Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Chloramfenikol / Chloramfenikol i kariprazyna

Chloramfenikol i kariprazyna

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Przy chloramfenikolu podawanym doustnie lub dożylnie najlepiej wybrać antybiotyk niehamujący CYP3A4, a jeśli chloramfenikol jest niezbędny, monitorować tolerancję kariprazyny i w razie potrzeby czasowo zmniejszyć jej dawkę.

Jeśli lekarz przepisuje ci chloramfenikol w tabletkach lub zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kariprazynę, a maść stosuj normalnie.

Niekorzystna interakcjaChloramfenikol+ KariprazynaPrzy chloramfenikolu podawanym doustnie lub dożylnie najlepiej wybrać antybiotyk niehamujący CYP3A4, a jeśli chloramfenikol jest niezbędny, monitorować tolerancję kariprazyny i w razie potrzeby czasowo zmniejszyć jej dawkę.Jeśli lekarz przepisuje ci chloramfenikol w tabletkach lub zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kariprazynę, a maść stosuj normalnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli lekarz przepisuje ci chloramfenikol w tabletkach lub zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kariprazynę, a maść stosuj normalnie.

Chloramfenikol to antybiotyk, który przyjmowany w tabletkach lub zastrzykach może podnieść poziom kariprazyny we krwi. Wtedy łatwiej o działania niepożądane, takie jak niepokój ruchowy, drżenie czy senność, a efekt może utrzymywać się kilka tygodni. Maść z chloramfenikolem na skórę nie działa w ten sposób i możesz ją stosować bez obaw.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • trudność z usiedzeniem w miejscu, wewnętrzny niepokój
  • drżenie lub sztywność mięśni
  • nadmierna senność
  • gorączka, ból gardła lub częste infekcje
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy chloramfenikolu podawanym doustnie lub dożylnie najlepiej wybrać antybiotyk niehamujący CYP3A4, a jeśli chloramfenikol jest niezbędny, monitorować tolerancję kariprazyny i w razie potrzeby czasowo zmniejszyć jej dawkę.[1] Pacjenta należy obserwować pod kątem działań niepożądanych i odpowiedzi na leczenie przez kilka tygodni po rozpoczęciu i po zakończeniu antybiotykoterapii.[1] W trakcie leczenia trzeba kontrolować morfologię krwi.[2] Chloramfenikol w maści na skórę można stosować bez zmian w leczeniu kariprazyną.

Skutek kliniczny

Przy ogólnoustrojowym chloramfenikolu można spodziewać się wzrostu stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów, a w efekcie nasilenia działań niepożądanych, takich jak akatyzja, objawy pozapiramidowe, senność czy niepokój. Ze względu na długi okres półtrwania metabolitów kariprazyny wzrost ekspozycji narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się po odstawieniu antybiotyku.[1] Możliwe jest też addytywne ryzyko zaburzeń hematologicznych.

Mechanizm

Chloramfenikol podany ogólnie hamuje wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz wydłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie.[2] Kariprazyna i jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a inhibitory tego enzymu zwiększają całkowitą ekspozycję na kariprazynę.[1] Siła hamowania CYP3A4 przez chloramfenikol nie jest dokładnie określona, dlatego wielkość wzrostu stężenia kariprazyny jest trudna do przewidzenia. Dodatkowo chloramfenikol uszkadza szpik i nasila toksyczność hematologiczną innych leków[2], a leki przeciwpsychotyczne mogą rzadko powodować leukopenię i neutropenię, co teoretycznie sumuje ryzyko zaburzeń morfologii. Chloramfenikol stosowany na skórę wchłania się w ilościach zbyt małych, by hamować metabolizm innych leków.

