Interakcje / Dabrafenib / Dabrafenib i deksametazon
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Deksametazon stosuje się z dabrafenibem z zachowaniem ostrożności i oceną jego skuteczności klinicznej, a gdy działanie deksametazonu jest kluczowe, może być potrzebne zwiększenie jego dawki.
Nie zmieniaj samodzielnie dawki deksametazonu i powiedz lekarzowi, jeśli objawy, na które go dostajesz, wracają albo nasilają się.
Niekorzystna interakcjaDabrafenib+ DeksametazonDeksametazon stosuje się z dabrafenibem z zachowaniem ostrożności i oceną jego skuteczności klinicznej, a gdy działanie deksametazonu jest kluczowe, może być potrzebne zwiększenie jego dawki.Nie zmieniaj samodzielnie dawki deksametazonu i powiedz lekarzowi, jeśli objawy, na które go dostajesz, wracają albo nasilają się.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawki deksametazonu i powiedz lekarzowi, jeśli objawy, na które go dostajesz, wracają albo nasilają się.
Dabrafenib może przyspieszać rozkład deksametazonu w organizmie, przez co deksametazon może działać słabiej. Te leki często stosuje się razem, ale lekarz może potrzebować dostosować dawkę deksametazonu. Gdy przestaniesz brać dabrafenib, deksametazon może zacząć działać mocniej niż wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie bólu głowy, nudności albo innych objawów, na które dostajesz deksametazon
- nowe zaburzenia widzenia, mowy lub równowagi
- po odstawieniu dabrafenibu: wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, obrzęki, bezsenność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Deksametazon stosuje się z dabrafenibem z zachowaniem ostrożności i oceną jego skuteczności klinicznej, a gdy działanie deksametazonu jest kluczowe, może być potrzebne zwiększenie jego dawki[1]. Po odstawieniu lub przerwie w leczeniu dabrafenibem należy ponownie ocenić dawkę deksametazonu, ponieważ indukcja enzymów stopniowo ustępuje.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie działania deksametazonu, np. gorsza kontrola obrzęku okołoguzowego mózgu, nudności lub objawów zapalnych. Po odstawieniu dabrafenibu stężenie deksametazonu może wzrosnąć, co nasila jego działania niepożądane, m.in. hiperglikemię i objawy cushingoidalne.
Mechanizm
Dabrafenib indukuje enzymy metabolizujące leki, w tym CYP3A4 w wątrobie i jelitach, i może nasilać syntezę białek transportujących, np. P-gp[1]. Deksametazon jest metabolizowany przez CYP3A4, dlatego jego stężenie w osoczu może się zmniejszyć, a kortykosteroidy, w tym deksametazon, należą do grup leków, których ta interakcja dotyczy[1][2]. Indukcja jest istotna klinicznie – przy jednoczesnym podawaniu dabrafenibu AUC midazolamu doustnego zmniejszyło się o 65%, a Cmax o 47%[1]. Deksametazon sam słabo indukuje CYP3A4, a dabrafenib jest substratem CYP3A4 i CYP2C8, ale deksametazon nie należy do silnych induktorów, których z dabrafenibem należy unikać.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dabrafenib – inhibitor CYP3A4[3], deksametazon – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], deksametazon – substrat CYP3A4[4]
- Deksametazon – umiarkowany induktor CYP3A4[4], dabrafenib – substrat CYP3A4[3]
- Dabrafenib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OAT1[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor OCT2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], słaby induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- skuteczność deksametazonu (kontrola objawów neurologicznych, nudności, stanu zapalnego)
- glikemia po odstawieniu lub przerwaniu dabrafenibu
- objawy nadmiaru kortykosteroidu po odstawieniu dabrafenibu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa, wziewna, do oka lub do uchadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Przy miejscowym, wziewnym lub dospojówkowym stosowaniu deksametazonu ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała i indukcja metabolizmu nie ma znaczenia klinicznego. |
| Odstawienie lub przerwa w leczeniu dabrafenibem przy kontynuacji deksametazonukolejność włączenia · dabrafenib | inne zalecenie | Po odstawieniu dabrafenibu indukcja stopniowo ustępuje i stężenie deksametazonu może wzrosnąć, dlatego należy ponownie ocenić jego dawkę i monitorować glikemię oraz objawy nadmiaru kortykosteroidu. |
| Pojedyncza dawka lub krótki kurs (np. przeciwwymiotnie)czas leczenia · deksametazon | ryzyko maleje | Przy pojedynczych dawkach lub kilkudniowym kursie deksametazonu osłabienie działania ma zwykle mniejsze znaczenie, wystarczy ocenić skuteczność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlee 10 mg, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/finlee-100490396/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieDabrafeniba alkoholNie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia z powodu okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pij go w czasie gorączki, wymiotów lub biegunki i zapytaj lekarza, jeśli masz złe wyniki wątrobowe.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale nie pij go w czasie gorączki, wymiotów lub biegunki i zapytaj lekarza, jeśli masz złe wyniki wątrobowe.
