Interakcje / Fluorouracyl / Fluorouracyl i melfalan
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Ogólnoustrojowe skojarzenie melfalanu z fluorouracylem stosuje się wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu chemioterapii pod nadzorem onkologa.
Wykonuj zlecone badania krwi przed każdym cyklem leczenia i nie zmieniaj dawek bez porozumienia z lekarzem.
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ MelfalanOgólnoustrojowe skojarzenie melfalanu z fluorouracylem stosuje się wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu chemioterapii pod nadzorem onkologa.Wykonuj zlecone badania krwi przed każdym cyklem leczenia i nie zmieniaj dawek bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Wykonuj zlecone badania krwi przed każdym cyklem leczenia i nie zmieniaj dawek bez porozumienia z lekarzem.
Melfalan i fluorouracyl to leki przeciwnowotworowe, które razem silniej osłabiają szpik kostny i błony śluzowe. Może to obniżyć odporność, zwiększyć skłonność do krwawień i nasilić owrzodzenia w jamie ustnej oraz biegunkę. Lekarz prowadzący planuje takie leczenie świadomie i regularnie sprawdza twoje wyniki krwi. Fluorouracyl w kremie na skórę nie wpływa w ten sposób na leczenie melfalanem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie i picie
- nasilona lub uporczywa biegunka
- duże osłabienie, bladość, duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Ogólnoustrojowe skojarzenie melfalanu z fluorouracylem stosuje się wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu chemioterapii pod nadzorem onkologa. Przed każdym podaniem fluorouracylu należy ocenić morfologię krwi, a przy zahamowaniu czynności szpiku po melfalanie fluorouracylu nie podaje się[1]. Dawki i odstępy między cyklami dostosowuje się do stopnia toksyczności hematologicznej i ze strony przewodu pokarmowego. Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę nie wymaga zmian w leczeniu melfalanem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko i nasilenie zahamowania czynności szpiku – neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości – a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. Sumuje się też ryzyko zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, biegunki i nudności. Fluorouracylu nie podaje się pacjentom z zahamowaniem czynności szpiku kostnego po stosowaniu innych leków przeciwnowotworowych[1].
Mechanizm
Melfalan, lek alkilujący, i fluorouracyl, antymetabolit pirymidynowy, uszkadzają szybko dzielące się komórki szpiku kostnego i nabłonka przewodu pokarmowego. Ich działanie mielotoksyczne i uszkadzające błony śluzowe sumuje się. Nie ma wpływu na wzajemny metabolizm, a interakcja ma charakter farmakodynamiczny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie nadiru
- liczba płytek krwi i objawy skazy krwotocznej
- objawy zakażenia i gorączka
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i biegunka
- stan nawodnienia i czynność nerek przy nasilonej biegunce
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Fluorouracyl w kremie stosowany na ograniczoną powierzchnię skóry wchłania się ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu i nie sumuje mielotoksyczności z melfalanem w istotny klinicznie sposób. |
| Fluorouracyl ogólnoustrojowo u pacjenta z zahamowaniem czynności szpiku po melfalaniekolejność włączenia · fluorouracyl | ryzyko rośnie | Fluorouracylu nie podaje się pacjentom z zahamowaniem czynności szpiku kostnego po stosowaniu innych leków przeciwnowotworowych. Podanie należy odroczyć do regeneracji układu krwiotwórczego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Alkohol przy tych lekach
Fluorouracyl a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuMelfalana alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki melfalanu z powodu alkoholu.W czasie leczenia pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub masz nudności czy owrzodzenia w jamie ustnej – nie pij wcale.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
W czasie leczenia pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub masz nudności czy owrzodzenia w jamie ustnej – nie pij wcale.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania melfalanu. Oba jednak mogą osłabiać szpik kostny i podrażniać żołądek oraz jamę ustną. Picie większych ilości alkoholu może nasilać nudności, wymioty i zwiększać ryzyko krwawień, szczególnie gdy masz mało płytek krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki lub krwawienie z dziąseł albo z nosa
- czarne lub krwiste stolce
- nasilone nudności lub wymioty
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- gorączka lub dreszcze
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki melfalanu z powodu alkoholu. Zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia oraz całkowitą abstynencję w okresie nasilonej mielosupresji, zapalenia błon śluzowych lub nudności. U osób nadużywających alkoholu ocenić morfologię krwi i stan wątroby oraz poinformować lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym spożyciu niewielkich ilości alkoholu nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Większe ilości alkoholu mogą nasilać nudności, wymioty i zapalenie jamy ustnej, zwiększać ryzyko krwawienia w okresie małopłytkowości oraz pogłębiać zaburzenia hematologiczne. Wymioty po alkoholu mogą też utrudnić przyjęcie i wchłonięcie dawki doustnej.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej melfalanu z etanolem. Charakterystyka produktu melfalanu w tabletkach nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji.[1] Możliwe jest jednak sumowanie działań niepożądanych. Melfalan uszkadza szpik kostny i powoduje małopłytkowość, neutropenię oraz niedokrwistość, a przewlekłe nadużywanie alkoholu samo hamuje wytwarzanie krwinek, zwłaszcza płytek. Oba czynniki drażnią błonę śluzową przewodu pokarmowego i nasilają nudności, wymioty oraz zapalenie błon śluzowych. Alkohol może też zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego u pacjenta z małopłytkowością.