Metabolizm i transportery

  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • akatyzja i niepokój ruchowy
  • objawy pozapiramidowe
  • nadmierna senność i zawroty głowy
  • morfologia krwi z rozmazem

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydpaliperydon

Kiedy ocena się zmienia

Postać miejscowa (maść, krople do oczu)postać · chloramfenikolryzyko malejeChloramfenikol stosowany miejscowo wchłania się w minimalnym stopniu i nie hamuje metabolizmu kariprazyny w istotnym klinicznie stopniu, więc połączenie nie wymaga działań.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/

Alkohol przy tych lekach

Chloramfenikol a alkohol: brak opisu w bazie.

Niekorzystna interakcjaKariprazynaa alkoholPodczas stosowania kariprazyny należy unikać spożywania alkoholu Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, należy poinformować go o ryzyku nasilonej senności i zawrotów głowy, odradzić prowadzenie pojazdów oraz obsługę maszyn po spożyciu alkoholu i zalecić powolne wstawanie z pozycji leżącej lub siedzącej.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli masz z tym trudność, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli masz z tym trudność, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.

Ten lek i alkohol działają na mózg w podobny sposób, dlatego razem mogą wywołać silną senność, zawroty głowy i problemy z równowagą. Zwiększa to ryzyko upadków i wypadków. Alkohol może też pogorszyć objawy choroby, na którą bierzesz lek. Lek długo utrzymuje się w organizmie, więc pominięcie tabletki przed piciem nie chroni przed tą interakcją.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność lub trudność z obudzeniem się
  • zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
  • zaburzenia równowagi i upadki
  • splątanie lub spowolnienie
  • nawrót lub nasilenie objawów choroby
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Podczas stosowania kariprazyny należy unikać spożywania alkoholu[1] Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, należy poinformować go o ryzyku nasilonej senności i zawrotów głowy, odradzić prowadzenie pojazdów oraz obsługę maszyn po spożyciu alkoholu i zalecić powolne wstawanie z pozycji leżącej lub siedzącej. U pacjentów nadużywających alkoholu warto zasugerować konsultację z lekarzem prowadzącym, ponieważ alkohol może pogarszać kontrolę choroby podstawowej.

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koordynacji, a w konsekwencji większe ryzyko upadków, urazów i wypadków komunikacyjnych. Możliwe jest także nasilenie niedociśnienia ortostatycznego. Alkohol może pogarszać przebieg schizofrenii i zaburzeń nastroju, zwiększać ryzyko nawrotu objawów psychotycznych oraz utrudniać regularne przyjmowanie leku, co pośrednio osłabia skuteczność leczenia.

Mechanizm

Kariprazyna i alkohol sumują swoje działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy, co może nasilać senność, zawroty głowy, spowolnienie psychoruchowe i zaburzenia koordynacji. Charakterystyka produktu kariprazyny zaleca ostrożność przy łączeniu leku z innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy i z alkoholem[1] Działanie rozszerzające naczynia krwionośne, typowe dla alkoholu, może dodatkowo nasilać spadki ciśnienia tętniczego przy zmianie pozycji ciała, które występują u części osób przyjmujących leki przeciwpsychotyczne. Kariprazyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 z niewielkim udziałem CYP2D6[1] Etanol nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tych szlaków, dlatego nie należy oczekiwać klinicznie znaczącej interakcji farmakokinetycznej. Czynne metabolity kariprazyny mają długie okresy półtrwania[1] Oznacza to, że lek pozostaje w organizmie przez wiele dni i przerwa w jego przyjmowaniu przed wypiciem alkoholu nie chroni przed interakcją.

Metabolizm i transportery

  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[2], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nadmierna senność i spowolnienie psychoruchowe
  • zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne
  • upadki i urazy, zwłaszcza u osób starszych
  • nasilenie objawów psychotycznych lub zaburzeń nastroju
  • regularność przyjmowania leku

