Interakcje / Deferypron
Deferypron – interakcje
46 opisanych interakcji z lekami, opis połączenia z alkoholem. Marki: Ferriprox, Deferiprone Lipomed.
12 przeciwwskazane · 29 niekorzystne · 1 niejasne · 5 nieistotne
Interakcje z innymi lekami 46
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane12
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i chelatora żelaza należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i aktywnie wypytywać pacjenta o objawy zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność razem z lekiem usuwającym żelazo, regularnie rób zlecone badania krwi i przy gorączce, bólu gardła lub aftach w ustach natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność razem z lekiem usuwającym żelazo, regularnie rób zlecone badania krwi i przy gorączce, bólu gardła lub aftach w ustach natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Leki obniżające odporność, takie jak mykofenolan mofetylu, leflunomid czy tofacytynib, oraz leki usuwające nadmiar żelaza, takie jak deferypron czy deferazyroks, mogą razem silniej osłabić obronę organizmu przed zakażeniami. Deferypron może obniżyć liczbę białych krwinek, a w połączeniu z lekiem obniżającym odporność nawet zwykła infekcja może przebiec ciężko. Deferazyroks razem z leflunomidem lub teriflunomidem może dodatkowo obciążać wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia lub afty w jamie ustnej
- nawracające lub nietypowo długie infekcje
- duże osłabienie i złe samopoczucie
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i chelatora żelaza należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i aktywnie wypytywać pacjenta o objawy zakażenia[1]. Połączenia deferypronu z mykofenolanem mofetylu, kwasem mykofenolowym, leflunomidem, teriflunomidem, tofacytynibem lub belataceptem najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, bezwzględnie przestrzegać cotygodniowej kontroli bezwzględnej liczby neutrofilów wymaganej w ChPL deferypronu. Deferypron należy wstrzymać przy neutropenii lub objawach zakażenia do czasu wyjaśnienia przyczyny. Przy leflunomidzie lub teriflunomidzie z deferazyroksem trzeba dodatkowo częściej oznaczać aminotransferazy i bilirubinę oraz rozważyć zamianę chelatora. Leki biologiczne z grupy, takie jak natalizumab, inebilizumab czy rawulizumab, nie są mielotoksyczne, ale nasilają ryzyko zakażeń, dlatego zasada czujności wobec infekcji obowiązuje także przy nich.
Skutek kliniczny
Możliwe jest pogłębienie neutropenii aż do agranulocytozy oraz ciężkie, także oportunistyczne zakażenia, które u pacjenta immunosupresyjnego mogą przebiegać skąpoobjawowo i szybko się uogólniać. Przy leflunomidzie lub teriflunomidzie z deferazyroksem dochodzi ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks cytopenie oraz uszkodzenie wątroby i nerek[1]. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność, a część z nich działa dodatkowo mielotoksycznie (mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, leflunomid, teriflunomid, tofacytynib) albo hepatotoksycznie (leflunomid, teriflunomid). W efekcie spada liczba granulocytów lub limfocytów i rośnie ryzyko ciężkiego zakażenia, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie z deferazyroksem także ryzyko uszkodzenia wątroby. Interakcja nie dotyczy w tym samym stopniu wszystkich leków obu grup. Najsilniej wyrażona jest dla deferypronu w połączeniu z lekami mielotoksycznymi, a nie dotyczy deferoksaminy i apremilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofilów
- objawy zakażenia, w tym gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- aminotransferazy i bilirubina przy leflunomidzie lub teriflunomidzie z deferazyroksem
- stężenie kreatyniny przy stosowaniu deferazyroksu
- liczba limfocytów przy fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie i tofacytynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Leflunomid lub teriflunomid odstawiony bez procedury przyspieszonej eliminacji przed włączeniem chelatora żelazakolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid pozostają w organizmie przez wiele miesięcy po odstawieniu z powodu krążenia jelitowo-wątrobowego. Przed włączeniem deferypronu lub deferazyroksu u pacjenta niedawno leczonego tymi lekami należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji i prowadzić monitorowanie jak przy jednoczesnym stosowaniu. |
| Obniżony eGFReGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ekspozycję na deferazyroks i jego nefrotoksyczność oraz utrudnia eliminację części leków immunosupresyjnych, co nasila ryzyko działań niepożądanych połączenia. Wymaga to częstszej kontroli kreatyniny i morfologii oraz ostrożnego dawkowania zgodnie z ChPL. |
Źródła
- Piga A, Roggero S, Salussolia I, Massano D, Serra M, Longo F. Deferiprone. Ann N Y Acad Sci. 2010;1202:75-8. doi: 10.1111/j.1749-6632.2010.05586.x. PMID: 20712776.
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ KlozapinaNie łącz klozapiny z deferypronem.Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, jeśli już bierzesz drugi, i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, jeśli już bierzesz drugi, i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał.
Klozapina i deferypron mogą osobno obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek. Dlatego tych leków nie wolno łączyć, a lekarz zwykle dobiera inny lek usuwający nadmiar żelaza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowo ciężkie infekcje
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz klozapiny z deferypronem. Charakterystyki obu leków ujmują to połączenie w przeciwwskazaniach – ChPL deferypronu wprost zakazuje stosowania leków wywołujących neutropenię lub agranulocytozę[1], a ChPL klozapiny zakazuje rozpoczynania leczenia u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[2]. U pacjenta leczonego klozapiną, który wymaga chelatacji żelaza, należy wybrać inny chelator. Jeśli pacjent przyjmujący deferypron ma rozpocząć leczenie klozapiną, chelator trzeba zmienić przed włączeniem klozapiny i upewnić się, że obraz krwi jest prawidłowy. Wykrycie takiego połączenia na recepcie wymaga kontaktu z lekarzem prowadzącym przed wydaniem leku.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką neutropenią lub agranulocytozą z ryzykiem zagrażających życiu zakażeń i posocznicy. Przy objawach zakażenia nie da się szybko ustalić, który z leków odpowiada za uszkodzenie szpiku, co utrudnia dalsze leczenie obu chorób.
Mechanizm
Klozapina i deferypron mogą niezależnie od siebie wywołać neutropenię i agranulocytozę, a ich łączne stosowanie sumuje to ryzyko. Mechanizm neutropenii wywołanej deferypronem nie jest znany, dlatego ChPL deferypronu zabrania przyjmowania innych leków, o których wiadomo, że mogą wywołać neutropenię lub agranulocytozę[3]. ChPL klozapiny zabrania stosowania z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i zakazuje rozpoczynania leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[4]. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ RuksolitynibNie należy łączyć deferypronu z ruksolitynibem, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje stosowanie innych leków mogących wywołać neutropenię lub agranulocytozę.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zamienić lek na inny.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zamienić lek na inny.
Tych dwóch leków nie powinno się przyjmować razem. Oba mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Razem mogą obniżyć ich liczbę bardzo mocno, a wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub uporczywe infekcje
- nietypowe osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć deferypronu z ruksolitynibem, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje stosowanie innych leków mogących wywołać neutropenię lub agranulocytozę[1][2]. Gdy pacjent leczony ruksolitynibem wymaga chelatacji żelaza, należy wybrać inny lek chelatujący. Jeśli połączenie zostało już zastosowane, trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym, oznaczyć morfologię z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili oraz poinformować pacjenta o objawach zakażenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich, potencjalnie śmiertelnych zakażeń. Ryzyko jest szczególnie istotne u pacjentów z mielofibrozą, u których rezerwa szpikowa jest już ograniczona.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać szpik i zmniejszać liczbę neutrofili, więc ich działania niepożądane się sumują. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o nieznanym mechanizmie, dlatego jego charakterystyka zabrania łączenia go z innymi lekami, o których wiadomo, że mogą powodować neutropenię lub agranulocytozę[1][2]. Ruksolitynib jako inhibitor JAK hamuje krwiotworzenie i często powoduje cytopenie, w tym neutropenię. ChPL ruksolitynibu nie wymienia deferypronu i nie opisuje z nim interakcji farmakokinetycznej[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofili
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jakavi 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jakavi-100283673/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jakavi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/jakavi-100283673/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ FedratynibNie należy stosować deferypronu u pacjenta leczonego fedratynibem, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami mogącymi wywołać neutropenię lub agranulocytozę.Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który dobierze inny lek usuwający żelazo.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który dobierze inny lek usuwający żelazo.
Oba leki mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią organizm przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do bardzo niebezpiecznego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków nie wolno przyjmować razem. Lekarz może dobrać inny lek usuwający nadmiar żelaza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- nasilone zmęczenie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy stosować deferypronu u pacjenta leczonego fedratynibem, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami mogącymi wywołać neutropenię lub agranulocytozę.[1] Jeśli pacjent z mielofibrozą zależny od przetoczeń wymaga leczenia chelatującego, należy wybrać inny chelator żelaza i uzgodnić wybór z hematologiem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, a dodatkowo może nasilać niedokrwistość i małopłytkowość u pacjentów z mielofibrozą, którzy często już mają obniżone parametry morfologii.
Mechanizm
Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o nieznanym mechanizmie, dlatego jego ChPL zabrania łączenia go z innymi lekami, o których wiadomo, że mogą wywołać neutropenię lub agranulocytozę.[1] Ten sam zakaz zawiera charakterystyka deferypronu w postaci tabletek powlekanych.[2] Fedratynib jako inhibitor kinazy JAK2 działa mielosupresyjnie i może powodować neutropenię, a także niedokrwistość i małopłytkowość, więc należy do grupy leków objętej tym przeciwwskazaniem. Interakcja polega na sumowaniu działania hamującego szpik, a nie na wpływie na stężenia leków. ChPL fedratynibu nie wymienia deferypronu ani leków chelatujących żelazo.[3]
Metabolizm i transportery
- Fedratynib: inhibitor BCRP[4], umiarkowany inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], inhibitor OCT2[4], inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- bezwzględna liczba neutrofili
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Inrebic 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/inrebic-100448594/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Inrebic. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/inrebic-100448594/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ ZydowudynaNie łącz zydowudyny z deferypronem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, nie przerywając leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, nie przerywając leczenia na własną rękę.
Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do bardzo groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nasilone zmęczenie, bladość lub duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz zydowudyny z deferypronem – połączenie jest przeciwwskazane.[1][2] Jeśli pacjent wymaga obu terapii, lekarz prowadzący leczenie HIV i hematolog powinni zamienić jeden z leków na substancję bez działania uszkadzającego szpik. Do czasu zmiany leczenia konieczna jest pilna kontrola morfologii z oznaczeniem bezwzględnej liczby neutrofili, a pacjent musi wiedzieć, że gorączka lub objawy zakażenia wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką neutropenią albo agranulocytozą z ryzykiem ciężkich, zagrażających życiu zakażeń. Możliwe jest też nasilenie niedokrwistości wywołanej zydowudyną. Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10⁹/l lub hemoglobinie poniżej 7,5 g/100 ml.[3]
Mechanizm
Zydowudyna i deferypron uszkadzają szpik kostny i zmniejszają liczbę granulocytów obojętnochłonnych. Mechanizm neutropenii wywołanej deferypronem jest nieznany, dlatego deferypronu nie łączy się z żadnym lekiem, który może wywołać neutropenię lub agranulocytozę.[1][2] Zydowudyna łączona z lekami mielosupresyjnymi zwiększa ryzyko własnych działań niepożądanych, głównie hematologicznych.[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofili
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
Bezpieczniejsze alternatywy
abakawirlamiwudynatenofowiremtrycytabinadeferazyroksdeferoksamina
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ BleomycynaPołączenie jest przeciwwskazane – na czas chemioterapii z bleomycyną należy odstawić deferypron.Powiedz onkologowi i hematologowi, że przyjmujesz deferypron, zanim zaczniesz chemioterapię, i nie odstawiaj ani nie wznawiaj go bez ich decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz onkologowi i hematologowi, że przyjmujesz deferypron, zanim zaczniesz chemioterapię, i nie odstawiaj ani nie wznawiaj go bez ich decyzji.
Deferypronu nie łączy się z chemioterapią zawierającą bleomycynę. Oba leki mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, a razem to ryzyko jest dużo większe. Może to prowadzić do ciężkich, groźnych dla życia infekcji. Deferypron może też osłabiać działanie bleomycyny na nowotwór.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nagłe osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – na czas chemioterapii z bleomycyną należy odstawić deferypron[1][2]. Jeśli chelatacja żelaza jest w tym okresie konieczna, należy z hematologiem rozważyć inny chelator. Ponowne włączenie deferypronu jest możliwe dopiero po zakończeniu leczenia cytotoksycznego i powrocie liczby neutrofili do normy, przy regularnej kontroli morfologii.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, w tym sepsą. Teoretycznie możliwe jest także osłabienie działania przeciwnowotworowego bleomycyny.
Mechanizm
Deferypronu nie łączy się z lekami, które mogą wywołać neutropenię lub agranulocytozę, ponieważ mechanizm neutropenii wywołanej deferypronem jest nieznany[1][2]. Bleomycyna jest lekiem cytotoksycznym o słabszym niż większość cytostatyków działaniu mielosupresyjnym, ale zwykle podaje się ją w schematach wielolekowych silnie hamujących szpik, co sumuje się z ryzykiem agranulocytozy po deferypronie. Dodatkowo działanie cytotoksyczne bleomycyny zależy od tworzenia kompleksu z żelazem, więc chelator żelaza może teoretycznie osłabiać jej skuteczność przeciwnowotworową.
Monitorować
- bezwzględna liczba neutrofili
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Po zakończeniu chemioterapii i normalizacji liczby neutrofiliodstep · bleomycyna | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia cytotoksycznego i powrocie liczby neutrofili do normy deferypron można rozważyć ponownie, przy regularnej kontroli bezwzględnej liczby neutrofili. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać.Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.
Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza z organizmu, może rzadko silnie obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe, takie jak kapecytabina, fluorouracyl, gemcytabina, cytarabina, azacytydyna czy decytabina, również osłabiają szpik kostny. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność i doprowadzić do groźnego zakażenia. Inne leki usuwające żelazo, czyli deferazyroks i deferoksamina, nie niosą tak dużego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowo ciężkie zakażenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać. Dotyczy to deferypronu w połączeniu z azacytydyną, decytabiną, cytarabiną, gemcytabiną, fluorouracylem lub kapecytabiną. U chorego wymagającego chelatacji w trakcie chemioterapii należy zamienić deferypron na deferazyroks lub deferoksaminę. Jeśli deferypron był już podawany razem z analogiem pirymidyny, trzeba go odstawić, oznaczyć morfologię z rozmazem i pouczyć chorego o konieczności pilnego zgłoszenia gorączki lub objawów zakażenia.
Skutek kliniczny
Głęboka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem ciężkich zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, posocznicy oraz zgonu. U chorych z zespołami mielodysplastycznymi i ostrymi białaczkami leczonych azacytydyną, decytabiną lub cytarabiną rezerwa szpikowa jest już ograniczona, więc ryzyko jest szczególnie wysokie.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie polega na zmianie stężeń leków. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie częściowo idiosynkratycznym, a analogi pirymidyn hamują syntezę DNA w dzielących się komórkach szpiku i powodują zależną od dawki mielosupresję. Oba działania sumują się, co zwiększa ryzyko głębokiej i przedłużonej neutropenii oraz utrudnia ustalenie, który lek ją wywołał. Ze względu na to ChPL deferypronu przeciwwskazuje jego stosowanie razem z lekami, o których wiadomo, że wywołują neutropenię lub agranulocytozę.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę w zmianach przednowotworowych wchłania się w niewielkim stopniu i nie wywołuje istotnej mielosupresji, dlatego połączenie z deferypronem nie wymaga unikania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ Analogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan) klasaNie należy jednocześnie stosować analogu iperytu azotowego z chelatorem żelaza – na czas chemioterapii chelator trzeba odstawić albo zamienić na lek bez ryzyka agranulocytozy.Jeśli dostajesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i jednocześnie lek usuwający nadmiar żelaza, upewnij się, że lekarz prowadzący chemioterapię wie o obu lekach, i nie przyjmuj ich razem bez jego wyraźnej zgody.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i jednocześnie lek usuwający nadmiar żelaza, upewnij się, że lekarz prowadzący chemioterapię wie o obu lekach, i nie przyjmuj ich razem bez jego wyraźnej zgody.