Monitorować
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy krwawienia
- nudności i wymioty
- zapalenie jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu samo powoduje małopłytkowość i uszkodzenie wątroby, co sumuje się z mielosupresją wywołaną melfalanem i zwiększa ryzyko krwawień. Wskazana abstynencja i częstsza kontrola morfologii. |
| Duże dawki dożylne przed przeszczepieniem szpikupostać · alkohol | ryzyko rośnie | Po dużych dawkach dożylnych melfalanu występuje głęboka pancytopenia i ciężkie zapalenie błon śluzowych. Alkohol nasila uszkodzenie śluzówek i ryzyko krwawienia, dlatego w tym okresie należy go całkowicie unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/
Inne interakcje tych leków 118
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ KlozapinaNie należy łączyć fluorouracylu podawanego ogólnie z klozapiną ani rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta w trakcie chemioterapii fluorouracylem.Jeśli bierzesz klozapinę i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i psychiatrze, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz klozapinę i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i psychiatrze, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.
Fluorouracyl podawany w kroplówce lub zastrzyku jako chemioterapia i klozapina mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki. Razem mocno zwiększają ryzyko bardzo dużego spadku liczby białych krwinek, a wtedy łatwo o groźne zakażenie. Dlatego tych leków nie łączy się. Krem z fluorouracylem na skórę nie stwarza takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- nagłe osłabienie lub objawy grypopodobne
- częste lub nawracające infekcje
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć fluorouracylu podawanego ogólnie z klozapiną ani rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta w trakcie chemioterapii fluorouracylem[1][2]. Jeśli pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii, decyzję o dalszym postępowaniu powinni podjąć wspólnie onkolog i psychiatra. Najczęściej rozważa się zmianę leku przeciwpsychotycznego na inny o mniejszym ryzyku agranulocytozy. Klozapiny nie należy jednak odstawiać nagle bez decyzji lekarza. Jeśli specjaliści uznają, że nie ma alternatywy, połączenie wymaga ścisłej kontroli morfologii z rozmazem i szybkiej reakcji na spadek liczby neutrofili. Fluorouracyl stosowany na skórę w postaci kremu nie wymaga takiego postępowania.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Gdy neutropenia wystąpi, trudno ustalić, który lek ją wywołał. Może to prowadzić do niepotrzebnego trwałego odstawienia klozapiny albo do przerwania chemioterapii.