Kiedy ocena się zmienia

Duża ilość alkoholu jednorazowo (upicie się)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieSpożycie dużej ilości alkoholu znacząco nasila depresję ośrodkowego układu nerwowego, ryzyko upadków, urazów i niedociśnienia oraz utrudnia ocenę stanu psychicznego pacjenta.
Regularne lub nałogowe picie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe picie alkoholu pogarsza przebieg schizofrenii i zaburzeń nastroju, zwiększa ryzyko nawrotów i nieregularnego przyjmowania leku. Wskazana konsultacja z lekarzem prowadzącym.
Wiek podeszływiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych sumowanie się działania sedatywnego i hipotensyjnego szczególnie zwiększa ryzyko upadków i złamań.
Początek leczenia lub zwiększanie dawkidawka · alkoholryzyko rośnieNa początku leczenia i po zmianie dawki działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego są trudniejsze do przewidzenia, a pełne stężenie leku ustala się powoli z uwagi na długie okresy półtrwania metabolitów.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 313

Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.

Klozapina i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku białych krwinek, przez co organizm traci ochronę przed zakażeniami. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera wtedy inny antybiotyk.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • bladość i duże zmęczenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Klozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta, który otrzymuje lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. Zakażenie u pacjenta leczonego klozapiną leczy się antybiotykiem bez działania mielosupresyjnego, dobranym do wskazania. Jeśli chloramfenikol został już podany, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie klozapiną i wykonać morfologię z rozmazem.

Skutek kliniczny

Grozi agranulocytoza lub pancytopenia z ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi zakażeniami. Spadek liczby neutrofili trudno wtedy przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje w ramach monitorowania hematologicznego klozapiny.

Mechanizm

Oba leki hamują czynność szpiku kostnego. Chloramfenikol upośledza hemopoezę, a klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę. Ich działanie na szpik sumuje się, więc ryzyko i nasilenie mielosupresji rosną[1][2][3]. Chloramfenikol hamuje też wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i spowalnia metabolizm leków przekształcanych w wątrobie[4]. Teoretycznie może więc zwiększać stężenie klozapiny, choć dla tej pary nie jest to udokumentowane.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
  • objawy małopłytkowości i niedokrwistości (siniaki, krwawienia, bladość)

Bezpieczniejsze alternatywy

mupirocyna (na skórę)kwas fusydowy (na skórę i do oka)tobramycyna (do oka)gentamycyna (miejscowo)

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikolryzyko malejePrzy stosowaniu na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest małe, ale lek nawet w tej postaci jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie. U pacjenta na klozapinie lepiej wybrać inny antybiotyk miejscowy. Jeśli zamiana jest niemożliwa, chloramfenikol stosuje się krótko, na małej powierzchni i bez opóźniania zaplanowanej kontroli morfologii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ FludarabinaNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.

Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. To zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, krwawień i silnej anemii.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • łatwe powstawanie siniaków
  • krwawienie z nosa lub dziąseł
  • bladość i duże osłabienie
  • duszność przy niewielkim wysiłku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a do tej grupy należą chorzy leczeni fludarabiną. Zakażenie leczy się antybiotykiem bez działania mielotoksycznego dobranym do drobnoustroju i miejsca zakażenia.

Skutek kliniczny

Grozi pogłębiona i przedłużona pancytopenia z ciężkimi zakażeniami, krwawieniami i niedokrwistością, a także nieodwracalna niedokrwistość aplastyczna. U chorych z nowotworem krwi leczonych fludarabiną takie powikłania mogą zagrażać życiu.

Mechanizm

Oba leki uszkadzają szpik kostny. Fludarabina wywołuje mielosupresję i limfopenię, a chloramfenikol może powodować zależne od dawki zahamowanie hemopoezy oraz niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych wątroby przez chloramfenikol nie ma tu znaczenia, bo fludarabina nie jest metabolizowana w ten sposób.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem
  • liczba neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • hemoglobina i retikulocyty
  • objawy zakażenia i krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

kwas fusydowymupirocynatobramycynaofloksacyna

Kiedy ocena się zmienia

Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikolryzyko rośniePrzy ogólnym podaniu chloramfenikolu ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i niedokrwistości aplastycznej jest największe.
Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikolryzyko malejeWchłanianie z postaci miejscowych jest małe, ale niedokrwistość aplastyczna nie zależy od dawki, a przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku obejmuje także maść.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KwetiapinaNie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik.Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.