Niektóre leki przeciwnowotworowe, takie jak cyklofosfamid, melfalan, bendamustyna czy chlorambucyl, osłabiają szpik kostny i obniżają liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza z organizmu, rzadko, ale groźnie, może zrobić to samo. Razem mogą bardzo mocno obniżyć twoją odporność i spowodować ciężkie zakażenie. Lekarz zwykle odstawia deferypron na czas chemioterapii albo zamienia go na deferoksaminę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze, nawet niewielkie
- ból gardła, chrypka lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę, silne osłabienie
- pieczenie przy oddawaniu moczu, kaszel lub duszność
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy jednocześnie stosować analogu iperytu azotowego z chelatorem żelaza – na czas chemioterapii chelator trzeba odstawić albo zamienić na lek bez ryzyka agranulocytozy. Charakterystyka produktu leczniczego deferypronu wyklucza łączenie go z lekami, które mogą powodować neutropenię lub agranulocytozę, a dotyczy to cyklofosfamidu, ifosfamidu, melfalanu, melfalanu flufenamidu, bendamustyny i chlorambucylu. U chorego z przeładowaniem żelazem, który wymaga chemioterapii, deferypron najlepiej zamienić na deferoksaminę, a deferazyroks rozważyć przy wydolnym szpiku i nerkach. Jeśli chory otrzymywał deferypron do chwili rozpoczęcia chemioterapii, należy przed cyklem oznaczyć morfologię z rozmazem. Leczenie chelatujące wznawia się po odnowie układu krwiotwórczego, w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem. Miejscowo stosowana chlormetyna w żelu nie wymaga zmiany leczenia chelatującego.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką, przedłużoną neutropenią lub agranulocytozą z wysokim ryzykiem zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, w tym sepsy, która może zagrażać życiu. Możliwe jest też opóźnienie odnowy szpiku po kolejnych cyklach chemioterapii, a w konsekwencji odraczanie lub redukcja dawek leczenia przeciwnowotworowego.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku, i powodują zależną od dawki mielosupresję z neutropenią. Deferypron może niezależnie od dawki wywołać neutropenię i agranulocytozę o niewyjaśnionym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Oba działania sumują się w obrębie linii granulocytowej. Mielosupresja po chemioterapii maskuje też wczesne objawy agranulocytozy polekowej i utrudnia ustalenie jej przyczyny. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej. Interakcja jest wspólna dla wszystkich ogólnoustrojowo stosowanych analogów iperytu azotowego, czyli cyklofosfamidu, ifosfamidu, melfalanu, melfalanu flufenamidu, bendamustyny i chlorambucylu. Po stronie chelatorów w pełnym stopniu dotyczy tylko deferypronu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- czynność nerek przy stosowaniu deferazyroksu z ifosfamidem lub dużymi dawkami cyklofosfamidu albo melfalanu
- aktywność aminotransferaz przy stosowaniu deferazyroksu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa – żel na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Analog iperytu azotowego stosowany miejscowo na skórę, czyli w Polsce chlormetyna w żelu, praktycznie nie wchłania się do krwi i nie hamuje czynności szpiku, więc nie nasila mielotoksyczności chelatorów żelaza. |
| Odstawienie deferypronu przed cyklem chemioterapii i wznowienie po odnowie szpikuodstep · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Deferypron szybko się eliminuje, a jego działanie na granulocyty nie kumuluje się. Odstawienie go przed cyklem chemioterapii i wznowienie dopiero po potwierdzonej odnowie neutrofilów zmniejsza ryzyko nałożenia się obu działań. Nadal wymaga to kontroli morfologii przed każdym wznowieniem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, talazoparyb, niraparyb) klasaNie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę.Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko, ale groźnie obniżyć liczbę białych krwinek, które bronią cię przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, również obniżają liczbę krwinek. Razem mogą doprowadzić do ciężkiego zakażenia. Deferoksamina nie ma tego działania, a deferazyroks wymaga tylko regularnych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, afty lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę. U pacjenta, który wymaga leczenia olaparybem, niraparybem, rukaparybem lub talazoparybem, deferypron należy zamienić na deferoksaminę albo deferazyroks, w porozumieniu z hematologiem i onkologiem. Jeśli pacjent otrzymuje deferazyroks, połączenie jest możliwe pod warunkiem regularnej kontroli morfologii z rozmazem. Gdy u pacjenta przyjmującego oba leki wystąpi gorączka lub objawy zakażenia, należy pilnie oznaczyć bezwzględną liczbę neutrofilów.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi dla życia zakażeniami, w tym posocznicą. Może też pogłębiać niedokrwistość i małopłytkowość. Spadek liczby granulocytów spowodowany przez deferypron trudno odróżnić od mielosupresji wywołanej przez inhibitor PARP, co opóźnia rozpoznanie i utrudnia decyzję, który lek odstawić. Ryzyko jest największe u pacjentów z wyjściowo obniżoną morfologią, po wcześniejszej chemioterapii lub z chorobą hematologiczną.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności hematologicznej. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie idiosynkratycznym, prawdopodobnie immunologicznym. Wszystkie inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) hamują szpik zależnie od dawki i powodują niedokrwistość, neutropenię oraz małopłytkowość. Interakcja nie wynika z wpływu na stężenia leków, więc dotyczy jednakowo wszystkich inhibitorów PARP. Po stronie chelatorów jest specyficzna dla deferypronu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed włączeniem leczenia i regularnie w jego trakcie
- stężenie hemoglobiny
- liczba płytek krwi
- gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej i inne objawy zakażenia
- objawy krwawienia i niedokrwistości
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ Inhibitory kinaz zależnych od cyklin (np. palbocyklib, abemacyklib, rybocyklib) klasaNie łączy się deferypronu z inhibitorem kinaz zależnych od cyklin.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i lek z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie zaczynaj takiego połączenia bez ich wyraźnej zgody.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i lek z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie zaczynaj takiego połączenia bez ich wyraźnej zgody.
Deferypron, czyli lek usuwający nadmiar żelaza, i leki na raka piersi, takie jak palbocyklib, rybocyklib i abemacyklib, mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Przyjmowane razem mogą spowodować bardzo duży spadek tych krwinek i groźne zakażenie. Dlatego tych leków się nie łączy. Lekarz może zamienić deferypron na inny lek usuwający żelazo, na przykład deferoksaminę lub deferazyroks.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przeziębienia, które nie mijają
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się deferypronu z inhibitorem kinaz zależnych od cyklin. U pacjentki z przeładowaniem żelazem, która rozpoczyna leczenie palbocyklibem, rybocyklibem lub abemacyklibem, deferypron zamienia się na deferoksaminę albo deferazyroks przed włączeniem leku onkologicznego. Decyzję o zmianie chelatora podejmuje hematolog w porozumieniu z onkologiem. Jeśli połączenie zostało już zastosowane, należy pilnie skontrolować bezwzględną liczbę neutrofilów i odstawić deferypron. Przy objawach zakażenia lub gorączce trzeba od razu wykonać morfologię z rozmazem. Przy deferazyroksie zamiast deferypronu kontroluje się morfologię oraz próby wątrobowe, szczególnie przy rybocyklibie i abemacyklibie.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie deferypronu i inhibitora kinaz zależnych od cyklin grozi ciężką neutropenią lub agranulocytozą z gorączką neutropeniczną, ciężkimi zakażeniami i posocznicą, które mogą zagrażać życiu. Przy neutropenii z dwóch źródeł trudno ustalić, który lek ją wywołał. Utrudnia to decyzję o odstawieniu leku i może prowadzić do przerwania skutecznego leczenia onkologicznego.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działania mielotoksycznego. Deferypron może wywoływać neutropenię i agranulocytozę o nieznanym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Palbocyklib, rybocyklib i abemacyklib hamują kinazy CDK4 i CDK6, które odpowiadają za proliferację prekursorów granulocytów w szpiku. Neutropenia jest najczęstszym działaniem niepożądanym tej grupy, nieco rzadsza i łagodniejsza przy abemacyklibie. Leku z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin nie łączy się z deferypronem, ponieważ deferypronu nie stosuje się z lekami wywołującymi neutropenię lub agranulocytozę. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej między deferypronem a tą grupą.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- aminotransferazy i bilirubina przy zamianie na deferazyroks
- kreatynina przy zamianie na deferazyroks
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ Inhibitory kinaz janusowych (np. barycytynib, upadacytynib, filgotynib) klasaPołączenie chelatora żelaza z inhibitorem kinaz janusowych jest przeciwwskazane z powodu ryzyka agranulocytozy i ciężkich zakażeń.Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów JAK, zanim lekarz prowadzący nie oceni tego połączenia, i powiedz każdemu lekarzowi, że leczysz się deferypronem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów JAK, zanim lekarz prowadzący nie oceni tego połączenia, i powiedz każdemu lekarzowi, że leczysz się deferypronem.
Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza, może bardzo mocno obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki takie jak barycytynib, upadacytynib, filgotynib czy ritlecytynib, stosowane m.in. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, atopowym zapaleniu skóry i łysieniu plackowatym, także obniżają liczbę tych krwinek i osłabiają odporność. Razem mogą prowadzić do groźnych zakażeń, dlatego nie łączy się ich ze sobą. Deferoksamina i deukrawacytynib nie mają takiego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- częste lub długo niegojące się zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie chelatora żelaza z inhibitorem kinaz janusowych jest przeciwwskazane z powodu ryzyka agranulocytozy i ciężkich zakażeń. Deferypronu nie łączy się z barycytynibem, upadacytynibem, filgotynibem ani ritlecytynibem, podobnie jak z innymi lekami mogącymi wywołać neutropenię. Gdy pacjent wymaga leczenia inhibitorem JAK, chelator należy zmienić na deferazyroks lub deferoksaminę. Gdy pacjent wymaga dalszego leczenia deferypronem, choroba zapalna powinna być leczona lekiem niewywołującym neutropenii. Przy połączeniu deferazyroksu z inhibitorem JAK kontroluj morfologię z rozmazem przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi, łącznie z sepsą. Objawy zakażenia mogą być słabiej wyrażone u chorego leczonego inhibitorem JAK, co opóźnia rozpoznanie. Ritlecytynib i barycytynib mogą dodatkowo nasilać limfopenię, a barycytynib i ritlecytynib także małopłytkowość.
Mechanizm
Deferypron wywołuje neutropenię i agranulocytozę o nieznanym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Inhibitory JAK1, JAK2 i JAK3 hamują przekazywanie sygnału cytokin krwiotwórczych, takich jak G-CSF i IL-7, co obniża liczbę neutrofili i limfocytów. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko ciężkiej neutropenii, a inhibitor JAK dodatkowo osłabia odporność, przez co skutki agranulocytozy są groźniejsze. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy deferypronu z barycytynibem, upadacytynibem, filgotynibem i ritlecytynibem, a nie dotyczy deferoksaminy ani deukrawacytynibu.
Monitorować
- bezwzględna liczba neutrofili w morfologii z rozmazem
- liczba limfocytów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Połączenie przeciwwskazaneDeferypron+ Alkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina) klasaNie należy łączyć chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę z alkaloidem barwinka, ponieważ sumuje się ryzyko ciężkiego spadku granulocytów.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed pierwszym podaniem leku i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed pierwszym podaniem leku i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki na raka z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winorelbina, winkrystyna i winflunina, działają podobnie, więc razem mogą doprowadzić do groźnego braku odporności. Deferypronu nie łączy się z tymi lekami, a lekarz może na czas chemioterapii zamienić go na deferoksaminę lub deferazyroks.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowe zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę z alkaloidem barwinka, ponieważ sumuje się ryzyko ciężkiego spadku granulocytów. Deferypronu nie stosuje się jednocześnie z winorelbiną, winkrystyną ani winfluniną, więc na czas chemioterapii należy go odstawić i w razie potrzeby kontynuować chelatację deferoksaminą albo deferazyroksem. Decyzję o zmianie chelatora podejmuje hematolog wspólnie z onkologiem. Deferypron można rozważyć ponownie dopiero po zakończeniu chemioterapii i powrocie prawidłowej liczby neutrofilów. Przy połączeniu deferazyroksu z alkaloidem barwinka kontroluje się morfologię przed każdym podaniem cytostatyku, a przy deferoksaminie wystarcza kontrola wynikająca z samej chemioterapii. Brak danych dla winfluniny nie oznacza braku interakcji, bo jest ona silnie mielotoksyczna.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką neutropenią lub agranulocytozą z gorączką neutropeniczną, posocznicą i zgonem. Gdy granulocyty spadną, trudno ustalić, który lek odpowiada za spadek, co utrudnia decyzję o wznowieniu chelatacji i dalszej chemioterapii.
Mechanizm
Deferypron wywołuje neutropenię i agranulocytozę o nieznanym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Alkaloidy barwinka hamują podziały komórek, wiążąc tubulinę, i uszkadzają szpik, przy czym neutropenia jest dla winorelbiny i winfluniny głównym działaniem ograniczającym dawkę, a dla winkrystyny działaniem słabszym, lecz nadal możliwym. Oba mechanizmy sumują się w odniesieniu do linii granulocytarnej. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.
Monitorować
- morfologia z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym podaniem alkaloidu barwinka
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- płytki krwi przy stosowaniu deferazyroksu
- ferrytyna przy zmianie chelatora na czas chemioterapii
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcja29
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, imatynib, bosutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy BCR-ABL należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, prowadzić ścisłą kontrolę morfologii krwi i przerywać chelator przy pojawieniu się cytopenii.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na białaczkę, nie zaczynaj ani nie kontynuuj tego połączenia bez wiedzy hematologa, regularnie rób badanie krwi i natychmiast zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub krwawieniu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na białaczkę, nie zaczynaj ani nie kontynuuj tego połączenia bez wiedzy hematologa, regularnie rób badanie krwi i natychmiast zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub krwawieniu.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron czy deferazyroks, oraz leki stosowane w przewlekłej białaczce szpikowej, takie jak imatynib, dazatynib czy nilotynib, mogą obniżać liczbę krwinek. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnego spadku krwinek białych, przez co łatwiej o ciężkie zakażenie, oraz spadku płytek krwi, co sprzyja krwawieniom. Deferoksamina podawana w zastrzykach lub wlewie nie ma tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub uporczywe infekcje
- siniaki pojawiające się bez powodu
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- czarne, smoliste stolce lub krew w wymiotach
- nasilone osłabienie i bladość
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy BCR-ABL należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, prowadzić ścisłą kontrolę morfologii krwi i przerywać chelator przy pojawieniu się cytopenii. Deferypronu nie należy łączyć z inhibitorami kinazy BCR-ABL, ponieważ ChPL deferypronu wyklucza jednoczesne stosowanie leków związanych z neutropenią lub agranulocytozą. Jeśli chelatacja jest potrzebna, preferowanym wyborem jest deferoksamina. Przy deferazyroksie trzeba dodatkowo kontrolować czynność nerek i wątroby oraz zachować szczególną ostrożność u pacjentów z małopłytkowością lub przyjmujących dazatynib albo ponatynib ze względu na ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego. Decyzję o kontynuacji chelatacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie hematologiczne.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, nasilonej małopłytkowości z krwawieniami, a przy deferazyroksie także krwawień z przewodu pokarmowego oraz uszkodzenia nerek i wątroby.
Mechanizm
Główny mechanizm jest farmakodynamiczny i dotyczy obu grup. Inhibitory kinazy BCR-ABL często powodują neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość, a doustne chelatory żelaza same mogą uszkadzać szpik. Deferypron wywołuje neutropenię i agranulocytozę o nieznanym mechanizmie, a deferazyroks może powodować cytopenie, krwawienia i owrzodzenia przewodu pokarmowego oraz uszkodzenie nerek i wątroby. Działania te sumują się z mielosupresją, ryzykiem krwawień (zwłaszcza przy dazatynibie i ponatynibie) oraz hepatotoksycznością inhibitorów kinazy. Dla deferazyroksu teoretycznie możliwy jest dodatkowo składnik farmakokinetyczny, ponieważ słabo indukuje on CYP3A4 i hamuje CYP2C8, co może zmieniać ekspozycję na inhibitory kinazy metabolizowane tymi szlakami, ale znaczenie kliniczne tego efektu nie jest potwierdzone. Interakcja dotyczy wszystkich inhibitorów kinazy BCR-ABL, w tym asciminibu, dla którego brak opisanych par, ale profil mielotoksyczny jest podobny. Nie dotyczy deferoksaminy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
- objawy krwawienia, w tym z przewodu pokarmowego
- stężenie kreatyniny przy deferazyroksie
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze miesiące leczenia inhibitorem kinazy BCR-ABLczas leczenia · inhibitory kinazy BCR-ABL | ryzyko rośnie | Cytopenie wywołane inhibitorami kinazy BCR-ABL występują najczęściej na początku leczenia, dlatego ryzyko sumowania mielotoksyczności z chelatorem jest wtedy największe i wymaga częstszej kontroli morfologii. |
| Obniżona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ryzyko toksyczności deferazyroksu i kumulacji deferypronu, co nasila ryzyko działań niepożądanych przy łączeniu z inhibitorami kinazy BCR-ABL. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (np. olanzapina, kwetiapina, asenapina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza (deferypronu lub deferazyroksu) i neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i pouczyć pacjenta o konieczności pilnego zgłaszania objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem przeciwpsychotycznym, regularnie wykonuj zlecone badania krwi, nie przerywaj leczenia na własną rękę i od razu zgłoś się do lekarza, gdy pojawi się gorączka lub ból gardła.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem przeciwpsychotycznym, regularnie wykonuj zlecone badania krwi, nie przerywaj leczenia na własną rękę i od razu zgłoś się do lekarza, gdy pojawi się gorączka lub ból gardła.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron czy deferazyroks, oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, na przykład klozapina, olanzapina czy kwetiapina, mogą obniżać liczbę białych krwinek chroniących przed zakażeniami. Przyjmowane razem zwiększają to ryzyko, a najbardziej niebezpieczne jest połączenie klozapiny z deferypronem. Deferazyroks może też zwiększać ilość niektórych leków przeciwpsychotycznych we krwi i nasilać senność lub zawroty głowy. Deferoksamina nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- nadmierna senność
- zawroty głowy przy wstawaniu
- nasilone ślinienie się
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza (deferypronu lub deferazyroksu) i neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i pouczyć pacjenta o konieczności pilnego zgłaszania objawów zakażenia. Połączenie klozapiny z deferypronem jest przeciwwskazane i należy wybrać inny chelator, najlepiej deferoksaminę. Klozapiny z deferazyroksem nie należy łączyć, a jeśli jest to nieuniknione, trzeba ściśle monitorować morfologię, stężenie klozapiny i objawy jej toksyczności oraz rozważyć zmniejszenie dawki. Przy włączaniu lub odstawianiu deferazyroksu u pacjenta leczonego olanzapiną lub asenapiną warto obserwować nasilenie sedacji i spadków ciśnienia. W razie gorączki lub spadku liczby neutrofili należy przerwać podawanie deferypronu do czasu wyjaśnienia przyczyny.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko neutropenii i agranulocytozy z ciężkimi zakażeniami, w tym posocznicą, które mogą zagrażać życiu. Przy deferazyroksie możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych neuroleptyku zależnych od stężenia, takich jak sedacja, hipotonia ortostatyczna, ślinotok, a przy klozapinie obniżenie progu drgawkowego.
Mechanizm
Główny mechanizm wspólny dla klasy to sumowanie się działania uszkadzającego układ krwiotwórczy. Deferypron może wywoływać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie. Neuroleptyki z tej grupy także mogą obniżać liczbę neutrofili, najsilniej klozapina, a w mniejszym stopniu olanzapina, kwetiapina, asenapina i loksapina. Dodatkowo deferazyroks hamuje CYP1A2, co może zwiększać stężenie klozapiny, olanzapiny i asenapiny, oraz słabo indukuje CYP3A4, co może nieznacznie obniżać stężenie kwetiapiny. Deferypron nie wpływa istotnie na metabolizm neuroleptyków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofili
- objawy zakażenia, gorączka, ból gardła
- stężenie klozapiny przy jednoczesnym stosowaniu deferazyroksu
- sedacja, ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej, ślinotok
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze miesiące leczenia neuroleptykiemczas leczenia · neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny | ryzyko rośnie | Ryzyko agranulocytozy wywołanej neuroleptykiem, zwłaszcza klozapiną, jest największe w początkowych miesiącach leczenia, dlatego włączenie chelatora w tym okresie wymaga szczególnie częstej kontroli morfologii. |
| Włączenie lub odstawienie deferazyroksu u pacjenta na stałej dawce klozapiny, olanzapiny lub asenapinykolejność włączenia · chelatory żelaza | inne zalecenie | Włączenie deferazyroksu może zwiększyć stężenie neuroleptyku metabolizowanego przez CYP1A2, a jego odstawienie może je obniżyć, dlatego w obu sytuacjach należy ocenić skuteczność i tolerancję neuroleptyku, a przy klozapinie oznaczyć jej stężenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Aminosalicylany (np. mesalazyna, sulfasalazyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i aminosalicylanu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga ścisłego monitorowania laboratoryjnego narządu zagrożonego przez dany chelator.Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na zapalenie jelit, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i wykonuj regularnie badania krwi i moczu zlecone przez lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na zapalenie jelit, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i wykonuj regularnie badania krwi i moczu zlecone przez lekarza.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferazyroks i deferypron, oraz leki na zapalenie jelit, takie jak mesalazyna i sulfasalazyna, mogą w rzadkich przypadkach obciążać nerki, wątrobę albo obniżać liczbę białych krwinek. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko może się sumować. Deferoksamina podawana w zastrzykach lub wlewach obciąża organizm w ten sposób w mniejszym stopniu. Leki można zwykle stosować razem, ale ważne są regularne badania krwi i moczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- częste lub nawracające infekcje
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i aminosalicylanu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga ścisłego monitorowania laboratoryjnego narządu zagrożonego przez dany chelator. Przy deferazyroksie należy przed rozpoczęciem skojarzenia ocenić czynność nerek i wątroby, a następnie kontrolować je częściej niż przy monoterapii, a w razie narastania kreatyniny lub aktywności aminotransferaz rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie deferazyroksu zgodnie z ChPL. Przy deferypronie należy bezwzględnie przestrzegać kontroli bezwzględnej liczby neutrofilów zalecanej w ChPL i pamiętać, że mesalazyna i sulfasalazyna same mogą obniżać liczbę leukocytów, a w razie infekcji z gorączką trzeba pilnie oznaczyć morfologię i wstrzymać deferypron. Deferoksamina może być rozważana jako chelator o mniejszym ryzyku addycyjnym u pacjentów z chorobą nerek lub przebytą agranulocytozą.
