Interakcje / Dakomitynib / Dakomitynib i daryfenacyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
W trakcie leczenia dakomitynibem lepiej wybrać lek na pęcherz nadreaktywny, który nie zależy od CYP2D6, a jeśli daryfenacyna jest konieczna, stosuje się 7,5 mg na dobę i zwiększa do 15 mg tylko przy dobrej tolerancji.
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz daryfenacynę, i nie zwiększaj sam jej dawki.
Niekorzystna interakcjaDakomitynib+ DaryfenacynaW trakcie leczenia dakomitynibem lepiej wybrać lek na pęcherz nadreaktywny, który nie zależy od CYP2D6, a jeśli daryfenacyna jest konieczna, stosuje się 7,5 mg na dobę i zwiększa do 15 mg tylko przy dobrej tolerancji.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz daryfenacynę, i nie zwiększaj sam jej dawki.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, że przyjmujesz daryfenacynę, i nie zwiększaj sam jej dawki.
Lek przeciwnowotworowy dakomitynib może spowalniać usuwanie z organizmu leku na pęcherz – daryfenacyny. Wtedy daryfenacyna działa silniej i częściej daje działania niepożądane, takie jak suchość w ustach, zaparcia czy kłopoty z oddawaniem moczu. Te leki można zwykle przyjmować razem, ale lekarz powinien wiedzieć o obu i dobrać mniejszą dawkę leku na pęcherz albo inny lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nie możesz oddać moczu albo oddajesz go z dużym trudem
- silne zaparcia lub ból brzucha
- bardzo sucha jama ustna
- niewyraźne widzenie
- senność, zawroty głowy lub splątanie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
W trakcie leczenia dakomitynibem lepiej wybrać lek na pęcherz nadreaktywny, który nie zależy od CYP2D6, a jeśli daryfenacyna jest konieczna, stosuje się 7,5 mg na dobę i zwiększa do 15 mg tylko przy dobrej tolerancji.[1][2] Pacjenta, który już przyjmuje 15 mg daryfenacyny, warto przy włączaniu dakomitynibu przestawić na 7,5 mg i ocenić tolerancję po kilku dniach. Należy też obserwować objawy przeciwmuskarynowe, zwłaszcza zatrzymanie moczu i zaparcia.
Skutek kliniczny
Większa ekspozycja na daryfenacynę może nasilać jej działania przeciwmuskarynowe, takie jak suchość w ustach, zaparcia, niewyraźne widzenie, zatrzymanie moczu i zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Bezpośredniego badania tej pary nie ma, więc skalę wzrostu stężenia przewiduje się na podstawie badań z substratem i inhibitorem modelowym.
Mechanizm
Dakomitynib silnie hamuje CYP2D6, który obok CYP3A4 jest głównym szlakiem metabolizmu daryfenacyny, więc może zwiększać jej stężenie we krwi. Po jednorazowej dawce 45 mg dakomitynibu AUC dekstrometorfanu, czyli modelowego substratu CYP2D6, wzrosło o 855%, a Cmax o 874%.[1] Inhibitory CYP2D6 zwiększają AUC daryfenacyny, na przykład paroksetyna 20 mg zwiększyła je o 33% przy dawce daryfenacyny 30 mg.[2] Ten umiarkowany wzrost wynika z tego, że część metabolizmu przejmuje CYP3A4. Dakomitynib in vitro hamuje także jelitową glikoproteinę P, a daryfenacyna jest jej substratem, więc możliwy jest dodatkowy, niewielki wzrost wchłaniania.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dakomitynib – silny inhibitor CYP2D6[3], daryfenacyna – substrat CYP2D6[4]
- Dakomitynib – inhibitor P-gp[3], daryfenacyna – substrat P-gp[4]
- Daryfenacyna – umiarkowany inhibitor CYP2D6[4], dakomitynib – substrat CYP2D6[3]
- Daryfenacyna – inhibitor CYP3A4[4], dakomitynib – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
- Daryfenacyna – inhibitor P-gp[4], dakomitynib – substrat P-gp[3]
- Dakomitynib: inhibitor BCRP[3], silny inhibitor CYP2D6[3], inhibitor P-gp[3], substrat BCRP[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[3], substrat CYP2D6[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Daryfenacyna: umiarkowany inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP2D6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[4]
Monitorować
- suchość w ustach
- zaparcia
- trudności w oddawaniu moczu i zatrzymanie moczu
- niewyraźne widzenie
- zawroty głowy, senność, splątanie (szczególnie u osób starszych)
Bezpieczniejsze alternatywy
trospiumsolifenacyna
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 15 mg/dobędaryfenacyna | ryzyko rośnie | Przy dawce daryfenacyny 15 mg na dobę spodziewany wzrost ekspozycji jest większy. Tę dawkę stosuje się przy dakomitynibie tylko wtedy, gdy 7,5 mg nie wystarcza, a pacjent dobrze toleruje leczenie. |
| Dakomitynib dołączony do stałej dawki daryfenacynykolejność włączenia · dakomitynib | inne zalecenie | Gdy dakomitynib dołącza się do daryfenacyny w dawce 15 mg, warto zmniejszyć dawkę daryfenacyny do 7,5 mg na dobę i ocenić tolerancję w kolejnych dniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex 7,5 mg, tabletki o przedłużonym działaniu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuDakomityniba alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale w okresie terapii warto ograniczać alkohol, a w czasie biegunki lub zapalenia jamy ustnej całkowicie go unikać.Ogranicz alkohol w czasie leczenia, a gdy masz biegunkę lub ranki w ustach, nie pij go wcale.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol w czasie leczenia, a gdy masz biegunkę lub ranki w ustach, nie pij go wcale.
