Interakcje / Mitomycyna
Mitomycyna – interakcje
15 opisanych interakcji z lekami. Marki: Mitomycin Accord.
4 przeciwwskazane · 10 niekorzystne · 1 niejasne
Interakcje z innymi lekami 15
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane4
Połączenie przeciwwskazaneMitomycyna+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym mitomycyną.Nie szczep się przeciw półpaścowi bez rozmowy z onkologiem i powiedz osobie szczepiącej, że przyjmujesz mitomycynę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw półpaścowi bez rozmowy z onkologiem i powiedz osobie szczepiącej, że przyjmujesz mitomycynę.
Mitomycyna to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. Jeśli w tym czasie dostaniesz szczepionkę przeciw półpaścowi z żywym, osłabionym wirusem, wirus ten może wywołać u ciebie poważne zakażenie. Szczepionka bez żywego wirusa jest bezpieczna, ale może chronić słabiej, dlatego termin szczepienia ustala lekarz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami na skórze
- silne osłabienie lub objawy zakażenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym mitomycyną.[1][2] U pacjenta wymagającego ochrony przed półpaścem wybiera się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, a termin szczepienia uzgadnia się z onkologiem, najlepiej przed rozpoczęciem chemioterapii lub poza okresem największej immunosupresji.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej – ryzyko zakażenia wirusem szczepionkowym, w tym postaci rozsianej.[2] Po szczepionce rekombinowanej – możliwa słabsza odpowiedź odpornościowa i mniejsza ochrona przed półpaścem.
Mechanizm
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom w trakcie leczenia immunosupresyjnego.[1] Mitomycyna jest cytostatykiem uszkadzającym szpik kostny i osłabiającym odporność, więc atenuowany wirus ospy wietrznej i półpaśca ze szczepionki może się namnażać w niekontrolowany sposób.[2] W przypadku szczepionki rekombinowanej bez żywego wirusa nie ma ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź odpornościową na szczepienie.
Monitorować
- objawy zakażenia po szczepieniu – gorączka, wysypka pęcherzykowa
- morfologia krwi z rozmazem w trakcie leczenia mitomycyną
- rodzaj szczepionki przed jej wydaniem lub podaniem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym. Pozostaje ryzyko słabszej odpowiedzi odpornościowej w okresie immunosupresji, dlatego termin szczepienia ustala się z onkologiem. |
| Dopęcherzowadroga podania · mitomycyna | ryzyko maleje | Przy podaniu do pęcherza moczowego działanie ogólnoustrojowe mitomycyny, w tym hamowanie szpiku, jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Decyzję o szczepieniu żywą szczepionką podejmuje lekarz indywidualnie, a szczepionka rekombinowana pozostaje bezpieczniejszym wyborem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Połączenie przeciwwskazaneMitomycyna+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z mitomycyną podawaną ogólnie.Nie odstawiaj klozapiny sam, tylko od razu powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i regularnie badaj krew.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj klozapiny sam, tylko od razu powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i regularnie badaj krew.
Klozapina i mitomycyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek i płytek krwi. Organizm traci wtedy odporność na zakażenia i łatwiej dochodzi do krwawień. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe osłabienie i zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z mitomycyną podawaną ogólnie[1]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta otrzymującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga mitomycyny, decyzję o odstawieniu klozapiny lub zmianie leku przeciwpsychotycznego na czas chemioterapii podejmują wspólnie onkolog i psychiatra. Jeśli w wyjątkowej sytuacji zespół uzna kontynuację klozapiny za konieczną, wymaga to bardzo ścisłej kontroli morfologii krwi z rozmazem i współpracy z hematologiem.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy i małopłytkowości, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień, które mogą zagrażać życiu. Spadek liczby neutrofilów trudno też przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje o dalszym leczeniu przeciwpsychotycznym i przeciwnowotworowym.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a mitomycyna jako cytostatyk hamuje czynność szpiku. Połączenie dodaje ich działanie mielotoksyczne[4]. Substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym środków cytotoksycznych, nie stosuje się jednocześnie z klozapiną[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- objawy krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Do pęcherza moczowegodroga podania · mitomycyna | ryzyko maleje | Mitomycyna podawana do pęcherza moczowego w niewielkim stopniu przenika do krwi, więc ryzyko sumowania mielotoksyczności jest mniejsze. Połączenie wymaga kontroli morfologii krwi z rozmazem i obserwacji w kierunku zakażeń. |
| Klozapina po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego leczenia klozapiną. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia mitomycyną i odnowie czynności szpiku, przy standardowej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneMitomycyna+ Szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej) klasaPodczas ogólnoustrojowego leczenia cytotoksycznym antybiotykiem przeciwnowotworowym nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie planuje się przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności.Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii albo niedawno ją zakończyłeś, nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i powiedz o swoim leczeniu każdej osobie, która ma cię szczepić.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii albo niedawno ją zakończyłeś, nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej bez zgody onkologa i powiedz o swoim leczeniu każdej osobie, która ma cię szczepić.
Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabionego wirusa, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. Leki przeciwnowotworowe, takie jak mitomycyna czy bleomycyna, osłabiają odporność, przez co wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a samo szczepienie może nie zadziałać. Inne szczepionki z tej grupy, na przykład szczepionka przeciw półpaścowi stosowana obecnie w Polsce, nie zawierają żywego wirusa i nie niosą takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- rozległa wysypka z pęcherzykami pojawiająca się w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- wysoka gorączka po szczepieniu
- duszność lub kaszel
- zażółcenie skóry lub oczu
- silny ból głowy, splątanie lub drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Podczas ogólnoustrojowego leczenia cytotoksycznym antybiotykiem przeciwnowotworowym nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a szczepienie planuje się przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności. Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej podaje się co najmniej 4 tygodnie przed planowanym podaniem mitomycyny lub bleomycyny. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie odracza się zwykle o co najmniej 3 miesiące i podejmuje decyzję wspólnie z onkologiem, uwzględniając remisję choroby i stan odporności. Gdy pacjent leczony mitomycyną lub bleomycyną nie ma odporności na ospę wietrzną, chroni się go przez szczepienie seronegatywnych domowników żywą szczepionką, a po kontakcie z chorym rozważa się immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę acyklowirem. Rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka MVA przeciw ospie prawdziwej nie są przeciwwskazane w czasie chemioterapii, ale ich skuteczność może być mniejsza.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest uogólnione zakażenie szczepionkowym wirusem ospy wietrznej z rozsianą wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zajęciem ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Częstszym, mniej groźnym skutkiem jest słaba odpowiedź poszczepienna i brak ochrony przed ospą wietrzną.
Mechanizm
Mitomycyna i bleomycyna podawane ogólnoustrojowo, zwykle w schematach wielolekowych, upośledzają odporność komórkową i humoralną. Żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej ze szczepionki może się wtedy namnażać bez kontroli układu odpornościowego, co grozi uogólnionym zakażeniem szczepionkowym. Równocześnie immunosupresja osłabia lub znosi wytwarzanie przeciwciał, więc szczepienie może okazać się nieskuteczne.
