Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Cyklofosfamid / Cyklofosfamid i kamizestrant

Cyklofosfamid i kamizestrant

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Należy unikać łączenia kamizestrantu z cyklofosfamidem, a jeśli jednoczesne leczenie jest konieczne, wymaga ono indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez onkologa.

Powiedz lekarzowi onkologowi, że przyjmujesz oba leki albo niedawno odstawiłaś lub odstawiłeś kamizestrant, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.

Niekorzystna interakcjaCyklofosfamid+ KamizestrantNależy unikać łączenia kamizestrantu z cyklofosfamidem, a jeśli jednoczesne leczenie jest konieczne, wymaga ono indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez onkologa.Powiedz lekarzowi onkologowi, że przyjmujesz oba leki albo niedawno odstawiłaś lub odstawiłeś kamizestrant, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi onkologowi, że przyjmujesz oba leki albo niedawno odstawiłaś lub odstawiłeś kamizestrant, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.

Kamizestrant może utrudniać przekształcenie cyklofosfamidu w organizmie w jego aktywną postać. Przez to cyklofosfamid może działać słabiej niż powinien. Wpływ ten może się utrzymywać jeszcze przez jakiś czas po odstawieniu kamizestrantu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
  • krew w moczu albo ból przy oddawaniu moczu
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • nowe lub nasilające się objawy choroby, z powodu której się leczysz
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia kamizestrantu z cyklofosfamidem, a jeśli jednoczesne leczenie jest konieczne, wymaga ono indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez onkologa. Cyklofosfamid należy do substratów CYP2B6, których stosowanie z kamizestrantem jest ograniczone, podczas gdy pozostałe substraty CYP2B6 są dozwolone jedynie z ostrożnością i ścisłym monitorowaniem[1]. Pacjentów leczonych cyklofosfamidem i lekami zmniejszającymi jego aktywację należy monitorować pod kątem spadku skuteczności terapeutycznej i potrzeby dostosowania dawki[2]. Przy planowaniu cyklofosfamidu po odstawieniu kamizestrantu trzeba uwzględnić, że zahamowanie CYP2C9 i CYP2C19 utrzymuje się do czasu odtworzenia enzymów[1].

Skutek kliniczny

Słabsza aktywacja cyklofosfamidu może zmniejszyć skuteczność leczenia przeciwnowotworowego lub immunosupresyjnego[2]. Kliniczna wielkość tego efektu dla tej pary nie została określona w badaniach in vivo.

Mechanizm

Cyklofosfamid jest prolekiem, który działa dopiero po przekształceniu w wątrobie przez enzymy cytochromu P450, głównie CYP2B6, a także CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4. Kamizestrant odwracalnie hamuje CYP2B6 i CYP3A4/5 oraz silnie i nieodwracalnie, w sposób zależny od czasu, hamuje CYP2C9 i CYP2C19[1]. Zahamowanie CYP2C9 i CYP2C19 utrzymuje się do czasu ponownej syntezy enzymów[1]. W efekcie kamizestrant może zmniejszać aktywację cyklofosfamidu i zmieniać proporcje jego metabolitów.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Kamizestrant – inhibitor CYP2B6[3], cyklofosfamid – substrat CYP2B6[4]
  • Kamizestrant – słaby induktor CYP2B6[3], cyklofosfamid – substrat CYP2B6[4]
  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[4], substrat CYP2B6[4]
  • Kamizestrant: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2B6[3], silny inhibitor CYP2C19[3], silny inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor P-gp[3], słaby inhibitor UGT1A1[3], słaby inhibitor UGT2B7[3], słaby induktor CYP1A2[3], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • odpowiedź na leczenie cyklofosfamidem (skuteczność przeciwnowotworowa lub immunosupresyjna)
  • morfologia krwi z rozmazem
  • objawy toksyczności cyklofosfamidu (zakażenia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, krwiomocz)