Alkohol nie wpływa na działanie tego leku w znany sposób. Lek często wywołuje gorączkę i nudności, a alkohol może te dolegliwości nasilać i sprzyjać odwodnieniu. Duże ilości alkoholu dodatkowo obciążają wątrobę, którą lekarz kontroluje w czasie leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka z dreszczami
- silne nudności lub wymioty
- oznaki odwodnienia, takie jak zawroty głowy i mało oddawanego moczu
- zażółcenie skóry lub oczu
- ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia z powodu okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu. Warto zalecić pacjentowi umiar oraz rezygnację z alkoholu w czasie gorączki, wymiotów lub biegunki, a także przy nieprawidłowych próbach wątrobowych.
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym spożyciu alkoholu nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków. Duże ilości alkoholu mogą nasilać nudności i odwodnienie w czasie epizodów gorączki oraz utrudniać ocenę nieprawidłowych wyników prób wątrobowych, zwłaszcza w leczeniu skojarzonym z trametynibem.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej między dabrafenibem a etanolem. ChPL dabrafenibu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, dotyczy to zarówno kapsułek, jak i tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej.[1] Dabrafenib jest metabolizowany głównie przez CYP2C8 i CYP3A4, a etanol nie wpływa istotnie na te izoenzymy, dlatego zmiana stężeń dabrafenibu jest mało prawdopodobna. Możliwe jest jedynie teoretyczne nakładanie się działań niepożądanych – obciążenia wątroby, nudności, wymiotów i odwodnienia przy gorączce, która jest częstym działaniem niepożądanym dabrafenibu.
Metabolizm i transportery
- Dabrafenib: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OAT1[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], inhibitor OCT2[2], induktor CYP2B6[2], induktor CYP2C19[2], induktor CYP2C8[2], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[2], substrat BCRP[2], substrat CYP2C8[2], substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]
Monitorować
- próby wątrobowe zgodnie ze schematem leczenia przeciwnowotworowego
- objawy odwodnienia w czasie gorączki
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilościilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne spożywanie dużych ilości etanolu zwiększa ryzyko addycji hepatotoksyczności i utrudnia interpretację prób wątrobowych, szczególnie w skojarzeniu z trametynibem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDeksametazona alkoholNa czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu.Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.
Podczas leczenia deksametazonem lepiej nie pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą drażnić żołądek, a razem zwiększają ryzyko zgagi, bólu brzucha, a nawet owrzodzeń. Alkohol może też nasilać bezsenność i wahania poziomu cukru we krwi, które mogą wywołać także steroidy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub narastający ból w górnej części brzucha
- czarne lub smoliste stolce
- wymioty z krwią albo wyglądające jak fusy z kawy
- uporczywa zgaga lub nudności
- silne pragnienie, częste oddawanie moczu i osłabienie u osób z cukrzycą
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Na czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu. Gdy pacjent mimo to sięgnie po alkohol, powinien ograniczyć ilość do minimum, nie pić na pusty żołądek i zgłosić objawy ze strony przewodu pokarmowego. Szczególnej ostrożności wymagają osoby leczone dłużej niż kilka dni, w wyższych dawkach, z chorobą wrzodową, z cukrzycą lub przyjmujące jednocześnie NLPZ albo leki przeciwkrzepliwe.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie dolegliwości żołądkowych, zgagi, nudności i ryzyka owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego. Mogą też nasilić się wahania glikemii, zaburzenia snu i pobudzenie. Przy krótkim leczeniu i jednorazowym, niewielkim spożyciu ryzyko jest małe, rośnie przy dłuższej terapii, wyższych dawkach i regularnym piciu.
