Interakcje / Cyklofosfamid / Cyklofosfamid i szczepionka BCG
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie podaje się BCG pacjentom leczonym cyklofosfamidem ani innymi cytostatykami podawanymi układowo.
Jeśli przyjmujesz cyklofosfamid, powiedz o tym urologowi przed podaniem BCG i nie zaczynaj tego leczenia bez wyraźnej zgody obu lekarzy.
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Szczepionka BCGNie podaje się BCG pacjentom leczonym cyklofosfamidem ani innymi cytostatykami podawanymi układowo.Jeśli przyjmujesz cyklofosfamid, powiedz o tym urologowi przed podaniem BCG i nie zaczynaj tego leczenia bez wyraźnej zgody obu lekarzy.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz cyklofosfamid, powiedz o tym urologowi przed podaniem BCG i nie zaczynaj tego leczenia bez wyraźnej zgody obu lekarzy.
Cyklofosfamid osłabia odporność organizmu. Szczepionka BCG podawana do pęcherza zawiera żywe, osłabione bakterie, z którymi zdrowy układ odpornościowy sobie radzi. Gdy odporność jest osłabiona, te bakterie mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie, a leczenie BCG działa słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż dobę po wlewie
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilony ból przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się BCG pacjentom leczonym cyklofosfamidem ani innymi cytostatykami podawanymi układowo. Leczenie BCG można rozważyć dopiero po zakończeniu terapii cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej odporności, a decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący. Gdy cyklofosfamid jest niezbędny, w leczeniu dopęcherzowym raka pęcherza należy rozważyć chemioterapię dopęcherzową zamiast BCG.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko miejscowego i uogólnionego zakażenia prątkami BCG, w tym ciężkiej infekcji ogólnoustrojowej, oraz osłabienie skuteczności leczenia dopęcherzowego.
Mechanizm
Szczepionka BCG zawiera żywe, atenuowane prątki, a jej działanie przeciwnowotworowe po podaniu do pęcherza zależy od sprawnej miejscowej odpowiedzi immunologicznej. Cyklofosfamid jest lekiem cytostatycznym i immunosupresyjnym, który hamuje proliferację limfocytów i powoduje mielosupresję. Osłabiona odporność nie kontroluje namnażania prątków i zmniejsza odpowiedź przeciwnowotworową wywołaną przez BCG.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc i wątroby
- morfologia krwi z rozmazem
- dolegliwości dyzuryczne i krwiomocz
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (dopęcherzowo)epirubicyna (dopęcherzowo)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuCyklofosfamida alkoholZalecaj pacjentowi ograniczenie alkoholu na czas leczenia, a najlepiej unikanie go w dniach podania cyklofosfamidu i w okresie nasilonych nudności.Ogranicz alkohol w trakcie leczenia, a najlepiej nie pij go w dniach przyjmowania leku, i zgłoś lekarzowi uporczywe wymioty.szybki (godziny)opisy przypadków
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol w trakcie leczenia, a najlepiej nie pij go w dniach przyjmowania leku, i zgłoś lekarzowi uporczywe wymioty.
Podczas leczenia cyklofosfamidem lepiej ograniczyć alkohol. U niektórych osób alkohol nasila nudności i wymioty, które ten lek i tak może wywoływać. Całkowity zakaz nie wynika z ulotki, ale każdy kieliszek może pogorszyć samopoczucie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne lub długotrwałe nudności i wymioty
- brak możliwości utrzymania w żołądku leku lub płynów
- objawy odwodnienia, takie jak silne pragnienie, bardzo ciemny mocz i zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi ograniczenie alkoholu na czas leczenia, a najlepiej unikanie go w dniach podania cyklofosfamidu i w okresie nasilonych nudności. Nie jest to połączenie przeciwwskazane, ale ChPL ostrzega przed nasileniem wymiotów, a skuteczność leczenia onkologicznego ma pierwszeństwo przed wygodą pacjenta.[1] Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, poinformuj go o możliwym nasileniu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i o konieczności zgłaszania uporczywych wymiotów lekarzowi prowadzącemu.
Skutek kliniczny
Alkohol może u części pacjentów nasilać nudności i wymioty wywołane cyklofosfamidem.[1] Silniejsze wymioty zwiększają ryzyko odwodnienia i utrudniają przyjmowanie leków doustnych. Potencjalne osłabienie skuteczności przeciwnowotworowej opisano tylko w badaniach na zwierzętach.
