Interakcje / Cytarabina / Cytarabina i szczepionka przeciw cholerze
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie podawaj żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cytarabiną.
Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, który wystawia receptę, że leczysz się cytarabiną, i ustal z lekarzem prowadzącym, czy i kiedy możesz się zaszczepić.
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cytarabiną.Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, który wystawia receptę, że leczysz się cytarabiną, i ustal z lekarzem prowadzącym, czy i kiedy możesz się zaszczepić.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, który wystawia receptę, że leczysz się cytarabiną, i ustal z lekarzem prowadzącym, czy i kiedy możesz się zaszczepić.
Cytarabina osłabia odporność, dlatego w czasie leczenia nie wolno przyjmować szczepionki przeciw cholerze zawierającej żywe bakterie. Taka szczepionka może wtedy wywołać zakażenie, a nie ochronę. Istnieje też szczepionka z zabitymi bakteriami, która jest bezpieczniejsza, ale w czasie chemioterapii może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza wodnista lub uporczywa
- gorączka lub dreszcze
- wymioty i objawy odwodnienia (silne pragnienie, mało moczu, zawroty głowy)
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cytarabiną[1]. Gdy szczepienie przed wyjazdem jest konieczne, rozważ szczepionkę inaktywowaną i poinformuj pacjenta, że ochrona może być niepełna. Termin ewentualnego szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu chemioterapii ustala lekarz prowadzący po ocenie odbudowy odporności. Niezależnie od szczepienia przekaż zasady bezpieczeństwa żywności i wody w podróży.
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem, groźne u pacjenta z neutropenią po chemioterapii. W przypadku obu rodzajów szczepionki należy się liczyć z osłabioną lub brakującą ochroną przed cholerą.
Mechanizm
Cytarabina działa cytotoksycznie i mielosupresyjnie, a w efekcie immunosupresyjnie, co upośledza odpowiedź układu odpornościowego na antygeny szczepionkowe. Żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie stosuje się u osób otrzymujących terapię immunosupresyjną[1]. U takiej osoby żywy szczep szczepionkowy może się niekontrolowanie namnażać, a wytworzenie ochrony jest wątpliwe. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź na nią w trakcie immunosupresji może być słabsza.
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze (żywa czy inaktywowana) przed wydaniem lub podaniem
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po szczepieniu
- morfologia z rozmazem w trakcie leczenia cytarabiną
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite pałeczki Vibrio cholerae z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii i nie jest przeciwwskazana u leczonych cytarabiną, ale odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Podanie odłóż w razie ostrych zaburzeń żołądkowo-jelitowych lub gorączki. |
| Po zakończeniu leczenia cytarabiną i odbudowie odpornościodstep · cytarabina | inne zalecenie | Szczepienie żywą szczepionką rozważa się dopiero po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności, a termin ustala lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
Alkohol przy tych lekach
Cytarabina a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw cholerzea alkoholPrzez 1 godzinę przed podaniem i przez 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia i picia, co obejmuje również alkohol.Nie jedz i nie pij niczego, także alkoholu, przez godzinę przed i godzinę po przyjęciu szczepionki, a poza tym nie musisz zmieniać swoich zwyczajów.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie jedz i nie pij niczego, także alkoholu, przez godzinę przed i godzinę po przyjęciu szczepionki, a poza tym nie musisz zmieniać swoich zwyczajów.
Alkohol nie osłabia szczepionki przeciw cholerze i nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych. Ważne jest jednak, żeby przez godzinę przed i godzinę po wypiciu szczepionki nic nie jeść i nie pić, także alkoholu, bo mogłoby to osłabić jej działanie. Jeśli masz wymioty lub biegunkę, na przykład po wypiciu dużej ilości alkoholu, przełóż szczepienie i zapytaj farmaceutę o nowy termin.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wymioty lub biegunka w dniu planowanego szczepienia
- gorączka w dniu planowanego szczepienia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przez 1 godzinę przed podaniem i przez 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia i picia, co obejmuje również alkohol[1]. Szczepienie należy odłożyć u pacjenta z ostrymi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, także jeśli są następstwem nadużycia alkoholu[1]. Poza tym nie ma potrzeby ograniczania alkoholu w związku ze szczepieniem.