Monitorować
- status serologiczny przeciwko wirusowi ospy wietrznej przed rozpoczęciem chemioterapii
- termin ostatniej dawki mitomycyny lub bleomycyny i planowany harmonogram kolejnych cykli
- liczba limfocytów i ogólny stan odporności przed szczepieniem po zakończeniu leczenia
- wysypka pęcherzykowa, gorączka i objawy ze strony płuc lub wątroby, jeśli żywą szczepionkę podano omyłkowo w okresie immunosupresji
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (okulistyczna, doogniskowa)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Mitomycyna stosowana miejscowo podczas zabiegów okulistycznych oraz bleomycyna podawana doogniskowo w niewielkiej dawce nie wywołują istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej, więc nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej. |
| Dopęcherzowadroga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Mitomycyna podawana dopęcherzowo wchłania się w niewielkim stopniu i rzadko powoduje immunosupresję ogólnoustrojową. Decyzję o szczepieniu żywą szczepionką podejmuje się indywidualnie z urologiem lub onkologiem, z uwzględnieniem innych leków i stanu odporności. |
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej można podać pacjentowi bez odporności, jeśli do pierwszego podania mitomycyny lub bleomycyny pozostają co najmniej 4 tygodnie. Rozpoczęcia chemioterapii nie opóźnia się jednak w celu wykonania szczepienia bez zgody onkologa. |
| odstep ≥ 3 miesiące po zakończeniu chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | ryzyko maleje | Po upływie co najmniej 3 miesięcy od ostatniej dawki mitomycyny lub bleomycyny, przy remisji choroby i odbudowie odporności, można rozważyć szczepienie żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej po uzgodnieniu z onkologiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Połączenie przeciwwskazaneMitomycyna+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i cytotoksycznego antybiotyku przeciwnowotworowego szczepienie jest przeciwwskazane i nie należy go wykonywać w trakcie chemioterapii ani w okresie utrzymującej się po niej immunosupresji.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed planowaną podróżą zapytaj onkologa, kiedy szczepienie będzie dla ciebie bezpieczne.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed planowaną podróżą zapytaj onkologa, kiedy szczepienie będzie dla ciebie bezpieczne.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. Leki przeciwnowotworowe, takie jak mitomycyna i bleomycyna, osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę. W trakcie takiego leczenia szczepionka może też po prostu nie zadziałać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka i dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- silne osłabienie i bóle mięśni
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie
- krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i cytotoksycznego antybiotyku przeciwnowotworowego szczepienie jest przeciwwskazane i nie należy go wykonywać w trakcie chemioterapii ani w okresie utrzymującej się po niej immunosupresji. Jeżeli wyjazd do strefy endemicznej jest planowany przed rozpoczęciem leczenia mitomycyną lub bleomycyną, szczepienie wykonuje się z wyprzedzeniem przed pierwszym cyklem, w porozumieniu z onkologiem. Po zakończeniu chemioterapii o terminie szczepienia decyduje lekarz po ocenie odbudowy odporności. Gdy szczepienie jest niemożliwe, pacjenta odradza się od podróży do strefy endemicznej, a przy wyjeździe koniecznym wystawia się zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Jeżeli szczepionkę podano przypadkowo osobie w trakcie chemioterapii, pacjenta należy ściśle obserwować w kierunku objawów choroby poszczepiennej i skonsultować z ośrodkiem chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po chemioterapii wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany i wywołać ciężką chorobę poszczepienną o przebiegu podobnym do żółtej febry, z niewydolnością wielonarządową, albo zapalenie mózgu, co może zakończyć się zgonem. Jednocześnie odpowiedź immunologiczna na szczepienie jest osłabiona, więc pacjent może pozostać bez skutecznej ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawny układ odpornościowy. Mitomycyna i bleomycyna podawane ogólnoustrojowo w ramach chemioterapii hamują odporność komórkową i humoralną, przy czym mitomycyna silnie uszkadza szpik, a bleomycyna działa słabiej mielosupresyjnie, lecz jest zwykle częścią schematów wielolekowych silnie obniżających odporność. Osłabiona odporność nie ogranicza replikacji wirusa szczepionkowego i nie pozwala wytworzyć ochronnej odpowiedzi poszczepiennej. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z charakteru szczepionki żywej i z immunosupresji wywołanej chemioterapią, a nie z właściwości pojedynczej substancji.
Monitorować
- gorączka, bóle mięśni, osłabienie w ciągu kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
- żółtaczka, aktywność aminotransferaz i bilirubina
- objawy neurologiczne – ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed planowanym szczepieniem po zakończeniu chemioterapii
- data ostatniego cyklu chemioterapii
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowadroga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Mitomycyna podawana dopęcherzowo wchłania się do krwi w niewielkim stopniu i rzadko wywołuje istotną immunosupresję, dlatego ryzyko jest mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Szczepienie żywą szczepionką w trakcie leczenia dopęcherzowego wymaga jednak indywidualnej decyzji urologa lub onkologa. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Jeżeli szczepienie przeciw żółtej febrze wykonuje się przed rozpoczęciem leczenia mitomycyną lub bleomycyną, należy zachować kilkutygodniowy odstęp przed pierwszym cyklem, ustalony z onkologiem, aby odpowiedź poszczepienna zdążyła się wytworzyć, a wirus szczepionkowy został wyeliminowany. |
| Co najmniej kilka miesięcy od ostatniego cyklu chemioterapii i odbudowa odpornościodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu chemioterapii szczepienie żywą szczepionką jest możliwe dopiero po odbudowie odporności, zwykle po upływie kilku miesięcy od ostatniego cyklu, a termin ustala lekarz na podstawie stanu klinicznego i wyników badań. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcja10
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejJeśli to możliwe, zaszczep pacjenta przed rozpoczęciem leczenia mitomycyną albo po zakończeniu leczenia i odbudowie układu krwiotwórczego.Zanim się zaszczepisz, powiedz lekarzowi, że leczysz się mitomycyną, żeby wspólnie wybrać najlepszy moment na szczepienie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zanim się zaszczepisz, powiedz lekarzowi, że leczysz się mitomycyną, żeby wspólnie wybrać najlepszy moment na szczepienie.
Mitomycyna to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. Przez to szczepionka przeciw ospie może zadziałać u ciebie słabiej niż u zdrowej osoby. Ta szczepionka zawiera osłabiony wirus, który nie namnaża się w organizmie człowieka, więc ryzyko zachorowania od samej szczepionki jest małe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka lub dreszcze po szczepieniu
- silne zaczerwienienie, obrzęk, ból lub ropienie w miejscu wstrzyknięcia
- wysypka z pęcherzykami poza miejscem wstrzyknięcia
- wyraźne osłabienie i objawy infekcji
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jeśli to możliwe, zaszczep pacjenta przed rozpoczęciem leczenia mitomycyną albo po zakończeniu leczenia i odbudowie układu krwiotwórczego. Gdy szczepienie jest pilne, na przykład po kontakcie z chorym na ospę małpią, nie odkładaj go z powodu chemioterapii – zaplanuj je w okresie najwyższej liczby krwinek białych przed kolejnym kursem i uprzedź pacjenta, że ochrona może być słabsza. Nie szczep w czasie ostrego zakażenia ani przy głębokiej leukopenii.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest słabsza i prawdopodobnie krótsza ochrona po szczepieniu u pacjenta w trakcie leczenia mitomycyną. U pacjentów leczonych mitomycyną nie należy stosować we wstrzyknięciach szczepionek zawierających żywe drobnoustroje, ponieważ zwiększa to ryzyko zakażenia żywym drobnoustrojem[1]. Dla szczepu, który nie namnaża się w organizmie człowieka, to ryzyko jest głównie teoretyczne.
Mechanizm
Mitomycyna jest cytostatykiem, który hamuje czynność szpiku kostnego i zmniejsza liczbę oraz sprawność limfocytów. Przez to osłabia odpowiedź immunologiczną na szczepionkę. Szczepionka zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, który nie namnaża się w komórkach człowieka. Dlatego ryzyko zakażenia szczepionkowego jest znacznie mniejsze niż przy klasycznych żywych szczepionkach, które się replikują.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed szczepieniem (leukocyty, limfocyty, płytki krwi)
- odczyn w miejscu wstrzyknięcia i objawy zakażenia po szczepieniu
- temperatura ciała w pierwszych dniach po szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowadroga podania · mitomycyna | ryzyko maleje | Przy podaniu do pęcherza moczowego mitomycyna wchłania się do krwi w niewielkim stopniu i słabo wpływa na szpik, dlatego osłabienie odpowiedzi na szczepionkę jest mniej prawdopodobne. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia mitomycynąkolejność włączenia · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | ryzyko maleje | Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala uzyskać pełną odpowiedź immunologiczną zanim mitomycyna zahamuje czynność szpiku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i mitomycyny lub bleomycyny podawanych ogólnoustrojowo należy unikać takiego połączenia, a gdy jest konieczne, prowadzić je wyłącznie pod ścisłą kontrolą hematologiczną, płucną i w kierunku zakażeń.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać mitomycynę lub bleomycynę, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi, który przepisał ci ten lek, zanim zaczniesz chemioterapię.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać mitomycynę lub bleomycynę, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi, który przepisał ci ten lek, zanim zaczniesz chemioterapię.