Mechanizm
Mechanizm nasilenia nudności i wymiotów nie jest wyjaśniony. W tekście ChPL pojawia się wyłącznie obserwacja kliniczna, że alkohol może nasilać te objawy u niektórych pacjentów.[1] Nudności i wymioty są też częstymi działaniami niepożądanymi samego cyklofosfamidu, więc możliwe jest sumowanie się działań na układ pokarmowy. Dla badań na zwierzętach z nowotworami ChPL podaje zmniejszone działanie przeciwnowotworowe cyklofosfamidu przy jednoczesnym podaniu etanolu i małych dawek cyklofosfamidu doustnie.[1] Nie wiadomo, czy ma to znaczenie u ludzi.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie nudności i wymiotów oraz skuteczność leczenia przeciwwymiotnego
- objawy odwodnienia przy uporczywych wymiotach
- stosowanie się do schematu przyjmowania cyklofosfamidu u pacjentów z wymiotami
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Interakcja o niejasnym znaczeniuSzczepionka BCGa alkoholZaleca się, aby pacjent nie pił alkoholu w dniu wlewu BCG, zwłaszcza przed zabiegiem i w czasie utrzymywania zawiesiny w pęcherzu, oraz ograniczał go w dniach występowania objawów podrażnienia pęcherza.Nie pij alkoholu w dniu wlewu BCG, a w pozostałe dni pij go rzadko i niewiele.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Nie pij alkoholu w dniu wlewu BCG, a w pozostałe dni pij go rzadko i niewiele.
Nie wiadomo, aby alkohol bezpośrednio osłabiał działanie BCG podawanego do pęcherza. Alkohol jednak zwiększa ilość oddawanego moczu i drażni pęcherz, więc wypity w dniu zabiegu może utrudnić utrzymanie leku w pęcherzu i nasilić pieczenie oraz częste oddawanie moczu. Częste picie dużych ilości alkoholu osłabia odporność, co przy tym leczeniu może zwiększać ryzyko zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu
- krew w moczu
- gorączka powyżej 38,5°C lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż dobę po wlewie
- duże osłabienie, kaszel lub zażółcenie skóry albo oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się, aby pacjent nie pił alkoholu w dniu wlewu BCG, zwłaszcza przed zabiegiem i w czasie utrzymywania zawiesiny w pęcherzu, oraz ograniczał go w dniach występowania objawów podrażnienia pęcherza. U pacjentów przewlekle nadużywających alkoholu należy przekazać informację lekarzowi prowadzącemu, który oceni stan odporności i czynność wątroby przed kontynuacją terapii.
Skutek kliniczny
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu poza dniem wlewu nie ma udokumentowanego wpływu na skuteczność ani bezpieczeństwo terapii BCG. Picie w dniu wlewu może nasilić parcie na mocz, częstomocz i pieczenie przy oddawaniu moczu oraz skrócić czas utrzymania zawiesiny w pęcherzu. U osób przewlekle nadużywających alkoholu nie można wykluczyć większego ryzyka powikłań infekcyjnych.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakologicznej etanolu z żywymi, atenuowanymi prątkami BCG podawanymi do pęcherza moczowego, a możliwe znaczenie ma przede wszystkim działanie miejscowe i moczopędne alkoholu. Żaden z produktów BCG do podawania do pęcherza nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a jedyna wzmianka o alkoholu etylowym w ChPL dotyczy dezynfekcji ampułek przed przygotowaniem zawiesiny.[1] Etanol hamuje wydzielanie wazopresyny i zwiększa diurezę, co teoretycznie może rozcieńczać zawiesinę BCG w pęcherzu i utrudniać jej utrzymanie przez zalecany czas kontaktu ze śluzówką. Alkohol drażni również błonę śluzową pęcherza, przez co może nasilać typowe dla terapii BCG objawy chemicznego zapalenia pęcherza. Przewlekłe nadużywanie alkoholu upośledza odporność komórkową, a ChPL wszystkich produktów BCG przeciwwskazują stosowanie u osób z nabytym niedoborem odporności, co u pacjentów z chorobą alkoholową i zaawansowaną marskością wątroby może teoretycznie zwiększać ryzyko uogólnionego zakażenia BCG.[1]