Skutek kliniczny
Umiarkowane spożycie alkoholu w dniu szczepienia, poza okresem bezpośrednio przed i po przyjęciu dawki, nie powinno wpływać na skuteczność ani bezpieczeństwo szczepienia. Wypicie alkoholu lub innego napoju w ciągu godziny przed lub po przyjęciu szczepionki inaktywowanej może teoretycznie osłabić odpowiedź odpornościową przez zwiększenie kwasowości w żołądku.
Mechanizm
Nie jest znana swoista interakcja alkoholu ze szczepionkami przeciw cholerze, a ChPL żadnej z nich nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Szczepionka inaktywowana z podjednostką B toksyny cholery jest wrażliwa na kwas, a pokarm i napoje zwiększają wydzielanie kwasu w żołądku, co może osłabiać jej działanie[1]. Dotyczy to każdego napoju, w tym alkoholu, który dodatkowo sam pobudza wydzielanie soku żołądkowego, więc wpływ ma wyłącznie czas wypicia napoju względem przyjęcia dawki, a nie sam etanol. Szczepionka żywa atenuowana również przechodzi przez żołądek i jest przyjmowana z buforem, dlatego rozsądnie jest stosować ten sam odstęp, choć ChPL nie odnosi się w tym zakresie do alkoholu.
Monitorować
- brak potrzeby szczególnego monitorowania
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 1 h przed lub po przyjęciu dawkipacjent | inne zalecenie | Spożycie jakiegokolwiek napoju, w tym alkoholu, w ciągu 1 godziny przed lub po przyjęciu szczepionki inaktywowanej zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego i może osłabiać działanie szczepionki. |
| Ilość wywołująca wymioty lub biegunkęilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Ostre zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym po nadużyciu alkoholu, są wskazaniem do odłożenia podania szczepionki inaktywowanej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
Inne interakcje tych leków 139
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym leczenie immunosupresyjne, w tym azatioprynę.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz azatioprynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie jedz, nie pij i nie łykaj tabletek przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz azatioprynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie jedz, nie pij i nie łykaj tabletek przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka przeciw cholerze zawierająca żywe, osłabione bakterie może u ciebie wywołać zakażenie, dlatego nie możesz jej przyjąć w trakcie leczenia ani przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu. Szczepionkę zawierającą zabite bakterie możesz przyjąć, ale może ona chronić cię słabiej niż innych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza wodnista lub długo trwająca
- gorączka po szczepieniu
- silny ból brzucha
- objawy odwodnienia, takie jak suchość w ustach i rzadkie oddawanie moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym leczenie immunosupresyjne, w tym azatioprynę[1]. Żywe szczepionki można podać najwcześniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[2]. Jeśli szczepienie jest potrzebne w trakcie leczenia, wybiera się szczepionkę inaktywowaną i podaje ją bez jedzenia, picia i innych leków doustnych, w tym azatiopryny, przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po szczepieniu[3]. Ze względu na możliwą słabszą odpowiedź poszczepienną pacjent powinien dodatkowo ściśle przestrzegać zasad higieny żywności i wody w podróży.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i nietypowym przebiegiem reakcji poszczepiennej. Po szczepionce inaktywowanej ochrona przed cholerą może być słabsza niż u osób z prawidłową odpornością.
Mechanizm
Azatiopryna hamuje odpowiedź immunologiczną, przez co żywy, atenuowany szczep przecinkowca cholery może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na szczepienie[2]. W przypadku szczepionki inaktywowanej ten sam mechanizm prawdopodobnie osłabia wytwarzanie przeciwciał poszczepiennych[2].
Monitorować
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po przypadkowym podaniu szczepionki żywej
- świadomość możliwej słabszej ochrony po szczepionce inaktywowanej przed wyjazdem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (całokomórkowa z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (całokomórkowa z podjednostką B toksyny)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionkę inaktywowaną można podać w trakcie leczenia azatiopryną, ale odpowiedź na nią prawdopodobnie będzie osłabiona. Należy zachować odstęp 1 godziny przed i po szczepieniu od leków doustnych, w tym azatiopryny. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | ryzyko maleje | Żywą szczepionkę można rozważyć po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia leczenia azatiopryną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
Połączenie przeciwwskazaneBetametazon+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym terapię immunosupresyjną, w tym ogólnoustrojowy betametazon w dawkach immunosupresyjnych.Jeśli przyjmujesz betametazon w zastrzykach lub tabletkach, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw cholerze, a przez godzinę przed i po szczepionce nie przyjmuj innych leków doustnych.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz betametazon w zastrzykach lub tabletkach, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw cholerze, a przez godzinę przed i po szczepionce nie przyjmuj innych leków doustnych.