Mechanizm
Fluorouracyl podawany ogólnie jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku kostnego, a klozapina może wywołać agranulocytozę. Oba leki działają toksycznie na szpik, więc ich działania niepożądane sumują się. ChPL fluorouracylu do podawania dożylnego zaleca unikać łączenia z klozapiną ze względu na zwiększone ryzyko agranulocytozy[2]. ChPL klozapiny zakazuje jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL klozapiny przeciwwskazuje też rozpoczynanie leczenia u osób przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1][3][4]. Nie ma przesłanek do interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- stan psychiczny w razie zmiany leku przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórę (krem)droga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Ostrzeżenie o agranulocytozie dotyczy fluorouracylu podawanego ogólnie. ChPL kremów z fluorouracylem nie wymieniają klozapiny, a wchłanianie przez skórę jest niewielkie. Ostrożność warto zachować przy stosowaniu na duże powierzchnie lub uszkodzoną skórę. |
| Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Nie wolno rozpoczynać klozapiny u pacjenta przyjmującego leki o znacznym ryzyku agranulocytozy. Gdy chemioterapia ma się rozpocząć u pacjenta już leczonego klozapiną, połączenie nadal nie jest zalecane, ale klozapiny nie odstawia się nagle. O zmianie leczenia decydują wspólnie onkolog i psychiatra. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ Szczepionka BCGDopęcherzowego BCG nie podaje się w trakcie układowego leczenia fluorouracylem.Jeśli dostajesz fluorouracyl w kroplówce lub zastrzykach, powiedz o tym urologowi przed wlewem BCG, bo w tym czasie BCG nie powinno być podawane.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz fluorouracyl w kroplówce lub zastrzykach, powiedz o tym urologowi przed wlewem BCG, bo w tym czasie BCG nie powinno być podawane.
Szczepionka BCG podawana do pęcherza zawiera żywe, osłabione bakterie i działa tylko wtedy, gdy odporność jest sprawna. Fluorouracyl podawany w kroplówce lub zastrzykach osłabia odporność, więc razem z BCG może wywołać groźne zakażenie całego organizmu i słabiej leczyć nowotwór pęcherza. Fluorouracyl w kremie na skórę działa głównie miejscowo i zwykle nie niesie takiego ryzyka, ale i tak powiedz o nim urologowi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka lub utrzymująca się gorączka
- dreszcze i silne osłabienie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilone pieczenie i ból przy oddawaniu moczu trwające dłużej niż zwykle
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dopęcherzowego BCG nie podaje się w trakcie układowego leczenia fluorouracylem[1]. Przeciwwskazanie obejmuje każde leczenie lekami cytostatycznymi oraz zaburzenia odporności wywołane lekami[2][3]. O terminie rozpoczęcia lub wznowienia wlewów BCG po zakończeniu chemioterapii decyduje lekarz prowadzący na podstawie stanu odporności i morfologii krwi. Przy miejscowym stosowaniu fluorouracylu w kremie na ograniczoną powierzchnię skóry decyzję o kontynuacji BCG podejmuje urolog po indywidualnej ocenie.
Skutek kliniczny
Ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG (posocznica, zapalenie płuc, zapalenie wątroby) oraz osłabienia skuteczności leczenia BCG w raku pęcherza.
Mechanizm
Fluorouracyl jako cytostatyk uszkadza szybko dzielące się komórki, w tym komórki szpiku, i osłabia odpowiedź immunologiczną. Przeciwnowotworowe działanie dopęcherzowego BCG zależy od sprawnej miejscowej odpowiedzi immunologicznej, a kontrolę nad żywymi prątkami zapewnia wydolny układ odpornościowy. Immunosupresja wywołana fluorouracylem osłabia więc skuteczność BCG i ułatwia rozsiew prątków poza pęcherz.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym wlewem BCG
- temperatura ciała i objawy zakażenia uogólnionego po wlewie
- objawy zapalenia płuc lub wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórę (krem)droga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy fluorouracylu podawanego układowo. Krem stosowany na ograniczoną powierzchnię skóry nie powoduje istotnej immunosupresji, ale o jego stosowaniu powinien wiedzieć urolog prowadzący leczenie BCG. |
| BCG po zakończeniu chemioterapii fluorouracylemkolejność włączenia · fluorouracyl | inne zalecenie | Po zakończeniu układowej chemioterapii termin rozpoczęcia lub wznowienia wlewów BCG ustala lekarz prowadzący po ocenie odbudowy odporności i morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ ZydowudynaNie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę.Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.