Leki obniżające odporność, takie jak leflunomid, tofacytynib, fingolimod czy natalizumab, razem z mitomycyną lub bleomycyną mocniej osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Może spaść liczba białych krwinek i płytek krwi, a zwykłe przeziębienie może przejść w ciężką infekcję. Bleomycyna i niektóre leki obniżające odporność mogą też razem uszkadzać płuca. Apremilast nie działa w ten sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, drobne czerwone kropki na skórze
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- pęcherzyki na skórze układające się w pas, typowe dla półpaśca
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, pamięci lub osłabienie jednej strony ciała
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i mitomycyny lub bleomycyny podawanych ogólnoustrojowo należy unikać takiego połączenia, a gdy jest konieczne, prowadzić je wyłącznie pod ścisłą kontrolą hematologiczną, płucną i w kierunku zakażeń. Charakterystyki produktów natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu wymieniają czynny nowotwór złośliwy wśród przeciwwskazań, dlatego w leczeniu onkologicznym te leki zwykle się odstawia, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący razem z onkologiem. Tofacytynib, mykofenolany, abatacept, belatacept i inebilizumab należy w czasie chemioterapii odstawić lub wstrzymać, jeśli stan choroby podstawowej na to pozwala. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie przez wiele miesięcy po odstawieniu, więc przed rozpoczęciem chemioterapii warto rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywnym. Przy modulatorach receptora S1P trzeba pamiętać o kilkutygodniowym powrocie liczby limfocytów po odstawieniu. Przed leczeniem należy wykonać badania przesiewowe w kierunku zakażeń utajonych (gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, VZV) i ocenić czynność płuc. Szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia skojarzonego.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, reaktywacji wirusów (np. półpaśca, zapalenia wątroby typu B) oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, zwłaszcza przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i lekach anty-CD19. Może dojść do ciężkiej leukopenii, neutropenii, limfopenii i małopłytkowości. Przy połączeniu bleomycyny lub mitomycyny z leflunomidem, teriflunomidem albo modulatorami receptora S1P rośnie ryzyko śródmiąższowej choroby płuc i zwłóknienia płuc. Przy leflunomidzie i mitomycynie możliwe jest nasilone uszkodzenie wątroby.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Mitomycyna silnie i z opóźnieniem hamuje czynność szpiku, a bleomycyna, choć słabo mielosupresyjna, działa cytotoksycznie i uszkadza miąższ płuc. Selektywne leki immunosupresyjne obniżają liczbę lub aktywność limfocytów (modulatory receptora S1P, leflunomid i teriflunomid, mykofenolany, inhibitory JAK, przeciwciała anty-CD19, immunoglobulina przeciw limfocytom T) albo blokują migrację i aktywację limfocytów (natalizumab, abatacept, belatacept), albo ograniczają odporność humoralną lub dopełniacz (efgartigimod alfa, rawulizumab, imlifidaza). Skutkiem jest głębsze i dłuższe upośledzenie odporności. Leflunomid, teriflunomid oraz modulatory receptora S1P mogą dodatkowo uszkadzać płuca, co sumuje się z toksycznością płucną bleomycyny i mitomycyny. Leflunomid i mitomycyna są też hepatotoksyczne. Interakcji farmakokinetycznej o znaczeniu klinicznym nie opisano. Działanie jest wspólne dla prawie wszystkich leków grupy A, z wyjątkiem apremilastu i nerandomilastu, i dla obu leków grupy B, przy czym przy mitomycynie przeważa mielosupresja, a przy bleomycynie toksyczność płucna.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofili, przed każdym cyklem i w okresie nadiru
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, temperatura ciała
- czynność płuc (spirometria, DLCO), RTG lub TK klatki piersiowej przy kaszlu lub duszności
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny (szczególnie przy leflunomidzie, teriflunomidzie i mitomycynie)
- stężenie kreatyniny i objawy zespołu hemolityczno-mocznicowego przy mitomycynie
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię (natalizumab, modulatory receptora S1P, inebilizumab)
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowo lub miejscowo (mitomycyna dopęcherzowa, mitomycyna w zabiegach okulistycznych, bleomycyna śródzmianowa lub droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Przy podaniu dopęcherzowym lub miejscowym wchłanianie ogólnoustrojowe mitomycyny i bleomycyny jest niewielkie, więc ryzyko sumowania mielosupresji i toksyczności płucnej jest małe. Ostrożność pozostaje wskazana przy uszkodzonej błonie śluzowej pęcherza, np. bezpośrednio po resekcji guza, gdy wchłanianie może wzrosnąć. |
| Leflunomid lub teriflunomid odstawiony przed chemioterapią bez procedury przyspieszonej eliminacjikolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid pozostają w organizmie przez wiele miesięcy po odstawieniu, więc samo przerwanie przyjmowania nie usuwa ryzyka interakcji. Przed włączeniem mitomycyny lub bleomycyny należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywnym. |
| Kilka tygodni od odstawienia modulatora receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) lub kilka miesięcy od ostatniej odstep · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Po odstawieniu modulatorów receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy stopniowo przez kilka tygodni, a po inebilizumabie deplecja limfocytów B utrzymuje się przez wiele miesięcy. Rozpoczęcie chemioterapii w tym okresie wiąże się z sumowaniem immunosupresji i wymaga kontroli liczby limfocytów. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń przy skojarzonej immunosupresji jest większe, a toksyczność płucna bleomycyny występuje częściej i ma cięższy przebieg. |
| eGFR ≤ 50 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Bleomycyna jest wydalana głównie przez nerki, więc przy upośledzonej czynności nerek jej ekspozycja i toksyczność płucna rosną, co nasila sumowanie się z działaniem płucnym leflunomidu, teriflunomidu i modulatorów receptora S1P. Mitomycyna może sama uszkadzać nerki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaJednoczesne stosowanie inhibitora TNF i podawanego ogólnoustrojowo antybiotyku cytotoksycznego wymaga uzgodnienia między onkologiem a lekarzem prowadzącym leczenie immunologiczne.Jeśli przyjmujesz lek biologiczny na chorobę zapalną i masz dostać chemioterapię mitomycyną lub bleomycyną, powiedz o tym obu lekarzom i nie przyjmuj kolejnej dawki leku biologicznego, dopóki lekarz nie zdecyduje, czy kontynuować leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek biologiczny na chorobę zapalną i masz dostać chemioterapię mitomycyną lub bleomycyną, powiedz o tym obu lekarzom i nie przyjmuj kolejnej dawki leku biologicznego, dopóki lekarz nie zdecyduje, czy kontynuować leczenie.
