Interakcje / Chloramfenikol / Chloramfenikol i melfalan
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj chloramfenikolu u pacjentów leczonych melfalanem i wybierz antybiotyk bez działania mielotoksycznego.
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści, bez zgody lekarza prowadzącego leczenie melfalanem i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.
Niekorzystna interakcjaChloramfenikol+ MelfalanUnikaj chloramfenikolu u pacjentów leczonych melfalanem i wybierz antybiotyk bez działania mielotoksycznego.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści, bez zgody lekarza prowadzącego leczenie melfalanem i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści, bez zgody lekarza prowadzącego leczenie melfalanem i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy zamiennik.
Melfalan i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą bardziej obniżyć liczbę białych krwinek, płytek krwi i czerwonych krwinek. Zwiększa to ryzyko poważnych infekcji, krwawień i osłabienia. Dotyczy to także maści z chloramfenikolem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone wybroczyny na skórze
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj chloramfenikolu u pacjentów leczonych melfalanem i wybierz antybiotyk bez działania mielotoksycznego. Chloramfenikolu nie stosuje się u osób z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1]. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, stosuj chloramfenikol możliwie krótko i kontroluj morfologię krwi z rozmazem.
Skutek kliniczny
Możliwe pogłębienie i wydłużenie leukopenii, neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości po melfalanie. Rośnie ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień, a przy idiosynkratycznej reakcji na chloramfenikol także trwałej aplazji szpiku.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Melfalan jako lek alkilujący powoduje zależne od dawki zahamowanie czynności szpiku. Chloramfenikol wywołuje zależne od dawki, zwykle odwracalne hamowanie hemopoezy, a rzadko także niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych przez chloramfenikol nie ma tu dużego znaczenia, bo melfalan jest eliminowany głównie przez samoistną hydrolizę.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy krwawienia i siniaki
- objawy niedokrwistości
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Chloramfenikol podany ogólnoustrojowo w znacznym stopniu hamuje szpik i w połączeniu z melfalanem grozi zagrażającą życiu pancytopenią. Takiego połączenia nie należy stosować. |
| Duże dawki dożylne przed przeszczepieniem szpikudawka · melfalan | ryzyko rośnie | Po dużych dawkach dożylnych melfalanu występuje głęboka aplazja szpiku. Dołożenie chloramfenikolu w tym okresie może opóźnić odnowę hemopoezy i zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Alkohol przy tych lekach
Chloramfenikol a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuMelfalana alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki melfalanu z powodu alkoholu.W czasie leczenia pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub masz nudności czy owrzodzenia w jamie ustnej – nie pij wcale.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
W czasie leczenia pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub masz nudności czy owrzodzenia w jamie ustnej – nie pij wcale.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania melfalanu. Oba jednak mogą osłabiać szpik kostny i podrażniać żołądek oraz jamę ustną. Picie większych ilości alkoholu może nasilać nudności, wymioty i zwiększać ryzyko krwawień, szczególnie gdy masz mało płytek krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki lub krwawienie z dziąseł albo z nosa
- czarne lub krwiste stolce
- nasilone nudności lub wymioty
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- gorączka lub dreszcze
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki melfalanu z powodu alkoholu. Zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia oraz całkowitą abstynencję w okresie nasilonej mielosupresji, zapalenia błon śluzowych lub nudności. U osób nadużywających alkoholu ocenić morfologię krwi i stan wątroby oraz poinformować lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym spożyciu niewielkich ilości alkoholu nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Większe ilości alkoholu mogą nasilać nudności, wymioty i zapalenie jamy ustnej, zwiększać ryzyko krwawienia w okresie małopłytkowości oraz pogłębiać zaburzenia hematologiczne. Wymioty po alkoholu mogą też utrudnić przyjęcie i wchłonięcie dawki doustnej.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej melfalanu z etanolem. Charakterystyka produktu melfalanu w tabletkach nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji.[1] Możliwe jest jednak sumowanie działań niepożądanych. Melfalan uszkadza szpik kostny i powoduje małopłytkowość, neutropenię oraz niedokrwistość, a przewlekłe nadużywanie alkoholu samo hamuje wytwarzanie krwinek, zwłaszcza płytek. Oba czynniki drażnią błonę śluzową przewodu pokarmowego i nasilają nudności, wymioty oraz zapalenie błon śluzowych. Alkohol może też zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego u pacjenta z małopłytkowością.