Bezpieczniejsze alternatywy

fulwestrant

Kiedy ocena się zmienia

Kamizestrant odstawiony niedawnoodstep · kamizestrantinne zalecenieZahamowanie CYP2C9 i CYP2C19 przez kamizestrant jest nieodwracalne i ustępuje dopiero po ponownej syntezie enzymów, dlatego interakcję należy brać pod uwagę także przy rozpoczynaniu cyklofosfamidu wkrótce po odstawieniu kamizestrantu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuCyklofosfamida alkoholZalecaj pacjentowi ograniczenie alkoholu na czas leczenia, a najlepiej unikanie go w dniach podania cyklofosfamidu i w okresie nasilonych nudności.Ogranicz alkohol w trakcie leczenia, a najlepiej nie pij go w dniach przyjmowania leku, i zgłoś lekarzowi uporczywe wymioty.szybki (godziny)opisy przypadków

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Ogranicz alkohol w trakcie leczenia, a najlepiej nie pij go w dniach przyjmowania leku, i zgłoś lekarzowi uporczywe wymioty.

Podczas leczenia cyklofosfamidem lepiej ograniczyć alkohol. U niektórych osób alkohol nasila nudności i wymioty, które ten lek i tak może wywoływać. Całkowity zakaz nie wynika z ulotki, ale każdy kieliszek może pogorszyć samopoczucie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne lub długotrwałe nudności i wymioty
  • brak możliwości utrzymania w żołądku leku lub płynów
  • objawy odwodnienia, takie jak silne pragnienie, bardzo ciemny mocz i zawroty głowy
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Zalecaj pacjentowi ograniczenie alkoholu na czas leczenia, a najlepiej unikanie go w dniach podania cyklofosfamidu i w okresie nasilonych nudności. Nie jest to połączenie przeciwwskazane, ale ChPL ostrzega przed nasileniem wymiotów, a skuteczność leczenia onkologicznego ma pierwszeństwo przed wygodą pacjenta.[1] Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, poinformuj go o możliwym nasileniu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i o konieczności zgłaszania uporczywych wymiotów lekarzowi prowadzącemu.

Skutek kliniczny

Alkohol może u części pacjentów nasilać nudności i wymioty wywołane cyklofosfamidem.[1] Silniejsze wymioty zwiększają ryzyko odwodnienia i utrudniają przyjmowanie leków doustnych. Potencjalne osłabienie skuteczności przeciwnowotworowej opisano tylko w badaniach na zwierzętach.

Mechanizm

Mechanizm nasilenia nudności i wymiotów nie jest wyjaśniony. W tekście ChPL pojawia się wyłącznie obserwacja kliniczna, że alkohol może nasilać te objawy u niektórych pacjentów.[1] Nudności i wymioty są też częstymi działaniami niepożądanymi samego cyklofosfamidu, więc możliwe jest sumowanie się działań na układ pokarmowy. Dla badań na zwierzętach z nowotworami ChPL podaje zmniejszone działanie przeciwnowotworowe cyklofosfamidu przy jednoczesnym podaniu etanolu i małych dawek cyklofosfamidu doustnie.[1] Nie wiadomo, czy ma to znaczenie u ludzi.

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[2], substrat CYP2B6[2]

Monitorować

  • nasilenie nudności i wymiotów oraz skuteczność leczenia przeciwwymiotnego
  • objawy odwodnienia przy uporczywych wymiotach
  • stosowanie się do schematu przyjmowania cyklofosfamidu u pacjentów z wymiotami

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieKamizestranta alkoholOkazjonalne, umiarkowane spożycie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia kamizestrantem.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale ograniczaj go i nie upijaj się, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale ograniczaj go i nie upijaj się, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.

Ten lek nie wchodzi w ważną interakcję z alkoholem. Wypicie niewielkiej ilości alkoholu od czasu do czasu nie powinno osłabić jego działania ani wywołać groźnych objawów. Alkohol sprzyja jednak rozwojowi raka piersi, dlatego warto pić go jak najmniej. Duże ilości alkoholu mogą też nasilić zmęczenie i obciążyć serce oraz wątrobę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • bardzo silne zmęczenie
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Okazjonalne, umiarkowane spożycie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia kamizestrantem. Ze względu na chorobę podstawową warto zalecić ograniczenie alkoholu do minimum, a przy leczeniu skojarzonym z rybocyklibem odradzać picie dużych ilości alkoholu i upijanie się.