Skutek kliniczny
Połączenie może zwiększać ryzyko pogorszenia czynności nerek i uszkodzenia wątroby przy stosowaniu deferazyroksu oraz ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy przy stosowaniu deferypronu. Powikłania rozwijają się zwykle podstępnie i mogą zostać wykryte dopiero w badaniach laboratoryjnych.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności narządowej obu grup. Aminosalicylany mogą wywoływać śródmiąższowe zapalenie nerek, uszkodzenie wątroby i zaburzenia hematologiczne, w tym leukopenię i agranulocytozę. Deferazyroks działa nefrotoksycznie i hepatotoksycznie, a jego ChPL zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami uszkadzającymi nerki. Deferypron wywołuje neutropenię i agranulocytozę, a jego ChPL zaleca unikanie leków, które same mogą powodować te zaburzenia. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między grupami. Interakcja nie jest jednolita dla całej klasy, ponieważ narząd zagrożony zależy od chelatora, a deferoksamina w typowym stosowaniu nie wnosi istotnego ryzyka addycyjnego.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed rozpoczęciem skojarzenia i regularnie w trakcie (deferazyroks)
- badanie ogólne moczu z oceną białkomoczu (deferazyroks)
- ALT, AST i bilirubina (deferazyroks, sulfasalazyna)
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów zgodnie z ChPL deferypronu
- objawy infekcji, gorączka, ból gardła (deferypron)
Kiedy ocena się zmienia
| Czopki, wlewki doodbytnicze lub piana doodbytnicza mesalazynypostać · aminosalicylany | ryzyko maleje | Miejscowe postacie mesalazyny dają mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postacie doustne, więc ryzyko addycyjnej toksyczności nerkowej i hematologicznej jest mniejsze, choć zalecenia dotyczące kontroli laboratoryjnych chelatora pozostają w mocy. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z upośledzoną czynnością nerek ryzyko dalszego pogorszenia filtracji przy łączeniu deferazyroksu z aminosalicylanem jest większe, a ChPL deferazyroksu ogranicza jego stosowanie przy istotnie obniżonym klirensie kreatyniny. W tej grupie warto rozważyć deferoksaminę lub inny chelator po konsultacji z hematologiem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ograniczona rezerwa nerkowa i działania niepożądane deferazyroksu, dlatego kontrola czynności nerek i wątroby powinna być częstsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza uszkadzającego szpik i inhibitora TNF regularnie kontroluj morfologię krwi z liczbą neutrofilów, obserwuj pacjenta pod kątem objawów zakażenia i przy spadku liczby neutrofilów przerwij chelator.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i lek z grupy inhibitorów TNF, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu skontaktuj się z lekarzem, gdy pojawi się gorączka, ból gardła lub inne objawy infekcji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i lek z grupy inhibitorów TNF, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu skontaktuj się z lekarzem, gdy pojawi się gorączka, ból gardła lub inne objawy infekcji.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko mocno obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed infekcjami. Leki biologiczne takie jak adalimumab, etanercept czy infliksymab także osłabiają odporność. Gdy przyjmujesz oba rodzaje leków jednocześnie, infekcja może rozwinąć się szybciej i przebiegać ciężej. Deferoksamina nie obniża liczby białych krwinek w ten sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- kaszel, duszność lub objawy przeziębienia, które nie mijają
- nietypowe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza uszkadzającego szpik i inhibitora TNF regularnie kontroluj morfologię krwi z liczbą neutrofilów, obserwuj pacjenta pod kątem objawów zakażenia i przy spadku liczby neutrofilów przerwij chelator. Połączenia deferypronu z adalimumabem, etanerceptem, golimumabem, infliksymabem lub certolizumabem pegol najlepiej unikać i rozważyć zmianę chelatora, a gdy jest konieczne, liczbę neutrofilów oznaczaj co tydzień. Przy deferazyroksie wystarcza zwykle rutynowa kontrola morfologii przewidziana dla tego leku, z większą czujnością u pacjentów z wcześniejszymi cytopeniami. Przy gorączce lub innych objawach zakażenia pilnie oznacz morfologię, wstrzymaj chelator do czasu wyniku i skonsultuj z lekarzem prowadzącym dalsze podawanie inhibitora TNF.
Skutek kliniczny
Możliwa ciężka neutropenia lub agranulocytoza z zakażeniem, w tym posocznicą, zakażeniem oportunistycznym lub reaktywacją gruźlicy, które może przebiegać ciężej i mieć mniej typowe objawy z powodu immunosupresji. Najwyższe ryzyko dotyczy połączenia deferypronu z dowolnym inhibitorem TNF.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działań niepożądanych. Deferypron może powodować neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej wywołuje cytopenie, w tym neutropenię. Inhibitory TNF hamują odpowiedź immunologiczną, zwiększają ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń oraz same mogą powodować neutropenię i inne cytopenie. Połączenie leku obniżającego liczbę neutrofilów z lekiem osłabiającym odporność zwiększa ryzyko ciężkiego, szybko postępującego zakażenia. Nie dochodzi do zmiany stężeń leków we krwi. Interakcja dotyczy wszystkich inhibitorów TNF w podobnym stopniu, natomiast wśród chelatorów jest najsilniejsza dla deferypronu, słabsza dla deferazyroksu, a deferoksamina jej nie wykazuje.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów
- objawy zakażenia: gorączka, dreszcze, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- liczba płytek krwi przy deferazyroksie
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze miesiące leczenia deferypronemczas leczenia · chelatory żelaza | ryzyko rośnie | Ryzyko agranulocytozy po deferypronie jest największe w początkowym okresie leczenia, dlatego włączenie inhibitora TNF w tym czasie wymaga szczególnie ścisłej, cotygodniowej kontroli liczby neutrofilów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory kinazy Brutona (np. ibrutynib, akalabrutynib, zanubrutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy Brutona należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, ściśle kontrolować morfologię krwi i objawy krwawienia.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo w tabletkach razem z lekiem z grupy inhibitorów kinazy Brutona, nie zmieniaj leczenia na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, krwawienie lub czarne stolce.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo w tabletkach razem z lekiem z grupy inhibitorów kinazy Brutona, nie zmieniaj leczenia na własną rękę, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, krwawienie lub czarne stolce.
Leki usuwające nadmiar żelaza przyjmowane doustnie, takie jak deferazyroks i deferypron, oraz leki stosowane w niektórych nowotworach krwi, takie jak ibrutynib, akalabrutynib i zanubrutynib, mogą obniżać liczbę białych krwinek i płytek krwi. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zakażeń i krwawień, także z żołądka i jelit. Z tego powodu lekarz zwykle unika takiego połączenia albo zleca częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- nietypowe siniaki lub drobne czerwone plamki na skórze
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- silny ból brzucha
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy Brutona należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, ściśle kontrolować morfologię krwi i objawy krwawienia. Charakterystyka produktu leczniczego deferypronu wymienia jednoczesne stosowanie leków mogących wywołać neutropenię lub agranulocytozę jako przeciwwskazanie, dlatego połączenie deferypronu z ibrutynibem, akalabrutynibem lub zanubrutynibem w praktyce nie powinno być stosowane. Przy deferazyroksie należy rozważyć zmianę chelatora na deferoksaminę, a jeśli leczenie jest kontynuowane, oceniać morfologię z rozmazem i liczbę płytek częściej niż zwykle oraz unikać dodatkowych leków zwiększających ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, glikokortykosteroidy i leki przeciwzakrzepowe. Decyzję o wyborze chelatora warto podjąć wspólnie z hematologiem prowadzącym leczenie przeciwnowotworowe.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, małopłytkowości oraz krwawień, w tym krwawień z przewodu pokarmowego. Ryzyko jest największe u pacjentów z nowotworami hematologicznymi, którzy już mają obniżone parametry morfologii.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych. Inhibitory kinazy Brutona często wywołują neutropenię i małopłytkowość oraz upośledzają czynność płytek krwi, co zwiększa ryzyko krwawień. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks może powodować cytopenie oraz owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego. Połączenie leków z obu grup sumuje więc ryzyko ciężkiej neutropenii z zakażeniami oraz ryzyko krwawień. Deferazyroks słabo indukuje CYP3A4, przez który metabolizowane są wszystkie inhibitory kinazy Brutona, ale znaczenie kliniczne ewentualnego spadku ich stężenia nie jest potwierdzone. Interakcja dotyczy wszystkich inhibitorów kinazy Brutona oraz doustnych chelatorów żelaza, nie dotyczy natomiast deferoksaminy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
- objawy krwawienia, w tym smoliste stolce i krwiste wymioty
- czynność nerek i wątroby przy stosowaniu deferazyroksu
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, zwłaszcza z zaawansowaną chorobą hematologiczną i małą liczbą płytek, ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego podczas leczenia deferazyroksem jest większe, co dodatkowo nasila ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy Brutona. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Analogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania chelatora żelaza i analogu puryn, jeśli tym chelatorem jest deferypron.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i lek z grupy analogów puryn, nie łącz ich samodzielnie i od razu powiedz lekarzowi prowadzącemu o obu lekach, bo w przypadku deferypronu lekarz zwykle zmieni lek usuwający żelazo albo zleci częste badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i lek z grupy analogów puryn, nie łącz ich samodzielnie i od razu powiedz lekarzowi prowadzącemu o obu lekach, bo w przypadku deferypronu lekarz zwykle zmieni lek usuwający żelazo albo zleci częste badania krwi.
Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza, może rzadko bardzo mocno obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki takie jak merkaptopuryna, tioguanina, fludarabina czy kladrybina również osłabiają szpik kostny, więc razem zwiększają ryzyko groźnych infekcji. Inne leki usuwające żelazo, czyli deferazyroks i deferoksamina, nie działają tak na krwinki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- częste lub nietypowe infekcje
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania chelatora żelaza i analogu puryn, jeśli tym chelatorem jest deferypron. Charakterystyka deferypronu zaleca, by chorzy nie przyjmowali leków wywołujących neutropenię lub agranulocytozę, a dotyczy to klofarabiny, kladrybiny, merkaptopuryny, fludarabiny, tioguaniny i nelarabiny. Na czas leczenia analogiem puryn i do odbudowy szpiku warto zamienić deferypron na deferazyroks lub deferoksaminę albo czasowo przerwać chelatację. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, konieczna jest częsta kontrola bezwzględnej liczby neutrofilów, a przy neutropenii deferypron należy natychmiast odstawić.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich, także zagrażających życiu zakażeń bakteryjnych i grzybiczych. Przy długotrwałej mielosupresji po analogach puryn trudno też odróżnić przyczynę spadku granulocytów, co opóźnia właściwe postępowanie.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy chelatorów żelaza – dotyczy deferypronu, a nie deferazyroksu ani deferoksaminy. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o niewyjaśnionym mechanizmie, a wszystkie analogi puryn z tej grupy działają silnie mielosupresyjnie. Oba leki niezależnie uszkadzają hematopoezę, więc ich działania na szpik sumują się. Nie stwierdza się istotnej interakcji farmakokinetycznej między deferypronem a analogami puryn.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów – częściej niż przy samym deferypronie
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
- czynność nerek przy leczeniu klofarabiną
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i inhibitora interleukin należy ocenić morfologię z rozmazem przed włączeniem drugiego leku i ściśle kontrolować liczbę neutrofili oraz objawy zakażenia przez cały okres leczenia.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z lekiem hamującym interleukiny, regularnie rób morfologię krwi zleconą przez lekarza i od razu zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub innych objawach zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z lekiem hamującym interleukiny, regularnie rób morfologię krwi zleconą przez lekarza i od razu zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła lub innych objawach zakażenia.
Leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko mocno obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki hamujące interleukiny, na przykład tocilizumab, sarilumab czy anakinra, także osłabiają odporność, a niektóre z nich obniżają liczbę białych krwinek. Razem mogą zwiększać ryzyko poważnego zakażenia, a tocilizumab i sarilumab mogą ukrywać gorączkę. Deferoksamina nie powoduje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne, duże osłabienie
- kaszel, duszność, pieczenie przy oddawaniu moczu
- złe samopoczucie bez gorączki przy leczeniu tocilizumabem lub sarilumabem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i inhibitora interleukin należy ocenić morfologię z rozmazem przed włączeniem drugiego leku i ściśle kontrolować liczbę neutrofili oraz objawy zakażenia przez cały okres leczenia. Połączenia deferypronu z inhibitorami interleukiny 6 (tocilizumab, sarilumab, satralizumab, siltuksymab) lub interleukiny 1 (anakinra, kanakinumab) najlepiej unikać i rozważyć zmianę chelatora na deferoksaminę lub deferazyroks. Jeśli połączenia z deferypronem nie da się uniknąć, morfologię kontroluje się zgodnie z ChPL deferypronu, a przy spadku neutrofili przerywa się deferypron i nie wznawia go po agranulocytozie. Każda gorączka, ból gardła lub objawy grypopodobne wymagają pilnej morfologii, nawet gdy CRP jest prawidłowe. Przy deferazyroksie i inhibitorach interleukiny 17 lub 23 wystarcza zwykle rutynowa kontrola morfologii i edukacja pacjenta o objawach zakażenia.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z zakażeniem, które może przebiegać skąpoobjawowo i szybko prowadzić do posocznicy. Przy inhibitorach interleukiny 6 brak gorączki i prawidłowe CRP nie wykluczają zakażenia. Deferypron i tocilizumab mogą też podnosić aktywność aminotransferaz, co utrudnia ocenę przyczyny uszkodzenia wątroby.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wynika z sumowania się działań niepożądanych na układ odpornościowy. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie. Inhibitory interleukin osłabiają odpowiedź na zakażenie, a część z nich, zwłaszcza inhibitory interleukiny 6 (tocilizumab, sarilumab, satralizumab, siltuksymab) i interleukiny 1 (anakinra, kanakinumab), sama obniża liczbę neutrofili. Inhibitory interleukiny 6 dodatkowo hamują gorączkę i wzrost CRP, przez co maskują wczesne objawy zakażenia u pacjenta z neutropenią. Nie stwierdza się istotnej interakcji farmakokinetycznej, ponieważ przeciwciała monoklonalne są eliminowane przez katabolizm białek, a nie przez enzymy wątrobowe lub transportery. Interakcja nie jest jednolita dla całej klasy. Najsilniej dotyczy deferypronu, słabiej deferazyroksu, a nie dotyczy deferoksaminy. W grupie inhibitorów interleukin ryzyko jest największe dla leków hamujących interleukinę 6 i 1, a mniejsze dla inhibitorów interleukiny 17 i 23 (sekukinumab, iksekizumab, brodalumab, bimekizumab, ustekinumab, guselkumab, ryzankizumab, tyldrakizumab, mirikizumab) oraz dla spesolimabu i bazyliksymabu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej, objawy grypopodobne
- płytki krwi, zwłaszcza przy siltuksymabie i tocilizumabie
- aktywność aminotransferaz przy deferypronie lub deferazyroksie z tocilizumabem albo sarilumabem
- czynność nerek przy deferazyroksie
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie inhibitora interleukiny 6 lub 1 u pacjenta leczonego deferypronemkolejność włączenia · inhibitory interleukin | inne zalecenie | Przed pierwszą dawką inhibitora interleukiny 6 lub 1 u pacjenta na deferypronie należy sprawdzić aktualną liczbę neutrofili, a przy neutropenii nie rozpoczynać leczenia biologicznego i rozważyć zmianę chelatora na deferoksaminę lub deferazyroks. |
| Okres po odstawieniu inhibitora interleukinodstep · inhibitory interleukin | inne zalecenie | Przeciwciała monoklonalne hamujące interleukiny działają jeszcze przez wiele tygodni po ostatniej dawce, dlatego zwiększona czujność wobec neutropenii i zakażeń przy deferypronie powinna trwać także po ich odstawieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza wpływającego na szpik i antracykliny lub antracenodionu należy w miarę możliwości unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, ściśle kontrolować liczbę neutrofili.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i zaczynasz chemioterapię, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie i nie zmieniaj dawek na własną rękę, a przy każdej gorączce lub objawach infekcji natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i zaczynasz chemioterapię, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie i nie zmieniaj dawek na własną rękę, a przy każdej gorączce lub objawach infekcji natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, a rzadziej deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki stosowane w chemioterapii, takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron, działają podobnie. Przyjmowane razem mogą bardzo osłabić odporność i doprowadzić do groźnej infekcji. Deferoksamina nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przeziębienia lub grypy, które nie mijają
- nagłe silne osłabienie
- pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza wpływającego na szpik i antracykliny lub antracenodionu należy w miarę możliwości unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, ściśle kontrolować liczbę neutrofili. Charakterystyka produktu leczniczego deferypronu zaleca unikanie jednoczesnego stosowania z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę, dlatego na czas chemioterapii z doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem zwykle wstrzymuje się deferypron albo zamienia go na deferoksaminę. Przy deferazyroksie połączenie jest możliwe, ale wymaga częstszej kontroli morfologii i rozważenia przerwy w chelacji w okresie spodziewanego nadiru. Pojawienie się gorączki lub objawów zakażenia u chorego przyjmującego deferypron wymaga natychmiastowego odstawienia leku i pilnej oceny morfologii z rozmazem. Decyzję o kontynuacji chelacji powinien podjąć hematolog lub onkolog prowadzący.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej i dłużej trwającej neutropenii oraz agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich zakażeń, w tym posocznicy. Gorączka neutropeniczna może zagrażać życiu, szczególnie u chorych z nowotworami krwi lub zespołami mielodysplastycznymi, u których rezerwa szpiku jest już ograniczona. Neutropenia wywołana przez chemioterapię utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy związanej z deferypronem.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksycznego działania na szpik kostny. Antracykliny (doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna) i antracenodiony (mitoksantron, piksantron) hamują czynność szpiku i powodują neutropenię. Deferypron może niezależnie od dawki wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie nie do końca poznanym. Deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie, ale ryzyko to również istnieje. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej. Najsilniejsza interakcja dotyczy deferypronu, słabsza deferazyroksu, a deferoksamina jej nie wykazuje.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili przed każdym cyklem chemioterapii i w okresie spodziewanego nadiru
- częstsza niż standardowo kontrola neutrofili, jeśli deferypron nie został wstrzymany
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- liczba płytek krwi przy jednoczesnym stosowaniu deferazyroksu
Kiedy ocena się zmienia
| Schemat intensywny, np. indukcja remisji w ostrej białaczcedawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Przy intensywnej chemioterapii z głęboką i przedłużoną neutropenią dodatkowe działanie mielotoksyczne deferypronu jest szczególnie niebezpieczne, dlatego chelator wpływający na szpik należy wstrzymać. |
| Wstrzymanie chelatora na czas cyklu chemioterapii do odnowy neutrofiliodstep · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Czasowe wstrzymanie deferypronu lub deferazyroksu na okres chemioterapii i nadiru, z wznowieniem po odnowie neutrofili, ogranicza ryzyko sumowania się mielotoksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Pochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu pochodnej platyny i chelatora żelaza należy w miarę możliwości unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, ściśle monitorować morfologię krwi i czynność nerek.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zaczynać chemioterapię lekiem z platyną, powiedz o tym onkologowi i nie przerywaj ani nie zmieniaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zaczynać chemioterapię lekiem z platyną, powiedz o tym onkologowi i nie przerywaj ani nie zmieniaj żadnego leku na własną rękę.