Nie wiadomo, aby alkohol zmieniał działanie tego leku. Lek często powoduje biegunkę, ranki w ustach i zmiany na skórze, a alkohol może te dolegliwości nasilać i sprzyjać odwodnieniu. Dlatego lepiej pić alkohol rzadko i w małych ilościach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona lub częstsza biegunka
- silne pragnienie, zawroty głowy, rzadkie oddawanie moczu
- bolesne ranki w jamie ustnej
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale w okresie terapii warto ograniczać alkohol, a w czasie biegunki lub zapalenia jamy ustnej całkowicie go unikać. Należy pamiętać, że w okresie leczenia dakomitynibem należy unikać leków z grupy IPP[1]. Jeśli alkohol wywołuje zgagę wymagającą leczenia, można zastosować działające miejscowo leki zobojętniające albo antagonistę receptora H2, przy czym dakomitynib podaje się 2 godziny przed antagonistą H2 lub co najmniej 10 godzin po nim[1].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie biegunki i odwodnienia, większa bolesność zmian w jamie ustnej oraz dodatkowe obciążenie wątroby. Brak doniesień o ciężkich skutkach wynikających z samego połączenia.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej dakomitynibu z etanolem, a możliwe ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych. ChPL dakomitynibu nie wymienia alkoholu etylowego ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Alkohol poliwinylowy w otoczce tabletki jest substancją pomocniczą i nie ma związku z alkoholem etylowym[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc nie oczekuje się istotnego udziału w opisanym w ChPL hamowaniu izoenzymu CYP2D6 przez dakomitynib. Dakomitynib bardzo często wywołuje biegunkę, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i zmiany skórne, a alkohol drażni śluzówki przewodu pokarmowego, nasila odwodnienie i może obciążać wątrobę, co teoretycznie może pogłębiać te objawy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- liczba stolców i objawy odwodnienia
- stan błony śluzowej jamy ustnej
- aktywność aminotransferaz u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub intensywne picieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne lub intensywne spożycie alkoholu zwiększa ryzyko odwodnienia przy biegunce wywołanej dakomitynibem oraz uszkodzenia wątroby, dlatego należy go unikać i monitorować aminotransferazy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDaryfenacynaa alkoholNie trzeba zmieniać dawki daryfenacyny, ale należy poinformować pacjenta, że alkohol może osłabiać efekt leczenia i nasilać niektóre działania niepożądane, oraz zalecić ograniczenie jego ilości, zwłaszcza wieczorem.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale ogranicz go, zwłaszcza wieczorem, i nie prowadź auta, jeśli czujesz zawroty głowy lub widzisz niewyraźnie.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale ogranicz go, zwłaszcza wieczorem, i nie prowadź auta, jeśli czujesz zawroty głowy lub widzisz niewyraźnie.
Ten lek nie wchodzi w groźną interakcję z alkoholem. Alkohol pobudza jednak wydzielanie moczu i drażni pęcherz, więc może osłabić efekt leczenia i nasilić nagłe parcie na mocz. Razem z lekiem może też czasem nasilić suchość w ustach, zawroty głowy lub niewyraźne widzenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub senność
- niewyraźne widzenie
- nasilenie parcia na mocz albo częstsze wstawanie w nocy do toalety
- problem z oddaniem moczu
- bardzo silna suchość w ustach lub zaparcia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki daryfenacyny, ale należy poinformować pacjenta, że alkohol może osłabiać efekt leczenia i nasilać niektóre działania niepożądane, oraz zalecić ograniczenie jego ilości, zwłaszcza wieczorem. U osób przewlekle nadużywających alkoholu należy ocenić czynność wątroby przed rozpoczęciem leczenia, ponieważ ciężka niewydolność wątroby (Child Pugh C) wyklucza stosowanie daryfenacyny[1].
Skutek kliniczny
U większości pacjentów umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno powodować groźnych skutków. Możliwe jest nasilenie suchości w ustach, zawrotów głowy, senności lub niewyraźnego widzenia, a u osób starszych większe ryzyko upadku. Alkohol może też nasilać parcia naglące, częstomocz i nykturię, co pacjent może odebrać jako nieskuteczność leku.
Mechanizm
Klinicznie istotna interakcja farmakokinetyczna daryfenacyny z alkoholem nie jest znana, a możliwe skutki wynikają z działania farmakodynamicznego. ChPL daryfenacyny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a zapisy obu ocenianych produktów są w tym zakresie zgodne[1]. Daryfenacyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6 i CYP3A4, a istotne zmiany jej stężenia opisano dla inhibitorów i induktorów tych enzymów, wśród których etanol nie jest wymieniony[1]. Daryfenacyna jest wybiórczym antagonistą receptora M3 o ograniczonym przenikaniu do ośrodkowego układu nerwowego, dlatego nasilenie depresyjnego działania alkoholu jest mało prawdopodobne, choć teoretycznie możliwe jest sumowanie się zawrotów głowy, senności i zaburzeń widzenia. Alkohol działa ponadto moczopędnie przez hamowanie wydzielania wazopresyny i drażni pęcherz moczowy, przez co może osłabiać efekt leczenia pęcherza nadreaktywnego. Przewlekłe nadużywanie alkoholu prowadzi do uszkodzenia wątroby, a ciężkie zaburzenia czynności wątroby (Child Pugh C) są przeciwwskazaniem do stosowania daryfenacyny[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie objawów pęcherza nadreaktywnego (parcia naglące, częstomocz, nykturia)
- zawroty głowy, senność i niewyraźne widzenie
- suchość w ustach i zaparcia
- czynność wątroby u osób przewlekle nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby, a ciężkie zaburzenia jej czynności (Child Pugh C) są przeciwwskazaniem do stosowania daryfenacyny. Przed rozpoczęciem leczenia należy ocenić czynność wątroby i zalecić abstynencję. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie się zawrotów głowy, senności i zaburzeń widzenia po alkoholu oraz nocne wstawanie do toalety zwiększają ryzyko upadków. Należy zalecić unikanie alkoholu wieczorem. |
| Duża jednorazowa ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Po większej ilości alkoholu efekt moczopędny i drażniący pęcherz jest wyraźniejszy, a sumowanie się działań na sprawność psychoruchową bardziej prawdopodobne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex 7,5 mg, tabletki o przedłużonym działaniu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 275
Połączenie przeciwwskazaneDaryfenacyna+ DarunawirNie łącz daryfenacyny z darunawirem wzmocnionym rytonawirem lub kobicystatem, ponieważ daryfenacyny nie stosuje się z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z inhibitorami proteazy.Nie przyjmuj daryfenacyny razem z darunawirem i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na pęcherz, ale nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj daryfenacyny razem z darunawirem i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na pęcherz, ale nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.