Kremu z fluorouracylem nie stosuje się razem z zydowudyną, lekiem na HIV. Oba leki mogą osłabiać wytwarzanie krwinek, a ich łączenie zwiększa ryzyko niedokrwistości, zakażeń i krwawień. Jeśli dostajesz fluorouracyl w kroplówce w ramach chemioterapii, lekarz będzie częściej sprawdzał twoją morfologię krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę[1]. W leczeniu zmian skórnych wybierz, w porozumieniu z lekarzem, inny lek miejscowy. Gdy fluorouracyl jest podawany dożylnie, kontroluj ściśle parametry hematologiczne i czynność nerek, a w razie potrzeby zmniejsz dawkę jednego lub obu leków[2]. Zydowudyny doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[2]. Leczenia przeciwretrowirusowego nie przerywa się bez decyzji lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Przy podaniu ogólnym fluorouracylu rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości, a w ich następstwie zakażeń i krwawień. Fluorouracylu w kremie nie łączy się z przeciwwirusowymi lekami z grupy nukleozydów, do których należy zydowudyna[1]. Przy stosowaniu miejscowym wchłanianie fluorouracylu jest małe, więc skutek hematologiczny jest mało prawdopodobny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje – fluorouracyl wywołuje głównie neutropenię i małopłytkowość, a zydowudyna niedokrwistość i neutropenię. Leki o działaniu mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[2]. Brywudyna i sorywudyna silnie hamują dehydrogenazę dihydropirymidynową i przez to zwiększają stężenie fluorouracylu[3]. Zydowudyna nie działa w ten sposób, więc nie należy się spodziewać istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, hemoglobina, płytki krwi)
- stężenie kreatyniny i czynność nerek
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
imikwimodtirbanibulinatenofowir
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Przy fluorouracylu podawanym dożylnie dominuje sumowanie mielotoksyczności – połączenie jest możliwe pod ścisłą kontrolą parametrów hematologicznych i czynności nerek, z ewentualnym zmniejszeniem dawki jednego lub obu leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Efudix 50 mg/g, krem. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efudix-100021476/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ BusulfanFluorouracylu podawanego dożylnie nie włącza się u pacjenta z zahamowaniem czynności szpiku po busulfanie.Nie łącz tych leków bez wiedzy lekarza prowadzącego leczenie przeciwnowotworowe i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków bez wiedzy lekarza prowadzącego leczenie przeciwnowotworowe i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Oba leki działają przeciwnowotworowo i mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą bardziej zmniejszać liczbę krwinek, co zwiększa ryzyko zakażeń i krwawień. Mogą też mocniej szkodzić płucom. Krem z fluorouracylem stosowany na mały fragment skóry działa głównie miejscowo, ale lekarz prowadzący leczenie busulfanem powinien o nim wiedzieć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilona duszność lub uporczywy kaszel
- silne zaczerwienienie, sączenie lub ropienie skóry w miejscu stosowania kremu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Fluorouracylu podawanego dożylnie nie włącza się u pacjenta z zahamowaniem czynności szpiku po busulfanie[1]. Gdy skojarzenie lub następstpowe podanie jest konieczne, decyzję podejmuje onkolog lub hematolog na podstawie aktualnej morfologii, a pacjenta monitoruje się pod kątem mielosupresji i objawów ze strony układu oddechowego[2]. Przy fluorouracylu w kremie u pacjenta z neutropenią należy ograniczyć powierzchnię leczenia i obserwować skórę pod kątem zakażenia.
Skutek kliniczny
Nasilenie mielosupresji z ryzykiem ciężkiej neutropenii, małopłytkowości, zakażeń i krwawień oraz możliwe nasilenie toksyczności płucnej. Przy fluorouracylu stosowanym miejscowo na małą powierzchnię skóry ryzyko sumowania toksyczności ogólnoustrojowej jest małe.
Mechanizm
Oba leki są cytotoksyczne i hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działania toksyczne się sumują. Busulfan w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi może nasilać toksyczne działanie na układ oddechowy[2]. Fluorouracylu podawanego ogólnie nie stosuje się u pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku po leczeniu innymi lekami przeciwnowotworowymi[1]. Nie ma danych o interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i płytkami krwi
- objawy zakażenia i krwawienia
- objawy ze strony układu oddechowego – kaszel, duszność
- zapalenie błon śluzowych i biegunka
- stan skóry w miejscu stosowania kremu u pacjenta z neutropenią
Kiedy ocena się zmienia
| Krempostać · fluorouracyl | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na małą powierzchnię skóry daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko sumowania mielosupresji jest małe. U pacjenta z neutropenią należy ograniczyć powierzchnię leczenia i obserwować skórę pod kątem zakażenia. |
| Fluorouracyl dożylnie u pacjenta z zahamowaniem czynności szpiku po busulfaniekolejność włączenia · fluorouracyl | interakcja nie dotyczy | Fluorouracylu podawanego ogólnie nie stosuje się u pacjenta z zahamowaniem czynności szpiku po leczeniu innymi lekami przeciwnowotworowymi, w tym busulfanem. |
| Dawki mieloablacyjne (kondycjonowanie przed przeszczepieniem)dawka · busulfan | ryzyko rośnie | Duże dawki busulfanu powodują głęboką mielosupresję, dlatego dodatkowy lek cytotoksyczny o działaniu ogólnym znacznie zwiększa ryzyko ciężkiej toksyczności szpikowej i płucnej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu ogólnie fluorouracylem.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach w trakcie chemioterapii fluorouracylem i przed wyjazdem zapytaj onkologa o szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach w trakcie chemioterapii fluorouracylem i przed wyjazdem zapytaj onkologa o szczepionkę w zastrzyku.