Leki biologiczne na choroby zapalne, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, osłabiają odporność. Leki stosowane w chemioterapii, takie jak mitomycyna czy bleomycyna, również ją osłabiają, a bleomycyna może dodatkowo szkodzić płucom. Razem zwiększają ryzyko poważnych zakażeń, które mogą przebiegać podstępnie. Dlatego lekarze często robią przerwę w leku biologicznym na czas chemioterapii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- nowy lub nasilający się kaszel
- duszność albo ból w klatce piersiowej przy oddychaniu
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- zaczerwieniona, gorąca, bolesna lub ropiejąca rana albo skóra
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, wybroczyny
- silne osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie inhibitora TNF i podawanego ogólnoustrojowo antybiotyku cytotoksycznego wymaga uzgodnienia między onkologiem a lekarzem prowadzącym leczenie immunologiczne. Zwykle inhibitor TNF wstrzymuje się na czas chemioterapii, a jeśli leczenie jest kontynuowane, pacjenta ściśle monitoruje się pod kątem zakażeń i mielosupresji. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć utajoną gruźlicę i zakażenie HBV oraz uzupełnić szczepienia inaktywowane. Szczepionek żywych nie należy podawać w trakcie leczenia ani w okresie wymaganym po odstawieniu leków. Adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab i certolizumab pegol mają długi okres działania, dlatego samo odstawienie tuż przed chemioterapią nie znosi od razu ich wpływu na odporność. Przy mitomycynie należy uwzględnić opóźniony nadir krwinek i kumulację toksyczności. Przy bleomycynie należy kontrolować czynność płuc i szybko diagnozować każdą duszność lub kaszel. Gorączka u takiego pacjenta wymaga pilnej oceny lekarskiej.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych, w tym posocznicy, zakażeń oportunistycznych, reaktywacji gruźlicy i WZW typu B. Przy mitomycynie dochodzi ryzyko głębokiej neutropenii i małopłytkowości z krwawieniami. Przy bleomycynie możliwe jest nasilenie lub cięższy przebieg toksyczności płucnej, zwłaszcza gdy rozwinie się zakażenie płuc. Objawy zakażenia mogą być słabiej wyrażone z powodu działania przeciwzapalnego inhibitora TNF, co opóźnia rozpoznanie.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy wszystkich leków obu grup. Inhibitory TNF osłabiają odporność komórkową i ziarniniakową, a mitomycyna i bleomycyna działają cytotoksycznie. Mitomycyna powoduje silną, opóźnioną i kumulującą się mielosupresję, a bleomycyna uszkadza błony śluzowe i miąższ płuc. Sumowanie tych działań zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń oraz reaktywacji gruźlicy i WZW typu B. Teoretycznie może też nasilać się toksyczność płucna, ponieważ inhibitory TNF opisywano w rzadkich przypadkach śródmiąższowej choroby płuc. Nie stwierdzono interakcji farmakokinetycznej. Leki z grupy A są przeciwciałami lub białkami fuzyjnymi eliminowanymi drogą katabolizmu białek i nie wpływają na metabolizm ani wydalanie leków z grupy B. Brak danych dla części par, na przykład certolizumabu pegol, wynika z luki w bazie, a nie z odmiennej farmakologii.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru
- objawy zakażenia, w tym gorączka, i stężenie CRP
- badanie przesiewowe w kierunku gruźlicy i HBV przed leczeniem
- objawy płucne, osłuchiwanie, RTG lub TK klatki piersiowej i spirometria z DLCO przy bleomycynie
- czynność nerek przy bleomycynie i mitomycynie
- status szczepień
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowo lub miejscowo na oko (mitomycyna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Mitomycyna podawana dopęcherzowo lub stosowana śródoperacyjnie w okulistyce wchłania się do krążenia w minimalnym stopniu. Ryzyko addycyjnej mielosupresji i ogólnoustrojowej immunosupresji jest więc niewielkie. Kontynuacja inhibitora TNF jest zwykle możliwa po ocenie lekarza, z uwagą na zakażenia miejscowe, na przykład dróg moczowych. |
| Doogniskowo lub do zmiany (bleomycyna, np. brodawki, malformacje naczyniowe)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Bleomycyna podawana doogniskowo lub w skleroterapii w małych dawkach daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową. Ryzyko istotnej interakcji jest mniejsze, ale należy obserwować miejsce podania pod kątem zakażenia. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń podczas leczenia inhibitorami TNF jest większe. Częściej występuje też toksyczność płucna bleomycyny, czemu sprzyja pogorszenie czynności nerek. Uzasadnia to szczególnie ostrożną kwalifikację i ścisłe monitorowanie. |
| Odstawienie inhibitora TNF krótko przed chemioterapiąodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | inne zalecenie | Ze względu na długi okres półtrwania przeciwciał i etanerceptu działanie immunosupresyjne utrzymuje się jeszcze przez dłuższy czas po ostatniej dawce. Ostrożność i monitorowanie zakażeń należy więc utrzymać także po odstawieniu leku z grupy A. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Inhibitory kinaz janusowych (np. barycytynib, upadacytynib, filgotynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku cytotoksycznego i inhibitora kinaz janusowych należy unikać tego połączenia i rozważyć wstrzymanie inhibitora JAK na czas ogólnoustrojowej chemioterapii.Jeśli przyjmujesz inhibitor JAK i masz zacząć leczenie mitomycyną lub bleomycyną, powiedz o tym obu lekarzom i nie odstawiaj ani nie wznawiaj leku bez ich decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz inhibitor JAK i masz zacząć leczenie mitomycyną lub bleomycyną, powiedz o tym obu lekarzom i nie odstawiaj ani nie wznawiaj leku bez ich decyzji.
Niektóre leki stosowane w leczeniu nowotworów, takie jak mitomycyna i bleomycyna, osłabiają odporność organizmu. Leki z grupy inhibitorów JAK, na przykład barycytynib, upadacytynib czy filgotynib, stosowane w chorobach zapalnych stawów, skóry lub jelit, również zmniejszają odporność. Przyjmowane razem mogą znacznie zwiększyć ryzyko poważnych zakażeń. Dlatego lekarz często zaleca przerwę w przyjmowaniu inhibitora JAK na czas chemioterapii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej lub białe naloty
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ból i obrzęk łydki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku cytotoksycznego i inhibitora kinaz janusowych należy unikać tego połączenia i rozważyć wstrzymanie inhibitora JAK na czas ogólnoustrojowej chemioterapii. Decyzję o kontynuacji barycytynibu, upadacytynibu, filgotynibu, deukrawacytynibu lub ritlecytynibu powinien podjąć onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym chorobę zapalną. Charakterystyki produktów leczniczych inhibitorów JAK nie zalecają łączenia ich z silnymi lekami immunosupresyjnymi, a leki cytotoksyczne należy traktować jako takie leki. Przy mitomycynie trzeba uwzględnić opóźniony spadek liczby krwinek, dlatego ponowne włączenie inhibitora JAK powinno nastąpić dopiero po odnowie szpiku. Gdy połączenie jest konieczne, należy regularnie kontrolować morfologię z rozmazem, szybko diagnozować i leczyć każde zakażenie oraz przerwać inhibitor JAK w razie ciężkiej infekcji lub istotnej neutropenii albo limfopenii. Mitomycyna podawana dopęcherzowo lub miejscowo oraz bleomycyna podawana doogniskowo w małych dawkach niosą znacznie mniejsze ryzyko.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest zwiększone ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń oraz nasilenia neutropenii, limfopenii i małopłytkowości. Ciężkie zakażenie u pacjenta w trakcie chemioterapii może wymagać hospitalizacji i opóźnić leczenie onkologiczne. Dodatkowo inhibitory kinaz janusowych wiążą się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i nowotworów, a ich stosowanie u pacjentów z czynną chorobą nowotworową wymaga szczególnie starannej oceny korzyści i ryzyka. Wspólne działanie dotyczy wszystkich leków obu grup, a brak opisu części par w bazach wynika z braku danych, a nie z braku ryzyka.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego obu grup. Mitomycyna hamuje czynność szpiku kostnego z opóźnionym i długo utrzymującym się spadkiem liczby leukocytów i płytek krwi. Bleomycyna słabiej hamuje szpik, ale jako lek cytotoksyczny osłabia odporność i uszkadza błony śluzowe. Inhibitory kinaz janusowych hamują przekazywanie sygnału cytokin, co zmniejsza liczbę i aktywność limfocytów, neutrofili i komórek NK. Łączne działanie zwiększa podatność na zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze, w tym oportunistyczne, oraz na reaktywację półpaśca i gruźlicy. Nie stwierdza się istotnej interakcji farmakokinetycznej, ponieważ leki obu grup nie wpływają w klinicznie ważnym stopniu na swój metabolizm ani wydalanie. Mechanizm dotyczy całej klasy inhibitorów kinaz janusowych, choć deukrawacytynib jako selektywny inhibitor TYK2 w mniejszym stopniu wpływa na parametry hematologiczne.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili, limfocytów i płytek krwi