Lek na zakażenie HIV z darunawirem bardzo mocno spowalnia usuwanie daryfenacyny z organizmu. Jej stężenie może wtedy wzrosnąć kilkukrotnie, a to grozi m.in. zatrzymaniem moczu i silnymi zaparciami. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- trudności z oddaniem moczu lub brak możliwości oddania moczu
- silne zaparcia lub ból brzucha
- bardzo suche usta
- niewyraźne widzenie
- kołatanie serca
- splątanie lub dezorientacja
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz daryfenacyny z darunawirem wzmocnionym rytonawirem lub kobicystatem, ponieważ daryfenacyny nie stosuje się z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z inhibitorami proteazy.[1] Leczenie darunawirem ma pierwszeństwo, dlatego zamiast daryfenacyny dobierz lek na pęcherz nadreaktywny niezależny od CYP3A4, np. trospium.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost stężenia daryfenacyny nasila działanie przeciwmuskarynowe. Może wystąpić zatrzymanie moczu, nasilone zaparcia aż do niedrożności, suchość w ustach, zaburzenia widzenia, przyspieszenie czynności serca, a u osób starszych splątanie.
Mechanizm
Darunawir podaje się zawsze z rytonawirem albo kobicystatem, a takie wzmocnione leczenie silnie hamuje CYP3A4. Daryfenacyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6 i CYP3A4, więc silne inhibitory CYP3A4 zwiększają jej AUC.[1] Przy jednoczesnym podaniu daryfenacyny 7,5 mg z ketokonazolem 400 mg AUC daryfenacyny w stanie równowagi zwiększyło się pięciokrotnie, a u osób słabo metabolizujących przez CYP2D6 w przybliżeniu dziesięciokrotnie.[1] Rytonawir hamuje także glikoproteinę P, a silnych inhibitorów tego transportera również należy unikać przy daryfenacynie.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- zatrzymanie moczu i trudności z oddawaniem moczu
- zaparcia
- suchość w ustach
- zaburzenia widzenia
- częstość akcji serca
- splątanie u osób starszych
Bezpieczniejsze alternatywy
trospium
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex 7,5 mg, tabletki o przedłużonym działaniu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
Połączenie przeciwwskazaneDaryfenacyna+ DuwelisybNie łącz daryfenacyny z duwelisybem.Nie przyjmuj daryfenacyny razem z duwelisybem i przed rozpoczęciem leczenia duwelisybem zapytaj lekarza, czym zastąpić lek na pęcherz.nieznanybadania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj daryfenacyny razem z duwelisybem i przed rozpoczęciem leczenia duwelisybem zapytaj lekarza, czym zastąpić lek na pęcherz.
Lek przeciwnowotworowy duwelisyb silnie hamuje rozkładanie daryfenacyny w organizmie. Przez to daryfenacyna może gromadzić się we krwi w stężeniu kilka razy większym niż zwykle. Grozi to nasileniem jej działań niepożądanych, takich jak suchość w ustach, zaparcia, trudności z oddawaniem moczu czy zaburzenia widzenia. Tych dwóch leków nie powinno się przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna suchość w ustach
- uporczywe zaparcia
- trudność w oddaniu moczu lub brak możliwości jego oddania
- niewyraźne widzenie
- kołatanie lub przyspieszone bicie serca
- splątanie lub nadmierna senność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz daryfenacyny z duwelisybem.[1][2] Jeśli pacjent rozpoczyna leczenie duwelisybem, odstaw daryfenacynę i w razie potrzeby leczenia pęcherza nadreaktywnego zastosuj lek przeciwmuskarynowy niezależny od CYP3A4, np. chlorek trospiowy. Do daryfenacyny wracaj dopiero po zakończeniu leczenia duwelisybem, w porozumieniu z hematoonkologiem.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost stężenia daryfenacyny prowadzi do nasilenia działań przeciwmuskarynowych – suchości w ustach, zaparć, zatrzymania moczu, zaburzeń widzenia, tachykardii i objawów ośrodkowych, zwłaszcza u osób starszych i słabo metabolizujących przez CYP2D6.