Leki z platyną stosowane w chemioterapii, takie jak cisplatyna, karboplatyna czy oksaliplatyna, mogą osłabiać szpik i uszkadzać nerki. Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron i deferazyroks, działają podobnie niekorzystnie. Gdy stosujesz je razem, wzrasta ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek i poważnych zakażeń albo uszkodzenia nerek. Deferoksamina, podawana we wstrzyknięciach, niesie znacznie mniejsze ryzyko tej interakcji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- skurcze mięśni lub silne osłabienie
- szumy uszne lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu pochodnej platyny i chelatora żelaza należy w miarę możliwości unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, ściśle monitorować morfologię krwi i czynność nerek. W przypadku deferypronu zaleca się wstrzymanie leczenia na czas chemioterapii, ponieważ ChPL deferypronu zaleca unikanie łączenia z lekami powodującymi neutropenię. Gdy chelatacja nie może zostać przerwana, należy rozważyć zmianę na deferoksaminę. Przy połączeniu deferazyroksu z cisplatyną należy przed każdym cyklem ocenić czynność nerek i rozważyć czasowe wstrzymanie lub zmniejszenie dawki deferazyroksu. Decyzję o kontynuacji chelatacji podejmuje się wspólnie z onkologiem i hematologiem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenia to ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu przy połączeniu z deferypronem oraz ostre uszkodzenie nerek, zaburzenia kanalikowe i utrata elektrolitów przy połączeniu z deferazyroksem. Pogorszenie czynności nerek może dodatkowo zwiększać ekspozycję na karboplatynę i cisplatynę, a przez to nasilać ich toksyczność. Ryzyko jest największe w okresie najgłębszej mielosupresji po kolejnych cyklach chemioterapii.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności narządowej. Pochodne platyny hamują czynność szpiku, a deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, więc łączne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkiego spadku liczby neutrofilów. Deferazyroks uszkadza kanaliki nerkowe i może obniżać przesączanie kłębuszkowe, co sumuje się z nefrotoksycznością pochodnych platyny, najsilniej wyrażoną w przypadku cisplatyny. Deferazyroks również może powodować cytopenie, co dodatkowo nasila działanie mielosupresyjne chemioterapii. Nie stwierdzono istotnej interakcji farmakokinetycznej między lekami obu grup.
Monitorować
- morfologia krwi z bezwzględną liczbą neutrofilów, szczególnie w okresie najgłębszej mielosupresji po cyklu
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdym cyklem chemioterapii
- stężenie magnezu, potasu i fosforanów w surowicy
- badanie ogólne moczu z oceną białkomoczu i glukozurii
- objawy zakażenia i gorączka
- słuch przy stosowaniu cisplatyny
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek ryzyko nefrotoksyczności i nasilonej mielosupresji wyraźnie rośnie, ponieważ zmniejsza się wydalanie karboplatyny i cisplatyny. Deferazyroks jest w takiej sytuacji przeciwwskazany niezależnie od chemioterapii, a pozostałe chelatory wymagają szczególnej ostrożności. |
| Chelator włączany lub kontynuowany w trakcie cykli chemioterapiikolejność włączenia · chelatory żelaza | inne zalecenie | Jeśli chelatacja trwa przed rozpoczęciem chemioterapii, zwykle można ją czasowo wstrzymać lub zamienić deferypron i deferazyroks na deferoksaminę na okres leczenia przeciwnowotworowego. Włączanie deferypronu lub deferazyroksu w trakcie cykli z pochodną platyny nie jest zalecane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaJednoczesnego stosowania chelatora żelaza i taksanu należy unikać, a jeśli nie da się go uniknąć, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi z powodu ryzyka ciężkiej neutropenii.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i masz zaczynać chemioterapię taksanem, powiedz o tym onkologowi przed pierwszym podaniem i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i masz zaczynać chemioterapię taksanem, powiedz o tym onkologowi przed pierwszym podaniem i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron i deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek. Leki do chemioterapii z grupy taksanów, takie jak docetaksel, paklitaksel i kabazytaksel, działają podobnie, więc razem zwiększają ryzyko ciężkich zakażeń. Deferoksamina nie powoduje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy infekcji, np. kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu
- duże osłabienie
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania chelatora żelaza i taksanu należy unikać, a jeśli nie da się go uniknąć, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi z powodu ryzyka ciężkiej neutropenii. Deferypron jest w tym połączeniu najbardziej ryzykowny, bo jego ChPL przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków mogących wywoływać neutropenię lub agranulocytozę, dlatego na czas leczenia docetakselem, paklitakselem lub kabazytakselem należy go odstawić i rozważyć zmianę chelatora. Przy deferazyroksie należy rozważyć czasowe wstrzymanie chelatacji na okres chemioterapii, a jeśli jest kontynuowany, kontrolować morfologię częściej niż zwykle. Przy połączeniu deferazyroksu z paklitakselem należy dodatkowo obserwować nasilenie toksyczności paklitakselu wynikające z hamowania jego metabolizmu. Decyzję o chelatacji w trakcie chemioterapii powinien podjąć onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie przeładowania żelazem.
Skutek kliniczny
Ryzyko ciężkiej, przedłużonej neutropenii lub agranulocytozy z neutropenią z gorączką, ciężkimi zakażeniami i sepsą, które mogą zagrażać życiu. Możliwe opóźnienia kolejnych cykli chemioterapii i konieczność redukcji dawek taksanu. Przy deferazyroksie z paklitakselem możliwe także nasilenie innych działań niepożądanych paklitakselu, np. neuropatii.
Mechanizm
Głównym mechanizmem jest addycja działania mielosupresyjnego. Taksany regularnie wywołują neutropenię zależną od dawki, a deferypron może powodować neutropenię i agranulocytozę o niejasnym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Deferazyroks rzadziej, ale także może wywoływać cytopenie, w tym neutropenię i trombocytopenię. Dodatkowo deferazyroks hamuje CYP2C8, który jest głównym szlakiem metabolizmu paklitakselu, co może zwiększać ekspozycję na paklitaksel i jego toksyczność. Deferazyroks słabo indukuje CYP3A4, ale znaczenie tego dla docetakselu i kabazytakselu jest niepewne. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy deferypronu i deferazyroksu, a nie deferoksaminy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym cyklem taksanu i częściej między cyklami
- liczba płytek krwi
- gorączka i objawy zakażenia
- objawy neuropatii obwodowej przy paklitakselu z deferazyroksem
- czynność nerek i wątroby przy deferazyroksie
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzymanie chelatora na czas chemioterapii taksanemodstep · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Czasowe odstawienie deferypronu lub deferazyroksu na okres leczenia taksanem i wznowienie po normalizacji morfologii ogranicza ryzyko sumowania mielotoksyczności. W razie potrzeby kontynuacji chelatacji można rozważyć deferoksaminę. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, a także przy wcześniejszej neutropenii, zajęciu szpiku lub wcześniejszej radioterapii, rezerwa szpikowa jest mniejsza i ryzyko ciężkiej neutropenii przy tym połączeniu jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory proteasomu (np. bortezomib, karfilzomib, iksazomib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora proteasomu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle kontrolować morfologię krwi z rozmazem i liczbą płytek.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na szpiczaka, regularnie rób zlecone badania krwi i natychmiast zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła albo nietypowych siniakach lub krwawieniach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na szpiczaka, regularnie rób zlecone badania krwi i natychmiast zgłoś się do lekarza przy gorączce, bólu gardła albo nietypowych siniakach lub krwawieniach.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron czy deferazyroks, oraz leki stosowane w szpiczaku, takie jak bortezomib, karfilzomib czy iksazomib, mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą mocniej obniżyć liczbę białych krwinek chroniących przed zakażeniami i płytek krwi odpowiadających za krzepnięcie. Najbardziej dotyczy to deferypronu, którego zwykle nie łączy się z tymi lekami. Deferoksamina podawana w zastrzykach lub wlewach nie stwarza takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone kropki na skórze
- wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora proteasomu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle kontrolować morfologię krwi z rozmazem i liczbą płytek. Deferypronu nie należy łączyć z bortezomibem, karfilzomibem ani iksazomibem, ponieważ ChPL deferypronu wyklucza jednoczesne stosowanie leków wywołujących neutropenię lub agranulocytozę – u chorego leczonego inhibitorem proteasomu wskazana jest zmiana chelatora. Przy deferazyroksie połączenie jest możliwe pod warunkiem regularnej kontroli morfologii oraz kreatyniny i eGFR, szczególnie w skojarzeniu z karfilzomibem, a przy pojawieniu się cytopenii niewyjaśnionej leczeniem przeciwnowotworowym należy rozważyć przerwanie chelatora. Deferoksamina jest preferowanym chelatorem u chorych otrzymujących inhibitor proteasomu. Decyzję o wyborze chelatora warto uzgodnić z hematologiem prowadzącym leczenie przeciwnowotworowe.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy z groźnymi zakażeniami oraz ryzyko pogłębienia małopłytkowości z krwawieniami. Połączenie z deferypronem wiąże się z największym ryzykiem, ponieważ agranulocytoza może rozwinąć się nagle, a neutropenia wywołana inhibitorem proteasomu utrudnia jej wczesne rozpoznanie i może opóźnić odstawienie chelatora. Przy deferazyroksie w skojarzeniu zwłaszcza z karfilzomibem istnieje też ryzyko pogorszenia czynności nerek.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności hematologicznej obu grup leków. Inhibitory proteasomu (bortezomib, karfilzomib, iksazomib) często powodują małopłytkowość i neutropenię, a doustne chelatory żelaza mogą wywoływać cytopenie – deferypron jest związany z ryzykiem neutropenii i agranulocytozy o nieustalonym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie, a przy deferazyroksie zgłaszano cytopenie głównie u chorych z wcześniejszą niewydolnością szpiku. Dodatkowo deferazyroks i karfilzomib mogą uszkadzać nerki, co przy łącznym stosowaniu zwiększa ryzyko pogorszenia ich czynności. Interakcja farmakokinetyczna o znaczeniu klinicznym nie jest znana. Interakcja nie jest wspólna dla wszystkich leków grupy A – najsilniej dotyczy deferypronu, w mniejszym stopniu deferazyroksu, a nie dotyczy w istotnym stopniu deferoksaminy. W grupie B dotyczy wszystkich trzech leków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- liczba płytek krwi
- stężenie kreatyniny i eGFR (zwłaszcza deferazyroks z karfilzomibem)
- objawy zakażenia, w tym gorączka i ból gardła
- objawy skazy krwotocznej
Kiedy ocena się zmienia
| Chelator włączany u chorego już leczonego inhibitorem proteasomukolejność włączenia · chelatory żelaza | inne zalecenie | Przed włączeniem doustnego chelatora u chorego w trakcie leczenia inhibitorem proteasomu należy ocenić wyjściową liczbę neutrofili i płytek. U takiego chorego nie należy rozpoczynać leczenia deferypronem, a przy wyborze deferazyroksu konieczna jest także ocena czynności nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory topoizomerazy I (np. topotekan, irynotekan) klasaChelatora żelaza o potencjalnym działaniu mielotoksycznym nie łączy się rutynowo z inhibitorem topoizomerazy I, a gdy leczenie skojarzone jest konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi.Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię topotekanem lub irynotekanem, powiedz o tym onkologowi przed pierwszym wlewem i nie przerywaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię topotekanem lub irynotekanem, powiedz o tym onkologowi przed pierwszym wlewem i nie przerywaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, a rzadziej deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Topotekan i irynotekan stosowane w chemioterapii też silnie obniżają liczbę krwinek. Przyjmowane razem mogą bardzo osłabić odporność i spowodować groźne zakażenie. Deferoksamina, podawana we wlewie, nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy zakażenia, np. kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- ciężka lub długotrwała biegunka
- czarne, smoliste stolce lub wymioty z krwią
- znaczne osłabienie, bladość, duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Chelatora żelaza o potencjalnym działaniu mielotoksycznym nie łączy się rutynowo z inhibitorem topoizomerazy I, a gdy leczenie skojarzone jest konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi. Deferypronu nie stosuje się razem z topotekanem ani irynotekanem – połączenie jest przeciwwskazane. Na czas chemioterapii deferypron należy odstawić i ustalić z hematologiem, czy chelatację wstrzymać, czy prowadzić deferoksaminą. Deferazyroks można rozważyć tylko po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. Wtedy przed każdym cyklem trzeba sprawdzić morfologię z rozmazem, kreatyninę i czynność wątroby. Przy pogorszeniu czynności nerek należy wstrzymać deferazyroks albo zmniejszyć jego dawkę i ocenić konieczność zmniejszenia dawki topotekanu. Przy irynotekanie trzeba uprzedzić chorego o ryzyku ciężkiej biegunki i krwawienia z przewodu pokarmowego. Nie należy dokładać innych leków uszkadzających śluzówkę żołądka, takich jak NLPZ. Deferoksamina nie wymaga z tej przyczyny zmian postępowania.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ciężka neutropenia lub agranulocytoza z gorączką neutropeniczną i zakażeniami zagrażającymi życiu, a także małopłytkowość z krwawieniami. Przy deferypronie trudno też ustalić, który lek odpowiada za spadek neutrofili, co utrudnia dalsze leczenie onkologiczne i może wymusić przerwanie obu terapii. Przy deferazyroksie z irynotekanem rośnie ryzyko ciężkiej biegunki, odwodnienia i krwawienia z przewodu pokarmowego. Przy deferazyroksie z topotekanem pogorszenie czynności nerek może nasilić toksyczność hematologiczną topotekanu.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się toksyczności dla szpiku. Topotekan i irynotekan hamują topoizomerazę I w dzielących się komórkach, także w komórkach krwiotwórczych szpiku. Ich główną toksycznością ograniczającą dawkę jest neutropenia, a przy topotekanie również małopłytkowość i niedokrwistość. Deferypron sam może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie idiosynkratycznym. Nałożenie tych dwóch działań zwiększa ryzyko głębokiej, długotrwałej neutropenii i zakażeń. Deferazyroks rzadziej uszkadza szpik, ale opisywano przy nim cytopenie, zwłaszcza u chorych z wcześniejszą niewydolnością szpiku. Ma on też dodatkowe punkty styku z tą grupą. Może podrażniać przewód pokarmowy i wywoływać owrzodzenia oraz krwawienia, co nakłada się na biegunkę i uszkodzenie śluzówki po irynotekanie. Może też pogarszać czynność nerek, a topotekan jest wydalany głównie przez nerki, więc jego ekspozycja i toksyczność mogą wtedy rosnąć. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy obu inhibitorów topoizomerazy I w podobnym stopniu, ale po stronie chelatorów przede wszystkim deferypronu, w mniejszym stopniu deferazyroksu, a deferoksaminy nie dotyczy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru
- liczba płytek krwi
- kreatynina i eGFR (szczególnie przy deferazyroksie z topotekanem)
- aminotransferazy i bilirubina
- gorączka, objawy zakażenia, biegunka i objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonej czynności nerek łączenie deferazyroksu z topotekanem jest bardziej ryzykowne. Deferazyroks może dalej pogarszać czynność nerek, a topotekan jest wydalany głównie przez nerki. To sprzyja kumulacji topotekanu i cięższej mielosupresji. W tej sytuacji należy preferować deferoksaminę albo wstrzymać chelatację, a dawkę topotekanu dostosować do czynności nerek. |
| Odstawienie na czas chemioterapiiodstep · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Odstawienie deferypronu lub deferazyroksu na okres leczenia inhibitorem topoizomerazy I usuwa nakładanie się toksyczności. Chelatację można wznowić po zakończeniu chemioterapii i powrocie prawidłowej morfologii, a w razie potrzeby zastąpić ją na ten czas deferoksaminą. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (np. ewerolimus, temsyrolimus) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i rozważ prowadzenie chelacji lekiem nietoksycznym dla szpiku.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów mTOR, rób regularnie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, dreszcze lub ból gardła.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów mTOR, rób regularnie zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, dreszcze lub ból gardła.
Leki usuwające nadmiar żelaza, takie jak deferypron i deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Ewerolimus i temsyrolimus, czyli leki przeciwnowotworowe, też mogą zmniejszać liczbę krwinek i osłabiać odporność. Razem zwiększają ryzyko poważnych zakażeń i krwawień. Deferoksamina, podawana we wlewie, nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub długo trwające infekcje
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- czarne, smoliste stolce albo wymioty z krwią
- nasilone zmęczenie i bladość
- wyraźnie mniej oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i rozważ prowadzenie chelacji lekiem nietoksycznym dla szpiku. Deferypronu należy unikać u pacjentów leczonych ewerolimusem lub temsyrolimusem. Jeśli połączenie jest konieczne, bezwzględna liczba neutrofili musi być oznaczana co tydzień, a przy neutropenii deferypron należy odstawić. Przy deferazyroksie kontroluj też kreatyninę, białkomocz i liczbę płytek oraz zachowaj czujność wobec krwawień z przewodu pokarmowego. Gdy chelacja jest niezbędna, a ryzyko mielotoksyczności wysokie, rozważ deferoksaminę. Deferoksaminy z inhibitorami mTOR ta interakcja nie dotyczy.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy, a także zakażeń, które mogą przebiegać ciężko z powodu jednoczesnej immunosupresji. Możliwe są również pogłębienie małopłytkowości i niedokrwistości. Przy deferazyroksie dochodzi ryzyko pogorszenia czynności nerek i krwawienia z przewodu pokarmowego.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu działań niepożądanych na szpik kostny. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie, czyli neutropenię i małopłytkowość. Ewerolimus i temsyrolimus działają mielosupresyjnie i często wywołują niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię, a przez działanie immunosupresyjne zwiększają też ryzyko zakażeń. W parach z deferazyroksem dochodzi do tego możliwe sumowanie działania nefrotoksycznego i ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego przy małopłytkowości. Deferazyroks słabo indukuje CYP3A4, przez co teoretycznie może obniżać stężenie inhibitorów mTOR, ale znaczenie kliniczne tego zjawiska nie zostało potwierdzone. Interakcja nie dotyczy całej klasy chelatorów, bo deferoksamina nie ma działania mielotoksycznego. Dotyczy natomiast obu inhibitorów mTOR.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili (co tydzień przy deferypronie)
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia: gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- kreatynina, eGFR i białkomocz (przy deferazyroksie)
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (przy deferazyroksie)
Kiedy ocena się zmienia
| Deferypron stosowany przed włączeniem inhibitora mTORkolejność włączenia · chelatory żelaza | inne zalecenie | Gdy pacjent leczony deferypronem zaczyna terapię ewerolimusem lub temsyrolimusem, przed jej rozpoczęciem należy ustalić z hematologiem zmianę chelatora na lek nietoksyczny dla szpiku albo zapewnić cotygodniową kontrolę liczby neutrofili. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Aminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i chelatora żelaza regularnie kontroluj morfologię krwi z bezwzględną liczbą neutrofili i pouczaj pacjenta, aby natychmiast zgłaszał objawy zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i od razu zgłoś się do niego przy gorączce, bólu gardła lub innych objawach infekcji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i od razu zgłoś się do niego przy gorączce, bólu gardła lub innych objawach infekcji.