Skutek kliniczny

Przy umiarkowanym spożyciu alkoholu nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków interakcji. Picie dużych ilości alkoholu może nasilać zmęczenie, sprzyjać zaburzeniom elektrolitowym i arytmiom oraz obciążać wątrobę, co u pacjentki leczonej skojarzeniem z inhibitorem CDK4/6 może utrudniać ocenę działań niepożądanych. Niezależnie od interakcji alkohol jest uznanym czynnikiem ryzyka raka piersi.

Mechanizm

Nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej między kamizestrantem a etanolem. ChPL kamizestrantu nie wymienia alkoholu etylowego ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Kamizestrant jest substratem CYP3A4/5 i P-gp oraz hamuje CYP3A4/5, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19, P-gp, BCRP i OATP1B1[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc nie należy oczekiwać, że kamizestrant zmieni jego eliminację ani że okazjonalne picie alkoholu istotnie zmieni ekspozycję na kamizestrant. Alkohol poliwinylowy w otoczce tabletki jest substancją pomocniczą i nie jest etanolem[1]. Możliwe jest jedynie teoretyczne, addycyjne nasilenie zmęczenia i zaburzeń samopoczucia, a przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu także niekorzystny wpływ na czynność wątroby, elektrolity i rytm serca, co ma znaczenie zwłaszcza w skojarzeniu z rybocyklibem, przy którym ChPL kamizestrantu opisuje wydłużenie QTc i torsade de pointes[1].

Metabolizm i transportery

  • Kamizestrant: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP2B6[2], silny inhibitor CYP2C19[2], silny inhibitor CYP2C9[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor P-gp[2], słaby inhibitor UGT1A1[2], słaby inhibitor UGT2B7[2], słaby induktor CYP1A2[2], słaby induktor CYP2B6[2], słaby induktor CYP3A4[2], substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • objawy kołatania serca, zawrotów głowy lub omdleń u pacjentek pijących większe ilości alkoholu, zwłaszcza przy skojarzeniu z rybocyklibem
  • próby wątrobowe i elektrolity u osób regularnie nadużywających alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości alkoholu jednorazowo (upijanie się)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieUpijanie się może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych i arytmii, co ma znaczenie u pacjentek leczonych kamizestrantem w skojarzeniu z rybocyklibem, przy którym ChPL opisuje wydłużenie QTc i torsade de pointes. Należy odradzać takie spożycie.
Regularne, przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu obciąża wątrobę i sprzyja zaburzeniom elektrolitowym, co utrudnia ocenę tolerancji leczenia skojarzonego. Warto kontrolować próby wątrobowe i elektrolity oraz zaproponować wsparcie w ograniczeniu picia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etcamah-100543170/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 349

Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.

Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
  • kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
  • bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
  • nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • żółte zabarwienie skóry lub oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.

Mechanizm

Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
  • objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
  • nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
  • aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
  • markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
  • stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowegointerakcja nie dotyczyChlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją.
Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowegoryzyko rośnieWcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku.
Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zalecenieTeriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów.
Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowegoryzyko rośnieWysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu.

Źródła

  1. Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ KlozapinaNie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.

Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Przyjmowane razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się, a lekarze muszą wspólnie zdecydować o dalszym leczeniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę
  • nagłe silne osłabienie
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid[1][2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga cyklofosfamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego na lek o mniejszym ryzyku agranulocytozy powinni podjąć wspólnie psychiatra i lekarz prowadzący leczenie cyklofosfamidem. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uzna się, że korzyść przewyższa ryzyko, potrzebne są częste badania morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa reakcja na spadek liczby neutrofili, zgodnie z zaleceniem ChPL cyklofosfamidu o ścisłym monitorowaniu oznak toksyczności[4]. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1].

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Spadek liczby neutrofili wywołany chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy poklozapinowej i przypisanie jej przyczyny.

Mechanizm

Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Cyklofosfamid jako lek cytotoksyczny wywołuje zależną od dawki leukopenię i neutropenię, a klozapina niezależnie od dawki może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL cyklofosfamidu ostrzega, że łączenie z innymi środkami o podobnym działaniu toksycznym może nasilić toksyczność wobec krwi i układu krwiotwórczego[4]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ ChPL cyklofosfamidu nie wymienia klozapiny wśród leków zmieniających jego aktywację[4], a ChPL klozapiny nie wymienia cyklofosfamidu wśród inhibitorów ani induktorów jej metabolizmu[1].