Monitorować
- objawy podrażnienia pęcherza (częstomocz, parcie, pieczenie, krwiomocz)
- gorączka i dreszcze po wlewie
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (wysoka gorączka utrzymująca się dłużej niż dobę, osłabienie, kaszel, żółtaczka)
- wywiad w kierunku przewlekłego nadużywania alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu i alkoholowa choroba wątroby upośledzają odporność komórkową, a nabyty niedobór odporności jest przeciwwskazaniem do terapii BCG. Wymaga to oceny przez lekarza prowadzącego przed kontynuacją leczenia. |
| Dzień wlewuodstep · pacjent | inne zalecenie | W dniu wlewu alkohol zwiększa diurezę i podrażnienie pęcherza, dlatego należy go unikać przed zabiegiem i w czasie utrzymywania zawiesiny w pęcherzu. |
| Szczepionka śródskórna przeciw gruźlicypostać · alkohol | ryzyko maleje | Dla śródskórnej szczepionki BCG stosowanej w profilaktyce gruźlicy nie opisano interakcji z alkoholem i nie są potrzebne żadne zalecenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
Inne interakcje tych leków 110
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka BCGNie podaje się BCG pacjentowi leczonemu azatiopryną – ani szczepionki przeciwgruźliczej, ani wlewek dopęcherzowych.Nie przyjmuj szczepionki ani wlewek BCG, gdy bierzesz azatioprynę lub odstawiłeś ją niedawno, i powiedz o azatioprynie każdemu lekarzowi, który planuje u ciebie BCG.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki ani wlewek BCG, gdy bierzesz azatioprynę lub odstawiłeś ją niedawno, i powiedz o azatioprynie każdemu lekarzowi, który planuje u ciebie BCG.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione bakterie gruźlicy, z którymi osłabiony organizm może sobie nie poradzić. Może to prowadzić do groźnego zakażenia, a szczepienie lub leczenie BCG działa wtedy słabiej. Tych leków nie wolno łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka trwająca kilka dni lub nawracająca
- dreszcze i nocne poty
- niewyjaśniona utrata masy ciała i duże osłabienie
- narastający obrzęk, ropień lub owrzodzenie w miejscu szczepienia
- powiększone, bolesne węzły chłonne
- kaszel, duszność lub bóle stawów po wlewkach BCG
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się BCG pacjentowi leczonemu azatiopryną – ani szczepionki przeciwgruźliczej, ani wlewek dopęcherzowych. Przyjęcie żywej szczepionki, zwłaszcza BCG, jest przeciwwskazane w trakcie leczenia azatiopryną[1]. Dopęcherzowej immunoterapii BCG nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie[2][3][4]. Żywą szczepionkę można podać dopiero co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[5]. Jeśli wskazane są szczepienia żywymi szczepionkami, najlepiej wykonać je przed rozpoczęciem immunosupresji. U chorego na nienaciekowego raka pęcherza, który musi kontynuować azatioprynę, onkolog lub urolog powinien rozważyć inne leczenie dopęcherzowe.
Skutek kliniczny
Grozi niekontrolowane namnażanie prątków BCG z miejscowym lub uogólnionym zakażeniem (BCG-itis), które może wymagać leczenia przeciwprątkowego i zagrażać życiu. Jednocześnie zmniejsza się skuteczność szczepienia przeciwgruźliczego oraz przeciwnowotworowe działanie wlewek dopęcherzowych BCG.
Mechanizm
Azatiopryna hamuje proliferację limfocytów i osłabia odpowiedź komórkową, która jest niezbędna do kontrolowania żywych, atenuowanych prątków BCG. Aktywność immunosupresyjna azatiopryny może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na szczepionki zawierające żywe drobnoustroje[5]. Ten sam mechanizm osłabia odpowiedź immunologiczną, od której zależy skuteczność dopęcherzowej immunoterapii BCG.