Monitorować
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy krwawienia
- nudności i wymioty
- zapalenie jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu samo powoduje małopłytkowość i uszkodzenie wątroby, co sumuje się z mielosupresją wywołaną melfalanem i zwiększa ryzyko krwawień. Wskazana abstynencja i częstsza kontrola morfologii. |
| Duże dawki dożylne przed przeszczepieniem szpikupostać · alkohol | ryzyko rośnie | Po dużych dawkach dożylnych melfalanu występuje głęboka pancytopenia i ciężkie zapalenie błon śluzowych. Alkohol nasila uszkodzenie śluzówek i ryzyko krwawienia, dlatego w tym okresie należy go całkowicie unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/
Inne interakcje tych leków 179
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.
Klozapina i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku białych krwinek, przez co organizm traci ochronę przed zakażeniami. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera wtedy inny antybiotyk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- bladość i duże zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta, który otrzymuje lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. Zakażenie u pacjenta leczonego klozapiną leczy się antybiotykiem bez działania mielosupresyjnego, dobranym do wskazania. Jeśli chloramfenikol został już podany, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie klozapiną i wykonać morfologię z rozmazem.
Skutek kliniczny
Grozi agranulocytoza lub pancytopenia z ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi zakażeniami. Spadek liczby neutrofili trudno wtedy przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje w ramach monitorowania hematologicznego klozapiny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego. Chloramfenikol upośledza hemopoezę, a klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę. Ich działanie na szpik sumuje się, więc ryzyko i nasilenie mielosupresji rosną[1][2][3]. Chloramfenikol hamuje też wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i spowalnia metabolizm leków przekształcanych w wątrobie[4]. Teoretycznie może więc zwiększać stężenie klozapiny, choć dla tej pary nie jest to udokumentowane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy małopłytkowości i niedokrwistości (siniaki, krwawienia, bladość)
Bezpieczniejsze alternatywy
mupirocyna (na skórę)kwas fusydowy (na skórę i do oka)tobramycyna (do oka)gentamycyna (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest małe, ale lek nawet w tej postaci jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie. U pacjenta na klozapinie lepiej wybrać inny antybiotyk miejscowy. Jeśli zamiana jest niemożliwa, chloramfenikol stosuje się krótko, na małej powierzchni i bez opóźniania zaplanowanej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ FludarabinaNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. To zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, krwawień i silnej anemii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- bladość i duże osłabienie
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a do tej grupy należą chorzy leczeni fludarabiną. Zakażenie leczy się antybiotykiem bez działania mielotoksycznego dobranym do drobnoustroju i miejsca zakażenia.
Skutek kliniczny
Grozi pogłębiona i przedłużona pancytopenia z ciężkimi zakażeniami, krwawieniami i niedokrwistością, a także nieodwracalna niedokrwistość aplastyczna. U chorych z nowotworem krwi leczonych fludarabiną takie powikłania mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny. Fludarabina wywołuje mielosupresję i limfopenię, a chloramfenikol może powodować zależne od dawki zahamowanie hemopoezy oraz niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych wątroby przez chloramfenikol nie ma tu znaczenia, bo fludarabina nie jest metabolizowana w ten sposób.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- hemoglobina i retikulocyty
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu chloramfenikolu ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i niedokrwistości aplastycznej jest największe. |
| Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Wchłanianie z postaci miejscowych jest małe, ale niedokrwistość aplastyczna nie zależy od dawki, a przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku obejmuje także maść. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KwetiapinaNie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik.Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.