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[5], substrat CYP2B6[5]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i zapalenie gardła lub jamy ustnej
  • stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinakwetiapinaarypiprazolrisperidon

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej morfologiikolejność włączenia · klozapinainne zalecenieGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapii jest możliwe przy regularnej kontroli morfologii zgodnie z ChPL klozapiny.
Cyklofosfamid u pacjenta już leczonego klozapinąkolejność włączenia · cyklofosfamidinne zalecenieChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania środków cytotoksycznych niezależnie od kolejności włączenia. Potrzebna jest wspólna decyzja psychiatry i lekarza prowadzącego leczenie cyklofosfamidem o zamianie leku przeciwpsychotycznego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ CydofowirNie podawaj cydofowiru w trakcie leczenia cyklofosfamidem – połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania nefrotoksycznego.Jeśli bierzesz cyklofosfamid, a lekarz planuje leczenie cydofowirem, powiedz mu o tym przed podaniem leku i zapytaj o inne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz cyklofosfamid, a lekarz planuje leczenie cydofowirem, powiedz mu o tym przed podaniem leku i zapytaj o inne leczenie.

Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba mogą uszkadzać nerki, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Oba mogą też osłabiać odporność, przez co łatwiej o groźne zakażenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyraźnie mniej moczu niż zwykle
  • krew w moczu lub ciemny mocz
  • ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
  • obrzęki nóg lub twarzy
  • gorączka, dreszcze albo ból gardła
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj cydofowiru w trakcie leczenia cyklofosfamidem – połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania nefrotoksycznego[1]. Jeśli leczenie zakażenia wirusowego jest konieczne, wybierz lek przeciwwirusowy bez działania nefrotoksycznego albo zaplanuj leczenie po zakończeniu podawania cyklofosfamidu i potwierdzeniu prawidłowej czynności nerek. Gdy w wyjątkowej sytuacji zespół leczący uzna korzyść za przeważającą, połączenie wymaga indywidualnej oceny i ścisłego monitorowania w kierunku toksyczności[2].

Skutek kliniczny

Grozi ostre uszkodzenie nerek z białkomoczem, cechami zespołu Fanconiego i narastaniem stężenia kreatyniny. Po pogorszeniu czynności nerek cydofowir staje się przeciwwskazany[1]. Możliwe jest też nasilenie neutropenii i zakażeń.

Mechanizm

Cydofowir uszkadza kanaliki proksymalne nerek, a cyklofosfamid i jego metabolity działają toksycznie na drogi moczowe i nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Jednoczesne podawanie cydofowiru i substancji o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym jest przeciwwskazane[1]. Cydofowir jest wydalany przez nerki, więc pogorszenie ich czynności zwiększa jego ekspozycję i dalej nasila toksyczność. Łączenie cyklofosfamidu z innymi lekami o podobnym działaniu toksycznym, w tym nefrotoksycznym, może nasilać działania toksyczne i wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ścisłego monitorowania[2]. Oba leki mogą też hamować czynność szpiku, co zwiększa ryzyko neutropenii.

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[3], substrat CYP2B6[3]

Monitorować

  • stężenie kreatyniny i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
  • białkomocz i badanie ogólne moczu, w tym krwinkomocz
  • morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili
  • diureza i stan nawodnienia

Bezpieczniejsze alternatywy

maribawirletermowir

Kiedy ocena się zmienia

Niewydolność nerekeGFR · pacjentinterakcja nie dotyczyW niewydolności nerek cydofowir jest przeciwwskazany niezależnie od innych leków.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Szczepionka BCGNie podaje się BCG pacjentom leczonym cyklofosfamidem ani innymi cytostatykami podawanymi układowo.Jeśli przyjmujesz cyklofosfamid, powiedz o tym urologowi przed podaniem BCG i nie zaczynaj tego leczenia bez wyraźnej zgody obu lekarzy.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz cyklofosfamid, powiedz o tym urologowi przed podaniem BCG i nie zaczynaj tego leczenia bez wyraźnej zgody obu lekarzy.