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (przedłużająca się gorączka, dreszcze, poty nocne, utrata masy ciała, osłabienie)
- objawy miejscowego zakażenia w miejscu szczepienia (narastający naciek, ropień, powiększenie węzłów chłonnych)
- po wlewkach dopęcherzowych – objawy ogólne, zaburzenia czynności wątroby, objawy płucne, bóle stawów
- data ostatniej dawki azatiopryny przed planowanym podaniem BCG
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (wlewki dopęcherzowe zamiast BCG w raku pęcherza – decyzja onkologa lub urologa)
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąpacjent | inne zalecenie | Żywą szczepionkę można rozważyć dopiero co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną. Przed podaniem oceń, czy pacjent nie otrzymuje innych leków immunosupresyjnych. |
| Dopęcherzowodroga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Wlewki dopęcherzowe BCG w raku pęcherza są również przeciwwskazane u pacjentów leczonych immunosupresyjnie. Lekarz prowadzący powinien rozważyć inne leczenie dopęcherzowe albo zmianę immunosupresji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
Połączenie przeciwwskazaneBetametazon+ Szczepionka BCGNie stosuj leczenia dopęcherzowego BCG u pacjenta leczonego betametazonem ogólnoustrojowo.Jeśli jesteś leczony BCG do pęcherza, a lekarz zaleca ci betametazon w zastrzykach, powiedz mu o tym leczeniu przed przyjęciem leku.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony BCG do pęcherza, a lekarz zaleca ci betametazon w zastrzykach, powiedz mu o tym leczeniu przed przyjęciem leku.
Betametazonu w zastrzykach nie łączy się z leczeniem BCG podawanym do pęcherza moczowego. Betametazon osłabia odporność, przez co leczenie BCG może działać słabiej, a żywe prątki ze szczepionki mogą rozprzestrzenić się w organizmie i wywołać groźne zakażenie. Krem z betametazonem stosowany na skórę nie przeszkadza w leczeniu BCG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze po wlewie BCG
- silne osłabienie i uczucie rozbicia
- nasilone pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj leczenia dopęcherzowego BCG u pacjenta leczonego betametazonem ogólnoustrojowo.[1] Pacjenci z obniżoną odpornością wywołaną lekami, w tym kortykosteroidami, nie powinni otrzymywać BCG do pęcherza moczowego.[2] Zaburzenie odpowiedzi immunologicznej wywołane lekami wyklucza leczenie BCG.[3] Gdy kortykosteroid ogólnoustrojowy jest niezbędny, decyzję o wstrzymaniu lub przesunięciu wlewów BCG podejmuje lekarz prowadzący leczenie urologiczne lub onkologiczne. Kortykosteroidy stosowane miejscowo na skórę nie stanowią przeciwwskazania do terapii BCG.[1]
Skutek kliniczny
Zmniejszenie skuteczności leczenia dopęcherzowego BCG i zwiększenie ryzyka uogólnionego zakażenia prątkami BCG, które może zagrażać życiu.
Mechanizm
Betametazon podawany ogólnoustrojowo działa immunosupresyjnie i hamuje miejscową odpowiedź komórkową, na której opiera się przeciwnowotworowe działanie żywych, atenuowanych prątków BCG podawanych do pęcherza moczowego. Osłabienie odporności zmniejsza zdolność organizmu do kontrolowania prątków, co sprzyja ich rozsiewowi poza pęcherz moczowy.
Metabolizm i transportery
- Betametazon: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie
- nasilenie dolegliwości ze strony układu moczowego po wlewie
- objawy ze strony płuc i wątroby sugerujące rozsiew prątków
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · betametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo na skórę nie stanowią przeciwwskazania do terapii BCG. Przy długotrwałym stosowaniu silnego kortykosteroidu na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym warto poinformować lekarza prowadzącego leczenie BCG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betnovate. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/betnovate-100087311/
Połączenie przeciwwskazaneBudezonid+ Szczepionka BCGPrzed rozpoczęciem i w trakcie dopęcherzowego leczenia BCG ustal drogę podania, dawkę i czas stosowania budezonidu.Powiedz urologowi, w jakiej postaci i dawce stosujesz budezonid, i nie przerywaj ani nie zmieniaj jego dawki bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz urologowi, w jakiej postaci i dawce stosujesz budezonid, i nie przerywaj ani nie zmieniaj jego dawki bez porozumienia z lekarzem.