Mechanizm
Duwelisyb i jego główny metabolit (IPI-656) są silnymi inhibitorami CYP3A4.[3] Daryfenacyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6 i CYP3A4, a udział CYP3A4 rośnie przy większych dawkach.[1] Zahamowanie CYP3A4 zmniejsza klirens daryfenacyny i zwiększa jej ekspozycję. Ketokonazol w dawce 400 mg zwiększył AUC daryfenacyny w stanie równowagi pięciokrotnie, a u osób słabo metabolizujących przez CYP2D6 w przybliżeniu dziesięciokrotnie.[1] Duwelisyb stosowany w dawce 25 mg dwa razy na dobę zwiększył AUC midazolamu 4,3-krotnie, co potwierdza siłę hamowania CYP3A4.[3]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy przeciwmuskarynowe (suchość w ustach, zaparcia, zaburzenia widzenia)
- oddawanie moczu i objawy zatrzymania moczu
- częstość akcji serca
- stan świadomości u osób starszych
Bezpieczniejsze alternatywy
chlorek trospiowy
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 15 mg/ddaryfenacyna | ryzyko rośnie | Przy dawce 15 mg udział CYP3A4 w metabolizmie daryfenacyny jest większy, więc wzrost ekspozycji przy silnym inhibitorze CYP3A4 może być większy niż przy 7,5 mg. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex 7,5 mg, tabletki o przedłużonym działaniu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darifenacin Aristo 15 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darifenacin-aristo-100456605/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Copiktra 15 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/copiktra-100455394/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Copiktra. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/copiktra-100455394/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneDaryfenacyna+ LonafarnibNie łącz daryfenacyny z lonafarnibem.Nie przyjmuj daryfenacyny razem z lonafarnibem i jak najszybciej zapytaj lekarza o inny lek na pęcherz.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj daryfenacyny razem z lonafarnibem i jak najszybciej zapytaj lekarza o inny lek na pęcherz.
Lonafarnib mocno spowalnia rozkładanie daryfenacyny w organizmie. Przez to daryfenacyna może gromadzić się we krwi w kilkukrotnie większej ilości niż zwykle. Może to wywołać silną suchość w ustach, zaparcia, trudności z oddawaniem moczu, niewyraźne widzenie i kołatanie serca. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- trudności z oddaniem moczu lub brak moczu mimo parcia
- silne zaparcia lub ból brzucha
- niewyraźne widzenie lub ból oka
- kołatanie serca
- bardzo silna suchość w ustach
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz daryfenacyny z lonafarnibem. Daryfenacyny nie stosuje się jednocześnie z silnymi inhibitorami CYP3A4[1][2]. U pacjenta leczonego lonafarnibem, który wymaga leku na pęcherz nadreaktywny, wybierz lek przeciwmuskarynowy niezależny od CYP3A4. Jeśli połączenie zostało już zastosowane, odstaw daryfenacynę i obserwuj pacjenta pod kątem objawów przeciwcholinergicznych.
Skutek kliniczny
Należy spodziewać się kilkukrotnego wzrostu stężenia daryfenacyny i nasilenia działań przeciwmuskarynowych – zatrzymania moczu, ciężkich zaparć, suchości w ustach, zaburzeń widzenia i przyspieszenia czynności serca. Przy dawce 15 mg daryfenacyny wzrost ekspozycji jest prawdopodobnie większy niż przy 7,5 mg ze względu na większy udział CYP3A4[1].
Mechanizm
Lonafarnib silnie hamuje CYP3A4 i blokuje go w sposób zależny od mechanizmu działania, co hamuje metabolizm daryfenacyny. W badaniu z midazolamem wielokrotne dawki lonafarnibu zwiększyły AUC midazolamu 7,4-krotnie, a Cmax 2,8-krotnie, co odpowiada sile silnego inhibitora[3]. Daryfenacyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6 i CYP3A4, a silny inhibitor CYP3A4 ketokonazol zwiększył jej AUC w stanie równowagi pięciokrotnie, u osób słabo metabolizujących przez CYP2D6 około dziesięciokrotnie[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Daryfenacyna – inhibitor CYP3A4[4], lonafarnib – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Daryfenacyna – inhibitor P-gp[4], lonafarnib – substrat P-gp[5]
- Lonafarnib – silny inhibitor CYP3A4[5], daryfenacyna – wrażliwy substrat CYP3A4[6]
- Lonafarnib – inhibitor P-gp[5], daryfenacyna – substrat P-gp[4]
- Daryfenacyna: umiarkowany inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP2D6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[4]
- Lonafarnib: słaby inhibitor CYP2C19[5], silny inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5], inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
Monitorować
- zatrzymanie moczu i objętość moczu zalegającego
- zaparcia
- suchość w ustach
- zaburzenia widzenia
- czynność serca
Bezpieczniejsze alternatywy
chlorek trospiowy
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 15 mg/dobędaryfenacyna | ryzyko rośnie | Przy dawce 15 mg daryfenacyny udział CYP3A4 w jej metabolizmie jest większy, więc wzrost ekspozycji przy silnym inhibitorze CYP3A4 jest prawdopodobnie silniejszy niż przy 7,5 mg. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex 7,5 mg, tabletki o przedłużonym działaniu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darifenacin Aristo 15 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darifenacin-aristo-100456605/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w pęcherzu nadreaktywnym (np. solifenacyna, oksybutynina, tolterodyna)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwmuskarynowego stosowanego w pęcherzu nadreaktywnym i triazolowego leku przeciwgrzybiczego stosuj najmniejszą skuteczną dawkę leku urologicznego albo wstrzymaj go na czas leczenia przeciwgrzybiczego i obserwuj pacjenta pod kątem nasilonych działań antycholinergicznych.Jeśli przyjmujesz lek na pęcherz nadreaktywny i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia, bo może być konieczne zmniejszenie dawki albo czasowe odstawienie leku na pęcherz.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na pęcherz nadreaktywny i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia, bo może być konieczne zmniejszenie dawki albo czasowe odstawienie leku na pęcherz.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak itrakonazol, worykonazol, pozakonazol czy flukonazol, spowalniają usuwanie z organizmu niektórych leków na pęcherz nadreaktywny, na przykład solifenacyny, daryfenacyny, fezoterodyny, tolterodyny i oksybutyniny. Lek na pęcherz zostaje wtedy w organizmie dłużej i w większej ilości, co nasila jego działania niepożądane. Mirabegron i wibegron działają inaczej i to połączenie zwykle nie sprawia z nimi problemu. Pojedyncza tabletka flukonazolu na grzybicę pochwy zwykle nie jest groźna, ale dłuższe leczenie przeciwgrzybicze wymaga ostrożności.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna suchość w ustach
- uporczywe zaparcia
- trudność z oddaniem moczu albo uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
- nieostre widzenie
- kołatanie serca, szybkie lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub silne zawroty głowy
- senność, splątanie, kłopoty z pamięcią
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwmuskarynowego stosowanego w pęcherzu nadreaktywnym i triazolowego leku przeciwgrzybiczego stosuj najmniejszą skuteczną dawkę leku urologicznego albo wstrzymaj go na czas leczenia przeciwgrzybiczego i obserwuj pacjenta pod kątem nasilonych działań antycholinergicznych. Daryfenacyna jest przeciwwskazana z silnymi inhibitorami CYP3A4, czyli itrakonazolem, pozakonazolem i worykonazolem. Solifenacynę i fezoterodynę stosuj z tymi triazolami tylko w zmniejszonej, maksymalnej dawce dopuszczonej w ChPL[1]. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek albo umiarkowaną niewydolnością wątroby to połączenie jest przeciwwskazane. Tolterodyny nie zaleca się łączyć z silnymi inhibitorami CYP3A4. Oksybutyninę stosuj ostrożnie i rozważ zmniejszenie dawki. Przy flukonazolu i izawukonazolu zwykle wystarczy obserwacja kliniczna. Przy długotrwałym leczeniu lub dużych dawkach flukonazolu rozważ zmniejszenie dawki leku przeciwmuskarynowego. Jeśli leczenie przeciwgrzybicze jest długie, rozważ zamianę leku urologicznego na mirabegron, wibegron albo chlorek trospiowy. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego nie wracaj do pełnej dawki od razu.