- objawy zakażenia, w tym gorączka i zmiany skórne sugerujące półpaśca
- objawy ze strony układu oddechowego i czynność płuc przy leczeniu bleomycyną
- czynność nerek i parametry hemolizy przy leczeniu mitomycyną
- objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowa lub miejscowa (okulistyczna, doogniskowa)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Mitomycyna podawana dopęcherzowo lub stosowana miejscowo w chirurgii oka oraz bleomycyna podawana doogniskowo w małych dawkach osiągają niewielkie stężenia ogólnoustrojowe, dlatego ryzyko sumowania immunosupresji jest małe i zwykle nie wymaga przerywania inhibitora JAK. |
| Inhibitor JAK wstrzymany na czas chemioterapii i do odnowy szpikuodstep · inhibitory kinaz janusowych | ryzyko maleje | Wstrzymanie inhibitora JAK na czas ogólnoustrojowego leczenia cytotoksycznego i wznowienie go dopiero po normalizacji morfologii ogranicza ryzyko interakcji. Przy mitomycynie trzeba uwzględnić opóźniony spadek liczby krwinek. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, zakrzepicy i nowotworów związane z inhibitorami JAK jest większe, a odnowa szpiku po chemioterapii wolniejsza, dlatego połączenia należy szczególnie unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaNie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie ogólnoustrojowego leczenia mitomycyną lub bleomycyną ani w okresie odbudowy odporności po jego zakończeniu.Jeśli twoje dziecko jest lub było niedawno leczone mitomycyną lub bleomycyną, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego to leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli twoje dziecko jest lub było niedawno leczone mitomycyną lub bleomycyną, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego to leczenie.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, z którymi zdrowe dziecko łatwo sobie radzi. Leki przeciwnowotworowe, takie jak mitomycyna czy bleomycyna, osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wywołać u dziecka silniejszą lub dłuższą biegunkę. Szczepionka może też wtedy słabiej chronić przed zakażeniem. Dlatego w czasie leczenia i przez pewien czas po nim zwykle nie szczepi się dziecka tą szczepionką.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częste, wodniste stolce utrzymujące się dłużej niż dobę
- powtarzające się wymioty
- mniej mokrych pieluch, suche usta, płacz bez łez
- senność, apatia lub gorączka po szczepieniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie ogólnoustrojowego leczenia mitomycyną lub bleomycyną ani w okresie odbudowy odporności po jego zakończeniu. Szczepienie odracza się zwykle do co najmniej 3 miesięcy po zakończeniu chemioterapii, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe po ocenie stanu odporności. Szczepionka ma ścisłe granice wieku, więc odroczenie często oznacza rezygnację z tego szczepienia i konieczność ochrony dziecka przez higienę oraz szczepienie domowników. Gdy szczepienie już nastąpiło przed rozpoczęciem leczenia lub w jego trakcie, obserwuje się dziecko pod kątem biegunki i odwodnienia. Podanie mitomycyny lub bleomycyny wyłącznie miejscowo, na przykład dopęcherzowo, do oka lub do zmiany naczyniowej, wiąże się z mniejszym ryzykiem i wymaga indywidualnej oceny.
Skutek kliniczny
Możliwe jest przedłużone lub nasilone zakażenie wirusem szczepionkowym z biegunką, wymiotami i odwodnieniem. Wirus może być dłużej wydalany z kałem. Odpowiedź poszczepienna może być słabsza, więc dziecko może pozostać niechronione przed zakażeniem rotawirusowym. Ciężkie, przewlekłe zakażenia szczepionkowe opisywano u niemowląt z ciężkimi niedoborami odporności.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym dziecka. Mitomycyna i bleomycyna podawane ogólnie hamują odpowiedź immunologiczną, mitomycyna głównie przez supresję szpiku, a bleomycyna zwłaszcza w schematach wielolekowych. Osłabiony układ odpornościowy może nie ograniczyć namnażania wirusa szczepionkowego i nie wytworzyć ochronnej odpowiedzi. Mechanizm dotyczy wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- czas od zakończenia chemioterapii przed planowanym szczepieniem
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów i neutrofili
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia po szczepieniu
- wiek dziecka względem granic wiekowych schematu szczepienia
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (dopęcherzowo, do oka, do zmiany)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Podanie mitomycyny dopęcherzowo lub do oka albo bleomycyny bezpośrednio do zmiany naczyniowej daje niewielką ekspozycję ogólnoustrojową i zwykle nie powoduje istotnej immunosupresji. Decyzję o szczepieniu podejmuje się indywidualnie, z uwzględnieniem dawki i morfologii krwi. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiiinne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności żywe szczepionki można zwykle podać, o ile dziecko mieści się jeszcze w granicach wiekowych schematu szczepienia. |
| Górna granica wieku dla schematu szczepieniawiek · pacjent | inne zalecenie | Szczepionki przeciw rotawirusom podaje się wyłącznie w ściśle określonym oknie wiekowym. Jeśli odroczenie z powodu chemioterapii wykracza poza to okno, szczepienia nie rozpoczyna się ani nie kończy, a ochronę zapewnia się higieną i szczepieniem otoczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu cytotoksycznego antybiotyku przeciwnowotworowego i modulatora receptora S1P należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po ocenie korzyści i ryzyka, ze ścisłym monitorowaniem morfologii krwi i objawów zakażenia.Powiedz onkologowi i lekarzowi, który przepisał ci lek z grupy modulatorów S1P, że masz stosować oba leki, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i od razu zgłaszaj gorączkę lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi i lekarzowi, który przepisał ci lek z grupy modulatorów S1P, że masz stosować oba leki, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i od razu zgłaszaj gorączkę lub inne objawy zakażenia.
Leki na stwardnienie rozsiane lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, takie jak siponimod i etrasymod, obniżają liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe, takie jak mitomycyna i bleomycyna, również osłabiają odporność. Razem mogą zwiększać ryzyko poważnych zakażeń, a także problemów z płucami. Dlatego lekarze często wstrzymują jeden z tych leków albo częściej sprawdzają wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub objawy przeziębienia, które nie mijają
- nowa duszność lub suchy, uporczywy kaszel
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- silny ból głowy ze sztywnością karku, splątanie lub zaburzenia widzenia
- pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy infekcji
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu cytotoksycznego antybiotyku przeciwnowotworowego i modulatora receptora S1P należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po ocenie korzyści i ryzyka, ze ścisłym monitorowaniem morfologii krwi i objawów zakażenia. Decyzję o wstrzymaniu siponimodu lub etrasymodu na czas chemioterapii z mitomycyną lub bleomycyną powinni wspólnie podjąć onkolog oraz neurolog lub gastroenterolog. Działanie modulatora S1P na limfocyty utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu, dlatego ryzyko sumowania się immunosupresji trwa do powrotu liczby limfocytów do normy. Przy włączaniu modulatora S1P po zakończonej chemioterapii należy upewnić się, że szpik się zregenerował, i uwzględnić długotrwałe działanie leków cytotoksycznych. Przy bleomycynie i mitomycynie warto dodatkowo kontrolować czynność płuc.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń (bakteryjnych, wirusowych, w tym reaktywacji wirusa ospy wietrznej i półpaśca, oraz grzybiczych, np. kryptokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych), pogłębienie limfopenii i neutropenii oraz możliwe nasilenie toksyczności płucnej.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i obniżają ich liczbę we krwi obwodowej. Cytotoksyczne antybiotyki przeciwnowotworowe uszkadzają dzielące się komórki, w tym komórki szpiku, i osłabiają odporność komórkową. Oba efekty sumują się i pogłębiają immunosupresję. Dodatkowo bleomycyna i mitomycyna mogą uszkadzać płuca, a modulatory S1P mogą obniżać parametry czynności płuc, co teoretycznie zwiększa ryzyko powikłań płucnych. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego, bo mitomycyna i bleomycyna nie hamują ani nie indukują enzymów metabolizujących siponimod i etrasymod. Jest to efekt wspólny dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów) przed każdym cyklem chemioterapii
- objawy zakażenia, w tym półpaśca i zakażeń oportunistycznych
- objawy neurologiczne sugerujące kryptokokowe zapalenie opon lub PML