Betametazon w zastrzykach lub tabletkach może osłabiać odporność. Wtedy żywa szczepionka przeciw cholerze może wywołać zakażenie, a szczepienie może gorzej chronić. Krem z betametazonem na skórę nie przeszkadza w szczepieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu
- gorączka po szczepieniu
- bóle brzucha lub wymioty po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym terapię immunosupresyjną, w tym ogólnoustrojowy betametazon w dawkach immunosupresyjnych[1]. Szczepienie należy odroczyć do zakończenia takiego leczenia albo wybrać szczepionkę inaktywowaną. Przy szczepionce inaktywowanej doustny lek nie powinien być przyjmowany przez 1 godzinę przed i przez 1 godzinę po szczepieniu[2]. Betametazon stosowany na skórę nie wymaga zmiany postępowania.
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce u osoby z immunosupresją możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i gorączką oraz niepełna ochrona przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwa słabsza odpowiedź poszczepienna.
Mechanizm
Betametazon podawany ogólnie, zwłaszcza w dużych dawkach i przez dłuższy czas, hamuje odpowiedź immunologiczną komórkową i humoralną. U osoby leczonej immunosupresyjnie żywy atenuowany szczep przecinkowca cholery może się nadmiernie namnażać, a wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu żywą lub inaktywowaną szczepionką może być słabsze. Betametazon stosowany na skórę wchłania się w niewielkim stopniu i nie wywołuje istotnej immunosupresji.
Metabolizm i transportery
- Betametazon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- biegunka i gorączka po szczepieniu żywą szczepionką
- droga podania, dawka i czas trwania leczenia betametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (na skórę)droga podania · betametazon | ryzyko maleje | Betametazon na skórę wchłania się w niewielkim stopniu i nie powoduje immunosupresji istotnej dla szczepienia. |
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | inne zalecenie | Szczepionki inaktywowanej nie przeciwwskazuje się przy steroidoterapii, ale odpowiedź może być słabsza, a leki doustne trzeba oddzielić odstępem 1 godziny przed i po szczepieniu. |
| Dawka nieimmunosupresyjna, krótkie leczeniedawka · betametazon | ryzyko maleje | Przy małej dawce ogólnoustrojowej stosowanej krótko decyzję o żywej szczepionce podejmuje lekarz po ocenie stopnia immunosupresji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betnovate. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/betnovate-100087311/
Połączenie przeciwwskazaneBudezonid+ Szczepionka przeciw cholerzePrzy budezonidzie donosowym lub wziewnym nie trzeba zmieniać leczenia ani terminu szczepienia.Stosuj budezonid do nosa lub wziewnie jak dotąd, a jeśli przyjmujesz go w kapsułkach, nie łykaj go przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej oraz powiedz o nim lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Stosuj budezonid do nosa lub wziewnie jak dotąd, a jeśli przyjmujesz go w kapsułkach, nie łykaj go przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej oraz powiedz o nim lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.
Budezonid w aerozolu do nosa, inhalatorze lub do nebulizacji nie osłabia działania doustnej szczepionki przeciw cholerze. Lek działa głównie w miejscu podania i nie obniża ogólnej odporności organizmu. Inaczej jest, gdy przyjmujesz budezonid doustnie – wtedy potrzebny jest odstęp od szczepionki, a przy niektórych szczepionkach decyzję podejmuje lekarz.
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy budezonidzie donosowym lub wziewnym nie trzeba zmieniać leczenia ani terminu szczepienia. Jeśli pacjent przyjmuje budezonid doustnie, przez 1 godzinę przed podaniem i 1 godzinę po podaniu inaktywowanej szczepionki doustnej nie powinien przyjmować leku[1]. Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom w trakcie terapii immunosupresyjnej[2], dlatego przy ogólnoustrojowym leczeniu glikokortykosteroidami decyzję o szczepieniu podejmuje lekarz po ocenie stopnia immunosupresji.