Skutek kliniczny
Wyższe stężenie leku przeciwmuskarynowego nasila działania antycholinergiczne. Należą do nich suchość w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia akomodacji, tachykardia, senność oraz zaburzenia poznawcze i splątanie, szczególnie u osób starszych. Solifenacyna i tolterodyna w dużych stężeniach mogą wydłużać odstęp QT. Worykonazol, pozakonazol, itrakonazol i flukonazol również mają taki potencjał, dlatego u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka rośnie ryzyko arytmii. Interakcja jest najsilniejsza przy itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu. Przy flukonazolu i izawukonazolu jest słabsza, ale istotna klinicznie, zwłaszcza przy dłuższym leczeniu i wyższych dawkach[2].
Mechanizm
Triazole hamują izoenzym CYP3A4. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie, przy czym siła hamowania przez flukonazol rośnie z dawką. Leki przeciwmuskarynowe stosowane w pęcherzu nadreaktywnym są metabolizowane przez CYP3A4. Dotyczy to solifenacyny, oksybutyniny, daryfenacyny oraz aktywnego metabolitu fezoterodyny[2]. Tolterodyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, ale u osób wolno metabolizujących przez CYP2D6 jej eliminacja zależy od CYP3A4. Zahamowanie tego szlaku zmniejsza klirens leku urologicznego, zwiększa jego stężenie w osoczu i wydłuża okres półtrwania[3]. Wpływ na triazol nie występuje. Interakcja nie dotyczy w istotnym stopniu agonistów receptora beta-3, czyli mirabegronu i wibegronu.
Monitorować
- suchość w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu
- zaburzenia widzenia (akomodacji)
- senność, zawroty głowy, splątanie i zaburzenia pamięci, zwłaszcza u osób starszych
- częstość akcji serca
- EKG (odstęp QT) u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii, zwłaszcza przy solifenacynie lub tolterodynie z worykonazolem, pozakonazolem albo itrakonazolem
- czynność nerek i wątroby przed włączeniem połączenia
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy ciężkiej niewydolności nerek jednoczesne stosowanie solifenacyny lub fezoterodyny z silnym inhibitorem CYP3A4, czyli itrakonazolem, pozakonazolem albo worykonazolem, jest przeciwwskazane. To samo dotyczy umiarkowanej i ciężkiej niewydolności wątroby. |
| Jednorazowa dawka flukonazoluczas leczenia · triazole | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy powoduje krótkotrwałe i umiarkowane hamowanie CYP3A4. Nie wymaga to zwykle modyfikacji leczenia urologicznego, wystarczy poinformować pacjenta o możliwych objawach. |
| Duże dawki flukonazolu stosowane długotrwaledawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki. Przy dużych dawkach i dłuższym leczeniu interakcja zbliża się nasileniem do tej obserwowanej przy silnych inhibitorach. Rozważ zmniejszenie dawki leku przeciwmuskarynowego. |
| Kilka dni po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol i pozakonazol mają długi okres półtrwania, więc hamowanie CYP3A4 utrzymuje się po zakończeniu terapii. Powrót do pełnej dawki leku przeciwmuskarynowego lub ponowne włączenie daryfenacyny odłóż na pewien czas po odstawieniu triazolu. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych zwiększona ekspozycja na lek przeciwmuskarynowy częściej powoduje splątanie, zaburzenia poznawcze, upadki i zatrzymanie moczu. Częściej występują też czynniki ryzyka wydłużenia odstępu QT. Preferuj mirabegron lub wibegron albo wstrzymaj lek przeciwmuskarynowy na czas leczenia triazolem. |
Źródła
- Doroshyenko O, Fuhr U. Clinical pharmacokinetics and pharmacodynamics of solifenacin. Clin Pharmacokinet. 2009;48(5):281-302. doi: 10.2165/00003088-200948050-00001. PMID: 19566112.
- Skerjanec A. The clinical pharmacokinetics of darifenacin. Clin Pharmacokinet. 2006;45(4):325-50. doi: 10.2165/00003088-200645040-00001. PMID: 16584282.