Leki z grupy aminochinolin, takie jak hydroksychlorochina i chlorochina, oraz niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko obniżać liczbę białych krwinek. Gdy przyjmujesz je razem, to ryzyko rośnie, a organizm gorzej broni się przed infekcjami. Deferoksamina podawana we wlewie nie ma takiego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub długo trwające infekcje
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i chelatora żelaza regularnie kontroluj morfologię krwi z bezwzględną liczbą neutrofili i pouczaj pacjenta, aby natychmiast zgłaszał objawy zakażenia. Połączenia deferypronu z hydroksychlorochiną lub chlorochiną należy unikać. Jeśli nie ma alternatywy, trzeba bezwzględnie przestrzegać kontroli liczby neutrofili przewidzianej dla deferypronu. Przy spadku liczby neutrofili przerwij deferypron i pilnie skonsultuj pacjenta z lekarzem prowadzącym. Przy deferazyroksie wystarczy kontrola morfologii w ramach rutynowego monitorowania leczenia. Wtedy zwróć uwagę na nowo pojawiające się cytopenie.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko neutropenii i agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich zakażeń, w tym posocznicy. Powikłanie zwykle rozwija się stopniowo, w ciągu tygodni lub miesięcy leczenia, i może przebiegać bezobjawowo do chwili wystąpienia infekcji.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania hamującego czynność szpiku. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Dlatego unika się łączenia go z innymi lekami, które mogą wywołać te powikłania. Hydroksychlorochina i chlorochina rzadko powodują zahamowanie czynności szpiku, w tym leukopenię, agranulocytozę i małopłytkowość. Deferazyroks również bywa związany z cytopeniami, ale słabiej niż deferypron. Najsilniej interakcja wyraża się przy deferypronie, słabiej przy deferazyroksie, a deferoksamina nie ma tego działania. Hydroksychlorochina i chlorochina zachowują się w tej interakcji jednakowo.
Monitorować
- bezwzględna liczba neutrofili
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Przeciwciała anty-HER2 (np. trastuzumab, pertuzumab, trastuzumab koniugat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i przeciwciała anty-HER2 regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem, zwłaszcza liczbę neutrofili, i natychmiast oceniaj każdą gorączkę lub objawy zakażenia.Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo i jesteś leczony przeciwciałem anty-HER2, powiedz o tym obu lekarzom, rób zlecone badania krwi i przy gorączce lub bólu gardła natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo i jesteś leczony przeciwciałem anty-HER2, powiedz o tym obu lekarzom, rób zlecone badania krwi i przy gorączce lub bólu gardła natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko mocno obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe działające na receptor HER2, na przykład trastuzumab derukstekan albo trastuzumab podawany z chemioterapią, też mogą obniżać liczbę tych krwinek. Gdy bierzesz oba rodzaje leków razem, rośnie ryzyko groźnego zakażenia. Deferoksamina nie ma tego działania na krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy infekcji, na przykład kaszel lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i przeciwciała anty-HER2 regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem, zwłaszcza liczbę neutrofili, i natychmiast oceniaj każdą gorączkę lub objawy zakażenia. Deferypronu najlepiej nie łączyć z lekami mogącymi wywołać neutropenię, dlatego w czasie terapii anty-HER2, szczególnie trastuzumabem derukstekanem albo schematami z chemioterapią, rozważ zamianę na deferazyroks lub deferoksaminę albo czasowe wstrzymanie chelatacji. Jeśli deferypron musi zostać utrzymany, liczbę neutrofili kontroluj co tydzień i odstaw go przy neutropenii lub zakażeniu, a przy agranulocytozie nie wznawiaj leczenia. Przy deferazyroksie wykonuj morfologię zgodnie z harmonogramem leczenia onkologicznego i przerwij chelator przy niewyjaśnionej cytopenii. Deferoksamina nie wymaga dodatkowego monitorowania hematologicznego z powodu tego połączenia. Uzgodnij plan leczenia z onkologiem i hematologiem prowadzącym terapię chelatującą.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy oraz zakażeń, w tym neutropenii z gorączką i posocznicy. Przy trastuzumabie koniugacie dochodzi ryzyko nasilonej trombocytopenii i krwawień. Powikłania hematologiczne mogą wymusić przerwanie leczenia chelatującego albo opóźnienie lub redukcję dawki terapii przeciwnowotworowej.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działania hamującego szpik kostny. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie idiosynkratycznym, a deferazyroks rzadko powoduje cytopenie. Przeciwciała anty-HER2 nasilają neutropenię głównie w schematach z chemioterapią, a koniugaty z cytostatykiem (trastuzumab derukstekan, trastuzumab koniugat) same działają mielosupresyjnie – trastuzumab derukstekan głównie przez neutropenię, a trastuzumab koniugat przede wszystkim przez trombocytopenię. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, ponieważ przeciwciała są eliminowane przez katabolizm białek, a nie przez enzymy wątrobowe ani transportery. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, ponieważ deferoksamina nie działa toksycznie na szpik. Najsilniejsza jest dla deferypronu, słabsza dla deferazyroksu, a po stronie przeciwciał największe ryzyko niesie trastuzumab derukstekan.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili – przy deferypronie co tydzień
- liczba płytek krwi – szczególnie przy trastuzumabie koniugacie
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stężenie ferrytyny w surowicy przy zmianie lub wstrzymaniu chelatora
Kiedy ocena się zmienia
| Koniugat przeciwciała z cytostatykiem (trastuzumab derukstekan, trastuzumab koniugat)postać · przeciwciała anty-HER2 | ryzyko rośnie | Koniugaty z cytostatykiem same działają mielosupresyjnie – trastuzumab derukstekan głównie przez neutropenię, a trastuzumab koniugat przez trombocytopenię. W połączeniu z deferypronem ryzyko ciężkiej neutropenii jest największe i zamiana chelatora na deferazyroks lub deferoksaminę jest szczególnie wskazana. |
| Deferazyrokspostać · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Deferazyroks rzadko wywołuje cytopenie, więc ryzyko jest mniejsze niż przy deferypronie. Wystarcza kontrola morfologii zgodnie z harmonogramem leczenia onkologicznego i przerwanie chelatora przy niewyjaśnionej cytopenii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inne antybiotyki cytotoksyczne (np. mitomycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza o działaniu mielotoksycznym i mitomycyny lub bleomycyny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle kontrolować morfologię z rozmazem.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać mitomycynę lub bleomycynę, powiedz o tym obu lekarzom, regularnie badaj krew i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać mitomycynę lub bleomycynę, powiedz o tym obu lekarzom, regularnie badaj krew i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, a rzadziej deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek chroniących przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe, takie jak mitomycyna, działają podobnie. Gdy stosujesz je razem, ryzyko groźnych zakażeń rośnie. Deferoksamina nie działa w ten sposób na krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- łatwe siniaczenie lub krwawienia z nosa i dziąseł
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza o działaniu mielotoksycznym i mitomycyny lub bleomycyny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, ściśle kontrolować morfologię z rozmazem. Deferypronu nie zaleca się łączyć z lekami powodującymi neutropenię, dlatego na czas chemioterapii zwykle się go odstawia i zamienia na deferoksaminę. Jeśli deferypron jest kontynuowany, liczbę neutrofili kontroluje się co najmniej raz w tygodniu, a przy neutropenii natychmiast przerywa się jego podawanie. Przy deferazyroksie w skojarzeniu z mitomycyną należy kontrolować morfologię oraz kreatyninę i białkomocz, a przy narastających cytopeniach lub pogorszeniu czynności nerek rozważyć przerwę w chelatacji. Deferoksamina nie wymaga zmiany postępowania z powodu tej interakcji.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z zakażeniami, w tym posocznicą, a także małopłytkowość. Przy połączeniu deferazyroksu z mitomycyną możliwe jest dodatkowo pogorszenie czynności nerek. Nadir mielosupresji po mitomycynie występuje późno, dlatego powikłania mogą pojawić się po kilku tygodniach od podania cytostatyku.
Mechanizm
Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie. Mitomycyna działa silnie i z opóźnieniem mielosupresyjnie. Toksyczne działanie na szpik sumuje się, co zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i zakażeń. Deferazyroks i mitomycyna mogą ponadto uszkadzać nerki, więc przy tym połączeniu sumuje się także nefrotoksyczność. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili – co najmniej raz w tygodniu przy deferypronie
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- stężenie kreatyniny i białkomocz przy deferazyroksie z mitomycyną
- kontynuacja kontroli przez kilka tygodni po podaniu mitomycyny ze względu na późny nadir
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowa (mitomycyna)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Po podaniu dopęcherzowym mitomycyna wchłania się do krwi w minimalnym stopniu i nie powoduje istotnej mielosupresji, więc addycyjna toksyczność szpikowa z chelatorem żelaza jest mało prawdopodobna. |
| Miejscowa (mitomycyna w okulistyce, bleomycyna doogniskowo)droga podania · inne antybiotyki cytotoksyczne | ryzyko maleje | Miejscowe zastosowanie mitomycyny w chirurgii oka oraz doogniskowe podanie bleomycyny daje znikomą ekspozycję ogólnoustrojową i nie wymaga zmiany postępowania z chelatorem żelaza. |
| Kilka tygodni po podaniu mitomycynyczas leczenia · inne antybiotyki cytotoksyczne | inne zalecenie | Nadir mielosupresji po mitomycynie występuje późno, dlatego kontrolę neutrofili i ewentualną przerwę w deferypronie należy utrzymać przez kilka tygodni po ostatniej dawce cytostatyku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego i chelatora żelaza kontroluj czynność nerek i morfologię krwi przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia, a dawkę leku przeciwwirusowego dostosowuj do aktualnego eGFR.Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, regularnie rób zlecone badania krwi i moczu, pij odpowiednią ilość płynów i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwwirusowy z tej grupy razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, regularnie rób zlecone badania krwi i moczu, pij odpowiednią ilość płynów i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Niektóre leki przeciwwirusowe, np. acyklowir, walacyklowir i walgancyklowir, oraz leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, np. deferazyroks, deferoksamina i deferypron, mogą obciążać nerki lub szpik kostny. Gdy przyjmujesz je razem, to obciążenie może się sumować. Gdy nerki pracują słabiej, lek przeciwwirusowy dłużej zostaje w organizmie i może dawać więcej działań niepożądanych. Dlatego lekarz zleci ci częstsze badania krwi i moczu, a czasem zmieni dawkę któregoś z leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu albo obrzęki nóg
- gorączka, dreszcze, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- nietypowe zmęczenie, bladość, łatwe siniaczenie
- splątanie, drżenie rąk, niewyraźna mowa lub drgawki
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu nukleozydowego lub nukleotydowego leku przeciwwirusowego i chelatora żelaza kontroluj czynność nerek i morfologię krwi przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia, a dawkę leku przeciwwirusowego dostosowuj do aktualnego eGFR. Zadbaj o dobre nawodnienie chorego, szczególnie przy dożylnym acyklowirze i przy deferazyroksie. Przy połączeniu deferypronu z walgancyklowirem kontroluj bezwzględną liczbę neutrofilów częściej niż przy monoterapii. W razie neutropenii przerwij deferypron i oceń konieczność modyfikacji dawki walgancyklowiru. Przy istotnym wzroście kreatyniny lub pojawieniu się białkomoczu w trakcie leczenia deferazyroksem lub deferoksaminą zmniejsz dawkę chelatora albo czasowo go wstrzymaj w porozumieniu z hematologiem. Cydofowiru nie łączy się z lekami nefrotoksycznymi, dlatego na czas leczenia cydofowirem rozważ wstrzymanie deferazyroksu lub deferoksaminy albo wybierz inny lek przeciwwirusowy. Przy połączeniu remdesiwiru z deferazyroksem kontroluj też aminotransferazy. Postacie miejscowe acyklowiru nie wymagają szczególnych działań.
Skutek kliniczny
Możliwe jest ostre uszkodzenie nerek lub nasilenie przewlekłej niewydolności nerek. U niektórych chorych występują tubulopatia z białkomoczem i glikozurią albo kwasica kanalikowa. Kumulacja leku przeciwwirusowego może dawać objawy neurotoksyczne, takie jak splątanie, drżenie i drgawki, najczęściej przy acyklowirze. Przy połączeniach z deferypronem lub z udziałem walgancyklowiru i cydofowiru grozi ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń. Przy połączeniu deferazyroksu z remdesiwirem możliwe jest addycyjne uszkodzenie wątroby. Chorzy wymagający chelatacji, np. z talasemią, zespołami mielodysplastycznymi albo po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, często mają już obniżoną rezerwę nerkową i szpikową. Dotyczy to zwłaszcza chorych z zakażeniem wirusem cytomegalii.
Mechanizm
Interakcja jest głównie farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działań toksycznych na nerki i szpik kostny. Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe są wydalane głównie przez nerki. Acyklowir (także jako metabolit walacyklowiru) może wytrącać się w kanalikach nerkowych. Cydofowir uszkadza kanaliki proksymalne. Walgancyklowir i cydofowir hamują czynność szpiku i wywołują neutropenię. Remdesiwir może podwyższać aktywność aminotransferaz, a jego substancja pomocnicza jest wydalana przez nerki. Deferazyroks może uszkadzać kanaliki nerkowe, obniżać przesączanie kłębuszkowe i działać hepatotoksycznie. Deferoksamina, szczególnie w dużych dawkach dożylnych, może upośledzać czynność nerek. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Komponenta farmakokinetyczna wynika z tego, że pogorszenie czynności nerek przez chelator zmniejsza klirens leku przeciwwirusowego. Rośnie wtedy jego stężenie, a wraz z nim ryzyko nefrotoksyczności, neurotoksyczności (acyklowir) i mielotoksyczności (gancyklowir). Mechanizm dotyczy całej klasy, ale jego nasilenie zależy od profilu toksyczności konkretnej pary. Przewaga ryzyka nerkowego dotyczy połączeń z deferazyroksem i deferoksaminą, a przewaga ryzyka hematologicznego połączeń z deferypronem.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- badanie ogólne moczu z oceną białkomoczu i glikozurii
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofilów (deferypron, walgancyklowir, cydofowir)
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny (deferazyroks, remdesiwir)
- elektrolity i równowaga kwasowo-zasadowa przy podejrzeniu tubulopatii
- objawy neurotoksyczności, takie jak splątanie, drżenie i drgawki (acyklowir, walacyklowir)
- objawy zakażenia, takie jak gorączka i ból gardła
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krem, maść do oczu)postać · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | interakcja nie dotyczy | Acyklowir stosowany na skórę lub do worka spojówkowego osiąga znikome stężenia ogólnoustrojowe, dlatego interakcja nie ma znaczenia klinicznego. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR rośnie ekspozycja na leki przeciwwirusowe wydalane przez nerki i ryzyko dalszego uszkodzenia nerek przez chelator. Konieczna jest redukcja dawki leku przeciwwirusowego i częstsza kontrola kreatyniny. |
| Dożylnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko rośnie | Dożylne podawanie acyklowiru, gancyklowiru lub remdesiwiru daje wyższe stężenia i większe ryzyko nefrotoksyczności, zwłaszcza przy szybkim wlewie i odwodnieniu. Wymagane jest nawodnienie i codzienna kontrola kreatyniny. |
| Dożylna w dużych dawkach (deferoksamina)droga podania · chelatory żelaza | ryzyko rośnie | Intensywna dożylna chelatacja deferoksaminą zwiększa ryzyko upośledzenia czynności nerek. W połączeniu z lekiem przeciwwirusowym wydalanym przez nerki wymaga ścisłej kontroli kreatyniny. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych rezerwa nerkowa jest mniejsza, a stężenie kreatyniny może zaniżać stopień niewydolności nerek. Rośnie ryzyko kumulacji leku przeciwwirusowego i neurotoksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Przeciwciała anty-VEGF (np. bewacyzumab, ramucyrumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i przeciwciała anty-VEGF trzeba ściśle monitorować morfologię krwi, czynność nerek z białkomoczem oraz objawy krwawienia i uszkodzenia przewodu pokarmowego.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i jednocześnie dostajesz lek z grupy anty-VEGF, upewnij się, że obaj lekarze o tym wiedzą, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i moczu i nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych, takich jak ibuprofen.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i jednocześnie dostajesz lek z grupy anty-VEGF, upewnij się, że obaj lekarze o tym wiedzą, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i moczu i nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych, takich jak ibuprofen.
Leki usuwające nadmiar żelaza przyjmowane doustnie, takie jak deferazyroks i deferypron, oraz leki przeciwnowotworowe podawane we wlewie, takie jak bewacyzumab i ramucyrumab, mogą mieć podobne działania niepożądane. Razem mogą zwiększać ryzyko krwawienia z żołądka i jelit, uszkodzenia nerek oraz spadku liczby białych krwinek chroniących przed zakażeniami. Lekarz może je łączyć, ale wtedy potrzebne są częste badania krwi i moczu. Deferoksamina podawana w zastrzykach lub wlewach praktycznie nie ma tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- czarne, smoliste stolce albo krew w stolcu
- wymioty krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- nagły, silny ból brzucha
- pienisty mocz, obrzęki nóg lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- nietypowe siniaki lub krwawienia z nosa i dziąseł
- narastające osłabienie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i przeciwciała anty-VEGF trzeba ściśle monitorować morfologię krwi, czynność nerek z białkomoczem oraz objawy krwawienia i uszkodzenia przewodu pokarmowego. U pacjenta otrzymującego deferypron należy regularnie oznaczać liczbę neutrofilów, zwłaszcza gdy przeciwciało anty-VEGF podawane jest z chemioterapią mielosupresyjną, a w razie neutropenii lub objawów zakażenia przerwać deferypron. U pacjenta otrzymującego deferazyroks należy ocenić ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, unikać dodatkowych leków uszkadzających śluzówkę, takich jak NLPZ, i rozważyć ochronę inhibitorem pompy protonowej. Warto ocenić z lekarzem prowadzącym, czy chelatację można czasowo wstrzymać na okres leczenia onkologicznego albo zamienić doustny chelator na deferoksaminę. Przy perforacji przewodu pokarmowego, ciężkim krwawieniu lub zespole nerczycowym przeciwciało anty-VEGF odstawia się na stałe.