Cyklofosfamid osłabia odporność organizmu. Szczepionka BCG podawana do pęcherza zawiera żywe, osłabione bakterie, z którymi zdrowy układ odpornościowy sobie radzi. Gdy odporność jest osłabiona, te bakterie mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie, a leczenie BCG działa słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wysoka gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż dobę po wlewie
  • silne osłabienie i złe samopoczucie
  • kaszel lub duszność
  • zażółcenie skóry lub oczu
  • nasilony ból przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie podaje się BCG pacjentom leczonym cyklofosfamidem ani innymi cytostatykami podawanymi układowo. Leczenie BCG można rozważyć dopiero po zakończeniu terapii cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej odporności, a decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący. Gdy cyklofosfamid jest niezbędny, w leczeniu dopęcherzowym raka pęcherza należy rozważyć chemioterapię dopęcherzową zamiast BCG.

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko miejscowego i uogólnionego zakażenia prątkami BCG, w tym ciężkiej infekcji ogólnoustrojowej, oraz osłabienie skuteczności leczenia dopęcherzowego.

Mechanizm

Szczepionka BCG zawiera żywe, atenuowane prątki, a jej działanie przeciwnowotworowe po podaniu do pęcherza zależy od sprawnej miejscowej odpowiedzi immunologicznej. Cyklofosfamid jest lekiem cytostatycznym i immunosupresyjnym, który hamuje proliferację limfocytów i powoduje mielosupresję. Osłabiona odporność nie kontroluje namnażania prątków i zmniejsza odpowiedź przeciwnowotworową wywołaną przez BCG.

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[1], substrat CYP2B6[1]

Monitorować

  • objawy zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc i wątroby
  • morfologia krwi z rozmazem
  • dolegliwości dyzuryczne i krwiomocz

Bezpieczniejsze alternatywy

mitomycyna (dopęcherzowo)epirubicyna (dopęcherzowo)

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu osobie leczonej cyklofosfamidem.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w czasie leczenia cyklofosfamidem i przed planowaną podróżą zapytaj lekarza prowadzącego, czy i kiedy możesz się zaszczepić.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w czasie leczenia cyklofosfamidem i przed planowaną podróżą zapytaj lekarza prowadzącego, czy i kiedy możesz się zaszczepić.

Cyklofosfamid mocno osłabia odporność. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie, które u osoby z obniżoną odpornością mogą wywołać zakażenie, a samo szczepienie może nie chronić. Dlatego tych dwóch preparatów nie wolno łączyć. Szczepionka w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii, ale w czasie leczenia może działać słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka
  • biegunka
  • ból brzucha
  • nudności lub wymioty
  • silne osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu osobie leczonej cyklofosfamidem.[1] Jeżeli wyjazd w rejon endemiczny jest konieczny w trakcie leczenia, rozważ szczepionkę inaktywowaną po uzgodnieniu z lekarzem prowadzącym i poinformuj pacjenta, że ochrona może być słabsza. Termin ewentualnego szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu leczenia ustala lekarz prowadzący na podstawie odbudowy odporności. Niezależnie od szczepienia zalecaj ścisłą higienę żywności i wody w czasie podróży.

Skutek kliniczny

Podanie żywej szczepionki doustnej osobie leczonej cyklofosfamidem grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym oraz brakiem skutecznej ochrony przed durem brzusznym. Przy szczepionce inaktywowanej nie ma ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza i ochrona niepełna.

Mechanizm

Cyklofosfamid jest lekiem cytostatycznym o silnym działaniu immunosupresyjnym, który hamuje proliferację limfocytów i osłabia odpowiedź immunologiczną. U osoby z tak obniżoną odpornością żywy, atenuowany szczep Salmonella typhi Ty21a ze szczepionki doustnej może się namnażać w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna na szczepienie jest osłabiona. Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom otrzymującym leki immunosupresyjne lub antymitotyczne.[1] Immunosupresja wywołana cyklofosfamidem może nasilać się przy łączeniu z innymi lekami o podobnym działaniu.[2]

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[3], substrat CYP2B6[3]

Monitorować

  • weryfikacja przed wydaniem szczepionki, czy pacjent nie jest w trakcie leczenia cyklofosfamidem lub innym lekiem immunosupresyjnym
  • po przypadkowym podaniu żywej szczepionki – obserwacja w kierunku gorączki, biegunki, bólu brzucha i objawów ogólnoustrojowych
  • przy szczepionce inaktywowanej – świadomość możliwej słabszej ochrony i konieczność zachowania higieny żywności i wody