Mechanizm
Alkohol i glikokortykosteroidy działają niekorzystnie na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, dlatego ich działanie drażniące może się sumować. Oba czynniki sprzyjają też zaburzeniom gospodarki glukozowej, zatrzymaniu płynów i bezsenności, a przy długotrwałym stosowaniu dodatkowo obciążają kości. Nie wykazano interakcji farmakokinetycznej o znaczeniu klinicznym. Zalecenie producentów ma charakter ostrożnościowy i wynika głównie z profilu działań niepożądanych obu substancji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dolegliwości żołądkowe: ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego: czarne stolce, wymioty z krwią
- glikemia u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją glukozy
- ciśnienie tętnicze i obrzęki
- jakość snu i nastrój
Kiedy ocena się zmienia
| Terapia długotrwała (kilka tygodni lub dłużej)czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy dłuższym leczeniu glikokortykosteroidem rośnie ryzyko owrzodzeń, zaburzeń glikemii i utraty masy kostnej, a alkohol dodatkowo obciąża te same układy. Unikanie alkoholu należy traktować jako zdecydowane zalecenie. |
| Wysokie dawki deksametazonu, na przykład stosowane w schematach onkologicznych lub przy ostrych stanachdawka · pacjent | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i zaburzeń glikemii jest większe, więc alkohol należy wykluczyć. |
| Jednorazowa niewielka ilość przy krótkiej kuracjiilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Przy kilkudniowym stosowaniu i jednorazowym spożyciu niewielkiej ilości ryzyko poważnych następstw jest małe, co nie zmienia zalecenia, aby alkoholu unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Inne interakcje tych leków 528
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ DabrafenibNie łącz cytalopramu z dabrafenibem.Nie łącz tych leków na własną rękę i przed rozpoczęciem dabrafenibu powiedz onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, że bierzesz cytalopram, a cytalopramu nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i przed rozpoczęciem dabrafenibu powiedz onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, że bierzesz cytalopram, a cytalopramu nie odstawiaj samodzielnie.
Cytalopram i dabrafenib mogą razem zaburzać pracę serca i wywołać groźną arytmię. Dabrafenib może też osłabiać działanie cytalopramu, przez co objawy depresji lub lęku mogą wrócić. Tych leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nawrót przygnębienia, lęku lub bezsenności
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cytalopramu z dabrafenibem. Przed rozpoczęciem leczenia dabrafenibem zamień cytalopram na lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na odstęp QT, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym i onkologiem. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, przed włączeniem i w trakcie leczenia wykonuj EKG z oceną QTc oraz kontroluj i wyrównuj stężenie potasu i magnezu[1]. Oceniaj też skuteczność leczenia przeciwdepresyjnego, bo indukcja enzymów przez dabrafenib może obniżyć stężenie cytalopramu[2].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to addycyjne wydłużenie odstępu QT z możliwością częstoskurczu typu torsade de pointes i innych groźnych arytmii, szczególnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii. Równolegle indukcja enzymów przez dabrafenib może osłabiać działanie cytalopramu i prowadzić do nawrotu objawów depresji lub lęku, a po odstawieniu dabrafenibu stężenie cytalopramu stopniowo rośnie.
Mechanizm
Cytalopram wydłuża odstęp QT w sposób zależny od dawki i nie łączy się go z innymi lekami wydłużającymi QT, a dabrafenib również może wydłużać odstęp QT, więc działanie obu leków na repolaryzację komór może się sumować. Cytalopramu nie stosuje się jednocześnie z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT[1]. Dodatkowo dabrafenib indukuje CYP3A4, CYP2C19 i inne enzymy metabolizujące leki, co obniża stężenie w osoczu leków przez nie metabolizowanych[2]. Cytalopram jest metabolizowany głównie z udziałem CYP2C19 i CYP3A4, dlatego jego stężenie i skuteczność przeciwdepresyjna mogą się zmniejszyć.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dabrafenib – inhibitor CYP3A4[3], cytalopram – substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib – induktor CYP2C19[3], cytalopram – substrat CYP2C19[4]
- Dabrafenib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], cytalopram – substrat CYP3A4[4]
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[4], słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OAT1[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor OCT2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], słaby induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem dabrafenibu i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy depresji i lęku (ryzyko osłabienia działania cytalopramu)
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dabrafenibu przy kontynuacji cytalopramukolejność włączenia · dabrafenib | inne zalecenie | Po odstawieniu dabrafenibu indukcja enzymów stopniowo wygasa, więc stężenie cytalopramu może rosnąć przez kolejne tygodnie. Jeśli dawkę cytalopramu zwiększano w trakcie leczenia dabrafenibem, oceń ją ponownie i rozważ kontrolę EKG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDabrafenib+ KariprazynaKariprazyny nie należy stosować razem z dabrafenibem.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby mogli zmienić leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby mogli zmienić leczenie.