Skutek kliniczny
Przy budezonidzie donosowym lub wziewnym nie oczekuje się osłabienia odpowiedzi na szczepienie ani zwiększenia ryzyka działań niepożądanych szczepionki. Przy ogólnoustrojowym stosowaniu glikokortykosteroidów w dawkach immunosupresyjnych możliwe jest słabsze uodpornienie, a podanie szczepionki żywej jest przeciwwskazane[2].
Mechanizm
Glikokortykosteroidy działające ogólnoustrojowo w dużych dawkach mogą osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionkę, a w przypadku szczepionki żywej atenuowanej teoretycznie zwiększać ryzyko namnażania się szczepu szczepionkowego. Budezonid podawany donosowo lub wziewnie działa głównie miejscowo i w dawkach terapeutycznych nie wywołuje immunosupresji, dlatego nie wpływa w istotny sposób na skuteczność ani bezpieczeństwo doustnej szczepionki przeciw cholerze. Inaktywowana szczepionka doustna jest wrażliwa na kwas żołądkowy i nie powinna być podawana jednocześnie z innymi lekami doustnymi[1].
Metabolizm i transportery
- Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · budezonid | ryzyko rośnie | Doustnego budezonidu nie podaje się przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po inaktywowanej szczepionce doustnej. Przed podaniem szczepionki żywej lekarz powinien ocenić, czy leczenie ma charakter immunosupresyjny. |
| Dawka immunosupresyjna przy stosowaniu ogólnoustrojowymdawka · budezonid | ryzyko rośnie | W trakcie terapii immunosupresyjnej żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się. Szczepionka inaktywowana pozostaje możliwa, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneBusulfan+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Busulfan osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw cholerze zawiera osłabione, ale żywe bakterie, które przy słabej odporności mogą wywołać chorobę, a sama szczepionka może nie zadziałać. Dlatego tej szczepionki nie przyjmuje się w czasie leczenia busulfanem. Istnieje szczepionka z zabitymi bakteriami, która jest bezpieczna, ale może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wodnista biegunka
- gorączka
- silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem.[1] Jeśli ochrona przed cholerą jest potrzebna, można rozważyć szczepionkę inaktywowaną, licząc się ze słabszą odpowiedzią immunologiczną. Tabletkę busulfanu należy wtedy przyjąć co najmniej 1 godzinę przed szczepieniem albo co najmniej 1 godzinę po nim.[2] Termin ewentualnego szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu leczenia ustala lekarz prowadzący na podstawie odbudowy odporności.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki pacjentowi leczonemu busulfanem istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem oraz ryzyko braku ochrony przed cholerą. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale jej skuteczność może być mniejsza.
Mechanizm
Busulfan jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i wywołuje immunosupresję. U osoby z osłabioną odpornością żywy, atenuowany szczep przecinkowca cholery może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź poszczepienna jest słabsza. Żywej szczepionki przeciw cholerze nie stosuje się u osób otrzymujących terapię immunosupresyjną.[1] U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepienia żywymi szczepionkami.[3]
Monitorować
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego po szczepieniu (biegunka, gorączka)
- objawy odwodnienia
- morfologia krwi przed planowanym szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite przecinkowce cholery z rekombinowaną podjednostką B toksyny)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite przecinkowce cholery)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale w immunosupresji odpowiedź poszczepienna może być słabsza. Przez 1 godzinę przed i po szczepieniu nie podaje się innych leków doustnych. |
| odstep ≥ 1 godzina przed i 1 godzina po szczepionce inaktywowanejszczepionka przeciw cholerze | inne zalecenie | Przy szczepionce inaktywowanej tabletkę busulfanu podaje się z zachowaniem co najmniej 1 godziny odstępu przed szczepieniem i po nim. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneCyklofosfamid+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cyklofosfamidem.Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklofosfamid, i nie przyjmuj żywej szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklofosfamid, i nie przyjmuj żywej szczepionki.
Cyklofosfamid osłabia odporność, dlatego szczepionka z żywymi, osłabionymi bakteriami cholery może u ciebie wywołać chorobę zamiast chronić. Taka szczepionka nie jest dla ciebie. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczna, ale może chronić słabiej niż u zdrowej osoby.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu
- wymioty
- gorączka
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cyklofosfamidem.[1] Jeśli szczepienie jest konieczne, wybierz szczepionkę inaktywowaną i uprzedź pacjenta, że ochrona może być słabsza, a termin szczepienia ustal z lekarzem prowadzącym leczenie. Przez 1 godzinę przed podaniem i 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent nie powinien jeść, pić ani przyjmować innych leków doustnych.[2]
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym i brak skutecznej ochrony przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwe osłabienie odpowiedzi immunologicznej i niepełna ochrona.