Bezpieczniejsze alternatywy

inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemupolisacharydowa szczepionka Vi przeciw durowi brzusznemu

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemuryzyko malejeSzczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale w trakcie leczenia cyklofosfamidem odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Szczepienie wymaga decyzji lekarza prowadzącego, a pacjent powinien wiedzieć, że ochrona może być niepełna.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ MitomycynaPołączenie stosuje się tylko w zaplanowanym schemacie onkologicznym po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka, ze ścisłym monitorowaniem objawów toksyczności.Rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka, krwawienie lub duszność.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka, krwawienie lub duszność.

Oba leki to leki przeciwnowotworowe, które osłabiają szpik kostny wytwarzający krwinki. Przyjmowane razem mogą silniej obniżać liczbę białych krwinek i płytek, co zwiększa ryzyko zakażeń i krwawień. Lekarz łączy je tylko wtedy, gdy jest to zaplanowana część leczenia, i regularnie sprawdza twoje wyniki krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo inne objawy infekcji
  • siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • krew w moczu lub stolcu
  • nasilająca się duszność lub suchy kaszel
  • wyraźne osłabienie i bladość
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie stosuje się tylko w zaplanowanym schemacie onkologicznym po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka, ze ścisłym monitorowaniem objawów toksyczności.[1] Czasowy związek mitomycyny podawanej ogólnie z innymi cytostatykami może być przeciwwskazaniem, a pancytopenia, izolowana leukopenia lub małopłytkowość, skazy krwotoczne i ostre zakażenia wykluczają podanie mitomycyny.[2] Przed każdym cyklem należy ocenić morfologię i w razie mielosupresji odroczyć leczenie lub zmniejszyć dawki zgodnie z protokołem. Szczepionek zawierających żywe drobnoustroje nie podaje się w trakcie leczenia mitomycyną.[2]

Skutek kliniczny

Głębsza i dłuższa leukopenia, neutropenia i małopłytkowość z ryzykiem ciężkich zakażeń i krwawień. Możliwe jest również nasilenie toksyczności płucnej.[2][1]

Mechanizm

Oba leki są cytostatykami uszkadzającymi szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje.[2] Cyklofosfamid podany jednocześnie lub następczo z innymi lekami o podobnym działaniu toksycznym nasila toksyczność wobec krwi, szpiku i układu odpornościowego.[1] Oba leki mogą też uszkadzać płuca, a mitomycyna i cyklofosfamid nasilają kardiotoksyczność antracyklin, co ma znaczenie w schematach wielolekowych.[1][2]

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[3], substrat CYP2B6[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek przed każdym cyklem i w okresie nadiru
  • objawy zakażenia, w tym gorączka
  • objawy krwawienia
  • duszność, kaszel, czynność płuc
  • czynność nerek (kreatynina) i objawy zespołu hemolityczno-mocznicowego

Kiedy ocena się zmienia

Dopęcherzowadroga podania · mitomycynaryzyko malejePo podaniu mitomycyny do pęcherza moczowego wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, więc addycja mielotoksyczności z cyklofosfamidem jest mało prawdopodobna. Zapalenie pęcherza jest przeciwwskazaniem względnym do podania dopęcherzowego, co ma znaczenie przy krwotocznym zapaleniu pęcherza po cyklofosfamidzie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cyklofosfamidem.Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklofosfamid, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklofosfamid, i nie przyjmuj żywej szczepionki.

Cyklofosfamid osłabia odporność, dlatego szczepionka z żywymi, osłabionymi bakteriami cholery może u ciebie wywołać chorobę zamiast chronić. Taka szczepionka nie jest dla ciebie. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczna, ale może chronić słabiej niż u zdrowej osoby.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka po szczepieniu
  • wymioty
  • gorączka
  • silny ból brzucha
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cyklofosfamidem.[1] Jeśli szczepienie jest konieczne, wybierz szczepionkę inaktywowaną i uprzedź pacjenta, że ochrona może być słabsza, a termin szczepienia ustal z lekarzem prowadzącym leczenie. Przez 1 godzinę przed podaniem i 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent nie powinien jeść, pić ani przyjmować innych leków doustnych.[2]

Skutek kliniczny

Po szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym i brak skutecznej ochrony przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwe osłabienie odpowiedzi immunologicznej i niepełna ochrona.