Dabrafenib przyspiesza rozkład wielu leków w organizmie, w tym kariprazyny. Kariprazyna może wtedy działać dużo słabiej, a objawy choroby mogą wrócić. Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Po zakończeniu leczenia dabrafenibem działanie kariprazyny przez kilka tygodni stopniowo się nasila.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie omamów, urojeń albo niepokoju
- bezsenność, rozdrażnienie lub wycofanie, które wcześniej ustąpiły
- po odstawieniu dabrafenibu: wewnętrzny niepokój i trudność z usiedzeniem w miejscu, drżenie, sztywność mięśni lub nadmierna senność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Kariprazyny nie należy stosować razem z dabrafenibem. Leczenie onkologiczne zwykle ma pierwszeństwo, dlatego u pacjenta, który zaczyna dabrafenib, psychiatra powinien zmienić lek przeciwpsychotyczny na taki, którego eliminacja nie zależy od CYP3A4, CYP2C ani UGT. Gdy dabrafenibu nie da się zastąpić, a kariprazyny nie można zmienić, decyzję muszą wspólnie podjąć onkolog i psychiatra. Przy zmianie leczenia przeciwpsychotycznego trzeba monitorować stan psychiczny przez kilka tygodni. Jeśli kariprazyna jest kontynuowana lub ponownie włączana po zakończeniu dabrafenibu, przez kilka tygodni należy obserwować pacjenta pod kątem działań niepożądanych, ponieważ wygasanie indukcji podnosi stężenie kariprazyny[1].
Skutek kliniczny
Należy oczekiwać znacznego zmniejszenia stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów, a w konsekwencji osłabienia lub utraty działania przeciwpsychotycznego i ryzyka nawrotu schizofrenii. Leki przeciwpsychotyczne należą do grup, których stężenie dabrafenib może zmniejszać[2]. Metabolity kariprazyny mają długi okres półtrwania, dlatego zmiany ekspozycji po włączeniu albo odstawieniu leku wpływającego na CYP3A4 w pełni ujawniają się dopiero po kilku tygodniach[1]. Po odstawieniu dabrafenibu indukcja stopniowo wygasa i stężenie kariprazyny rośnie.
Mechanizm
Dabrafenib indukuje CYP3A w wątrobie i jelitach, a także CYP2B6, CYP2C i UGT[2]. Podczas wielokrotnego podawania dabrafenibu AUC doustnego midazolamu zmniejszało się o 65%, a Cmax o 47%[2]. Taki spadek odpowiada co najmniej umiarkowanej indukcji CYP3A4. Kariprazyna i jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a CYP2D6 ma niewielki udział[1]. Kariprazyny nie łączy się z silnymi ani umiarkowanymi induktorami CYP3A4, ponieważ mogą one znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dabrafenib – inhibitor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Dabrafenib – umiarkowany induktor CYP3A4[5], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Kariprazyna – inhibitor P-gp[4], dabrafenib – substrat P-gp[3]
- Dabrafenib: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OAT1[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], inhibitor OCT2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C8[3], słaby induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[3], substrat BCRP[3], substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- nawrót objawów psychotycznych po włączeniu dabrafenibu
- akatyzja, objawy pozapiramidowe i nadmierna sedacja przez kilka tygodni po odstawieniu dabrafenibu
- stan psychiczny przez kilka tygodni po zmianie leku przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dabrafenib włączony u pacjenta ustabilizowanego na kariprazyniekolejność włączenia · dabrafenib | inne zalecenie | Spadek ekspozycji na kariprazynę narasta stopniowo przez kilka tygodni. Nawrót psychozy może więc pojawić się z opóźnieniem i nie musi być widoczny w pierwszych dniach. Zmianę leku przeciwpsychotycznego warto zaplanować przed rozpoczęciem dabrafenibu. |