- Swart PJ, Krauwinkel WJ, Smulders RA, Smith NN. Pharmacokinetic effect of ketoconazole on solifenacin in healthy volunteers. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2006;99(1):33-6. doi: 10.1111/j.1742-7843.2006.pto_285.x. PMID: 16867168.
Połączenie przeciwwskazanePirydostygmina+ DaryfenacynaNie łącz daryfenacyny z pirydostygminą u chorego na miastenię.Nie zaczynaj przyjmować leku na pęcherz razem z lekiem na miastenię i porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o innym sposobie leczenia.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować leku na pęcherz razem z lekiem na miastenię i porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o innym sposobie leczenia.
Te dwa leki działają przeciwnie i nie powinny być przyjmowane razem. Lek na pęcherz może osłabić działanie leku na miastenię, przez co mięśnie mogą stać się słabsze. Problemy z pęcherzem mogą też wynikać z samego leku na miastenię, więc warto to sprawdzić z lekarzem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone osłabienie mięśni
- opadanie powiek lub podwójne widzenie
- trudności w połykaniu lub mówieniu
- duszność
- trudności z oddaniem moczu
- silne zaparcia lub wzdęcia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – wchłanianie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz daryfenacyny z pirydostygminą u chorego na miastenię[1][2]. Jeśli parcia naglące lub nietrzymanie moczu pojawiły się po włączeniu lub zwiększeniu dawki pirydostygminy, najpierw oceń, czy nie są jej muskarynowym działaniem niepożądanym, i skonsultuj z lekarzem prowadzącym korektę dawki zamiast dokładania leku antymuskarynowego. Przy potrzebie leczenia pęcherza nadreaktywnego rozważ lek o innym mechanizmie działania.
Skutek kliniczny
Daryfenacyny nie stosuje się u chorych na miastenię[1][2]. Połączenie grozi pogorszeniem kontroli miastenii przez osłabienie działania i wchłaniania pirydostygminy, a jednocześnie oba leki działają przeciwstawnie na pęcherz moczowy i jelita, więc żaden z nich nie daje oczekiwanego efektu. Blokada receptorów muskarynowych może też maskować wczesne objawy przedawkowania pirydostygminy (ślinienie, pocenie, biegunka, bradykardia), co utrudnia rozpoznanie przełomu cholinergicznego.
Mechanizm
Pirydostygmina hamuje acetylocholinoesterazę i zwiększa ilość acetylocholiny w synapsach, a daryfenacyna blokuje receptory muskarynowe (głównie M3). Leki antymuskarynowe znoszą muskarynowe działanie pirydostygminy[3]. Spowolnienie motoryki przewodu pokarmowego przez leki antymuskarynowe może dodatkowo zaburzać wchłanianie pirydostygminy[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- siła mięśni i objawy miastenii (opadanie powiek, podwójne widzenie, zaburzenia połykania, duszność)
- zaleganie moczu
- zaparcia i objawy niedrożności
- objawy cholinergiczne przy zmianie dawki pirydostygminy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Daryfenacyna włączona po pirydostygminie z powodu parć naglących lub nietrzymania moczukolejność włączenia · daryfenacyna | inne zalecenie | Podejrzenie kaskady przepisywania – objawy pęcherzowe mogą być muskarynowym działaniem niepożądanym pirydostygminy. Zamiast dodawać lek antymuskarynowy oceń z lekarzem dawkę pirydostygminy lub rozważ agonistę receptora beta-3. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex 7,5 mg, tabletki o przedłużonym działaniu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darifenacin Aristo 15 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darifenacin-aristo-100456605/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory kinazy EGFR (np. erlotynib, gefitynib, afatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora kinazy EGFR należy unikać tego skojarzenia, jeśli to możliwe, a gdy jest konieczne – prowadzić je w porozumieniu onkologa z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne i ściśle monitorować zakażenia, morfologię, czynność wątroby i objawy płucne.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek na raka z grupy inhibitorów EGFR, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek na raka z grupy inhibitorów EGFR, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Leki osłabiające odporność, takie jak leflunomid, teriflunomid, fingolimod czy natalizumab, przyjmowane razem z lekami na raka płuca z grupy inhibitorów EGFR, takimi jak ozymertynib, erlotynib czy afatynib, mogą łącznie mocniej obciążać organizm. Zwiększa się ryzyko poważnych zakażeń, uszkodzenia wątroby i zapalenia płuc. Przy niektórych połączeniach, na przykład fingolimodu lub ozanimodu z ozymertynibem, serce może zwolnić lub pracować nieregularnie. Te leki można czasem stosować razem, ale tylko pod stałą kontrolą lekarzy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nowy lub nasilający się kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie lub bardzo wolne tętno
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- ropiejące zmiany skórne lub stan zapalny wokół paznokci
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora kinazy EGFR należy unikać tego skojarzenia, jeśli to możliwe, a gdy jest konieczne – prowadzić je w porozumieniu onkologa z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne i ściśle monitorować zakażenia, morfologię, czynność wątroby i objawy płucne. Przed włączeniem inhibitora kinazy EGFR warto rozważyć, czy leczenie immunosupresyjne choroby autoimmunologicznej można odstawić, zmniejszyć lub zamienić na lek o mniejszym potencjale immunosupresyjnym. Po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu należy pamiętać o bardzo długim utrzymywaniu się aktywnego metabolitu i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji. Przy skojarzeniu fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu z ozymertynibem konieczne jest wyjściowe i kontrolne EKG oraz kontrola elektrolitów, a przy natalizumabie zwiększona czujność w kierunku postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Każdy nowy kaszel, duszność lub gorączka wymaga pilnej diagnostyki w kierunku śródmiąższowej choroby płuc i zakażenia oraz wstrzymania leczenia do czasu wyjaśnienia.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii przy natalizumabie i modulatorach S1P. Możliwa addycyjna hepatotoksyczność oraz śródmiąższowa choroba płuc, która u chorego na raka płuca bywa trudna do odróżnienia od progresji choroby lub zakażenia. Przy skojarzeniu modulatora S1P z ozymertynibem możliwa bradykardia, zaburzenia przewodzenia i wydłużenie odstępu QT z ryzykiem zaburzeń rytmu komorowego.
