu z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z cerytynibem, chyba że korzyść przeważa nad ryzykiem ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko powiedz lekarzowi prowadzącemu, że stosujesz oba, aby mógł rozważyć zmianę inhalatora lub dawki.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko powiedz lekarzowi prowadzącemu, że stosujesz oba, aby mógł rozważyć zmianę inhalatora lub dawki.

Lek przeciwnowotworowy cerytynib spowalnia rozkład wziewnego leku sterydowego cyklezonidu w organizmie. Przez to więcej sterydu może przenikać do krwi i działać na cały organizm, a nie tylko w drogach oddechowych. Może to z czasem powodować np. przybieranie na wadze, obrzęki czy wzrost cukru we krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • szybkie przybieranie na wadze lub zaokrąglenie twarzy
  • obrzęki
  • nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu
  • nasilone osłabienie lub zawroty głowy
  • łatwe powstawanie siniaków
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Unikaj łączenia cyklezonidu z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z cerytynibem, chyba że korzyść przeważa nad ryzykiem ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów.[1] Jeśli połączenie jest konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę cyklezonidu i kontroluj pacjenta pod kątem ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów.[1] Cerytynibu nie łączy się z substratami metabolizowanymi głównie przez CYP3A, o ile dostępna jest alternatywa mniej wrażliwa na zahamowanie CYP3A4.[2]

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia aktywnego metabolitu cyklezonidu zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów, takich jak objawy zespołu Cushinga, zahamowanie czynności nadnerczy czy pogorszenie kontroli glikemii. Ryzyko rośnie przy dużych dawkach wziewnych i długim leczeniu skojarzonym.

Mechanizm

Cerytynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 in vivo, a w badaniu zwiększył AUC midazolamu 5,4-krotnie.[2] Aktywny metabolit cyklezonidu M1 jest przekształcany głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego enzymu (ketokonazol) zwiększył jego stężenie około 3,5-krotnie.[1] Podobnego wzrostu ekspozycji na M1 można się spodziewać podczas leczenia cerytynibem.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cerytynib – silny inhibitor CYP3A4[3], cyklezonid – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Cyklezonid: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Cerytynib: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2E1[5], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • objawy hiperkortycyzmu (przyrost masy ciała, obrzęki, twarz księżycowata)
  • glikemia
  • objawy niewydolności nadnerczy po odstawieniu lub zmianie leczenia
  • ciśnienie tętnicze

Bezpieczniejsze alternatywy

beklometazon

Kiedy ocena się zmienia

Duża dawka wziewnadawka · cyklezonidryzyko rośniePrzy dużych dawkach cyklezonidu wzrost ekspozycji na M1 ma większe znaczenie kliniczne dla ryzyka działań ogólnoustrojowych.
Długotrwałe leczenie skojarzoneczas leczenia · pacjentryzyko rośnieOgólnoustrojowe działania kortykosteroidów narastają w czasie, dlatego ryzyko rośnie przy wielotygodniowym łączeniu leków.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyxodil 80 mcg/dawkę inh., aerozol inhalacyjny, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cyxodil-100460243/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyxodil. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cyxodil-100460243/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ CerytynibPołączenie można stosować, gdy deksametazon jest wskazany, np. w obrzęku mózgu przy przerzutach, ale w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas.Nie zmieniaj dawek samodzielnie, regularnie kontroluj cukier we krwi i zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj dawek samodzielnie, regularnie kontroluj cukier we krwi i zgłaszaj lekarzowi niepokojące objawy.

Te dwa leki mogą wzajemnie na siebie wpływać. Lek przeciwnowotworowy może zwiększyć ilość sterydu w organizmie, przez co jego działania niepożądane mogą być silniejsze. Oba leki mogą podnosić cukier we krwi, a steryd może obniżać potas, co niekorzystnie wpływa na pracę serca. Lekarz często łączy te leki celowo, ale wymaga to kontroli.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne pragnienie i częste oddawanie moczu
  • kołatanie serca, bardzo wolne tętno, zawroty głowy lub omdlenie
  • osłabienie lub skurcze mięśni
  • nagłe obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
  • wyraźna bezsenność lub pobudzenie
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie można stosować, gdy deksametazon jest wskazany, np. w obrzęku mózgu przy przerzutach, ale w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas. Leków metabolizowanych głównie przez CYP3A należy z cerytynibem unikać, a jeśli to niemożliwe, rozważyć mniejszą dawkę leku towarzyszącego[1]. Przy deksametazonie w praktyce oznacza to ostrożne dawkowanie i szybkie zmniejszanie dawki, gdy stan pacjenta na to pozwala. Kontroluj glikemię, potas i EKG oraz obserwuj skuteczność cerytynibu przy dłuższym leczeniu steroidem.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie działań ogólnoustrojowych deksametazonu, w tym hiperglikemii, hipokaliemii, nadciśnienia, retencji płynów i zaburzeń snu. Hiperglikemia może być wyraźniejsza niż przy każdym z leków osobno. Hipokaliemia sprzyja zaburzeniom rytmu u pacjenta z wydłużonym QT. Przy dłuższym stosowaniu deksametazonu nie można wykluczyć osłabienia skuteczności cerytynibu, choć siła tego efektu jest mniejsza niż przy silnych induktorach, których należy unikać[1].