Chloramfenikol w maści lub kroplach do oczu działa tylko miejscowo i nie wpływa na kwetiapinę. Chloramfenikol podawany w tabletkach lub zastrzykach może jednak zwiększyć ilość kwetiapiny we krwi i nasilić jej działania niepożądane. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- kołatanie serca
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik. Jeśli chloramfenikol jest jedyną opcją w zakażeniu zagrażającym życiu, decyzję podejmuje lekarz, rozważając czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki kwetiapiny przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi, stopnia sedacji, ciśnienia tętniczego i EKG. Miejscowe postacie chloramfenikolu można stosować z kwetiapiną bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Ogólnoustrojowy chloramfenikol może zwiększyć stężenie kwetiapiny i nasilić jej działania niepożądane – nadmierną senność, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, objawy antycholinergiczne i wydłużenie odstępu QT. Sumowanie się toksyczności hematologicznej zwiększa ryzyko neutropenii, agranulocytozy i innych zaburzeń morfologii krwi. Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo (maść, krople do oczu) wchłanianie jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a chloramfenikol podany ogólnoustrojowo hamuje ten izoenzym. Chloramfenikol jest inhibitorem wielu enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego izoenzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie[2]. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 z kwetiapiną jest przeciwwskazane[2][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy – chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na szpik[1], a przy kwetiapinie (zwłaszcza w skojarzeniu z walproinianem) obserwowano leukopenię i neutropenię[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stopień sedacji
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- EKG z oceną odstępu QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych zdolnych do zahamowania CYP3A4 ani uszkodzenia szpiku w stopniu istotnym dla tej interakcji. Interakcje z lekami stosowanymi miejscowo nie są znane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ KlozapinaNie należy stosować melfalanu jednocześnie z klozapiną.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki.
Melfalan i klozapina mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków nie łączy się, a lekarze muszą wspólnie zdecydować, jak prowadzić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie jak przy grypie
- częste lub nietypowe zakażenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy stosować melfalanu jednocześnie z klozapiną. ChPL klozapiny przeciwwskazuje rozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących substancje, które wiążą się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, oraz stosowanie klozapiny przy zaburzeniach czynności szpiku kostnego.[1][2][3] ChPL klozapiny wprost zakazuje jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego.[1] Jeśli pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii melfalanem, decyzję o zamianie klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny powinni podjąć wspólnie psychiatra i hematolog lub onkolog przed rozpoczęciem chemioterapii, a zmianę leku przeciwpsychotycznego należy w miarę możliwości przeprowadzić stopniowo pod kontrolą stanu psychicznego. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie stanowi według ChPL przeciwwskazania do późniejszego włączenia klozapiny.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi dla życia zakażeniami i posocznicą. Nałożenie się dwóch przyczyn mielosupresji utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby neutrofili, a więc podjęcie właściwej decyzji o odstawieniu klozapiny.
Mechanizm
Melfalan i klozapina sumują działanie hamujące szpik kostny. Melfalan jako lek cytotoksyczny alkilujący uszkadza dzielące się komórki szpiku i powoduje zależną od dawki mielosupresję, a klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym. ChPL klozapiny zalicza środki cytotoksyczne do leków o działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i zakazuje ich jednoczesnego stosowania z klozapiną.[1] Interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ponieważ melfalan nie wpływa w istotny sposób na izoenzymy cytochromu P450 metabolizujące klozapinę.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonhaloperydol
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana po zakończeniu chemioterapii melfalanem i powrocie prawidłowej czynności szpikukolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny, o ile czynność szpiku kostnego jest prawidłowa i możliwe są regularne badania krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ Jeżówka purpurowaNie stosuj jeżówki purpurowej u chorego leczonego melfalanem ani w okresie immunosupresji po leczeniu.Nie stosuj jeżówki w czasie leczenia melfalanem, a przy objawach przeziębienia lub infekcji od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj jeżówki w czasie leczenia melfalanem, a przy objawach przeziębienia lub infekcji od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.
Melfalan to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. Jeżówka purpurowa pobudza układ odpornościowy i nie wolno jej stosować w czasie leczenia przeciwnowotworowego ani po przeszczepieniu szpiku. W tej sytuacji jeżówka nie chroni przed infekcjami, a może zaburzyć działanie układu odpornościowego i innych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub inne objawy infekcji
- wysypka, świąd lub duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj jeżówki purpurowej u chorego leczonego melfalanem ani w okresie immunosupresji po leczeniu. Połączenie jest przeciwwskazane u chorych w immunosupresji i leczonych cytostatykami[1][2][3]. Objawy infekcji u takiego chorego wymagają kontaktu z lekarzem prowadzącym, a nie samoleczenia preparatami ziołowymi.