Mechanizm
Podstawą interakcji jest sumowanie się działań niepożądanych obu grup, a nie wpływ na stężenia leków. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność komórkową lub humoralną, a inhibitory kinazy EGFR, zwłaszcza ozymertynib, mogą powodować leukopenię i neutropenię, uszkadzają barierę skórno-śluzówkową i sprzyjają zakażeniom skóry i błon śluzowych. Obie grupy mogą wywoływać śródmiąższową chorobę płuc lub zapalenie płuc (inhibitory kinazy EGFR, leflunomid, teriflunomid, tofacytynib) i uszkodzenie wątroby (erlotynib, gefitynib, lapatynibopodobne działanie innych inhibitorów kinazy EGFR, leflunomid, teriflunomid, tofacytynib). Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zwalniają czynność serca i mogą wydłużać odstęp QT, co sumuje się z wydłużaniem QT przez ozymertynib. Dodatkowo leflunomid i teriflunomid hamują białko transportowe BCRP, którego substratami są inhibitory kinazy EGFR, co może zwiększać ich ekspozycję[1]. Długi okres półtrwania aktywnego metabolitu leflunomidu i teriflunomidu oraz utrzymująca się limfopenia po modulatorach S1P i lekach anty-CD19 sprawiają, że ryzyko trwa także po odstawieniu leku z grupy A.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofili i limfocytów
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
- objawy ze strony płuc – kaszel, duszność, gorączka, saturacja
- EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu przy modulatorach S1P i ozymertynibie
- stężenie potasu i magnezu przy ryzyku wydłużenia QT
- nowe objawy neurologiczne przy natalizumabie i modulatorach S1P
- stan skóry i błon śluzowych, zanokcica, zmiany trądzikopodobne z nadkażeniem
Kiedy ocena się zmienia
| Okres po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu bez przeprowadzonej procedury przyspieszonej eliminacjiodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Aktywny metabolit leflunomidu i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo po odstawieniu, więc interakcja z inhibitorem kinazy EGFR pozostaje możliwa. Przed włączeniem inhibitora kinazy EGFR należy rozważyć przyspieszoną eliminację kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzenie spadku stężenia. |
| Włączanie fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu u osoby przyjmującej ozymertynibkolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Rozpoczynanie modulatora S1P powoduje przejściowe zwolnienie rytmu serca i zaburzenia przewodzenia, które sumują się z wydłużeniem QT przez ozymertynib. Wymaga to wyjściowego EKG, kontroli elektrolitów i monitorowania po pierwszej dawce zgodnie z ChPL modulatora S1P, a u chorych z wydłużonym QTc skojarzenia należy unikać. |
| Okres utrzymującej się limfopenii po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu lub inebilizumabuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Po odstawieniu modulatorów S1P i leków zmniejszających liczbę limfocytów B ich działanie immunosupresyjne ustępuje stopniowo, dlatego ryzyko zakażeń przy rozpoczęciu inhibitora kinazy EGFR należy oceniać na podstawie aktualnej liczby limfocytów, a nie tylko daty ostatniej dawki. |
Źródła
- Kis E, Nagy T, Jani M, Molnár E, Jánossy J, Ujhellyi O, et al. Leflunomide and its metabolite A771726 are high affinity substrates of BCRP: implications for drug resistance. Ann Rheum Dis. 2008;68(7):1201-7. doi: 10.1136/ard.2007.086264. PMID: 18397960.
Niekorzystna interakcjaAmitryptylina+ DaryfenacynaNależy unikać łączenia amitryptyliny z lekami przeciwcholinergicznymi, w tym z daryfenacyną.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, ale powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zgłoś się szybko, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, ale powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zgłoś się szybko, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki działają podobnie na jelita, pęcherz, oczy i mózg, więc razem mogą mocniej wywoływać działania niepożądane. Może pojawić się silna suchość w ustach, zaparcia, trudności z oddawaniem moczu, niewyraźne widzenie, senność albo splątanie. Rzadko dochodzi do groźnego zatrzymania pracy jelit lub wysokiej gorączki. Lek na pęcherz może też zwiększać ilość amitryptyliny we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- uporczywe zaparcia, wzdęcia lub ból brzucha
- trudności z oddaniem moczu albo brak moczu
- splątanie, dezorientacja lub problemy z pamięcią
- wysoka gorączka lub przegrzanie
- nagłe pogorszenie widzenia lub ból oka
- kołatanie serca lub omdlenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia amitryptyliny z lekami przeciwcholinergicznymi, w tym z daryfenacyną.[1] Jeśli połączenie jest konieczne, trzeba stosować najmniejsze skuteczne dawki, ostrożnie zwiększać dawkę amitryptyliny i obserwować pacjenta pod kątem objawów przeciwcholinergicznych oraz toksyczności amitryptyliny.[2] Przy pęcherzu nadreaktywnym warto rozważyć lek bez działania przeciwmuskarynowego, a przy depresji lek przeciwdepresyjny o słabym działaniu przeciwcholinergicznym.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko porażennej niedrożności jelita, zatrzymania moczu, wysokiej gorączki i innych objawów nadmiernego działania przeciwcholinergicznego.[1] Mogą nasilić się suchość w ustach, zaparcia, zaburzenia widzenia oraz działanie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym splątanie, zwłaszcza u osób starszych.[2] Wzrost stężenia amitryptyliny może dodatkowo nasilić jej działania niepożądane, w tym kardiologiczne.