Budezonid to lek sterydowy, który może osłabiać odporność, a leczenie BCG działa właśnie dzięki pobudzeniu odporności. Budezonid w inhalatorze lub w aerozolu do nosa w zwykłych dawkach zwykle nie przeszkadza w leczeniu BCG. Budezonid w kapsułkach, tabletkach, czopkach lub piance do odbytu, a także duże dawki wziewne, mogą osłabić działanie BCG i zwiększyć ryzyko groźnego zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka utrzymująca się dłużej niż dobę po wlewie
- dreszcze i silne osłabienie
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- nasilające się pieczenie przy oddawaniu moczu lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed rozpoczęciem i w trakcie dopęcherzowego leczenia BCG ustal drogę podania, dawkę i czas stosowania budezonidu. Budezonid wziewny lub donosowy w zwykłych dawkach można kontynuować, ponieważ steroidy stosowane miejscowo nie są przeciwwskazaniem do terapii BCG[1]. Leczenia BCG nie prowadzi się u pacjentów otrzymujących kortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych lub podawane układowo[2][1]. Przeciwwskazaniem jest też każde zaburzenie odpowiedzi immunologicznej wywołane lekami[3]. Przy dużych dawkach wziewnych, długotrwałym stosowaniu lub jednoczesnym przyjmowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 skonsultuj z urologiem, czy budezonid nie działa ogólnoustrojowo.
Skutek kliniczny
Przy immunosupresyjnym, ogólnoustrojowym działaniu kortykosteroidu możliwe jest osłabienie skuteczności dopęcherzowej immunoterapii BCG i zwiększenie ryzyka ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG. Miejscowo stosowany budezonid w zwykłych dawkach nie stanowi przeciwwskazania do leczenia BCG[1].
Mechanizm
Budezonid jako glikokortykosteroid hamuje odpowiedź immunologiczną, od której zależy działanie przeciwnowotworowe dopęcherzowo podanych żywych prątków BCG. Przy ogólnoustrojowym działaniu steroidu osłabiona odporność może dodatkowo ułatwić rozsiew prątków. Po podaniu wziewnym lub donosowym budezonid działa głównie miejscowo, a jego ekspozycja ogólnoustrojowa jest niewielka, ale rośnie przy dużych dawkach, długim leczeniu i jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP3A4[4].
Metabolizm i transportery
- Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- droga podania, dawka i czas stosowania budezonidu
- jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 nasilających ogólnoustrojowe działanie budezonidu
- gorączka, dreszcze, złe samopoczucie i objawy uogólnionego zakażenia BCG po wlewie
- objawy ogólnoustrojowego działania glikokortykosteroidów
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewna lub donosowadroga podania · budezonid | ryzyko maleje | Steroidy stosowane miejscowo nie stanowią przeciwwskazania do dopęcherzowej terapii BCG. Dotyczy zwykłych dawek bez jednoczesnych inhibitorów CYP3A4. |
| Doustna lub doodbytniczadroga podania · budezonid | inne zalecenie | Budezonid doustny lub doodbytniczy działa częściowo ogólnoustrojowo. Dopęcherzowe BCG jest przeciwwskazane przy leczeniu immunosupresyjnym kortykosteroidami, dlatego o kontynuacji BCG decyduje urolog po ocenie dawki i czasu leczenia. |
| Dawka o działaniu immunosupresyjnym lub ogólnoustrojowymdawka · budezonid | ryzyko rośnie | Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u pacjentów leczonych immunosupresyjnie kortykosteroidami ani u osób z polekowym zaburzeniem odpowiedzi immunologicznej. Nie stosuje się go też przy układowym podawaniu steroidów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneBusulfan+ Szczepionka BCGNie podawaj BCG pacjentowi leczonemu busulfanem, niezależnie od tego, czy chodzi o wlewy do pęcherza moczowego, czy o szczepienie.Nie przyjmuj BCG, dopóki leczysz się busulfanem, i powiedz o tym lekarzowi, który zleca BCG.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj BCG, dopóki leczysz się busulfanem, i powiedz o tym lekarzowi, który zleca BCG.
Busulfan osłabia odporność. BCG zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy słabej odporności mogą wywołać ciężkie, uogólnione zakażenie. Dlatego tych leków nie łączy się, ani przy wlewach do pęcherza, ani przy szczepieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka powyżej 38,5°C lub dreszcze
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilony ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj BCG pacjentowi leczonemu busulfanem, niezależnie od tego, czy chodzi o wlewy do pęcherza moczowego, czy o szczepienie. Leczenie BCG można rozważyć dopiero po zakończeniu terapii cytostatycznej i odbudowie odporności – decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego busulfanem podanie BCG grozi uogólnionym, potencjalnie zagrażającym życiu zakażeniem prątkami BCG (gorączka, objawy ogólnoustrojowe, zapalenie płuc lub wątroby, posocznica). Skuteczność BCG, zarówno przeciwnowotworowa w raku pęcherza, jak i ochronna w szczepieniu, może być zmniejszona.