Skutek kliniczny
Stosowanie jeżówki u chorego leczonego melfalanem nie daje oczekiwanej ochrony przed zakażeniami i może zaburzać odpowiedź immunologiczną w stanie immunosupresji. U chorych po przeszczepieniu szpiku, którzy otrzymują leki immunosupresyjne, jeżówka może osłabiać ich działanie. Dodatkowym ryzykiem są reakcje nadwrażliwości na rośliny astrowate.
Mechanizm
Jeżówki purpurowej nie stosuje się w immunosupresji, w tym po terapii lekami onkologicznymi i po przeszczepieniu szpiku[1]. Ze względu na właściwości immunostymulujące jeżówka jest przeciwwskazana u chorych w immunosupresji i z chorobami układu białokrwinkowego[2]. Jeżówki nie stosuje się w onkologii w trakcie terapii cytostatykami[3]. Melfalan jest lekiem alkilującym o działaniu cytostatycznym, który wywołuje mielosupresję i immunosupresję. Pobudzanie odporności przez jeżówkę działa przeciwnie do zamierzonego lub nieuniknionego stanu immunosupresji, a jej wpływ na układ odpornościowy w tej sytuacji jest nieprzewidywalny. Jeżówka może znosić efekt immunosupresyjny cyklosporyny i glikokortykosteroidów[1], co ma znaczenie u chorych po przeszczepieniu szpiku leczonych melfalanem.
Monitorować
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze, ból gardła)
- morfologia krwi z rozmazem – liczba neutrofili
- reakcje nadwrażliwości
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ Szczepionka BCGNie podawaj BCG dopęcherzowo pacjentowi leczonemu melfalanem.Jeśli bierzesz melfalan, powiedz urologowi przed każdym wlewem BCG do pęcherza i nie zgadzaj się na wlew bez jego zgody i wiedzy lekarza prowadzącego chemioterapię.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz melfalan, powiedz urologowi przed każdym wlewem BCG do pęcherza i nie zgadzaj się na wlew bez jego zgody i wiedzy lekarza prowadzącego chemioterapię.
Melfalan osłabia odporność. Leczenie BCG polega na wprowadzeniu do pęcherza żywych, osłabionych bakterii, z którymi zdrowy organizm sobie radzi. Przy osłabionej odporności bakterie te mogą rozprzestrzenić się po całym ciele i wywołać groźne zakażenie. Dlatego tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- nocne poty
- uporczywy kaszel lub duszność
- silne osłabienie
- chudnięcie bez przyczyny
- ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu utrzymujące się dłużej niż zwykle
- krew w moczu
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj BCG dopęcherzowo pacjentowi leczonemu melfalanem. Dopęcherzowe BCG jest przeciwwskazane u osób leczonych cytostatykami[1][2]. Przeciwwskazaniem jest każde zaburzenie odpowiedzi immunologicznej, także wywołane lekami[3]. BCG nie stosuje się też u osób leczonych równocześnie cytostatykami i sterydami podawanymi układowo, co dotyczy częstych schematów melfalanu z prednizonem lub deksametazonem[1]. U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepienia szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje[4]. Termin ewentualnego leczenia BCG po zakończeniu melfalanu ustala lekarz prowadzący po ocenie powrotu odporności. Gdy potrzebne jest leczenie dopęcherzowe w trakcie chemioterapii, rozważ lek dopęcherzowy niezawierający żywych drobnoustrojów.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężkim, uogólnionym zakażeniem prątkami BCG, które może zagrażać życiu. Skuteczność leczenia BCG w raku pęcherza jest przy tym zmniejszona.