Mechanizm
Oba leki blokują receptory muskarynowe, więc ich działanie przeciwcholinergiczne sumuje się na oczy, ośrodkowy układ nerwowy, jelita i pęcherz moczowy.[1][2] Daryfenacja jest umiarkowanym inhibitorem CYP2D6, a amitryptylina jest metabolizowana głównie przez CYP2D6 i CYP2C19, dlatego stężenie amitryptyliny może wzrosnąć.[2][1] Wpływ daryfenacyny na substraty CYP2D6 ma znaczenie kliniczne głównie dla leków o wąskim przedziale terapeutycznym wymagających indywidualnego dawkowania, takich jak trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Amitryptylina – inhibitor CYP2D6[3], daryfenacyna – substrat CYP2D6[4]
- Daryfenacyna – umiarkowany inhibitor CYP2D6[4], amitryptylina – substrat CYP2D6[3]
- Daryfenacyna – inhibitor CYP3A4[4], amitryptylina – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
- Amitryptylina: inhibitor CYP2D6[3], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[3], substrat CYP2C19[3], substrat CYP2C9[3], substrat CYP2D6[3], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
- Daryfenacyna: umiarkowany inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], substrat CYP2D6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[4]
Monitorować
- wypróżnienia i objawy niedrożności jelit (zaparcia, wzdęcia, ból brzucha)
- oddawanie moczu i objawy zatrzymania moczu
- stan świadomości, splątanie i zaburzenia pamięci, zwłaszcza u osób starszych
- temperatura ciała
- tętno i EKG przy dodatkowych czynnikach ryzyka arytmii
- widzenie i objawy wzrostu ciśnienia w oku
- senność i inne objawy toksyczności amitryptyliny
Bezpieczniejsze alternatywy
mirabegron (zamiast daryfenacyny)sertralina (zamiast amitryptyliny w depresji)escytalopram (zamiast amitryptyliny w depresji)
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działania przeciwcholinergicznego częściej prowadzi do splątania, upadków, zatrzymania moczu i zaparć. |
| dawka ≥ 15 mg na dobędaryfenacyna | ryzyko rośnie | Większa dawka daryfenacyny nasila działanie przeciwmuskarynowe i hamowanie CYP2D6, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych amitryptyliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amitriptylinum VP 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amitriptylinum-vp-100122237/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex 7,5 mg, tabletki o przedłużonym działaniu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amitriptylinum VP. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amitriptylinum-vp-100122237/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Emselex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/emselex-100129630/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaArypiprazol+ DakomitynibNajlepiej unikać tego połączenia i rozważyć lek przeciwpsychotyczny, który nie jest metabolizowany głównie przez CYP2D6.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie psychiatryczne, że zaczynasz brać dakomitynib, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z tych leków.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie psychiatryczne, że zaczynasz brać dakomitynib, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z tych leków.
Lek przeciwnowotworowy dakomitynib spowalnia rozkładanie arypiprazolu w organizmie. Przez to arypiprazolu może być we krwi mniej więcej dwa razy więcej niż zwykle. Może to nasilić jego działania niepożądane, na przykład senność, niepokój ruchowy czy zawroty głowy. Lekarz może zmienić dawkę arypiprazolu albo zamienić go na inny lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wewnętrzny niepokój, trudność w usiedzeniu w miejscu
- drżenie, sztywność lub mimowolne ruchy
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- uporczywa biegunka
- gorączka, pobudzenie, potliwość i drżenie mięśni
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Najlepiej unikać tego połączenia i rozważyć lek przeciwpsychotyczny, który nie jest metabolizowany głównie przez CYP2D6.[1] Jeśli arypiprazol musi pozostać, jego dawkę zmniejsza się o około połowę na czas leczenia dakomitynibem, a po odstawieniu dakomitynibu przywraca się dawkę wcześniejszą.[2] Przy jednoczesnym stosowaniu silnego inhibitora CYP3A4 trzeba ponownie ocenić dawkę arypiprazolu, ponieważ oba szlaki eliminacji są wtedy zahamowane.[2]
Skutek kliniczny
Można oczekiwać około dwukrotnego wzrostu ekspozycji na arypiprazol, a w konsekwencji nasilenia działań zależnych od dawki, takich jak akatyzja, objawy pozapiramidowe, sedacja, zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne. Wyższe stężenie arypiprazolu zwiększa też ryzyko zespołu serotoninowego, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje dodatkowo leki serotoninergiczne.[2] Częsta przy dakomitynibie biegunka może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, które z kolei wymagają ostrożności przy stosowaniu arypiprazolu.[2]
Mechanizm
Dakomitynib silnie hamuje CYP2D6 – zwiększył AUC dekstrometorfanu, modelowego substratu tego enzymu, o 855%, a Cmax o 874%.[1] Arypiprazol jest metabolizowany między innymi przez CYP2D6 i CYP3A4, a silny inhibitor CYP2D6 (chinidyna) zwiększył jego AUC o 107% przy niezmienionym Cmax, zmniejszając jednocześnie ekspozycję na czynny metabolit dehydroarypiprazol.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- akatyzja i objawy pozapiramidowe
- nadmierna senność
- ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
- stężenie potasu i magnezu przy biegunce
- objawy zespołu serotoninowego przy lekach serotoninergicznych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dakomitynibukolejność włączenia · dakomitynib | inne zalecenie | Po odstawieniu dakomitynibu dawkę arypiprazolu zwiększa się do stosowanej przed terapią skojarzoną. |
| Jednoczesny silny inhibitor CYP3A4dawka · pacjent | ryzyko rośnie | Jednoczesne zahamowanie CYP2D6 i CYP3A4 zwiększa ekspozycję na arypiprazol bardziej niż każdy inhibitor osobno, dlatego dawkę trzeba ocenić ponownie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.