| Odstawienie dabrafenibu przy kontynuowanej lub ponownie włączanej kariprazyniekolejność włączenia · dabrafenib | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora stężenie kariprazyny stopniowo rośnie. Przez kilka tygodni należy monitorować działania niepożądane i odpowiedź na leczenie, szczególnie jeśli w czasie indukcji zwiększano dawkę kariprazyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafinlar. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tafinlar-100302123/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejPrzy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Deksametazon osłabia działanie układu odpornościowego. Jeśli przyjmujesz go w większych dawkach lub przez dłuższy czas, szczepionka przeciw ospie prawdziwej i mpox może nie zadziałać tak dobrze, jak powinna. Przy takim leczeniu szczepienia tą szczepionką zwykle się nie wykonuje albo przesuwa się je na inny termin.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub złe samopoczucie utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- rozległy, narastający odczyn, ropień lub wysypka w miejscu wkłucia lub poza nim
- objawy zakażenia po kontakcie z osobą chorą na mpox mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu[1]. Jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub po jego zakończeniu, a gdy szczepienie jest pilne (np. po kontakcie z wirusem mpox), decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. Przy krótkim leczeniu małymi dawkami lub stosowaniu miejscowym przeciwwskazanie z ChPL nie ma zastosowania, ale odpowiedź na szczepienie może być nieco słabsza. ChPL szczepionki nie wymienia kortykosteroidów, zaleca natomiast unikanie jednoczesnego podawania innych szczepionek i immunoglobuliny przeciw wirusowi krowianki[2].
Skutek kliniczny
Przy leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych szczepienie może wywołać słabszą lub niewystarczającą odporność przeciw ospie prawdziwej i mpox. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienie żywymi szczepionkami u pacjentów leczonych dawkami immunosupresyjnymi[1]. Inna charakterystyka deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3].
Mechanizm
Deksametazon działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź limfocytów T i B, od której zależy wytworzenie odporności po szczepieniu. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, czyli szczepionką żywą, dlatego obejmuje ją ostrzeżenie dotyczące żywych szczepionek w ChPL deksametazonu. Szczep Ankara nie namnaża się w organizmie człowieka, więc głównym praktycznym problemem jest osłabienie odpowiedzi immunologicznej, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- termin szczepienia względem rozpoczęcia lub zakończenia leczenia kortykosteroidem
- w razie zaszczepienia w trakcie immunosupresji – ocena, czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie po kontakcie z zakażeniem
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko rośnie | Przy dawkach immunosupresyjnych lub dużych dawkach terapeutycznych deksametazonu ChPL przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami. |
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo (np. na skórę, do oka) w zwykłych dawkach nie daje istotnej immunosupresji układowej i nie wpływa w praktyce na odpowiedź na szczepienie. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu leczeniaodstep · deksametazon | inne zalecenie | Jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego albo po jego zakończeniu, a termin ustala lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Jeśli w tym czasie dostaniesz szczepionkę zawierającą żywego, osłabionego wirusa, wirus ten może wywołać zakażenie. Szczepionka nieżywa (rekombinowana) jest bezpieczna, ale przy leczeniu deksametazonem może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub w wielu miejscach ciała
- wyraźnie złe samopoczucie w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. U takiego pacjenta wybierz szczepionkę rekombinowaną (nieżywą), a jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem steroidoterapii lub po jej zakończeniu, przy czym odstęp ustala lekarz prowadzący. Przy małych dawkach ogólnych, terapii zastępczej lub kortykosteroidach miejscowych i wziewnych żywa szczepionka nie jest przeciwwskazana[2].