Mechanizm
Melfalanu nie łączy się z dopęcherzowym podaniem żywych prątków BCG. Melfalan jako lek alkilujący uszkadza szpik i hamuje odporność komórkową, więc organizm nie jest w stanie ograniczyć namnażania żywych, atenuowanych prątków. Prątki mogą przedostać się z pęcherza do krwi i wywołać zakażenie uogólnione. Jednocześnie przeciwnowotworowe działanie BCG opiera się na miejscowej odpowiedzi immunologicznej, którą melfalan osłabia.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed rozważeniem BCG po zakończeniu melfalanu
- temperatura ciała i objawy zakażenia uogólnionego po przypadkowym podaniu BCG
- objawy ze strony układu moczowego, płuc i wątroby sugerujące zakażenie prątkami BCG
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Leczenie melfalanem zakończone i odporność odbudowanaodstep · melfalan | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia melfalanem i odbudowie odporności lekarz może rozważyć BCG dopęcherzowo, ale decyzja wymaga oceny morfologii i stanu immunologicznego pacjenta. |
| Jednoczesny steryd układowy (prednizon, deksametazon)dawka · pacjent | ryzyko rośnie | Melfalan podawany ze sterydem układowym jeszcze silniej hamuje odporność, a BCG nie stosuje się u osób leczonych równocześnie cytostatykami i sterydami układowymi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/
Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ FluorouracylOgólnoustrojowe skojarzenie melfalanu z fluorouracylem stosuje się wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu chemioterapii pod nadzorem onkologa.Wykonuj zlecone badania krwi przed każdym cyklem leczenia i nie zmieniaj dawek bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Wykonuj zlecone badania krwi przed każdym cyklem leczenia i nie zmieniaj dawek bez porozumienia z lekarzem.
Melfalan i fluorouracyl to leki przeciwnowotworowe, które razem silniej osłabiają szpik kostny i błony śluzowe. Może to obniżyć odporność, zwiększyć skłonność do krwawień i nasilić owrzodzenia w jamie ustnej oraz biegunkę. Lekarz prowadzący planuje takie leczenie świadomie i regularnie sprawdza twoje wyniki krwi. Fluorouracyl w kremie na skórę nie wpływa w ten sposób na leczenie melfalanem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie i picie
- nasilona lub uporczywa biegunka
- duże osłabienie, bladość, duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Ogólnoustrojowe skojarzenie melfalanu z fluorouracylem stosuje się wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu chemioterapii pod nadzorem onkologa. Przed każdym podaniem fluorouracylu należy ocenić morfologię krwi, a przy zahamowaniu czynności szpiku po melfalanie fluorouracylu nie podaje się[1]. Dawki i odstępy między cyklami dostosowuje się do stopnia toksyczności hematologicznej i ze strony przewodu pokarmowego. Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę nie wymaga zmian w leczeniu melfalanem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko i nasilenie zahamowania czynności szpiku – neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości – a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. Sumuje się też ryzyko zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, biegunki i nudności. Fluorouracylu nie podaje się pacjentom z zahamowaniem czynności szpiku kostnego po stosowaniu innych leków przeciwnowotworowych[1].
Mechanizm
Melfalan, lek alkilujący, i fluorouracyl, antymetabolit pirymidynowy, uszkadzają szybko dzielące się komórki szpiku kostnego i nabłonka przewodu pokarmowego. Ich działanie mielotoksyczne i uszkadzające błony śluzowe sumuje się. Nie ma wpływu na wzajemny metabolizm, a interakcja ma charakter farmakodynamiczny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie nadiru
- liczba płytek krwi i objawy skazy krwotocznej
- objawy zakażenia i gorączka
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i biegunka
- stan nawodnienia i czynność nerek przy nasilonej biegunce
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Fluorouracyl w kremie stosowany na ograniczoną powierzchnię skóry wchłania się ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu i nie sumuje mielotoksyczności z melfalanem w istotny klinicznie sposób. |
| Fluorouracyl ogólnoustrojowo u pacjenta z zahamowaniem czynności szpiku po melfalaniekolejność włączenia · fluorouracyl | ryzyko rośnie | Fluorouracylu nie podaje się pacjentom z zahamowaniem czynności szpiku kostnego po stosowaniu innych leków przeciwnowotworowych. Podanie należy odroczyć do regeneracji układu krwiotwórczego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.