Mechanizm
Busulfan jest lekiem cytostatycznym, który hamuje czynność szpiku i osłabia odporność. Prątki BCG są żywe i atenuowane, więc ich bezpieczne stosowanie wymaga sprawnego układu odpornościowego. W immunosupresji organizm nie ogranicza namnażania prątków, co grozi ich rozsiewem, a jednocześnie słabnie odpowiedź immunologiczna, od której zależy skuteczność BCG.
Monitorować
- temperatura ciała i objawy ogólnoustrojowe po przypadkowym podaniu BCG
- objawy zapalenia płuc, wątroby i dróg moczowych
- morfologia krwi z rozmazem jako ocena stopnia immunosupresji przed ewentualnym podaniem BCG
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowadroga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy także BCG podawanego do pęcherza moczowego w leczeniu raka pęcherza, bo prątki mogą przedostać się do krwiobiegu i wywołać zakażenie uogólnione. |
| Po zakończeniu leczenia busulfanemodstep · busulfan | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia busulfanem BCG można rozważyć dopiero po odbudowie odporności – termin ustala lekarz prowadzący na podstawie stanu klinicznego i morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ KlozapinaNie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi, który przepisał cyklofosfamid, że przyjmujesz oba leki.
Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Przyjmowane razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się, a lekarze muszą wspólnie zdecydować o dalszym leczeniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- nagłe silne osłabienie
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z cyklofosfamidem, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego cyklofosfamid[1][2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga cyklofosfamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego na lek o mniejszym ryzyku agranulocytozy powinni podjąć wspólnie psychiatra i lekarz prowadzący leczenie cyklofosfamidem. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uzna się, że korzyść przewyższa ryzyko, potrzebne są częste badania morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa reakcja na spadek liczby neutrofili, zgodnie z zaleceniem ChPL cyklofosfamidu o ścisłym monitorowaniu oznak toksyczności[4]. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Spadek liczby neutrofili wywołany chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy poklozapinowej i przypisanie jej przyczyny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Cyklofosfamid jako lek cytotoksyczny wywołuje zależną od dawki leukopenię i neutropenię, a klozapina niezależnie od dawki może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. ChPL cyklofosfamidu ostrzega, że łączenie z innymi środkami o podobnym działaniu toksycznym może nasilić toksyczność wobec krwi i układu krwiotwórczego[4]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ ChPL cyklofosfamidu nie wymienia klozapiny wśród leków zmieniających jego aktywację[4], a ChPL klozapiny nie wymienia cyklofosfamidu wśród inhibitorów ani induktorów jej metabolizmu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i zapalenie gardła lub jamy ustnej
- stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
olanzapinakwetiapinaarypiprazolrisperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem i powrocie prawidłowej morfologiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapii jest możliwe przy regularnej kontroli morfologii zgodnie z ChPL klozapiny. |
| Cyklofosfamid u pacjenta już leczonego klozapinąkolejność włączenia · cyklofosfamid | inne zalecenie | ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania środków cytotoksycznych niezależnie od kolejności włączenia. Potrzebna jest wspólna decyzja psychiatry i lekarza prowadzącego leczenie cyklofosfamidem o zamianie leku przeciwpsychotycznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ CydofowirNie podawaj cydofowiru w trakcie leczenia cyklofosfamidem – połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania nefrotoksycznego.Jeśli bierzesz cyklofosfamid, a lekarz planuje leczenie cydofowirem, powiedz mu o tym przed podaniem leku i zapytaj o inne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz cyklofosfamid, a lekarz planuje leczenie cydofowirem, powiedz mu o tym przed podaniem leku i zapytaj o inne leczenie.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba mogą uszkadzać nerki, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Oba mogą też osłabiać odporność, przez co łatwiej o groźne zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- krew w moczu lub ciemny mocz
- ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- gorączka, dreszcze albo ból gardła
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj cydofowiru w trakcie leczenia cyklofosfamidem – połączenie jest przeciwwskazane ze względu na sumowanie się działania nefrotoksycznego[1]. Jeśli leczenie zakażenia wirusowego jest konieczne, wybierz lek przeciwwirusowy bez działania nefrotoksycznego albo zaplanuj leczenie po zakończeniu podawania cyklofosfamidu i potwierdzeniu prawidłowej czynności nerek. Gdy w wyjątkowej sytuacji zespół leczący uzna korzyść za przeważającą, połączenie wymaga indywidualnej oceny i ścisłego monitorowania w kierunku toksyczności[2].