Chloramfenikol w maści lub kroplach do oczu działa tylko miejscowo i nie wpływa na kwetiapinę. Chloramfenikol podawany w tabletkach lub zastrzykach może jednak zwiększyć ilość kwetiapiny we krwi i nasilić jej działania niepożądane. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nadmierna senność
  • zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
  • kołatanie serca
  • gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • nietypowa bladość i osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik. Jeśli chloramfenikol jest jedyną opcją w zakażeniu zagrażającym życiu, decyzję podejmuje lekarz, rozważając czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki kwetiapiny przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi, stopnia sedacji, ciśnienia tętniczego i EKG. Miejscowe postacie chloramfenikolu można stosować z kwetiapiną bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.

Skutek kliniczny

Ogólnoustrojowy chloramfenikol może zwiększyć stężenie kwetiapiny i nasilić jej działania niepożądane – nadmierną senność, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, objawy antycholinergiczne i wydłużenie odstępu QT. Sumowanie się toksyczności hematologicznej zwiększa ryzyko neutropenii, agranulocytozy i innych zaburzeń morfologii krwi. Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo (maść, krople do oczu) wchłanianie jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a chloramfenikol podany ogólnoustrojowo hamuje ten izoenzym. Chloramfenikol jest inhibitorem wielu enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego izoenzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie[2]. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 z kwetiapiną jest przeciwwskazane[2][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy – chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na szpik[1], a przy kwetiapinie (zwłaszcza w skojarzeniu z walproinianem) obserwowano leukopenię i neutropenię[2].

Metabolizm i transportery

  • Kwetiapina: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], wrażliwy substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem
  • stopień sedacji
  • ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
  • EKG z oceną odstępu QT

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinaamisulpryd

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikolryzyko malejeChloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych zdolnych do zahamowania CYP3A4 ani uszkodzenia szpiku w stopniu istotnym dla tej interakcji. Interakcje z lekami stosowanymi miejscowo nie są znane.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ KariprazynaNie łączy się kariprazyny z zielem dziurawca w żadnej postaci.Nie przyjmuj żadnych preparatów z dziurawcem, a jeśli już je stosujesz, odstaw je i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj żadnych preparatów z dziurawcem, a jeśli już je stosujesz, odstaw je i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.

Dziurawca nie łączy się z kariprazyną. Dziurawiec sprawia, że organizm szybciej usuwa kariprazynę, przez co lek może przestać działać i objawy choroby mogą wrócić. Dotyczy to także herbatek i kropli z dziurawcem na trawienie lub nastrój. Po odstawieniu dziurawca działanie leku zmienia się powoli, przez kilka tygodni.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokoju, bezsenności, podejrzliwości, gonitwy myśli
  • silny niepokój ruchowy, trudność z usiedzeniem w miejscu
  • drżenie lub sztywność mięśni po odstawieniu dziurawca
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączy się kariprazyny z zielem dziurawca w żadnej postaci.[1] Pacjent leczony kariprazyną nie powinien rozpoczynać stosowania preparatów z dziurawcem. Jeśli pacjent już przyjmuje oba preparaty, należy odstawić dziurawiec i przez kilka tygodni obserwować odpowiedź na leczenie oraz tolerancję kariprazyny, ponieważ zmiany ekspozycji ujawniają się z opóźnieniem.[1] Gdy powodem przyjmowania dziurawca jest obniżony nastrój, decyzję o dalszym leczeniu podejmuje lekarz prowadzący.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej, a w konsekwencji nawrotem lub zaostrzeniem objawów schizofrenii albo choroby afektywnej dwubiegunowej. Po odstawieniu dziurawca u pacjenta przyjmującego oba preparaty ekspozycja na kariprazynę stopniowo rośnie, co może nasilić działania niepożądane. Ze względu na długie okresy półtrwania czynnych metabolitów zmiany stężenia ujawniają się dopiero po kilku tygodniach.[1]