- czynność płuc (spirometria, DLCO) i objawy ze strony układu oddechowego przy bleomycynie i mitomycynie
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (mitomycyna dopęcherzowo lub w chirurgii oka, bleomycyna doogniskowo)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Przy podaniu miejscowym wchłanianie do krwi jest niewielkie i sumowanie immunosupresji jest mało prawdopodobne. Przy uszkodzonej błonie śluzowej pęcherza warto zachować czujność w kierunku zakażeń. |
| Do powrotu liczby limfocytów do normy po odstawieniu modulatora S1Podstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | inne zalecenie | Po odstawieniu siponimodu lub etrasymodu limfopenia ustępuje stopniowo, dlatego przed rozpoczęciem chemioterapii warto potwierdzić powrót liczby limfocytów w morfologii. |
| Modulator S1P włączany po zakończonej chemioterapiikolejność włączenia · inne antybiotyki cytotoksyczne | inne zalecenie | Przed włączeniem modulatora S1P po leczeniu cytotoksycznym należy upewnić się, że szpik się zregenerował, i uwzględnić długotrwałe działanie immunosupresyjne leków przeciwnowotworowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Chelatory żelaza (np. deferazyroks, deferypron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza o działaniu mielotoksycznym i mitomycyny lub bleomycyny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle kontrolować morfologię z rozmazem.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać mitomycynę lub bleomycynę, powiedz o tym obu lekarzom, regularnie badaj krew i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać mitomycynę lub bleomycynę, powiedz o tym obu lekarzom, regularnie badaj krew i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, a rzadziej deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek chroniących przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe, takie jak mitomycyna, działają podobnie. Gdy stosujesz je razem, ryzyko groźnych zakażeń rośnie. Deferoksamina nie działa w ten sposób na krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- łatwe siniaczenie lub krwawienia z nosa i dziąseł
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza o działaniu mielotoksycznym i mitomycyny lub bleomycyny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle kontrolować morfologię z rozmazem. Deferypronu nie zaleca się łączyć z lekami powodującymi neutropenię, dlatego na czas chemioterapii zwykle się go odstawia i zamienia na deferoksaminę. Jeśli deferypron jest kontynuowany, liczbę neutrofili kontroluje się co najmniej raz w tygodniu, a przy neutropenii natychmiast przerywa się jego podawanie. Przy deferazyroksie w skojarzeniu z mitomycyną należy kontrolować morfologię oraz kreatyninę i białkomocz, a przy narastających cytopeniach lub pogorszeniu czynności nerek rozważyć przerwę w chelatacji. Deferoksamina nie wymaga zmiany postępowania z powodu tej interakcji.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z zakażeniami, w tym posocznicą, a także małopłytkowość. Przy połączeniu deferazyroksu z mitomycyną możliwe jest dodatkowo pogorszenie czynności nerek. Nadir mielosupresji po mitomycynie występuje późno, dlatego powikłania mogą pojawić się po kilku tygodniach od podania cytostatyku.
Mechanizm
Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie. Mitomycyna działa silnie i z opóźnieniem mielosupresyjnie. Toksyczne działanie na szpik sumuje się, co zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i zakażeń. Deferazyroks i mitomycyna mogą ponadto uszkadzać nerki, więc przy tym połączeniu sumuje się także nefrotoksyczność. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili – co najmniej raz w tygodniu przy deferypronie
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- stężenie kreatyniny i białkomocz przy deferazyroksie z mitomycyną
- kontynuacja kontroli przez kilka tygodni po podaniu mitomycyny ze względu na późny nadir
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowa (mitomycyna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Po podaniu dopęcherzowym mitomycyna wchłania się do krwi w minimalnym stopniu i nie powoduje istotnej mielosupresji, więc addycyjna toksyczność szpikowa z chelatorem żelaza jest mało prawdopodobna. |
| Miejscowa (mitomycyna w okulistyce, bleomycyna doogniskowo)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Miejscowe zastosowanie mitomycyny w chirurgii oka oraz doogniskowe podanie bleomycyny daje znikomą ekspozycję ogólnoustrojową i nie wymaga zmiany postępowania z chelatorem żelaza. |
| Kilka tygodni po podaniu mitomycynyczas leczenia · inne antybiotyki cytotoksyczne | inne zalecenie | Nadir mielosupresji po mitomycynie występuje późno, dlatego kontrolę neutrofili i ewentualną przerwę w deferypronie należy utrzymać przez kilka tygodni po ostatniej dawce cytostatyku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Analogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna) klasaPrzy jednoczesnym lub kolejnym stosowaniu analogu puryn i mitomycyny albo bleomycyny trzeba ściśle monitorować morfologię krwi, czynność płuc i nerek oraz objawy zakażenia, a dawki i odstępy między kursami ustala onkolog lub hematolog.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów puryn oraz mitomycynę lub bleomycynę, wykonuj wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, duszność, kaszel lub nietypowe krwawienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów puryn oraz mitomycynę lub bleomycynę, wykonuj wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, duszność, kaszel lub nietypowe krwawienia.
Leki przeciwnowotworowe z grupy analogów puryn, na przykład merkaptopuryna, tioguanina, fludarabina czy kladrybina, oraz mitomycyna i bleomycyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Gdy stosujesz je razem lub po kolei, to działanie się sumuje. Łatwiej wtedy o ciężkie zakażenia i krwawienia, a bleomycyna i fludarabina mogą też uszkadzać płuca. Lekarz zwykle dostosowuje dawki i często zleca badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- duszność, suchy kaszel, ból w klatce piersiowej
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- nasilone zmęczenie, bladość
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu, obrzęki
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub kolejnym stosowaniu analogu puryn i mitomycyny albo bleomycyny trzeba ściśle monitorować morfologię krwi, czynność płuc i nerek oraz objawy zakażenia, a dawki i odstępy między kursami ustala onkolog lub hematolog. Przed każdym kursem należy ocenić, czy szpik się zregenerował, i w razie potrzeby odroczyć leczenie lub zmniejszyć dawki. U chorych otrzymujących kladrybinę, fludarabinę lub klofarabinę dawki dostosowuje się do czynności nerek, co ma szczególne znaczenie po mitomycynie. Przy bleomycynie i fludarabinie należy zwracać szczególną uwagę na objawy płucne i rozważyć badanie czynnościowe płuc. Analogi puryn wymagają profilaktyki zakażeń oportunistycznych według przyjętego schematu oraz napromieniania przetaczanych składników krwi. U chorych leczonych merkaptopuryną lub tioguaniną warto uwzględnić aktywność TPMT i NUDT15, bo ich niedobór nasila mielosupresję.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest nasilona i przedłużona mielosupresja: neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość. Towarzyszy jej zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i oportunistycznych oraz krwawień. Możliwe jest addycyjne uszkodzenie płuc z dusznością, kaszlem i spadkiem wydolności oddechowej, a przy mitomycynie także uszkodzenie nerek i mikroangiopatia zakrzepowa.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup i ma charakter farmakodynamiczny. Polega na sumowaniu się działań toksycznych, a nie na zmianie stężeń leków. Analogi puryn (klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna, fludarabina, tioguanina, nelarabina) silnie hamują czynność szpiku i powodują długotrwałą limfopenię. Mitomycyna również hamuje szpik, często z opóźnieniem i kumulacyjnie, a ponadto może uszkadzać płuca i nerki oraz wywołać zespół hemolityczno-mocznicowy. Bleomycyna słabiej hamuje szpik, ale jej główną toksycznością jest uszkodzenie płuc (zapalenie śródmiąższowe i włóknienie). Nakłada się to na immunosupresję wywołaną analogami puryn i na ich własną toksyczność płucną, zwłaszcza fludarabiny i kladrybiny. Kladrybina, fludarabina i klofarabina są wydalane głównie przez nerki, podobnie jak bleomycyna. Niewydolność nerek wywołana przez mitomycynę może więc dodatkowo zwiększać ekspozycję na te leki.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym kursem i w okresie spodziewanego nadiru
- kreatynina i eGFR
- objawy zakażenia, temperatura ciała
- objawy płucne, saturacja, w razie potrzeby spirometria z DLCO i badanie obrazowe klatki piersiowej
- objawy krwawienia
- przy mitomycynie parametry hemolizy (LDH, schistocyty, haptoglobina) i ciśnienie tętnicze