Mechanizm
Cyklofosfamid działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź układu odpornościowego, w tym wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu. Żywa, atenuowana szczepionka przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób stosujących terapię immunosupresyjną.[1] U pacjenta z osłabioną odpornością szczep szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna jest słabsza. Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych drobnoustrojów, więc nie grozi zakażeniem, ale jej skuteczność także może być mniejsza.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy żołądkowo-jelitowe po szczepieniu (biegunka, wymioty, gorączka)
- przestrzeganie zasad higieny żywności i wody w podróży mimo szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale odpowiedź immunologiczna na nią może być osłabiona przez cyklofosfamid. Szczepienie jest możliwe, a pacjenta trzeba uprzedzić o niepełnej ochronie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się pacjentom leczonym cyklosporyną.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz cyklosporynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie bierz cyklosporyny przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz cyklosporynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie bierz cyklosporyny przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.
Cyklosporyna osłabia odporność, dlatego nie możesz przyjąć żywej szczepionki przeciw cholerze. Taka szczepionka może u ciebie słabiej działać, a osłabiony organizm gorzej radzi sobie z żywymi bakteriami ze szczepionki. Dla ciebie jest szczepionka z zabitymi bakteriami, ale i ona może chronić słabiej niż u innych osób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu, szczególnie wodnista lub długotrwała
- gorączka
- silne pragnienie, suchość w ustach, rzadkie oddawanie moczu (objawy odwodnienia)
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się pacjentom leczonym cyklosporyną.[1] Jeśli szczepienie jest konieczne przed wyjazdem, wybiera się szczepionkę inaktywowaną i zachowuje odstęp 1 godziny między nią a doustną dawką cyklosporyny.[2] Nie przesuwa się ani nie pomija dawki cyklosporyny bez decyzji lekarza prowadzącego. Pacjenta należy poinformować, że ochrona po szczepieniu może być niepełna, dlatego nadal musi przestrzegać zasad higieny żywności i wody.
Skutek kliniczny
U osoby przyjmującej cyklosporynę żywa szczepionka może dać słabszą ochronę przed cholerą i stwarza teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym z biegunką. Przy szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwa słabsza odpowiedź immunologiczna bez ryzyka zakażenia.
Mechanizm
Żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom otrzymującym leczenie immunosupresyjne, a więc także cyklosporynę.[1] Cyklosporyna jako inhibitor kalcyneuryny hamuje aktywację limfocytów T, co osłabia odpowiedź na szczepionkę i może ograniczać kontrolę nad namnażaniem żywego, atenuowanego szczepu Vibrio cholerae. Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych drobnoustrojów, ale jej działanie także zależy od sprawnej odpowiedzi immunologicznej. Przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po jej podaniu nie podaje się innych leków doustnych.[2]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj szczepionki przed wydaniem (żywa atenuowana czy inaktywowana)
- odstęp co najmniej 1 godziny między szczepionką inaktywowaną a doustną dawką cyklosporyny
- biegunka, gorączka lub odwodnienie po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite pałeczki Vibrio cholerae z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholerycznej)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite pałeczki Vibrio cholerae z podjednostką B toksyny)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych drobnoustrojów, więc nie ma przeciwwskazania z powodu immunosupresji. Należy zachować 1 godzinę odstępu przed i po innych lekach doustnych, w tym przed i po cyklosporynie. Odpowiedź immunologiczna może być słabsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ KlozapinaNie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę.Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.