Mechanizm

Kariprazyna i jej główne czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Ziele dziurawca indukuje CYP3A4, co przyspiesza metabolizm kariprazyny i może znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na lek i jego czynne metabolity.[1] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje cytochrom P450 i osłabia działanie innych leków.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[3]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych albo maniakalnych przez kilka tygodni po wspólnym stosowaniu
  • działania niepożądane kariprazyny, zwłaszcza akatyzja i objawy pozapiramidowe, przez kilka tygodni po odstawieniu dziurawca

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulpryd

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie dziurawca u pacjenta przyjmującego już kariprazynękolejność włączenia · dziurawiecinne zaleceniePo odstawieniu dziurawca ekspozycja na kariprazynę narasta stopniowo przez kilka tygodni, dlatego w tym okresie należy monitorować tolerancję i działania niepożądane, a w razie potrzeby lekarz koryguje dawkę kariprazyny.
Płyn doustny zawierający etanolpostać · dziurawiecryzyko rośniePłynne preparaty z dziurawcem mogą zawierać etanol, a kariprazynę stosuje się ostrożnie z alkoholem ze względu na sumowanie działania na ośrodkowy układ nerwowy.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEnzalutamid+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z enzalutamidem.Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.

Enzalutamid przyspiesza rozkład kariprazyny w organizmie. Kariprazyna może wtedy działać dużo słabiej i objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Tych leków nie stosuje się razem, a efekt enzalutamidu może się utrzymywać nawet przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawrót lub nasilenie omamów, urojeń albo podejrzliwości
  • narastający niepokój, bezsenność lub rozdrażnienie
  • wyraźne pogorszenie nastroju lub zachowania zauważone przez bliskich
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kariprazyny nie łączy się z enzalutamidem[1]. Przy konieczności leczenia enzalutamidem należy we współpracy z psychiatrą zmienić lek przeciwpsychotyczny na taki, którego eliminacja nie zależy od CYP3A4, i zaplanować zmianę przed włączeniem enzalutamidu. Po odstawieniu enzalutamidu jego wpływ na enzymy może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej, więc w tym okresie kariprazyna nadal może działać słabiej[2].

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczące obniżenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów, co grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej i nawrotem objawów psychozy[1]. Pełne działanie indukujące enzalutamidu rozwija się w ciągu około miesiąca od rozpoczęcia leczenia i może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu[2].

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i zmniejsza AUC midazolamu, wzorcowego substratu tego enzymu, o 86%[2]. Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4 z niewielkim udziałem CYP2D6[1]. Silne i umiarkowane induktory CYP3A4 mogą znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • kontrola objawów psychotycznych i ryzyka nawrotu po włączeniu lub odstawieniu enzalutamidu
  • ocena skuteczności i tolerancji nowego leku przeciwpsychotycznego po zamianie

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Enzalutamid odstawiony, kariprazyna planowanakolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieWpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po zakończeniu leczenia, dlatego kariprazyny nie należy włączać od razu, a w tym okresie trzeba się liczyć z jej słabszym działaniem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEslikarbazepina+ KariprazynaNie łącz eslikarbazepiny z kariprazyną.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, aby zmienił leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, aby zmienił leczenie.

Eslikarbazepina, lek przeciwpadaczkowy, może przyspieszać usuwanie kariprazyny z organizmu. Kariprazyna działa wtedy słabiej i objawy choroby mogą wrócić. Oba leki mogą też powodować senność i zawroty głowy. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokój, omamy, podejrzliwość, zmiany nastroju
  • silna senność
  • zawroty głowy lub chwiejny chód
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz eslikarbazepiny z kariprazyną. Połączenie jest przeciwwskazane, ponieważ kariprazyny nie stosuje się z umiarkowanymi ani silnymi induktorami CYP3A4[1]. Gdy pacjent wymaga leczenia przeciwpadaczkowego i przeciwpsychotycznego, zamień eslikarbazepinę na lek przeciwpadaczkowy bez działania indukującego CYP3A4 albo kariprazynę na inny lek przeciwpsychotyczny z uwzględnieniem jego własnych interakcji. Po odstawieniu lub zmianie dawki eslikarbazepiny nowy poziom aktywności enzymów ustala się po 2–3 tygodniach[2]. Zmiany ekspozycji na kariprazynę odzwierciedlają się w stężeniu w osoczu dopiero po kilku tygodniach, dlatego przez kilka tygodni monitoruj odpowiedź na leczenie i tolerancję[1].