- przy merkaptopurynie i tioguaninie próby wątrobowe
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowo lub miejscowo (mitomycyna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Mitomycyna podana dopęcherzowo lub miejscowo, na przykład w okulistyce, wchłania się w minimalnym stopniu, więc addycyjna mielosupresja jest mało prawdopodobna. Ostrożność zachowuje się przy uszkodzonej błonie śluzowej pęcherza, gdy wchłanianie rośnie. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy zaburzonej czynności nerek wzrasta ekspozycja na kladrybinę, fludarabinę, klofarabinę i bleomycynę, co nasila mielosupresję i toksyczność płucną. Niezbędna jest redukcja dawek i częstsza kontrola kreatyniny, szczególnie po mitomycynie. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsza jest toksyczność płucna bleomycyny oraz ciężka i przedłużona mielosupresja po analogach puryn, co wymaga ostrożniejszego dawkowania i ścisłego monitorowania. |
| Duża dawka skumulowanadawka · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko rośnie | Toksyczność płucna bleomycyny oraz toksyczność szpikowa i nerkowa mitomycyny narastają wraz z dawką skumulowaną. Należy prowadzić jej rejestr i uwzględniać go przy łączeniu z analogami puryn. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (np. olanzapina, kwetiapina, asenapina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z tej grupy i przeciwnowotworowego antybiotyku cytotoksycznego kontroluj morfologię krwi z rozmazem częściej niż przy każdym z leków osobno i każdą gorączkę traktuj jako możliwą neutropenię.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz dostawać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, pilnuj zleconych badań krwi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz dostawać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, pilnuj zleconych badań krwi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak klozapina, olanzapina czy kwetiapina, mogą rzadko obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki stosowane w chemioterapii, na przykład mitomycyna, działają podobnie, ale znacznie silniej. Przyjmowane razem mogą tak bardzo osłabić odporność, że nawet zwykła infekcja stanie się groźna. Największe ryzyko dotyczy klozapiny, dlatego lekarze mogą zdecydować o zmianie tego leku przed chemioterapią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie jak przy grypie
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
- pieczenie przy oddawaniu moczu lub kaszel z gorączką
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z tej grupy i przeciwnowotworowego antybiotyku cytotoksycznego kontroluj morfologię krwi z rozmazem częściej niż przy każdym z leków osobno i każdą gorączkę traktuj jako możliwą neutropenię. Olanzapinę, kwetiapinę, asenapinę i loksapinę można kontynuować, a przy spadku liczby neutrofilów rozważ ich odstawienie lub zamianę. Klozapiny nie łączy się z mitomycyną, dlatego przed chemioterapią psychiatra z onkologiem powinni zdecydować o zmianie neuroleptyku albo o ścisłym nadzorze hematologicznym, jeśli klozapiny nie da się zastąpić. Nie rozpoczynaj klozapiny w trakcie chemioterapii mielosupresyjnej. Przy bleomycynie ryzyko hematologiczne jest mniejsze, ale u chorych na klozapinie nadal obowiązuje regularna kontrola morfologii.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko głębokiej neutropenii lub agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i posocznicy. Gorączka po klozapinie może dodatkowo maskować lub naśladować gorączkę neutropeniczną. Ryzyko jest największe przy połączeniu klozapiny z mitomycyną, a najmniejsze przy połączeniu olanzapiny, kwetiapiny, asenapiny lub loksapiny z bleomycyną.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny. Mitomycyna działa mielosupresyjnie z opóźnionym i kumulującym się spadkiem liczby leukocytów i płytek krwi. Neuroleptyki z tej grupy mogą rzadko wywoływać leukopenię i neutropenię, a klozapina także agranulocytozę o podłożu immunologicznym i toksycznym. Oba działania sumują się na poziomie szpiku. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- objawy ze strony jamy ustnej i gardła (owrzodzenia, ból gardła)
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowa lub miejscowa (okulistyczna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | interakcja nie dotyczy | Mitomycyna podawana dopęcherzowo lub miejscowo podczas zabiegów okulistycznych wchłania się do krążenia w minimalnym stopniu i nie wywołuje istotnej mielosupresji, więc interakcja nie ma znaczenia klinicznego. |
| Rozpoczęcie klozapiny w trakcie chemioterapiikolejność włączenia · neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny | ryzyko rośnie | Ryzyko agranulocytozy po klozapinie jest największe w pierwszych miesiącach leczenia, dlatego nie należy włączać klozapiny u chorego otrzymującego mielosupresyjną chemioterapię. |
| Kolejne cykle mitomycynyczas leczenia · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko rośnie | Mielosupresja po mitomycynie jest opóźniona i kumuluje się z kolejnymi cyklami, dlatego kontrolę morfologii trzeba prowadzić przez cały okres leczenia i jeszcze kilka tygodni po ostatniej dawce. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Niekorzystna interakcjaMitomycyna+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu pirymidyn i mitomycyny lub bleomycyny leczenie prowadzi się wyłącznie według ustalonego schematu onkologicznego, z oceną morfologii krwi, czynności nerek i objawów ze strony płuc przed każdym cyklem.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów pirymidyn razem z mitomycyną lub bleomycyną, wykonuj wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, duszność, kaszel, krwawienia albo wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów pirymidyn razem z mitomycyną lub bleomycyną, wykonuj wszystkie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, duszność, kaszel, krwawienia albo wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu.
Leki z grupy analogów pirymidyn, takie jak kapecytabina, fluorouracyl czy gemcytabina, oraz mitomycyna i bleomycyna to leki przeciwnowotworowe, które często podaje się razem w zaplanowanym leczeniu. Każdy z nich może osłabiać szpik kostny, podrażniać jamę ustną i jelita, a niektóre uszkadzają płuca lub nerki. Gdy działają razem, te działania niepożądane mogą być silniejsze, dlatego lekarz regularnie zleca badania krwi i sprawdza, jak się czujesz. Nie oznacza to, że leczenie jest błędem, tylko że wymaga uważnej kontroli.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- duszność, suchy kaszel, ból w klatce piersiowej
- wyraźne zmniejszenie ilości moczu, obrzęki, ciemny mocz
- silne osłabienie i bladość skóry
- nasilona biegunka lub wymioty, które nie ustępują
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie i picie
- zaczerwienienie, ból lub pęcherze na dłoniach i stopach
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu pirymidyn i mitomycyny lub bleomycyny leczenie prowadzi się wyłącznie według ustalonego schematu onkologicznego, z oceną morfologii krwi, czynności nerek i objawów ze strony płuc przed każdym cyklem. Dawki obu leków dobiera się do wyników badań i tolerancji poprzednich cykli, a przy głębokiej mielosupresji odracza się kolejny cykl lub zmniejsza dawkę. Przy mitomycynie z fluorouracylem, kapecytabiną lub gemcytabiną należy pamiętać o opóźnionym i kumulacyjnym działaniu mitomycyny na szpik oraz o ryzyku zespołu hemolityczno-mocznicowego, który wymaga natychmiastowego odstawienia mitomycyny. Gemcytabiny nie łączy się rutynowo z bleomycyną ze względu na sumowanie toksyczności płucnej. Przy pojawieniu się duszności, suchego kaszlu lub nowych zmian w obrazie płuc odstawia się bleomycynę i diagnozuje zapalenie płuc. U pacjentów leczonych bleomycyną unika się niepotrzebnej tlenoterapii wysokimi stężeniami tlenu. Przy jednoczesnej radioterapii należy spodziewać się nasilonego odczynu popromiennego skóry i błon śluzowych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich działań niepożądanych, które mogą zagrażać życiu. Najczęściej jest to głęboka i przedłużona neutropenia oraz małopłytkowość z ryzykiem zakażeń i krwawień, szczególnie gdy w skojarzeniu jest mitomycyna. Możliwe jest nasilone zapalenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z biegunką i odwodnieniem. Rzadziej, ale groźnie, występuje zespół hemolityczno-mocznicowy z niedokrwistością hemolityczną, małopłytkowością i ostrą niewydolnością nerek, opisywany zwłaszcza przy fluorouracylu lub gemcytabinie z mitomycyną. Przy skojarzeniu z bleomycyną, a zwłaszcza gemcytabiny z bleomycyną, rośnie ryzyko śródmiąższowego zapalenia i włóknienia płuc. Połączenia te są jednocześnie elementem uznanych schematów leczenia, na przykład fluorouracylu lub kapecytabiny z mitomycyną w chemioradioterapii raka kanału odbytu, dlatego zwykle nie unika się ich, lecz prowadzi pod ścisłą kontrolą.