Skutek kliniczny
Żywa szczepionka podana pacjentowi przyjmującemu immunosupresyjne dawki deksametazonu może wywołać rozsiane zakażenie szczepionkowym szczepem wirusa ospy wietrznej i półpaśca. W przypadku obu rodzajów szczepionki immunosupresja może osłabić odpowiedź immunologiczną i zmniejszyć ochronę przed półpaścem.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odporność komórkową, która kontroluje namnażanie żywego, atenuowanego wirusa ospy wietrznej i półpaśca zawartego w żywej szczepionce. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3]. Charakterystyka żywej szczepionki przeciw półpaścowi wymienia leczenie immunosupresyjne, w tym duże dawki kortykosteroidów, wśród przeciwwskazań[2]. Immunosupresja osłabia też odpowiedź na antygeny szczepionki rekombinowanej, przy czym ChPL tej szczepionki nie wymienia kortykosteroidów[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- rodzaj szczepionki (żywa czy rekombinowana)
- objawy zakażenia po szczepieniu – gorączka, wysypka pęcherzykowa, zwłaszcza rozsiana
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw półpaścowi rekombinowana z adiuwantem (nieżywa)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana (nieżywa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i jej ChPL nie wymienia kortykosteroidów. Można ją podać, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź, dlatego warto zaplanować szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu steroidoterapii, jeśli stan pacjenta na to pozwala. |
| Mała dawka ogólnoustrojowa lub terapia zastępczadawka · deksametazon | ryzyko maleje | ChPL żywej szczepionki nie przeciwwskazuje jej u osób przyjmujących małe dawki kortykosteroidów o działaniu ogólnym ani w terapii zastępczej, np. w niewydolności nadnerczy. Poinformuj pacjenta o objawach, które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem. |
| Miejscowo lub wziewniedroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo lub wziewnie nie stanowią przeciwwskazania do żywej szczepionki przeciw półpaścowi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ RylpiwirynaNie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej.Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach może przyspieszać usuwanie rylpiwiryny z organizmu. Wtedy lek na HIV słabiej działa, a wirus może się namnażać i uodpornić na leczenie. Pojedyncza dawka deksametazonu nie stanowi problemu, ale dłuższego leczenia nie łączy się z rylpiwiryną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lekarz przepisał ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na kilka dni lub dłużej
- wynik badania wiremii HIV jest gorszy niż wcześniej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej[1]. Należy rozważyć alternatywne leczenie, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidu[2]. Jeśli pacjent wymaga ogólnoustrojowego glikokortykosteroidu przez dłuższy czas, wybierz inny lek z tej grupy albo – gdy deksametazon jest niezbędny – skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie stężeń rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. Klinicznie oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego leczenia zakażenia HIV i rozwoju oporności na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie indukuje CYP3A, a rylpiwiryna jest metabolizowana głównie przy udziale CYP3A. Należy spodziewać się zależnego od dawki zmniejszenia stężeń rylpiwiryny w osoczu[1]. Połączenia nie badano, a spodziewany efekt wynika z mechanizmu indukcji enzymatycznej[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia), jeśli doszło do jednoczesnego stosowania dłuższego niż jednorazowa dawka deksametazonu
- droga podania i planowany czas leczenia deksametazonem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka jednorazowadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka deksametazonu podawanego ogólnie nie jest objęta przeciwwskazaniem. |
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu, maści, kremy)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy wyłącznie deksametazonu podawanego ogólnoustrojowo. Przy podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc istotna indukcja CYP3A jest mało prawdopodobna. |
| Więcej niż jedna dawkaczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Ryzyko utraty skuteczności rylpiwiryny rośnie przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu, dlatego wtedy szczególnie należy rozważyć alternatywne leczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka BCGNie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem.Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.
Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach osłabia odporność. Leczenie BCG polega na podaniu do pęcherza żywych, osłabionych prątków, które pobudzają odporność do walki z nowotworem. Gdy odporność jest osłabiona, leczenie działa gorzej, a prątki mogą wywołać groźne zakażenie całego organizmu. Deksametazon w maściach, kremach czy kroplach nie stanowi takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilony ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem[1][2]. Jeśli deksametazon jest niezbędny, decyzję o odroczeniu wlewów BCG albo o zmianie planu leczenia podejmuje urolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie kortykosteroidem. Deksametazon stosowany miejscowo nie jest przeszkodą w terapii BCG[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zmniejsza skuteczność leczenia raka pęcherza moczowego i zwiększa ryzyko uogólnionego zakażenia prątkami BCG, które może zagrażać życiu.
Mechanizm
Deksametazon podawany ogólnie hamuje komórkową odpowiedź immunologiczną, od której zależy przeciwnowotworowe działanie żywych prątków BCG podanych do pęcherza moczowego. Osłabiona odporność sprzyja też namnażaniu się prątków i ich rozsiewowi poza pęcherz.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie
- objawy ze strony płuc i wątroby wskazujące na rozsiew prątków
- harmonogram wlewów BCG względem okresu leczenia deksametazonem
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowadroga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Kortykosteroidy stosowane miejscowo nie stanowią przeciwwskazania do terapii BCG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Nie przyjmuj szczepionki w kapsułkach w czasie leczenia deksametazonem i przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że go stosujesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki w kapsułkach w czasie leczenia deksametazonem i przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że go stosujesz.
Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie i w czasie takiego leczenia może nie zadziałać albo wywołać zakażenie. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. Szczepienie odrocz do zakończenia leczenia immunosupresyjnego i powrotu odporności albo – gdy wyjazd nie pozwala czekać – rozważ szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz po ocenie dawki i czasu trwania leczenia.
Skutek kliniczny
Możliwy brak ochrony przed durem brzusznym po szczepieniu oraz teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym u osoby z obniżoną odpornością. W przypadku szczepionki inaktywowanej do wstrzykiwań ryzyko zakażenia nie występuje, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odpowiedź komórkową i humoralną. Osłabia to odpowiedź na szczepienie i zmniejsza zdolność organizmu do kontrolowania żywego, atenuowanego szczepu Salmonella typhi Ty21a zawartego w szczepionce doustnej. Żywych szczepionek nie podaje się pacjentom leczonym immunosupresyjnymi dawkami kortykosteroidów[3][2]. Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po ewentualnym przypadkowym podaniu szczepionki żywej
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Inaktywowana zawiesina do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna u pacjenta na immunosupresyjnych dawkach deksametazonu może być słabsza. Rozważ szczepienie po zakończeniu leczenia, jeśli czas na to pozwala. |
| Dawka nieimmunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy dawek immunosupresyjnych. Przy małych dawkach decyzję o podaniu żywej szczepionki podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie stanu odporności. |
| Miejscowa (na skórę, do oka, do ucha, wziewna)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo nie powoduje istotnej immunosupresji układowej i nie stanowi przeszkody do szczepienia. |
| Po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego i powrocie odpornościodstep · pacjent | inne zalecenie | Żywą szczepionkę doustną można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego, a odstęp ustala lekarz zależnie od dawki i czasu trwania terapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz deksametazon, i nie przyjmuj tabletek przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz deksametazon, i nie przyjmuj tabletek przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej.
Deksametazon osłabia układ odpornościowy. Jedna ze szczepionek przeciw cholerze zawiera żywe, osłabione bakterie i u osoby przyjmującej deksametazon może wywołać zakażenie zamiast chronić. Druga szczepionka nie zawiera żywych bakterii, ale może działać słabiej, a w godzinie przed jej przyjęciem i godzinie po nie można połykać żadnych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu
- gorączka po szczepieniu
- bóle brzucha lub wymioty po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych.[1] Szczepienia żywymi szczepionkami są przeciwwskazane w trakcie leczenia immunosupresyjnymi lub dużymi dawkami deksametazonu.[2][3] U takich pacjentów rozważa się szczepionkę inaktywowaną, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi i o tym, że przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po jej podaniu nie przyjmuje się leków doustnych, w tym tabletek deksametazonu.[4] Decyzję o terminie szczepienia po zakończeniu leczenia deksametazonem podejmuje lekarz.
Skutek kliniczny
Przy szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym i niedostatecznej ochrony przed cholerą. Przy szczepionce inaktywowanej możliwa jest słabsza odpowiedź immunologiczna i mniejsza skuteczność szczepienia.
Mechanizm
Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odpowiedź odpornościową komórkową i humoralną. Przy szczepionce żywej, atenuowanej osłabiona odporność może nie ograniczyć namnażania szczepu szczepionkowego, a przy szczepionce inaktywowanej może zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał ochronnych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- biegunka, gorączka lub złe samopoczucie po szczepieniu żywą szczepionką
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze i dawka oraz czas leczenia deksametazonem przed szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza, a leki doustne podaje się co najmniej 1 godzinę przed lub 1 godzinę po szczepieniu. |
| Dawka nieimmunosupresyjnadawka · deksametazon | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy dawek immunosupresyjnych lub dużych dawek terapeutycznych deksametazonu. Przy mniejszych dawkach o szczepieniu żywą szczepionką decyduje lekarz po ocenie stanu odporności pacjenta. |
| Miejscowa (na skórę, do oka, wziewna)droga podania · deksametazon | ryzyko maleje | Deksametazon stosowany miejscowo zwykle nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, dlatego ryzyko związane ze szczepionką żywą jest znacznie mniejsze. |
| Po zakończeniu terapii immunosupresyjnejodstep · deksametazon | inne zalecenie | Po odstawieniu immunosupresyjnych dawek deksametazonu szczepienie żywą szczepionką jest możliwe po odstępie ustalonym przez lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.