Skutek kliniczny

Spadek ekspozycji na kariprazynę i jej czynne metabolity może prowadzić do utraty skuteczności i nawrotu objawów psychotycznych lub zaostrzenia choroby afektywnej. Po odstawieniu eslikarbazepiny ekspozycja na kariprazynę stopniowo rośnie, co grozi nasileniem jej działań niepożądanych. Możliwe jest też nasilenie senności i zawrotów głowy.

Mechanizm

Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4[1]. Eslikarbazepina in vivo pobudza metabolizm leków usuwanych głównie przez CYP3A4 – zmniejsza ogólne narażenie na symwastatynę średnio o 50% przy dawce 800 mg na dobę oraz na lewonorgestrel i etynyloestradiol o 37% i 42% przy dawce 1200 mg na dobę[2]. Taki stopień indukcji odpowiada umiarkowanemu induktorowi CYP3A4, mimo że in vitro eslikarbazepina jest słabym induktorem. Kariprazyny nie łączy się z silnymi ani umiarkowanymi induktorami CYP3A4, bo mogą one znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę[1]. Dodatkowo oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, co może sumować działanie sedatywne i zawroty głowy.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Eslikarbazepina – słaby induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Eslikarbazepina: inhibitor CYP2C19[3], słaby induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor UGT1A1[3]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • kontrola objawów psychotycznych lub afektywnych – ryzyko utraty skuteczności kariprazyny
  • działania niepożądane kariprazyny przez kilka tygodni po odstawieniu eslikarbazepiny
  • senność i zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetyracetambrywaracetamlakozamidlamotrygina

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie eslikarbazepiny u pacjenta przyjmującego kariprazynękolejność włączenia · eslikarbazepinainne zaleceniePo odstawieniu eslikarbazepiny indukcja CYP3A4 wygasa w ciągu 2–3 tygodni, a ekspozycja na kariprazynę rośnie stopniowo przez kilka tygodni. Jeśli dawkę kariprazyny zwiększano w czasie skojarzenia, obserwuj tolerancję i w razie potrzeby zmniejsz dawkę.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zebinix 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zebinix-100313316/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zebinix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zebinix-100313316/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneFenobarbital+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z fenobarbitalem.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze inne leczenie.

Fenobarbital przyspiesza usuwanie kariprazyny z organizmu, przez co lek przeciwpsychotyczny może przestać działać. Może to doprowadzić do nawrotu objawów choroby. Oba leki mogą też razem nasilać senność. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokoju, podejrzliwości, słyszenia głosów
  • silna senność lub spowolnienie
  • napad drgawek przy zmianie leków
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kariprazyny nie łączy się z fenobarbitalem[1]. Należy zastąpić jeden z leków – lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4 albo lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje enzymów wątrobowych. Zmianę leczenia przeciwpadaczkowego przeprowadza lekarz prowadzący, a fenobarbitalu nie odstawia się nagle ze względu na ryzyko napadów. Po odstawieniu fenobarbitalu indukcja enzymów wygasa stopniowo, a ze względu na długi okres półtrwania kariprazyny i jej metabolitów zmiany stężenia ujawniają się dopiero po kilku tygodniach[1].

Skutek kliniczny

Połączenie grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej kariprazyny i nawrotem lub zaostrzeniem objawów schizofrenii[1]. Jednocześnie może nasilić się senność i spowolnienie psychoruchowe wynikające z addycji działania na ośrodkowy układ nerwowy[1].