Skutek kliniczny
Grozi ostre uszkodzenie nerek z białkomoczem, cechami zespołu Fanconiego i narastaniem stężenia kreatyniny. Po pogorszeniu czynności nerek cydofowir staje się przeciwwskazany[1]. Możliwe jest też nasilenie neutropenii i zakażeń.
Mechanizm
Cydofowir uszkadza kanaliki proksymalne nerek, a cyklofosfamid i jego metabolity działają toksycznie na drogi moczowe i nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Jednoczesne podawanie cydofowiru i substancji o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym jest przeciwwskazane[1]. Cydofowir jest wydalany przez nerki, więc pogorszenie ich czynności zwiększa jego ekspozycję i dalej nasila toksyczność. Łączenie cyklofosfamidu z innymi lekami o podobnym działaniu toksycznym, w tym nefrotoksycznym, może nasilać działania toksyczne i wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ścisłego monitorowania[2]. Oba leki mogą też hamować czynność szpiku, co zwiększa ryzyko neutropenii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz i badanie ogólne moczu, w tym krwinkomocz
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili
- diureza i stan nawodnienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | W niewydolności nerek cydofowir jest przeciwwskazany niezależnie od innych leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ Szczepionka BCGNie podawaj żywych prątków BCG pacjentowi leczonemu układowo cyklosporyną.Jeśli przyjmujesz cyklosporynę, powiedz o tym urologowi przed każdym podaniem BCG i nie przyjmuj wlewki bez jego decyzji.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz cyklosporynę, powiedz o tym urologowi przed każdym podaniem BCG i nie przyjmuj wlewki bez jego decyzji.
Cyklosporyna osłabia odporność, a szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione prątki. Gdy odporność jest obniżona, prątki mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać ciężkie zakażenie. Leczenie też może wtedy działać słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka i dreszcze
- silne osłabienie lub złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- ból stawów
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilone pieczenie przy oddawaniu moczu albo krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podawaj żywych prątków BCG pacjentowi leczonemu układowo cyklosporyną. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie[1][2], ani u osób z zaburzeniem odpowiedzi immunologicznej wywołanym lekami[3]. Jeśli pacjent wymaga leczenia raka pęcherza, urolog razem z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne powinien wybrać inną metodę leczenia dopęcherzowego albo ocenić, czy cyklosporynę można bezpiecznie odstawić i po jakim czasie podać BCG. Po przypadkowym podaniu BCG pacjent wymaga pilnej oceny lekarskiej w kierunku zakażenia ogólnoustrojowego.
Skutek kliniczny
Ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG (posocznica BCG, zajęcie płuc, wątroby, stawów) oraz osłabienie skuteczności leczenia raka pęcherza moczowego.
Mechanizm
Cyklosporyna hamuje kalcyneurynę i aktywację limfocytów T, a działanie żywych, atenuowanych prątków BCG zależy właśnie od sprawnej odpowiedzi komórkowej. Przy osłabionej odporności organizm nie kontroluje namnażania prątków, co sprzyja ich rozsiewowi, a jednocześnie słabnie miejscowa odpowiedź immunologiczna, na której opiera się przeciwnowotworowe działanie BCG.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- temperatura ciała i objawy zakażenia ogólnoustrojowego po każdym przypadkowym podaniu BCG
- objawy ze strony układu moczowego (pieczenie, krwiomocz, częstomocz)
- czynność wątroby i stan płuc przy podejrzeniu rozsiewu prątków
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (leczenie dopęcherzowe)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo do oka (krople do oczu)droga podania · cyklosporyna | ryzyko maleje | Cyklosporyna w kroplach do oczu działa głównie miejscowo i w niewielkim stopniu wpływa na odporność ogólnoustrojową. Ryzyko interakcji jest mniejsze, ale decyzję o podaniu BCG podejmuje urolog po ocenie całego leczenia pacjenta. |
| Do odbudowy odporności po odstawieniu cyklosporyny (czas ustala lekarz)odstep · pacjent | inne zalecenie | Po odstawieniu cyklosporyny podanie BCG można rozważyć dopiero po odbudowie odporności, a moment ustala lekarz prowadzący razem z urologiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.