Mechanizm

Cyklofosfamid działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź układu odpornościowego, w tym wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu. Żywa, atenuowana szczepionka przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób stosujących terapię immunosupresyjną.[1] U pacjenta z osłabioną odpornością szczep szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna jest słabsza. Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych drobnoustrojów, więc nie grozi zakażeniem, ale jej skuteczność także może być mniejsza.

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[3], substrat CYP2B6[3]

Monitorować

  • objawy żołądkowo-jelitowe po szczepieniu (biegunka, wymioty, gorączka)
  • przestrzeganie zasad higieny żywności i wody w podróży mimo szczepienia

Bezpieczniejsze alternatywy

inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerzeryzyko malejeSzczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale odpowiedź immunologiczna na nią może być osłabiona przez cyklofosfamid. Szczepienie jest możliwe, a pacjenta trzeba uprzedzić o niepełnej ochronie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Samar 153SmNie podawaj samaru 153Sm w trakcie leczenia cyklofosfamidem ani w ciągu 6 tygodni od ostatniej dawki cyklofosfamidu.Powiedz lekarzowi prowadzącemu i lekarzowi medycyny nuklearnej, że przyjmujesz cyklofosfamid lub niedawno go przyjmowałeś, zanim dostaniesz samar 153Sm.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Powiedz lekarzowi prowadzącemu i lekarzowi medycyny nuklearnej, że przyjmujesz cyklofosfamid lub niedawno go przyjmowałeś, zanim dostaniesz samar 153Sm.

Oba leki osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Podane razem lub krótko po sobie mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Grozi to ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Dlatego tych leków nie stosuje się razem, a między nimi zachowuje się kilkutygodniową przerwę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • łatwe siniaczenie
  • krwawienie z nosa lub dziąseł
  • krew w moczu lub stolcu
  • wybroczyny na skórze
  • nasilone osłabienie lub bladość
  • duszność przy niewielkim wysiłku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj samaru 153Sm w trakcie leczenia cyklofosfamidem ani w ciągu 6 tygodni od ostatniej dawki cyklofosfamidu.[1] Samar 153Sm można zastosować dopiero po zakończeniu chemioterapii, gdy szpik kostny należycie się zregeneruje, co należy potwierdzić morfologią krwi.[1] Jeśli cyklofosfamid ma być włączony po samarze 153Sm, decyzję podejmuje onkolog po ocenie regeneracji szpiku i przy ścisłym monitorowaniu oznak toksyczności.[2]

Skutek kliniczny

Ryzyko ciężkiej, przedłużonej mielosupresji z leukopenią, neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością. Grozi to ciężkimi zakażeniami i krwawieniami, które mogą zagrażać życiu.

Mechanizm

Oba leki uszkadzają szpik kostny. Cyklofosfamid działa cytotoksycznie na komórki krwiotwórcze, a samar 153Sm gromadzi się w kości i napromienia sąsiadujący szpik. Ich działanie mielosupresyjne sumuje się.

Metabolizm i transportery

  • Cyklofosfamid: inhibitor CYP2B6[3], substrat CYP2B6[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed podaniem i regularnie po podaniu
  • liczba neutrofili
  • liczba płytek krwi
  • stężenie hemoglobiny
  • objawy zakażenia i gorączka
  • objawy skazy krwotocznej

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 6 tygodni od ostatniej dawki cyklofosfamidu i potwierdzona regeneracja szpikusamar 153Smryzyko malejeSamar 153Sm można podać po zakończeniu chemioterapii, gdy minęło co najmniej 6 tygodni i szpik kostny należycie się zregenerował. Konieczna jest kontrola morfologii krwi przed podaniem i po nim.
Cyklofosfamid włączany po samarze 153Smkolejność włączenia · cyklofosfamidinne zalecenieWłączenie cyklofosfamidu po samarze 153Sm wymaga oceny regeneracji szpiku i ścisłego monitorowania oznak toksyczności hematologicznej.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Quadramet 1,3 GBq/ml w dniu odniesienia (co odpowiada 20-80 mcg/ml samaru na fiolkę), roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/quadramet-100110300/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.