Cytarabina to lek stosowany w chemioterapii, a klozapina to lek na zaburzenia psychiczne. Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem mogą bardzo osłabić odporność i doprowadzić do groźnych zakażeń, dlatego nie łączy się ich.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę[1]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii, decyzję o odstawieniu klozapiny i o leczeniu zastępczym podejmuje wspólnie onkolog lub hematolog z psychiatrą, a klozapiny nie odstawia się nagle bez nadzoru lekarza. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1][2]. Klozapinę można więc rozważyć po zakończeniu chemioterapii i po odbudowie szpiku, przy regularnej kontroli morfologii.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie grozi głęboką i przedłużoną neutropenią albo agranulocytozą, a w konsekwencji ciężkimi zakażeniami i posocznicą, które mogą zagrażać życiu. Neutropenia wywołana chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy po klozapinie i podjęcie decyzji o jej odstawieniu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działania się sumują. Cytarabina jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i powoduje leukopenię, neutropenię i małopłytkowość. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. Nie należy też rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjentów, którzy przyjmują substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem do klozapiny[1][3][2]. ChPL cytarabiny nie wymienia klozapiny ani leków przeciwpsychotycznych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny po zmianie leczenia przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | U pacjenta stabilnie leczonego klozapiną, który wymaga chemioterapii z cytarabiną, połączenie pozostaje przeciwwskazane w ChPL klozapiny. Decyzję o odstawieniu klozapiny lub zmianie leku przeciwpsychotycznego podejmuje zespół onkologiczny wspólnie z psychiatrą przed rozpoczęciem chemioterapii. |
| Po zakończeniu chemioterapii i odbudowie szpikuodstep · klozapina | ryzyko maleje | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Po zakończeniu leczenia cytarabiną i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć przy ścisłej kontroli morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ Szczepionka BCGPrątków BCG nie podaje się pacjentom leczonym cytarabiną.Jeśli jesteś leczony cytarabiną, a masz zaplanowane leczenie BCG do pęcherza albo szczepienie BCG, nie przyjmuj go bez rozmowy z lekarzem prowadzącym chemioterapię.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony cytarabiną, a masz zaplanowane leczenie BCG do pęcherza albo szczepienie BCG, nie przyjmuj go bez rozmowy z lekarzem prowadzącym chemioterapię.
Cytarabina to lek stosowany w chemioterapii, który mocno osłabia odporność. Szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy słabej odporności mogą rozprzestrzenić się po całym organizmie i wywołać groźne zakażenie. Dodatkowo leczenie BCG przestaje wtedy działać. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka powyżej 38,5°C lub utrzymująca się dłużej niż dwa dni
- dreszcze i silne osłabienie
- kaszel, duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- silny ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu, krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Prątków BCG nie podaje się pacjentom leczonym cytarabiną. Produktu BCG nie stosuje się u osób leczonych cytostatykami[1]. BCG jest przeciwwskazane u pacjentów z niedoborem odporności wywołanym leczeniem przeciwnowotworowym lekami cytostatycznymi[2]. Przeciwwskazaniem jest każde zaburzenie odpowiedzi immunologicznej wywołane lekami[3]. Gdy pacjent wymaga leczenia dopęcherzowego w trakcie chemioterapii, należy rozważyć dopęcherzowy cytostatyk zamiast BCG. Termin ewentualnego wznowienia terapii BCG ustala lekarz prowadzący po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi uogólnionym, potencjalnie śmiertelnym zakażeniem prątkami BCG (posocznica BCG, rozsiane zakażenie narządowe) oraz brakiem skuteczności immunoterapii BCG. Ryzyko jest największe w okresie neutropenii i limfopenii po podaniu cytarabiny.
Mechanizm
Cytarabina jest cytostatykiem o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Hamuje proliferację limfocytów i granulocytów, a zatem znosi miejscową odpowiedź immunologiczną, na której opiera się działanie żywych, atenuowanych prątków BCG. Jednocześnie osłabiona odporność nie ogranicza namnażania się prątków, co sprzyja ich rozsiewowi poza miejsce podania.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o podaniu BCG
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc lub wątroby) u pacjentów, którzy otrzymali BCG przed włączeniem cytarabiny
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (dopęcherzowo)epirubicyna (dopęcherzowo)gemcytabina (dopęcherzowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończona chemioterapia i odbudowa odporności potwierdzona przez lekarzaodstep · cytarabina | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia cytarabiną i powrocie parametrów odporności decyzję o rozpoczęciu lub wznowieniu terapii BCG podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem choroby podstawowej. Białaczka i chłoniak same w sobie są przeciwwskazaniem do BCG. |
| Śródskórnie (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka BCG podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki i nie podaje się jej osobom z polekowym niedoborem odporności. Klasa pozostaje bez zmian. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.