Mechanizm
Między analogami pirymidyn a mitomycyną lub bleomycyną nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej. Problemem jest nakładanie się działań toksycznych na te same narządy, czyli addycja farmakodynamiczna. Analogi pirymidyn hamują syntezę DNA i uszkadzają szybko dzielące się komórki szpiku oraz błon śluzowych. Mitomycyna działa podobnie i dodatkowo silnie, z opóźnieniem i kumulacyjnie hamuje czynność szpiku. Mitomycyna, gemcytabina i rzadziej fluorouracyl mogą uszkadzać śródbłonek naczyń i wywoływać mikroangiopatię zakrzepową z zespołem hemolityczno-mocznicowym. Bleomycyna słabo hamuje szpik, ale uszkadza płuca, skórę i błony śluzowe. Gemcytabina i mitomycyna również mogą wywołać zapalenie płuc, więc ryzyko toksyczności płucnej się sumuje. Analogi pirymidyn i mitomycyna uwrażliwiają tkanki na promieniowanie, co nasila odczyn popromienny przy jednoczesnej radioterapii. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, a różni się jedynie narząd dominującej toksyczności zależnie od konkretnej pary.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek przed każdym cyklem oraz w okresie spodziewanego nadiru
- stężenie kreatyniny i eGFR
- w razie podejrzenia mikroangiopatii: LDH, haptoglobina, bilirubina, schistocyty w rozmazie, badanie moczu
- ciśnienie tętnicze
- objawy ze strony płuc: duszność, kaszel, osłuchiwanie, saturacja, w razie wskazań badanie obrazowe i spirometria z oceną DLCO przy bleomycynie
- biegunka, zapalenie jamy ustnej, nawodnienie i elektrolity
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- zmiany skórne, w tym zespół ręka–stopa przy kapecytabinie i fluorouracylu
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowa (mitomycyna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Mitomycyna podawana dopęcherzowo wchłania się do krążenia w minimalnym stopniu, więc addycja mielotoksyczności i ryzyko mikroangiopatii z analogiem pirymidyn podawanym ogólnie są mało prawdopodobne. Ostrożność zachowuje się przy uszkodzonej błonie śluzowej pęcherza, np. bezpośrednio po resekcji. |
| Miejscowa okulistyczna (mitomycyna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | interakcja nie dotyczy | Mitomycyna stosowana miejscowo w okulistyce, np. podczas operacji przeciwjaskrowych, nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla tej interakcji. |
| Doguzowa lub sklerotyzująca (bleomycyna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Bleomycyna podawana doguzowo lub w skleroterapii zmian naczyniowych daje mniejszą ekspozycję ogólną, ale przy powtarzanych zabiegach dawka kumuluje się i ryzyko toksyczności płucnej nie znika. |
| Krem na skórę (fluorouracyl)postać · analogi pirymidyn | interakcja nie dotyczy | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę wchłania się w niewielkim stopniu i nie powoduje addycji toksyczności ogólnoustrojowej z mitomycyną ani bleomycyną. |
| Wysoka dawka skumulowanadawka · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko rośnie | Ryzyko toksyczności płucnej bleomycyny oraz mielosupresji i zespołu hemolityczno-mocznicowego po mitomycynie rośnie wraz z dawką skumulowaną. Przed każdym cyklem należy znać łączną dotychczas podaną dawkę. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Bleomycyna i kapecytabina są wydalane przez nerki, a mitomycyna i gemcytabina mogą dodatkowo uszkadzać nerki przez mikroangiopatię. Przy obniżonym eGFR rośnie ekspozycja i ryzyko ciężkiej toksyczności, co wymaga modyfikacji dawek lub zmiany schematu. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ciężka mielosupresja, odwodnienie przy biegunce oraz toksyczność płucna bleomycyny, zwłaszcza przy współistniejącej chorobie płuc i paleniu tytoniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Interakcja o niejasnym znaczeniu1
Interakcja o niejasnym znaczeniuMitomycyna+ TokoferolSuplementację witaminą E w trakcie leczenia mitomycyną podanej ogólnie najlepiej odłożyć do zakończenia chemioterapii, chyba że onkolog zdecyduje inaczej.Nie zaczynaj przyjmować witaminy E w trakcie chemioterapii bez zgody onkologa, a jeśli już ją bierzesz, powiedz mu o tym.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Nie zaczynaj przyjmować witaminy E w trakcie chemioterapii bez zgody onkologa, a jeśli już ją bierzesz, powiedz mu o tym.
Witamina E działa jak przeciwutleniacz i teoretycznie może trochę osłabiać działanie mitomycyny na komórki nowotworowe. Dodatkowo witamina E może utrudniać krzepnięcie krwi, a mitomycyna obniża liczbę płytek krwi, więc razem mogą zwiększać skłonność do krwawień. Badania nie dają tu jednoznacznej odpowiedzi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- łatwe powstawanie siniaków
- drobne czerwone kropki na skórze
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub czarne stolce
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Suplementację witaminą E w trakcie leczenia mitomycyną podanej ogólnie najlepiej odłożyć do zakończenia chemioterapii, chyba że onkolog zdecyduje inaczej. Jeżeli pacjent przyjmuje witaminę E, onkolog powinien o tym wiedzieć, a w okresie spadku płytek krwi warto zwrócić uwagę na objawy krwawienia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niedoborem witaminy K oraz przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.
Skutek kliniczny
Możliwe jest teoretyczne osłabienie skuteczności przeciwnowotworowej mitomycyny oraz zwiększona skłonność do krwawień w okresie spadku płytek krwi po chemioterapii. Wyniki badań nad przyjmowaniem przeciwutleniaczy w trakcie chemioterapii są sprzeczne i nie potwierdzają jednoznacznie ani szkody, ani korzyści.
Mechanizm
Mitomycyna po aktywacji redukcyjnej w komórce alkiluje DNA i generuje reaktywne formy tlenu, a tokoferol jako przeciwutleniacz teoretycznie mógłby ograniczać tę część działania cytotoksycznego. Drugi możliwy mechanizm dotyczy krzepnięcia. Witamina E może działać antagonistycznie do witaminy K[1]. Mitomycyna działa mielotoksycznie i może wywołać małopłytkowość, a skazy krwotoczne i małopłytkowość wykluczają jej podanie ogólne[2]. Oba efekty mogą się sumować w kierunku większej skłonności do krwawień.
Monitorować
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy krwawienia (siniaki, wybroczyny, krwawienie z dziąseł lub nosa)
Kiedy ocena się zmienia
| Do pęcherza moczowegodroga podania · mitomycyna | ryzyko maleje | Po podaniu do pęcherza moczowego wchłanianie ogólnoustrojowe mitomycyny jest niewielkie, więc ryzyko mielosupresji i ewentualnego osłabienia działania przez przeciwutleniacz jest małe. |
| Duże dawki suplementacyjnedawka · tokoferol | ryzyko rośnie | Antagonizm wobec witaminy K i potencjalny wpływ na skuteczność cytostatyku są bardziej prawdopodobne przy dużych dawkach witaminy E niż przy ilościach zawartych w diecie lub preparatach wielowitaminowych. |
| Niedobór witaminy K lub leki przeciwzakrzepowekolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Niedobór witaminy K wyklucza stosowanie witaminy E ze względu na ryzyko krwawień, a w połączeniu z małopłytkowością po mitomycynie ryzyko to dodatkowo rośnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitaminum E Medana 400 mg, kapsułki elastyczne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitaminum-e-medana-100247909/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
Alkohol
Brak opisu połączenia z alkoholem w bazie.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.