Leczenie fluorouracylem w kroplówce lub zastrzykach osłabia odporność. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy obniżonej odporności mogą wywołać zakażenie. W tym czasie szczepienie może też słabiej chronić przed chorobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- biegunka
- bóle brzucha
- nudności lub wymioty
- wyraźne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu ogólnie fluorouracylem.[1] Jeśli ochrona przed durem brzusznym jest potrzebna w trakcie chemioterapii, rozważ szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu i poinformuj pacjenta, że odpowiedź poszczepienna może być słabsza. Żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowym i odbudowie odporności, w terminie ustalonym przez lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.
Skutek kliniczny
Najważniejsze ryzyko to zakażenie wywołane szczepem szczepionkowym u pacjenta z obniżoną odpornością. Dodatkowo szczepienie może nie zapewnić skutecznej ochrony przed durem brzusznym.
Mechanizm
Żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom z wrodzonym lub nabytym niedoborem odporności, w tym otrzymującym leki immunosupresyjne lub antymitotyczne.[1] Fluorouracyl podawany ogólnie jest antymetabolitem o działaniu antymitotycznym, który hamuje czynność szpiku i osłabia odpowiedź immunologiczną. U takiego pacjenta atenuowany szczep Ty 21a może się namnażać w niekontrolowany sposób, a odpowiedź poszczepienna może być słabsza.
Monitorować
- aktualny etap chemioterapii i data ostatniego podania fluorouracylu
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego i gorączka po ewentualnym przypadkowym podaniu szczepionki żywej
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana (wstrzykiwana)szczepionka polisacharydowa Vi przeciw durowi brzusznemu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórę (krem)droga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Fluorouracyl w kremie stosowany miejscowo nie wywołuje ogólnoustrojowego zahamowania czynności szpiku ani odporności, dlatego nie stanowi przeszkody do podania szczepionki doustnej. Wyjątkiem jest stosowanie na bardzo dużą lub uszkodzoną powierzchnię skóry, gdy decyzję warto skonsultować z lekarzem. |
| Szczepionka inaktywowana we wstrzyknięciupostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Szczepionka inaktywowana nie może wywołać zakażenia, więc nie jest przeciwwskazana u pacjenta leczonego fluorouracylem, ale odpowiedź poszczepienna w czasie chemioterapii może być słabsza. Termin szczepienia warto uzgodnić z onkologiem, najlepiej przed rozpoczęciem leczenia lub w okresie najmniejszego zahamowania czynności szpiku. |
| Zakończenie chemioterapii i odbudowa odpornościodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia fluorouracylem żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności, w terminie wskazanym przez lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ WalgancyklowirWalgancyklowir łączy się z fluorouracylem podawanym ogólnie tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko.Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne o walgancyklowirze i rób badania krwi w terminach, które ci wyznaczy.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne o walgancyklowirze i rób badania krwi w terminach, które ci wyznaczy.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko spadku białych krwinek, płytek krwi i czerwonych krwinek. Może to sprzyjać zakażeniom, siniakom i krwawieniom oraz osłabieniu. Lekarz może zalecić to połączenie, ale wtedy potrzebne są częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Walgancyklowir łączy się z fluorouracylem podawanym ogólnie tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko[1]. Przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia skojarzonego kontroluje się morfologię krwi z rozmazem oraz czynność nerek. Przy narastającej neutropenii lub małopłytkowości lekarz rozważa przerwę w leczeniu albo zmianę leku przeciwwirusowego.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. Ryzyko dotyczy przede wszystkim fluorouracylu podawanego dożylnie, a przy stosowaniu na skórę jest niewielkie.