Mechanizm

Fenobarbital jest silnym induktorem enzymów mikrosomalnych wątroby, w tym CYP3A4[2]. Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, z niewielkim udziałem CYP2D6[1]. Indukcja CYP3A4 przyspiesza eliminację kariprazyny i jej metabolitów, co może znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na lek[1]. Oba leki działają ponadto hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające może się sumować[1][2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Fenobarbital – umiarkowany induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Fenobarbital: umiarkowany induktor CYP3A4[3]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • kontrola objawów psychotycznych i skuteczności leczenia przeciwpsychotycznego
  • nasilenie senności i sedacji
  • kontrola napadów padaczkowych przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydlewetyracetamlamotrygina

Kiedy ocena się zmienia

Fenobarbital niedawno odstawionykolejność włączenia · fenobarbitalinne zaleceniePo odstawieniu fenobarbitalu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, a przy długim okresie półtrwania kariprazyny i jej metabolitów zmiany stężenia ujawniają się dopiero po kilku tygodniach. W tym okresie należy monitorować skuteczność i tolerancję kariprazyny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminalum Unia 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminalum-unia-100084643/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z fenytoiną ani z innymi silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A4.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał kariprazynę lub fenytoinę, żeby zamienił jeden z nich.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał kariprazynę lub fenytoinę, żeby zamienił jeden z nich.

Fenytoina sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa kariprazynę. Przez to kariprazyna może przestać działać i objawy choroby mogą wrócić. Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokoju, podejrzliwości, słyszenia głosów
  • pogorszenie nastroju lub snu
  • silna senność lub zawroty głowy
  • napady drgawkowe przy zmianie leku przeciwpadaczkowego
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kariprazyny nie łączy się z fenytoiną ani z innymi silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A4[1]. Należy zamienić jeden z leków – lek przeciwpadaczkowy na taki, który nie indukuje CYP3A4, albo kariprazynę na lek przeciwpsychotyczny o innej drodze eliminacji. Zmianę leku przeciwpadaczkowego prowadzi neurolog, a zmianę leczenia przeciwpsychotycznego psychiatra, przy czym trzeba pamiętać, że skutki indukcji i jej wygasania ujawniają się stopniowo z powodu długich okresów półtrwania kariprazyny i jej metabolitów[1].

Skutek kliniczny

Ekspozycja na kariprazynę może się zmniejszyć na tyle, że lek przestanie działać, a u pacjenta nastąpi nawrót objawów psychotycznych lub zaburzeń nastroju[1]. Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów stopniowo wygasa i stężenie kariprazyny wzrasta, co może nasilić jej działania niepożądane.

Mechanizm

Fenytoina jest induktorem CYP3A4, czyli głównego enzymu, który metabolizuje kariprazynę oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazynę i didemetylokariprazynę[1]. Przyspieszony metabolizm znacząco zmniejsza całkowitą ekspozycję na kariprazynę[1]. Oba leki działają też na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego kariprazynę łączy się z takimi lekami ostrożnie[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Fenytoina – silny induktor CYP3A4[2], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[2], umiarkowany induktor CYP2C19[2], silny induktor CYP3A4[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[2]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • objawy psychotyczne i nastrój (utrata skuteczności kariprazyny)
  • działania niepożądane kariprazyny przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny
  • kontrola napadów i stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
  • nadmierna senność i zaburzenia koordynacji

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetyracetamlamotryginakwas walproinowylakozamidamisulpryd

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie fenytoiny u pacjenta przyjmującego kariprazynękolejność włączenia · fenytoinainne zaleceniePo odstawieniu fenytoiny indukcja CYP3A4 stopniowo wygasa i ekspozycja na kariprazynę rośnie. Z powodu długich okresów półtrwania kariprazyny i jej czynnych metabolitów pełny efekt zmiany ujawnia się dopiero po kilku tygodniach, dlatego w tym czasie należy obserwować tolerancję leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.