Skutek kliniczny
Możliwe jest zwiększone ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, owrzodzeń i perforacji przy łączeniu deferazyroksu z przeciwciałem anty-VEGF oraz zwiększone ryzyko ciężkiej neutropenii i zakażeń przy łączeniu deferypronu z przeciwciałem anty-VEGF, zwłaszcza w schematach z chemioterapią. Możliwe jest też nasilenie uszkodzenia nerek i białkomoczu. Powikłania te mogą być ciężkie lub zagrażać życiu, choć dane dotyczące samego połączenia są głównie teoretyczne.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działań niepożądanych, a nie na zmianie stężeń leków. Przeciwciała anty-VEGF hamują angiogenezę, co upośledza gojenie i naprawę śródbłonka, zwiększa ryzyko krwawień i perforacji przewodu pokarmowego, a także powoduje białkomocz i nadciśnienie oraz nasila neutropenię w schematach z chemioterapią. Deferazyroks może uszkadzać błonę śluzową przewodu pokarmowego, powodując owrzodzenia i krwawienia, działa nefrotoksycznie i może wywoływać cytopenie. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Wspólnym elementem dla doustnych chelatorów i obu przeciwciał jest nakładanie się toksyczności hematologicznej, nerkowej i dotyczącej przewodu pokarmowego. Interakcja nie dotyczy w istotnym stopniu deferoksaminy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofilów przy deferypronie
- stężenie kreatyniny i eGFR
- białkomocz (badanie ogólne moczu lub wskaźnik białko/kreatynina)
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego i niedokrwistość
- ciśnienie tętnicze
- objawy zakażenia i gorączka
- aktywność aminotransferaz przy deferazyroksie
Kiedy ocena się zmienia
| Doszklistkowadroga podania · przeciwciała anty-VEGF | ryzyko maleje | Przy podaniu bewacyzumabu do ciała szklistego ekspozycja ogólnoustrojowa jest niewielka, więc ryzyko sumowania się działań niepożądanych z doustnym chelatorem żelaza jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Wystarcza zwykła kontrola stosowana przy leczeniu chelatorem. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek nefrotoksyczność deferazyroksu i białkomocz wywoływany przez przeciwciała anty-VEGF mogą szybciej prowadzić do pogorszenia funkcji nerek. Wymagana jest częstsza kontrola kreatyniny i białkomoczu oraz rozważenie zmniejszenia dawki lub zmiany chelatora. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy PI3K o działaniu na izoformę delta należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, ściśle kontrolować morfologię krwi z rozmazem i próby wątrobowe.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z inhibitorem PI3K, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza przy gorączce lub bólu gardła.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z inhibitorem PI3K, regularnie rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś się do lekarza przy gorączce lub bólu gardła.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron czy deferazyroks, oraz niektóre leki przeciwnowotworowe, takie jak idelalizyb czy duwelisyb, mogą obniżać liczbę białych krwinek i obciążać wątrobę. Gdy przyjmujesz je razem, te działania mogą się nasilać i zwiększać ryzyko poważnych zakażeń. Lekarz może zalecić częstsze badania krwi albo zmienić lek na inny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- uporczywa biegunka, ból brzucha lub krew w stolcu
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy PI3K o działaniu na izoformę delta należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono konieczne, ściśle kontrolować morfologię krwi z rozmazem i próby wątrobowe. Deferypronu nie łączy się z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę, dlatego u chorego leczonego idelalizybem lub duwelisybem warto rozważyć zamianę chelatora na deferoksaminę. Przy deferazyroksie z idelalizybem lub duwelisybem należy regularnie oznaczać aminotransferazy i bilirubinę oraz obserwować objawy ze strony przewodu pokarmowego. W razie neutropenii, gorączki lub istotnego wzrostu aminotransferaz należy przerwać chelator lub inhibitor PI3K i skonsultować dalsze leczenie z hematologiem.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z zakażeniem zagrażającym życiu, zwłaszcza przy połączeniu deferypronu z idelalizybem lub duwelisybem. Przy deferazyroksie dochodzi ryzyko nasilonego uszkodzenia wątroby oraz powikłań ze strony przewodu pokarmowego, w tym biegunki, zapalenia jelita i krwawienia.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych, a nie na zmianie stężeń leków. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks cytopenie, uszkodzenie wątroby i zmiany zapalne lub krwawienia z przewodu pokarmowego. Idelalizyb i duwelisyb, hamujące izoformę delta PI3K, często powodują neutropenię, ciężkie zakażenia, hepatotoksyczność oraz biegunkę i zapalenie jelita grubego. Interakcja nie jest wspólna dla wszystkich leków obu grup – dotyczy głównie deferypronu i deferazyroksu w połączeniu z idelalizybem lub duwelisybem, a deferoksamina i alpelisyb stanowią wyjątki.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili, przy deferypronie co tydzień
- aminotransferazy (AlAT, AspAT) i bilirubina
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka
- biegunka, ból brzucha, krew w stolcu
- kreatynina przy stosowaniu deferazyroksu
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Alkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i alkilosulfonianu należy unikać równoczesnego podawania obu leków, a chelator zwykle odstawia się przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianem.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie wznawiaj tego leku bez jego zgody.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie wznawiaj tego leku bez jego zgody.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron czy deferazyroks, mogą razem z busulfanem lub treosulfanem silniej osłabiać szpik kostny. Wtedy we krwi jest mniej krwinek białych i płytek, co zwiększa ryzyko poważnych zakażeń i krwawień. Deferazyroks może też zwiększać ilość busulfanu we krwi. Dlatego lekarz zwykle wstrzymuje lek wiążący żelazo na czas chemioterapii i wznawia go po odbudowie szpiku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne osłabienie i bladość
- szybki przyrost masy ciała, obrzęk brzucha lub ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i alkilosulfonianu należy unikać równoczesnego podawania obu leków, a chelator zwykle odstawia się przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianem. Deferypronu nie stosuje się w okresie kondycjonowania i aplazji, bo jego działanie hamujące granulocyty nakłada się na mielotoksyczność busulfanu i treosulfanu. Jeśli deferazyroksu nie można odstawić u chorego otrzymującego busulfan, monitoruje się stężenie busulfanu i w razie potrzeby koryguje jego dawkę. Gdy chelatacja jest w tym czasie niezbędna, bezpieczniejsza jest deferoksamina. Chelator doustny wznawia się dopiero po trwałej odnowie układu krwiotwórczego, przy prawidłowej morfologii.
Skutek kliniczny
Pogłębienie i wydłużenie neutropenii oraz małopłytkowości, z większym ryzykiem ciężkich zakażeń i krwawień. Agranulocytoza wywołana deferypronem może pozostać niezauważona na tle zamierzonej aplazji po kondycjonowaniu i opóźniać odnowę szpiku. Przy deferazyroksie i busulfanie większe stężenie busulfanu zwiększa ryzyko jego toksyczności, w tym choroby zarostowej żył wątrobowych i drgawek.
Mechanizm
Główny wspólny mechanizm to sumowanie działania hamującego szpik kostny. Alkilosulfoniany (busulfan, treosulfan) silnie uszkadzają komórki krwiotwórcze, a deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Deferazyroks także bywa przyczyną cytopenii. Deferazyroks może dodatkowo zwiększać stężenie busulfanu we krwi, prawdopodobnie przez wpływ na jego przemianę wątrobową. Ten element nie dotyczy treosulfanu, który przekształca się w postać czynną bez udziału enzymów wątrobowych.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- stężenie busulfanu we krwi przy jednoczesnym stosowaniu deferazyroksu
- objawy zakażenia i gorączka neutropeniczna
- parametry wątrobowe, bilirubina i masa ciała w kierunku choroby zarostowej żył wątrobowych
Kiedy ocena się zmienia
| Chelator doustny odstawiony przed rozpoczęciem kondycjonowaniaodstep · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Odstawienie deferypronu lub deferazyroksu przed podaniem alkilosulfonianu usuwa nakładanie się mielotoksyczności i wpływ deferazyroksu na stężenie busulfanu. Odstęp ustala ośrodek przeszczepowy. |
| Wznowienie chelatora doustnego przed trwałą odnową szpikukolejność włączenia · chelatory żelaza | ryzyko rośnie | Wznowienie deferypronu w okresie aplazji lub niepełnej odnowy szpiku zwiększa ryzyko przedłużonej neutropenii i agranulocytozy. Chelator doustny wznawia się po stabilnej poprawie morfologii, a do tego czasu można stosować deferoksaminę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Interferony (np. interferon beta-1a, peginterferon alfa-2a, interferon beta-1b) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza hamującego szpik i interferonu regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i reaguj na każdy spadek liczby neutrofili.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z interferonem, rób regularnie morfologię krwi zgodnie z zaleceniem lekarza, a przy gorączce lub bólu gardła od razu się z nim skontaktuj.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z interferonem, rób regularnie morfologię krwi zgodnie z zaleceniem lekarza, a przy gorączce lub bólu gardła od razu się z nim skontaktuj.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, jak deferypron i deferazyroks, oraz interferony, np. peginterferon alfa-2a czy interferon beta-1a, mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Przyjmowane razem mogą obniżyć ją bardziej niż każdy z osobna. Może to prowadzić do ciężkich infekcji. Deferoksamina nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub uporczywe infekcje
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- zażółcenie skóry lub oczu (przy deferazyroksie)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza hamującego szpik i interferonu regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i reaguj na każdy spadek liczby neutrofili. Połączenia deferypronu z interferonem alfa lub peginterferonem alfa najlepiej unikać i rozważyć zmianę chelatora na deferoksaminę albo deferazyroks. Jeśli deferypronu nie da się zastąpić, oznaczaj liczbę neutrofili co tydzień, a częściej po włączeniu interferonu lub zwiększeniu jego dawki, i przerwij deferypron przy neutropenii lub objawach zakażenia. Przy deferazyroksie z interferonem kontroluj dodatkowo aminotransferazy, bilirubinę i kreatyninę. Przy interferonach beta wystarczy zwykle rutynowa kontrola morfologii przewidziana dla obu leków, z uważną oceną trendu.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest pogłębiona neutropenia aż do agranulocytozy z ciężkimi zakażeniami, w tym sepsą, a także małopłytkowość. Największe ryzyko dotyczy połączenia deferypronu z interferonem alfa lub peginterferonem alfa. Przy deferazyroksie dochodzi ryzyko uszkodzenia wątroby. Przy interferonach beta ryzyko jest mniejsze, ale nie pomijalne.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu się działania hamującego szpik kostny. Interferony, zwłaszcza alfa i ich postacie pegylowane, zależnie od dawki obniżają liczbę neutrofili, leukocytów i płytek krwi. Interferony beta działają tak słabiej, ale też mogą powodować leukopenię. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o charakterze idiosynkratycznym, a po deferazyroksie obserwowano cytopenie, głównie u chorych z wcześniejszą niewydolnością szpiku. Deferazyroks i interferony mogą też uszkadzać wątrobę, więc przy tej parze dochodzi addycja hepatotoksyczności. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, bo interferony nie są metabolizowane przez CYP ani wydalane tymi samymi drogami co chelatory. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo deferoksamina nie hamuje szpiku.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- aminotransferazy i bilirubina (deferazyroks)
- kreatynina (deferazyroks)
- objawy zakażenia: gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Interferon włączany u pacjenta stosującego już deferypron lub deferazyrokskolejność włączenia · interferony | inne zalecenie | Po włączeniu interferonu lub zwiększeniu jego dawki u pacjenta leczonego chelatorem hamującym szpik zwiększ częstość kontroli morfologii w pierwszych tygodniach, bo wtedy spadek neutrofili jest najbardziej prawdopodobny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Preparaty kolchicyny (np. kolchicyna, zimowit jesienny) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i kolchicyny (także zawartej w zimowicie jesiennym) unikaj tego połączenia albo, gdy jest niezbędne, ściśle kontroluj morfologię krwi z rozmazem i czynność nerek.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i kolchicynę, nie odstawiaj żadnego z nich sam, ale powiedz lekarzowi o obu lekach i regularnie rób badanie krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i kolchicynę, nie odstawiaj żadnego z nich sam, ale powiedz lekarzowi o obu lekach i regularnie rób badanie krwi.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron i deferazyroks, mogą razem z kolchicyną (lekiem stosowanym m.in. na dnę moczanową) nasilać działania niepożądane. Deferypron z kolchicyną może groźnie obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Deferazyroks z kolchicyną może bardziej podrażniać żołądek i jelita oraz obciążać nerki. Deferoksamina podawana w zastrzykach lub wlewach nie ma tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- częste infekcje
- nasilona biegunka, wymioty lub ból brzucha
- czarne, smoliste stolce lub krew w wymiocinach
- łatwe powstawanie siniaków
- bóle lub osłabienie mięśni
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i kolchicyny (także zawartej w zimowicie jesiennym) unikaj tego połączenia albo, gdy jest niezbędne, ściśle kontroluj morfologię krwi z rozmazem i czynność nerek. Deferypronu nie należy łączyć z lekami mogącymi wywołać neutropenię lub agranulocytozę, dlatego u pacjenta wymagającego kolchicyny warto rozważyć zmianę chelatora na deferoksaminę lub deferazyroks. Przy deferazyroksie stosuj najmniejszą skuteczną dawkę kolchicyny, kontroluj kreatyninę i obserwuj objawy ze strony przewodu pokarmowego. Pojawienie się gorączki, objawów zakażenia lub spadku liczby granulocytów wymaga natychmiastowego wstrzymania deferypronu i kolchicyny oraz pilnej oceny lekarskiej.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z zagrażającym życiu zakażeniem, głównie przy połączeniu deferypronu z kolchicyną. Przy deferazyroksie dominuje ryzyko nasilonej toksyczności żołądkowo-jelitowej, krwawienia z przewodu pokarmowego oraz objawów zatrucia kolchicyną (biegunka, wymioty, bóle i osłabienie mięśni, cytopenie) wskutek pogorszenia czynności nerek.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy doustnych chelatorów żelaza, a nie dotyczy deferoksaminy. Podstawą jest sumowanie działań niepożądanych. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a kolchicyna hamuje podziały komórek i w razie kumulacji uszkadza szpik kostny. Razem zwiększają ryzyko ciężkiego spadku liczby granulocytów. Deferazyroks rzadziej uszkadza szpik, ale może powodować owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego oraz pogarszać czynność nerek. Kolchicyna również działa toksycznie na przewód pokarmowy i jest w dużej części wydalana przez nerki, więc pogorszenie ich czynności sprzyja jej kumulacji. Zimowit jesienny jest źródłem kolchicyny i zachowuje się jak kolchicyna, o ile preparat zawiera ją w ilościach farmakologicznych.
Monitorować
- morfologia krwi z bezwzględną liczbą granulocytów obojętnochłonnych
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- stężenie kreatyniny i eGFR (szczególnie przy deferazyroksie)
- objawy żołądkowo-jelitowe i cechy krwawienia z przewodu pokarmowego
- objawy toksyczności kolchicyny (biegunka, wymioty, bóle i osłabienie mięśni)
Kiedy ocena się zmienia
| Preparat homeopatyczny z zimowitu jesiennegopostać · preparaty kolchicyny | ryzyko maleje | Rozcieńczenia homeopatyczne zimowitu jesiennego nie zawierają kolchicyny w ilości mającej znaczenie farmakologiczne, więc interakcja nie ma praktycznego znaczenia. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek kolchicyna łatwiej się kumuluje, a deferazyroks może dodatkowo pogarszać filtrację kłębuszkową. Wymaga to zmniejszenia dawki kolchicyny lub jej unikania i częstszej kontroli kreatyniny. |
| Leczenie przewlekłeczas leczenia · preparaty kolchicyny | ryzyko rośnie | Przewlekłe stosowanie kolchicyny razem z deferypronem wydłuża okres narażenia na sumowaną mielotoksyczność i wymaga regularnej kontroli morfologii przez cały czas leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy ALK należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem, próby wątrobowe i czynność nerek oraz uzgodnić leczenie między hematologiem a onkologiem.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, wykonuj regularnie zlecone badania krwi i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, wykonuj regularnie zlecone badania krwi i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron i deferazyroks, mogą nasilać działania niepożądane leków na raka płuca, takich jak kryzotynib, alektynib czy lorlatynib. Deferypron razem z tymi lekami może bardziej obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Deferazyroks razem z nimi może bardziej obciążać wątrobę i nerki. Deferoksamina podawana we wlewie lub zastrzykach nie stwarza takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające zakażenia
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasne stolce
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
- czarne stolce lub wymioty z krwią
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu doustnego chelatora żelaza i inhibitora kinazy ALK należy regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem, próby wątrobowe i czynność nerek oraz uzgodnić leczenie między hematologiem a onkologiem. Deferypronu najlepiej unikać u chorych leczonych kryzotynibem lub innym inhibitorem kinazy ALK, u których występowała neutropenia. Jeśli połączenie jest konieczne, bezwzględną liczbę neutrofili kontroluje się co tydzień, a przy jej spadku deferypron się odstawia. U chorych z neutropenią warto rozważyć zmianę chelatora na deferazyroks lub deferoksaminę. Przy deferazyroksie aminotransferazy, bilirubinę i kreatyninę ocenia się przed włączeniem i często w pierwszych miesiącach. Przy ich wzroście ustala się, który lek odpowiada za toksyczność, i modyfikuje dawkę zgodnie z zasadami dla danego leku. Po dołączeniu deferazyroksu do stabilnej terapii inhibitorem kinazy ALK obserwuje się skuteczność leczenia przeciwnowotworowego.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu deferypronu z inhibitorem kinazy ALK rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami. Przy połączeniu deferazyroksu z inhibitorem kinazy ALK rośnie ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby i pogorszenia czynności nerek. Możliwe jest też nieznaczne osłabienie działania przeciwnowotworowego, jeśli spadnie stężenie inhibitora kinazy ALK.