Mechanizm
Fluorouracyl podany ogólnie i gancyklowir, czyli czynny metabolit walgancyklowiru, działają mielosupresyjnie, więc ich toksyczne działanie na szpik sumuje się. Toksyczność walgancyklowiru może się nasilić, gdy łączy się go z innymi lekami o znanym działaniu mielosupresyjnym, w tym z lekami przeciwnowotworowymi[1]. Gancyklowir nie jest inhibitorem dehydrogenazy dihydropirymidynowej, dlatego nie należy oczekiwać wzrostu stężenia fluorouracylu, typowego dla brywudyny i sorywudyny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
foskarnetmarybawirletermowir
Kiedy ocena się zmienia
| Krempostać · fluorouracyl | inne zalecenie | Przy fluorouracylu stosowanym na skórę sumowanie działania na szpik ma małe znaczenie, ale krem z fluorouracylem jest przeciwwskazany w skojarzeniu z przeciwwirusowymi lekami z grupy nukleozydów. Zakaz dotyczy przede wszystkim inhibitorów dehydrogenazy dihydropirymidynowej, dlatego o łączeniu kremu z walgancyklowirem decyduje lekarz. |
| Dożylnadroga podania · fluorouracyl | ryzyko rośnie | Fluorouracyl podawany dożylnie silnie hamuje czynność szpiku, więc ryzyko neutropenii i małopłytkowości w skojarzeniu z walgancyklowirem jest największe i wymaga częstej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Valcyte 50 mg/ml, proszek do sporządzania roztworu doustnego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valcyte-100326589/
Połączenie przeciwwskazaneGancyklowir+ FluorouracylPrzy jednoczesnym ogólnym stosowaniu obu leków wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdym cyklem fluorouracylu i regularnie w trakcie leczenia gancyklowirem.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że stosujesz gancyklowir, i wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że stosujesz gancyklowir, i wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Stosowane razem w postaci kroplówek lub tabletek mogą mocniej obniżać liczbę białych krwinek i płytek krwi. Zwiększa to ryzyko zakażeń, krwawień i osłabienia. Lekarz może zlecić częstsze badania krwi albo zmienić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym ogólnym stosowaniu obu leków wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdym cyklem fluorouracylu i regularnie w trakcie leczenia gancyklowirem. Decyzję o kontynuacji chemioterapii w czasie czynnego, ciężkiego zakażenia CMV podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwwirusowe. Przy istotnej cytopenii rozważa się odroczenie cyklu fluorouracylu, modyfikację dawki gancyklowiru lub zmianę leku przeciwwirusowego na mniej mielotoksyczny. Dawkę gancyklowiru dostosowuje się do czynności nerek, co ogranicza jego kumulację i toksyczność hematologiczną.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko i głębsza neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, a w konsekwencji zakażenia i krwawienia. Ryzyko dotyczy połączenia obu leków w postaci ogólnej, przy postaciach miejscowych jest niewielkie.
Mechanizm
Gancyklowir podawany ogólnie i fluorouracyl podawany ogólnie hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Gancyklowir nie hamuje dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), dlatego nie należy się spodziewać wzrostu stężenia fluorouracylu takiego jak przy brywudynie i jej analogach. Fluorouracylu do stosowania ogólnego nie podaje się w potencjalnie ciężkich zakażeniach ani przy zahamowaniu czynności szpiku po innych lekach przeciwnowotworowych[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy krwawienia
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
foskarnetmarybawirletermowir
Kiedy ocena się zmienia
| Krempostać · fluorouracyl | inne zalecenie | Fluorouracylu w kremie nie łączy się z przeciwwirusowymi analogami nukleozydów. Ryzyko mielotoksyczności jest niewielkie, a gancyklowir nie hamuje DPD, ale formalnie przeciwwskazanie obejmuje całą grupę, dlatego decyzję o jednoczesnym stosowaniu podejmuje lekarz. |
| Do okadroga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w żelu do oczu daje minimalną ekspozycję ogólną i nie sumuje się istotnie z mielotoksycznością fluorouracylu podawanego ogólnie. Dotyczy to połączenia z fluorouracylem w postaci ogólnej, a nie z kremem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.