Mechanizm

Cerytynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i zwiększa ekspozycję na leki metabolizowane głównie przez ten enzym – AUC midazolamu wzrosło 5,4-krotnie[1]. Deksametazon jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc jego stężenie i działanie ogólnoustrojowe mogą wzrosnąć, podobnie jak przy innych silnych inhibitorach tego enzymu, np. rytonawirze[2]. Jednocześnie deksametazon indukuje CYP3A4 i P-gp, a cerytynib jest substratem obu tych dróg, dlatego przy dłuższym stosowaniu steroidu stężenie cerytynibu może się zmniejszyć[1]. Dochodzi do tego addycja działań niepożądanych – oba leki mogą powodować hiperglikemię, a hipokaliemia wywołana kortykosteroidem zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu przy wydłużeniu QT i bradykardii związanych z cerytynibem.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Deksametazon – umiarkowany induktor CYP3A4[3], cerytynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Cerytynib – silny inhibitor CYP3A4[5], deksametazon – substrat CYP3A4[3]
  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Cerytynib: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2E1[4], silny inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • glikemia na czczo i w ciągu dnia
  • stężenie potasu w surowicy
  • EKG – odstęp QTc i częstość rytmu serca
  • ciśnienie tętnicze i obrzęki
  • odpowiedź guza na cerytynib przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa (oczy, uszy, skóra) lub wziewnadroga podania · deksametazonryzyko malejePrzy podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa na deksametazon jest mała, więc ani indukcja enzymów, ani addycja działań metabolicznych nie mają znaczenia klinicznego.
Kilka tygodniczas leczenia · deksametazonryzyko rośniePrzy długotrwałym stosowaniu deksametazonu rośnie znaczenie indukcji CYP3A4 i P-gp oraz kumulacji działań metabolicznych – kontroluj skuteczność cerytynibu, glikemię i potas.
Cukrzyca lub hiperglikemia w wywiadziedawka · pacjentryzyko rośnieU pacjentów z cukrzycą addycja hiperglikemii może wymagać intensyfikacji leczenia przeciwcukrzycowego, a kortykosteroidy działają antagonistycznie wobec leków hipoglikemizujących.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaIrynotekan+ CerytynibNależy unikać łączenia irynotekanu z cerytynibem jako silnym inhibitorem CYP3A4.Nie łącz tych leków na własną rękę i powiedz onkologowi, że przyjmujesz oba, zanim dostaniesz kolejną dawkę chemioterapii.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie łącz tych leków na własną rękę i powiedz onkologowi, że przyjmujesz oba, zanim dostaniesz kolejną dawkę chemioterapii.

Cerytynib może sprawić, że irynotekan będzie działał w organizmie silniej niż zwykle. Oba leki mogą też same wywoływać biegunkę, nudności i obciążać wątrobę. Razem zwiększają ryzyko ciężkiej biegunki, odwodnienia i spadku odporności. Lekarz zwykle unika tego połączenia albo bardzo dokładnie kontroluje leczenie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka, zwłaszcza częsta lub wodnista
  • gorączka lub dreszcze
  • silne nudności lub wymioty uniemożliwiające picie
  • zawroty głowy, suchość w ustach, mało oddawanego moczu
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • duże osłabienie
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia irynotekanu z cerytynibem jako silnym inhibitorem CYP3A4.[1] Cerytynibu nie łączy się z substratami CYP3A o wąskim indeksie terapeutycznym, a jeśli nie da się tego uniknąć, rozważa się zmniejszenie dawki substratu.[2] Jeśli skojarzenie jest konieczne, decyzję o redukcji dawki irynotekanu podejmuje onkolog, a pacjenta ściśle monitoruje się pod kątem biegunki, mielosupresji i czynności wątroby. Hamowanie CYP3A przez cerytynib jest częściowo zależne od czasu, więc ryzyko interakcji nie znika natychmiast po odstawieniu cerytynibu.[2]

Skutek kliniczny

Spodziewany jest wzrost ekspozycji na SN-38 i nasilenie toksyczności irynotekanu – ciężkiej biegunki, neutropenii z ryzykiem gorączki neutropenicznej i odwodnienia. Sumowanie działań żołądkowo-jelitowych i hepatotoksycznych obu leków dodatkowo zwiększa ryzyko ciężkiej biegunki, zaburzeń elektrolitowych i wzrostu aminotransferaz.

Mechanizm

Cerytynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 in vivo i zwiększył AUC midazolamu 5,4-krotnie.[2] Hamowanie CYP3A4 ogranicza przekształcanie irynotekanu do nieaktywnego APC i kieruje więcej leku w stronę aktywnego metabolitu SN-38. Silny inhibitor CYP3A4 (ketokonazol) zmniejszył AUC APC o 87% i zwiększył AUC SN-38 o 109%.[1] Dodatkowo oba leki często wywołują biegunkę, nudności, wymioty i uszkodzenie wątroby, więc ich działania niepożądane się sumują.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cerytynib – silny inhibitor CYP3A4[3], irynotekan – substrat CYP3A4[4]
  • Irynotekan: substrat CYP3A4[4], substrat UGT1A1[4]
  • Cerytynib: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2E1[5], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili przed każdym cyklem
  • liczba i charakter stolców, objawy odwodnienia
  • elektrolity i kreatynina przy biegunce
  • aminotransferazy i bilirubina
  • temperatura ciała

Bezpieczniejsze alternatywy

alektynibbrygatynib

Kiedy ocena się zmienia

Cerytynib odstawiony przed cyklem irynotekanuodstep · cerytynibryzyko malejeOdstawienie cerytynibu przed podaniem irynotekanu zmniejsza ryzyko interakcji, ale hamowanie CYP3A jest częściowo zależne od czasu, więc efekt może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po ostatniej dawce.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zykadia-100342909/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Irinotecan Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/irinotecan-kabi-100215252/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zykadia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zykadia-100342909/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.