Mechanizm
Główny mechanizm jest farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań toksycznych obu grup. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Inhibitory kinazy ALK, zwłaszcza kryzotynib, również mogą obniżać liczbę neutrofili, więc ryzyko ciężkiej neutropenii rośnie. Deferazyroks może uszkadzać wątrobę i nerki oraz błonę śluzową przewodu pokarmowego. Inhibitory kinazy ALK często podnoszą aktywność aminotransferaz, więc ich działanie hepatotoksyczne może się sumować z działaniem deferazyroksu. Dodatkowo deferazyroks słabo indukuje CYP3A4 i hamuje CYP2C8. Może przez to nieznacznie obniżać stężenie inhibitorów kinazy ALK metabolizowanych przez te enzymy, szczególnie brygatynibu. Znaczenie kliniczne tego efektu jest niepotwierdzone. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy obu chelatorów doustnych w połączeniu z każdym inhibitorem kinazy ALK, lecz w innym profilu toksyczności. Deferoksamina stanowi wyjątek.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
- aminotransferazy ALT i AST oraz bilirubina
- kreatynina i eGFR, białkomocz
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe
Kiedy ocena się zmienia
| Pozajelitowa (deferoksamina)droga podania · chelatory żelaza | interakcja nie dotyczy | Deferoksamina podawana podskórnie lub dożylnie nie wpływa na metabolizm inhibitorów kinazy ALK i nie sumuje się z ich toksycznością hematologiczną ani wątrobową w istotnym stopniu. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | U chorych z upośledzoną czynnością nerek deferazyroks częściej powoduje dalsze pogorszenie filtracji, dlatego kreatyninę kontroluje się częściej i ostrożniej dobiera dawkę. |
| Deferazyroks dołączony do stabilnej terapii inhibitorem kinazy ALKkolejność włączenia · chelatory żelaza | inne zalecenie | Po dołączeniu deferazyroksu warto obserwować skuteczność leczenia przeciwnowotworowego ze względu na możliwy spadek stężenia inhibitora kinazy ALK, zwłaszcza brygatynibu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza uszkadzającego szpik i pochodnej nitrozomocznika należy unikać sumowania działania mielotoksycznego i nie łączyć tych leków bez ścisłej kontroli morfologii.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać karmustynę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie i regularnie badaj morfologię krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać karmustynę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie i regularnie badaj morfologię krwi.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron i w mniejszym stopniu deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek. Karmustyna, lek stosowany w leczeniu nowotworów, również osłabia szpik kostny, i to z opóźnieniem kilku tygodni. Razem mogą bardzo obniżyć odporność i liczbę płytek krwi, co grozi ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Deferoksamina nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone plamki na skórze
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza uszkadzającego szpik i pochodnej nitrozomocznika należy unikać sumowania działania mielotoksycznego i nie łączyć tych leków bez ścisłej kontroli morfologii. Deferypronu nie łączy się z karmustyną – połączenie jest przeciwwskazane, a na czas leczenia karmustyną i do odbudowy szpiku deferypron należy odstawić. Jeśli chelatacja jest w tym okresie konieczna, preferowana jest deferoksamina. Deferazyroks można rozważyć tylko po ocenie korzyści i ryzyka, z częstą kontrolą morfologii i przerwaniem leczenia przy narastającej cytopenii. Decyzję o wznowieniu chelatora opartego na deferypronie lub deferazyroksie należy podejmować po powrocie liczby neutrofili i płytek do bezpiecznych wartości.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy i małopłytkowości, a w konsekwencji ciężkich zakażeń, posocznicy i krwawień. Ryzyko jest największe przy deferypronie. Ponieważ najniższe wartości krwinek po karmustynie występują z opóźnieniem kilku tygodni, nakładanie się działania obu leków może ujawnić się późno i trwać długo.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu toksycznego działania na szpik kostny. Karmustyna jako lek alkilujący wywołuje opóźnioną i kumulującą się mielosupresję z leukopenią, neutropenią i małopłytkowością. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie, w tym neutropenię i małopłytkowość. Nie jest wspólna dla całej grupy chelatorów, bo deferoksamina nie działa toksycznie na szpik. Interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami nie opisano.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili, przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- objawy skazy krwotocznej
Kiedy ocena się zmienia
| Implant do wszczepienia w loży po guzie mózgupostać · pochodne nitrozomocznika | ryzyko maleje | Karmustyna w postaci implantu umieszczanego w loży po resekcji guza mózgu działa głównie miejscowo i daje małą ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko sumowania mielotoksyczności z chelatorem jest znacznie mniejsze niż przy podaniu dożylnym. Kontrola morfologii nadal jest zalecana u pacjentów przyjmujących deferypron. |
| Kolejne cykle leczeniaczas leczenia · pochodne nitrozomocznika | ryzyko rośnie | Mielosupresja po karmustynie kumuluje się wraz z kolejnymi cyklami, dlatego ryzyko ciężkiej cytopenii przy dołączeniu chelatora uszkadzającego szpik rośnie w trakcie leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza wywołującego cytopenie i tiotepy należy unikać łączenia obu leków albo, gdy nie da się tego uniknąć, ściśle kontrolować morfologię krwi.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać tiotepę, nie przyjmuj ich razem bez wyraźnego zalecenia lekarza prowadzącego, który zwykle każe odstawić deferypron lub deferazyroks na czas leczenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz dostać tiotepę, nie przyjmuj ich razem bez wyraźnego zalecenia lekarza prowadzącego, który zwykle każe odstawić deferypron lub deferazyroks na czas leczenia.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, takie jak deferypron i rzadziej deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Tiotepa, lek stosowany w leczeniu nowotworów i przed przeszczepieniem szpiku, działa podobnie, ale znacznie silniej. Razem mogą bardzo osłabić odporność i zwiększyć ryzyko groźnych zakażeń. Deferoksamina nie ma takiego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przeziębienia lub grypy, które nie mijają
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza wywołującego cytopenie i tiotepy należy unikać łączenia obu leków albo, gdy nie da się tego uniknąć, ściśle kontrolować morfologię krwi. Deferypron odstawia się przed rozpoczęciem leczenia tiotepą, w tym przed kondycjonowaniem do przeszczepienia komórek krwiotwórczych, i nie wznawia się go do czasu trwałej odnowy liczby neutrofili. Deferazyroks również zwykle wstrzymuje się w okresie aplazji szpiku i wznawia po odnowie układu krwiotwórczego oraz ocenie czynności nerek i wątroby. Jeśli chelacja jest w tym czasie konieczna, zastępuje się go deferoksaminą. Każda gorączka lub objawy zakażenia u chorego otrzymującego oba leki wymagają pilnej kontroli liczby neutrofili.
Skutek kliniczny
Pogłębienie i wydłużenie neutropenii, większe ryzyko agranulocytozy i ciężkich zakażeń, w tym posocznicy, a także utrudniona ocena przyczyny cytopenii i opóźnienie odnowy szpiku po leczeniu kondycjonującym.
Mechanizm
Tiotepa jako lek alkilujący silnie hamuje czynność szpiku i powoduje głęboką neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość. Deferypron może niezależnie wywołać neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym, a deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie, zwłaszcza u chorych z wcześniejszym upośledzeniem czynności szpiku. Działanie toksyczne na szpik sumuje się, bez wpływu na stężenia leków. Deferoksamina nie ma takiego działania i nie uczestniczy w tej interakcji.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- kreatynina i aktywność aminotransferaz przy wznawianiu deferazyroksu
Kiedy ocena się zmienia
| Chelator odstawiony przed podaniem tiotepy i wznowiony dopiero po trwałej odnowie neutrofilikolejność włączenia · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Odstawienie deferypronu lub deferazyroksu przed kondycjonowaniem i wznowienie po odnowie szpiku eliminuje nakładanie się działania mielotoksycznego. Ryzyko pozostaje, jeśli chelator zostanie wznowiony w okresie neutropenii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Pochodne karboksamidu (np. karbamazepina, eslikarbazepina, okskarbazepina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu pochodnej karboksamidu i chelatora żelaza regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili, bo oba leki mogą obniżać liczbę krwinek.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpadaczkowy z grupy karbamazepiny razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i od razu zgłoś mu gorączkę, ból gardła lub inne objawy infekcji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpadaczkowy z grupy karbamazepiny razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i od razu zgłoś mu gorączkę, ból gardła lub inne objawy infekcji.
Leki przeciwpadaczkowe takie jak karbamazepina, okskarbazepina czy eslikarbazepina oraz leki usuwające nadmiar żelaza, na przykład deferypron i deferazyroks, mogą czasem obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Gdy przyjmujesz je razem, to ryzyko się sumuje, zwłaszcza przy karbamazepinie z deferypronem. Karbamazepina może też osłabiać działanie deferazyroksu, przez co żelazo jest słabiej usuwane z organizmu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub długo trwające infekcje
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowe zmęczenie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu pochodnej karboksamidu i chelatora żelaza regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili, bo oba leki mogą obniżać liczbę krwinek. Połączenia karbamazepiny z deferypronem należy unikać i w miarę możliwości zamienić karbamazepinę na lek przeciwpadaczkowy bez działania mielotoksycznego albo deferypron na inny chelator. Jeśli połączenie jest konieczne, kontroluj neutrofile co tydzień i przerwij deferypron przy neutropenii lub objawach zakażenia. U pacjenta leczonego deferazyroksem z karbamazepiną, okskarbazepiną lub eslikarbazepiną kontroluj ferrytynę i w razie potrzeby zwiększ dawkę deferazyroksu, a po odstawieniu leku przeciwpadaczkowego wróć do wcześniejszej dawki.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi zakażeniami, zwłaszcza przy połączeniu karbamazepiny z deferypronem. Przy połączeniu z deferazyroksem możliwe jest słabsze usuwanie żelaza, widoczne jako wzrost ferrytyny. Po odstawieniu induktora stężenie deferazyroksu może wzrosnąć, co nasila jego działania niepożądane.
Mechanizm
Główny mechanizm to sumowanie działania mielotoksycznego. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a deferazyroks cytopenie. Karbamazepina może powodować leukopenię, agranulocytozę i niedokrwistość aplastyczną, a okskarbazepina i eslikarbazepina rzadziej leukopenię i małopłytkowość. Drugi mechanizm dotyczy deferazyroksu, który jest eliminowany głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1. Karbamazepina jako silny induktor enzymów, a w mniejszym stopniu okskarbazepina i eslikarbazepina, może przyspieszać jego eliminację i obniżać jego stężenie. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Najsilniej dotyczy karbamazepiny z deferypronem, nie dotyczy rufinamidu ani deferoksaminy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- ferrytyna w surowicy przy leczeniu deferazyroksem
- kreatynina i aminotransferazy przy zmianie dawki deferazyroksu
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze miesiące leczeniaczas leczenia · pochodne karboksamidu | ryzyko rośnie | Ryzyko ciężkich zaburzeń hematologicznych po karbamazepinie i agranulocytozy po deferypronie jest największe w pierwszych miesiącach leczenia, dlatego w tym okresie kontrola morfologii powinna być najczęstsza. |
| Odstawienie karbamazepiny, okskarbazepiny lub eslikarbazepiny u pacjenta leczonego deferazyroksemkolejność włączenia · pochodne karboksamidu | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora eliminacja deferazyroksu zwalnia w ciągu kilku tygodni i jego stężenie rośnie. Jeśli dawkę deferazyroksu wcześniej zwiększono, trzeba ją zmniejszyć i kontrolować kreatyninę, aminotransferazy oraz ferrytynę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Przeciwciała anty-CD20 (np. rytuksymab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza wywołującego cytopenie i rytuksymabu należy unikać połączenia, gdy to możliwe, a jeśli jest konieczne – regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i dostajesz rytuksymab, regularnie rób morfologię krwi i od razu zgłoś się do lekarza, gdy pojawi się gorączka lub objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i dostajesz rytuksymab, regularnie rób morfologię krwi i od razu zgłoś się do lekarza, gdy pojawi się gorączka lub objawy zakażenia.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, na przykład deferypron i rzadziej deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Rytuksymab także osłabia odporność i może obniżać liczbę białych krwinek, nawet kilka miesięcy po wlewie. Razem zwiększają ryzyko groźnych zakażeń. Deferoksamina nie ma tego działania na krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- nagłe osłabienie
- częste lub długo trwające infekcje
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza wywołującego cytopenie i rytuksymabu należy unikać połączenia, gdy to możliwe, a jeśli jest konieczne – regularnie kontrolować morfologię krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili. Deferypronu nie łączy się z lekami mogącymi wywołać neutropenię lub agranulocytozę, dlatego w okresie leczenia rytuksymabem i w kolejnych miesiącach po nim lepiej zastąpić go deferoksaminą. Przy deferazyroksie połączenie jest możliwe przy częstszej kontroli morfologii, zwłaszcza u chorych z wcześniejszymi cytopeniami. Każda gorączka lub objaw zakażenia wymaga pilnego oznaczenia neutrofili, a przy neutropenii chelator należy wstrzymać do czasu wyjaśnienia przyczyny.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy oraz poważnych zakażeń, w tym zakażeń z gorączką neutropeniczną i posocznicą. Spadek neutrofili po rytuksymabie może wystąpić z opóźnieniem i nałożyć się na neutropenię wywołaną deferypronem, przez co trudno ustalić przyczynę i bezpiecznie wznowić leczenie chelatujące.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych na układ krwiotwórczy i odporność. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o nieznanym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Deferazyroks rzadziej powoduje cytopenie, głównie u chorych z wcześniejszym upośledzeniem czynności szpiku. Rytuksymab usuwa limfocyty B, może obniżać stężenie immunoglobulin i wywołuje neutropenię, także późną, pojawiającą się tygodnie lub miesiące po podaniu. Leki nie wpływają wzajemnie na swoje stężenia. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy chelatorów – dotyczy deferypronu i w mniejszym stopniu deferazyroksu, a nie dotyczy deferoksaminy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- pilna morfologia przy gorączce lub objawach zakażenia
- stężenie immunoglobulin przy nawracających zakażeniach
- liczba płytek krwi przy deferazyroksie
- objawy zakażeń także przez kilka miesięcy po ostatniej dawce rytuksymabu
Kiedy ocena się zmienia
| Chelator włączany w ciągu kilku miesięcy po ostatniej dawce rytuksymabukolejność włączenia · przeciwciała anty-CD20 | inne zalecenie | Działanie rytuksymabu na limfocyty B i ryzyko późnej neutropenii utrzymują się przez miesiące po ostatnim wlewie, więc zalecenia dotyczące wyboru chelatora i kontroli morfologii obowiązują także po zakończeniu leczenia rytuksymabem. |
| Leczenie podtrzymujące lub powtarzane kursy rytuksymabuczas leczenia · przeciwciała anty-CD20 | ryzyko rośnie | Powtarzane podania rytuksymabu sprzyjają hipogammaglobulinemii i przedłużonej neutropenii, co dodatkowo zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń przy jednoczesnym stosowaniu deferypronu lub deferazyroksu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Inhibitory oksydazy ksantynowej (np. allopurynol, febuksostat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora oksydazy ksantynowej i chelatora żelaza stosuj połączenie tylko przy wyraźnych wskazaniach i regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem oraz czynność nerek.Jeśli przyjmujesz lek na dnę moczanową i lek usuwający żelazo, regularnie rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie żelaza o każdym nowym leku na dnę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na dnę moczanową i lek usuwający żelazo, regularnie rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie żelaza o każdym nowym leku na dnę.
Leki na dnę moczanową, takie jak allopurynol czy febuksostat, oraz niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Przyjmowane razem mogą to ryzyko zwiększać. Deferazyroks może też osłabiać pracę nerek, przez co allopurynol dłużej utrzymuje się w organizmie. Deferoksamina takiego problemu zwykle nie stwarza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające zakażenia
- wysypka, pęcherze na skórze
- wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora oksydazy ksantynowej i chelatora żelaza stosuj połączenie tylko przy wyraźnych wskazaniach i regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem oraz czynność nerek. U pacjenta leczonego deferypronem utrzymuj cotygodniową kontrolę bezwzględnej liczby neutrofilów i przed włączeniem allopurynolu rozważ, czy obniżenie stężenia moczanów jest konieczne. Przy pojawieniu się neutropenii przerwij deferypron i oceń udział allopurynolu lub febuksostatu. Przy deferazyroksie kontroluj kreatyninę i dostosuj dawkę allopurynolu do aktualnej czynności nerek. Febuksostat nie wymaga korekty dawki przy umiarkowanej niewydolności nerek, ale nie znosi ryzyka hematologicznego.
Skutek kliniczny
Możliwe jest większe ryzyko neutropenii lub agranulocytozy z ciężkimi zakażeniami, zwłaszcza przy połączeniu deferypronu z allopurynolem. Przy deferazyroksie łączonym z allopurynolem dochodzi ryzyko kumulacji oksypurynolu w razie pogorszenia czynności nerek. Skutek jest przewidywany na podstawie znanych działań niepożądanych obu leków. Nie ma dobrze udokumentowanych opisów klinicznych tej interakcji.
Mechanizm
Główny problem to sumowanie się działania uszkadzającego szpik. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę. Allopurynol i rzadziej febuksostat mogą powodować cytopenie, w tym agranulocytozę i pancytopenię, zwykle o podłożu immunologicznym lub idiosynkratycznym. Deferazyroks może wywołać cytopenie i uszkodzić nerki. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie oksypurynolu, czynnego metabolitu allopurynolu, a jego kumulacja zwiększa ryzyko toksyczności allopurynolu, także hematologicznej i skórnej. Febuksostat jest wydalany głównie po przemianach w wątrobie, więc ten drugi mechanizm dotyczy go w mniejszym stopniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy w jednakowym stopniu. Największe znaczenie ma przy deferypronie, mniejsze przy deferazyroksie, a deferoksamina stanowi wyjątek.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, bezwzględna liczba neutrofilów (przy deferypronie co tydzień)
- kreatynina i eGFR (szczególnie przy deferazyroksie)
- objawy zakażenia: gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- zmiany skórne po włączeniu allopurynolu
- stężenie kwasu moczowego
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonej czynności nerek oksypurynol kumuluje się, co zwiększa ryzyko toksyczności allopurynolu, zwłaszcza przy jednoczesnym deferazyroksie. Dawkę allopurynolu dostosuj do eGFR albo rozważ febuksostat. |
| Włączenie allopurynolu lub febuksostatu u pacjenta już leczonego deferypronemkolejność włączenia · inhibitory oksydazy ksantynowej | inne zalecenie | Reakcje hematologiczne i skórne po allopurynolu pojawiają się najczęściej w pierwszych miesiącach leczenia. W tym okresie szczególnie pilnuj cotygodniowej kontroli neutrofilów i zaczynaj allopurynol od małej dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Niekorzystna interakcjaDeferypron+ Antyfoliany (np. pemetreksed) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i antyfolianu najlepiej unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, przed każdym cyklem chemioterapii trzeba ściśle kontrolować morfologię krwi i czynność nerek.Jeśli bierzesz lek usuwający nadmiar żelaza i masz dostać chemioterapię z grupy antyfolianów, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed rozpoczęciem leczenia i nie zmieniaj ani nie odstawiaj leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek usuwający nadmiar żelaza i masz dostać chemioterapię z grupy antyfolianów, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed rozpoczęciem leczenia i nie zmieniaj ani nie odstawiaj leków na własną rękę.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferypron czy deferazyroks, mogą nasilać działania niepożądane chemioterapii pemetreksedem. Deferypron i pemetreksed mogą razem bardzo obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Deferazyroks może osłabiać nerki, przez co pemetreksed dłużej zostaje w organizmie i bardziej szkodzi. Deferoksamina podawana we wlewie lub zastrzykach zwykle nie powoduje tych problemów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające zakażenia
- nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie i bladość
- wyraźnie mniej oddawanego moczu, obrzęki nóg
- uporczywa biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i antyfolianu najlepiej unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, przed każdym cyklem chemioterapii trzeba ściśle kontrolować morfologię krwi i czynność nerek. Deferypronu nie łączy się z pemetreksedem, bo deferypronu nie stosuje się z lekami mogącymi wywołać neutropenię lub agranulocytozę. Na czas chemioterapii deferypron odstawia się albo zamienia na deferoksaminę, po uzgodnieniu z hematologiem. Przy deferazyroksie trzeba ocenić czynność nerek przed każdym podaniem pemetreksedu. Jeśli czynność nerek się pogarsza, wstrzymuje się deferazyroks albo zmniejsza jego dawkę, a decyzję o podaniu pemetreksedu podejmuje się według aktualnego klirensu kreatyniny. Pacjent musi otrzymywać pełną premedykację kwasem foliowym, witaminą B12 i deksametazonem. Należy unikać dokładania innych leków nefrotoksycznych, w tym niesteroidowych leków przeciwzapalnych w okolicy podania pemetreksedu.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy i zakażeń z gorączką neutropeniczną, a także małopłytkowości i niedokrwistości. Przy deferazyroksie dochodzi ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji pemetreksedu z zapaleniem błon śluzowych, biegunką i nasiloną mielosupresją. Powikłania mogą wymagać hospitalizacji, przerwania chemioterapii albo zakończyć się zgonem.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy doustnych chelatorów żelaza, a przy deferoksaminie jest mało prawdopodobna. Deferypron i pemetreksed sumują działanie toksyczne na szpik. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o nieznanym mechanizmie, a pemetreksed hamuje syntezę nukleotydów i powoduje mielosupresję. Deferazyroks może uszkadzać kanaliki nerkowe i obniżać przesączanie kłębuszkowe. Pemetreksed jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej, więc pogorszenie czynności nerek zwiększa jego ekspozycję i toksyczność. Deferazyroks rzadko powoduje także cytopenie, co dodatkowo nasila działanie pemetreksedu na szpik.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru
- stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny lub eGFR przed każdym podaniem pemetreksedu
- badanie ogólne moczu z oceną białkomoczu przy deferazyroksie
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- objawy zapalenia błon śluzowych i biegunka
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 45 ml/minpacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym klirensie kreatyniny pemetreksed kumuluje się, a jego stosowanie nie jest zalecane. Każde dodatkowe pogorszenie czynności nerek wywołane deferazyroksem może wtedy prowadzić do ciężkiej toksyczności, więc połączenia nie należy stosować. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Interakcja nieistotna klinicznie5
Interakcja nieistotna klinicznieDeferypron+ Silne kortykosteroidy miejscowe (np. mometazon, metyloprednizolon, betametazon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu na skórę i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, dawek ani odstępów między lekami.Możesz stosować steryd na skórę razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, smarując cienką warstwą tylko miejsca wskazane przez lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować steryd na skórę razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, smarując cienką warstwą tylko miejsca wskazane przez lekarza.
Silne sterydy w kremie lub maści, takie jak mometazon czy betametazon, można bezpiecznie stosować razem z lekami usuwającymi nadmiar żelaza, takimi jak deferazyroks, deferoksamina czy deferypron. Steryd nałożony na skórę przenika do krwi w bardzo małej ilości, więc nie wpływa na działanie tych leków. Ostrożność jest potrzebna dopiero wtedy, gdy steryd przyjmujesz w tabletkach lub zastrzykach razem z deferazyroksem, bo oba leki mogą wtedy drażnić żołądek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Ból brzucha lub pieczenie w nadbrzuszu, które nie mija
- Czarne, smoliste stolce
- Wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu silnego kortykosteroidu na skórę i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, dawek ani odstępów między lekami. Mometazon, metyloprednizolon, betametazon i fluocynolon acetonid stosuj zgodnie z zaleceniami dla danej postaci, unikając bez potrzeby dużych powierzchni skóry i opatrunków okluzyjnych. Jeśli metyloprednizolon lub betametazon ma być podawany ogólnie u pacjenta przyjmującego deferazyroks, należy rozważyć ochronę żołądka i obserwować objawy ze strony przewodu pokarmowego.
Skutek kliniczny
Przy stosowaniu kortykosteroidu na skórę nie należy się spodziewać klinicznie istotnych skutków jednoczesnego leczenia chelatorem żelaza. Teoretyczne zwiększenie ryzyka owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego ma znaczenie dopiero wtedy, gdy metyloprednizolon lub betametazon podaje się doustnie lub we wstrzyknięciach razem z deferazyroksem.
Mechanizm
Kortykosteroidy nałożone na skórę wchłaniają się do krążenia w niewielkim stopniu, więc nie osiągają stężeń, które zwiększają ryzyko uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Zgłaszana interakcja dotyczy kortykosteroidów podawanych ogólnie i polega na sumowaniu się działania drażniącego błonę śluzową żołądka i jelit z podobnym działaniem deferazyroksu. Deferoksamina i deferypron nie mają takiego działania na przewód pokarmowy, a żaden lek z obu grup nie zmienia metabolizmu ani wydalania leków z drugiej grupy. Brak istotnej interakcji jest wspólny dla wszystkich leków obu grup, o ile kortykosteroid stosuje się na skórę.
Monitorować
- Objawy ze strony przewodu pokarmowego u pacjentów leczonych deferazyroksem, zwłaszcza gdy kortykosteroid stosowany jest długo na dużej powierzchni skóry
- Rutynowe monitorowanie leczenia chelatorem żelaza bez dodatkowych badań wynikających z tego połączenia
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub pozajelitowadroga podania · silne kortykosteroidy miejscowe | inne zalecenie | Gdy metyloprednizolon lub betametazon podaje się ogólnie razem z deferazyroksem, sumuje się ich działanie uszkadzające błonę śluzową przewodu pokarmowego, co wymaga rozważenia ochrony żołądka i obserwacji objawów krwawienia. Nie dotyczy to deferoksaminy i deferypronu. |
| Duża powierzchnia skóry, opatrunek okluzyjny lub stosowanie przez wiele tygodnidawka · silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Przy rozległym, długotrwałym lub okluzyjnym stosowaniu silnego kortykosteroidu wchłanianie ogólnoustrojowe rośnie, więc u pacjentów leczonych deferazyroksem warto zwrócić uwagę na objawy ze strony przewodu pokarmowego. |
| Małe dzieckowiek · pacjent | ryzyko rośnie | U małych dzieci stosunek powierzchni skóry do masy ciała jest duży, przez co kortykosteroid miejscowy wchłania się w większym stopniu, dlatego należy stosować najmniejszą skuteczną ilość przez możliwie krótki czas. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Interakcja nieistotna klinicznieDeferypron+ Antybiotyki okulistyczne (np. tobramycyna, netylmycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku okulistycznego i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, ponieważ ilość antybiotyku przenikająca z oka do krwi jest zbyt mała, by nasilić działania niepożądane chelatora.Możesz stosować antybiotyk do oczu razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, tylko używaj kropli lub maści przez tyle dni, ile zalecił lekarz.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować antybiotyk do oczu razem z lekiem usuwającym nadmiar żelaza, tylko używaj kropli lub maści przez tyle dni, ile zalecił lekarz.
Antybiotyki w kroplach lub maści do oczu, takie jak tobramycyna czy netylmycyna, prawie nie przedostają się do krwi. Dlatego nie wpływają na działanie leków usuwających nadmiar żelaza z organizmu, takich jak deferazyroks, deferoksamina czy deferypron. Ostrzeżenia o wpływie na nerki i słuch dotyczą tych antybiotyków podawanych w zastrzykach lub kroplówce, a nie do oka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy w uszach albo pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antybiotyku okulistycznego i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, ponieważ ilość antybiotyku przenikająca z oka do krwi jest zbyt mała, by nasilić działania niepożądane chelatora. Kurację tobramycyną lub netylmycyną w kroplach albo maści do oczu należy prowadzić zgodnie z zaleceniem i nie przedłużać jej bez wskazań. Rutynowa kontrola czynności nerek u pacjenta leczonego deferazyroksem lub deferoksaminą powinna być kontynuowana według dotychczasowego schematu, bez dodatkowych badań z powodu kropli do oczu.
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu antybiotyku do oka nie oczekuje się klinicznie istotnego pogorszenia czynności nerek ani słuchu u pacjentów leczonych chelatorem żelaza. Teoretyczne ryzyko addycyjnej toksyczności nerkowej dotyczy głównie sytuacji, w których aminoglikozyd jest podawany ogólnoustrojowo.
Mechanizm
Interakcja opisana w bazach dotyczy aminoglikozydów podawanych ogólnoustrojowo, które mogą nasilać nefrotoksyczność i ototoksyczność chelatorów żelaza, zwłaszcza deferazyroksu, a w mniejszym stopniu deferoksaminy. Po podaniu do worka spojówkowego tobramycyna i netylmycyna wchłaniają się do krążenia w ilościach śladowych, które nie osiągają stężeń zdolnych do uszkodzenia nerek lub ucha wewnętrznego. Z tego powodu addycyjne działanie toksyczne ma w przypadku kropli i maści do oczu charakter teoretyczny i jest wspólne dla całej klasy.
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (dożylna, domięśniowa lub wziewna)droga podania · antybiotyki okulistyczne | ryzyko rośnie | Gdy tobramycyna lub netylmycyna jest podawana ogólnoustrojowo, nefrotoksyczność i ototoksyczność aminoglikozydu sumują się z działaniem deferazyroksu i w mniejszym stopniu deferoksaminy. Należy wtedy unikać połączenia albo ściśle monitorować kreatyninę, diurezę, stężenia aminoglikozydu i słuch, a w razie pogorszenia czynności nerek rozważyć przerwanie chelatora. Deferypron nie ma istotnego działania nefrotoksycznego, więc ryzyko dotyczy go w najmniejszym stopniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Interakcja nieistotna klinicznieDeferypron+ Umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe (np. hydrokortyzon, alklometazon, dezonid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i umiarkowanie silnego kortykosteroidu na skórę nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania.Możesz stosować lek usuwający żelazo razem z kremem lub maścią ze sterydem, ale nakładaj steryd cienko, tylko na chore miejsca i tylko przez czas zalecony przez lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować lek usuwający żelazo razem z kremem lub maścią ze sterydem, ale nakładaj steryd cienko, tylko na chore miejsca i tylko przez czas zalecony przez lekarza.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferazyroks, deferoksamina czy deferypron, możesz stosować razem z kremami lub maściami ze sterydem, na przykład z hydrokortyzonem, alklometazonem albo dezonidem. Steryd nałożony na skórę przechodzi do krwi tylko w małej ilości, więc te leki nie przeszkadzają sobie nawzajem. Deferazyroks czasem podrażnia żołądek, dlatego przy nim nie nakładaj sterydu na duże obszary skóry ani dłużej, niż zalecił lekarz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból brzucha lub pieczenie w nadbrzuszu, które nie mija
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i umiarkowanie silnego kortykosteroidu na skórę nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania. Interakcja nie dotyczy w jednakowym stopniu całej klasy chelatorów – teoretyczne ryzyko ze strony przewodu pokarmowego odnosi się tylko do deferazyroksu, a deferoksamina i deferypron nie mają działania wrzodotwórczego. U pacjenta leczonego deferazyroksem warto zapytać o dolegliwości żołądkowe, gdy hydrokortyzon, alklometazon lub dezonid ma być stosowany długo, na dużą powierzchnię skóry albo pod opatrunkiem okluzyjnym. Jeśli hydrokortyzon jest podawany doustnie, dożylnie lub doodbytniczo, należy ocenić połączenie jak dla kortykosteroidu ogólnoustrojowego.
Skutek kliniczny
Przy typowym stosowaniu kortykosteroidu na skórę nie należy oczekiwać klinicznie istotnych skutków. Teoretyczne zwiększenie ryzyka podrażnienia, owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego dotyczy tylko deferazyroksu i tylko sytuacji, w których kortykosteroid wchłania się w większej ilości.
Mechanizm
Interakcja opisywana dla deferazyroksu i hydrokortyzonu dotyczy kortykosteroidów działających ogólnoustrojowo. Deferazyroks może podrażniać błonę śluzową przewodu pokarmowego i powodować owrzodzenia oraz krwawienia, a kortykosteroidy podawane doustnie lub dożylnie nasilają to ryzyko. Kortykosteroid o umiarkowanej sile, stosowany prawidłowo na skórę, wchłania się do krwi w niewielkim stopniu, więc nie dokłada istotnego działania wrzodotwórczego. Żaden lek z obu grup nie zmienia stężenia leku z drugiej grupy. Deferoksamina i deferypron nie mają działania wrzodotwórczego, dlatego tego mechanizmu w ogóle nie dotyczą.
Monitorować
- objawy dyspeptyczne, ból w nadbrzuszu i objawy krwawienia z przewodu pokarmowego u pacjentów leczonych deferazyroksem, gdy kortykosteroid jest stosowany długo, na dużą powierzchnię lub pod okluzją
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Hydrokortyzon podawany ogólnoustrojowo razem z deferazyroksem zwiększa ryzyko owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego – połączenie wymaga ostrożności, monitorowania objawów i rozważenia osłony żołądka. Nie dotyczy deferoksaminy ani deferypronu. |
| Doodbytniczadroga podania · umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe | inne zalecenie | Hydrokortyzon w czopkach, wlewkach lub piance doodbytniczej wchłania się w większym stopniu niż z preparatów na skórę – u pacjenta na deferazyroksie warto monitorować objawy ze strony przewodu pokarmowego. |
| Kilka tygodni, zwłaszcza na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnymczas leczenia · umiarkowanie silne kortykosteroidy miejscowe | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie na rozległe zmiany lub pod okluzją, szczególnie u dzieci, zwiększa wchłanianie kortykosteroidu do krwi – u pacjenta na deferazyroksie warto pytać o dolegliwości żołądkowe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Interakcja nieistotna klinicznieDeferypron+ Heparyny do stosowania miejscowego (np. heparyna, polisiarczan mukopolisacharydowy, polisiarczan mukopolisacharydów) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu heparyny do stosowania miejscowego i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, wystarczy stosować preparat miejscowy zgodnie z ulotką na nieuszkodzoną skórę.Możesz stosować żel lub maść z heparyną razem z lekiem wiążącym żelazo, ale nakładaj je tylko na nieuszkodzoną skórę i nie na otwarte rany.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować żel lub maść z heparyną razem z lekiem wiążącym żelazo, ale nakładaj je tylko na nieuszkodzoną skórę i nie na otwarte rany.
Żele i maści z heparyną albo polisiarczanem mukopolisacharydowym, stosowane na siniaki i obrzęki, działają głównie w miejscu nałożenia i prawie nie przenikają do krwi. Dlatego nie wpływają w istotny sposób na działanie leków usuwających nadmiar żelaza z organizmu, takich jak deferazyroks, deferoksamina czy deferypron. Ostrzeżenie dotyczy heparyny podawanej w zastrzykach, która razem z deferazyroksem może zwiększać ryzyko krwawień.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- liczne siniaki pojawiające się bez urazu
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu heparyny do stosowania miejscowego i chelatora żelaza nie trzeba zmieniać leczenia, wystarczy stosować preparat miejscowy zgodnie z ulotką na nieuszkodzoną skórę. Ostrożność ma znaczenie u pacjentów przyjmujących deferazyroks lub deferypron, u których występuje małopłytkowość, czynne krwawienie albo choroba wrzodowa. U takich chorych warto ograniczyć nakładanie żelu z heparyną lub polisiarczanem mukopolisacharydowym do małych powierzchni i nie stosować go na otwarte rany ani błony śluzowe. Jeśli planowane jest podawanie heparyny podskórnie lub dożylnie, interakcję trzeba ocenić osobno, bo wtedy ryzyko krwawienia z deferazyroksem jest realne.
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu heparyn na nieuszkodzoną skórę nie należy się spodziewać nasilenia krwawień ani innych istotnych skutków u osób przyjmujących chelatory żelaza. Teoretycznie niewielkie ryzyko mogłoby się pojawić przy nakładaniu dużych ilości preparatu na rozległe lub uszkodzone powierzchnie skóry u pacjenta z małopłytkowością albo krwawieniem z przewodu pokarmowego związanym z chelatorem.
Mechanizm
Interakcja jest teoretyczna i dotyczy całej klasy w podobnym, znikomym stopniu. Heparyna i polisiarczan mukopolisacharydowy w żelach, maściach i kremach działają głównie w miejscu nałożenia, a ich wchłanianie przez nieuszkodzoną skórę jest bardzo małe i nie daje klinicznie istotnego działania przeciwzakrzepowego. Ostrzeżenie dla pary heparyna i deferazyroks dotyczy heparyny podawanej ogólnoustrojowo, której działanie przeciwkrzepliwe może się sumować z ryzykiem krwawień z przewodu pokarmowego, owrzodzeń i małopłytkowości opisywanym przy deferazyroksie. Deferypron może rzadko powodować neutropenię i małopłytkowość, a deferoksamina nie wpływa istotnie na hemostazę. Przy miejscowym stosowaniu heparyn nie ma podstaw do oczekiwania istotnej interakcji z żadnym chelatorem żelaza.
Monitorować
- objawy krwawienia u pacjentów z małopłytkowością lub chorobą wrzodową
- morfologia z liczbą płytek krwi zgodnie z rutynowym monitorowaniem chelatora żelaza
Kiedy ocena się zmienia
| Podskórna lub dożylnadroga podania · heparyny do stosowania miejscowego | ryzyko rośnie | Heparyna podawana ogólnoustrojowo sumuje działanie przeciwkrzepliwe z ryzykiem krwawień z przewodu pokarmowego i małopłytkowości przy deferazyroksie, co wymaga ścisłego monitorowania objawów krwawienia i morfologii. |
| Nakładanie na rozległe lub uszkodzone powierzchnie skórypostać · heparyny do stosowania miejscowego | inne zalecenie | Przy nakładaniu na duże lub uszkodzone powierzchnie skóry wchłanianie heparyny może wzrosnąć, dlatego u pacjentów z małopłytkowością lub krwawieniem w trakcie leczenia chelatorem należy tego unikać. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Interakcja nieistotna klinicznieDeferypron+ Okulistyczne leki przeciwneowaskularyzacyjne (np. aflibercept, ranibizumab, werteporfina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i okulistycznego leku przeciwneowaskularyzacyjnego nie trzeba zmieniać dawek ani schematu leczenia.Możesz stosować lek usuwający nadmiar żelaza razem z leczeniem okulistycznym na nieprawidłowe naczynia w oku, ale powiedz okuliście o tym leku i rób regularnie zlecone badania krwi.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować lek usuwający nadmiar żelaza razem z leczeniem okulistycznym na nieprawidłowe naczynia w oku, ale powiedz okuliście o tym leku i rób regularnie zlecone badania krwi.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferazyroks, deferoksamina czy deferypron, można stosować razem z lekami podawanymi przez okulistę na nieprawidłowe naczynia w oku, na przykład afliberceptem lub ranibizumabem. Leki do oka podaje się w małych dawkach i prawie nie przenikają do krwi, więc nie wpływają na działanie leku na żelazo. Jeśli przyjmujesz deferypron, nadal rób regularnie zlecone badania krwi. Powiedz okuliście, że przyjmujesz lek usuwający żelazo, bo takie leki same mogą czasem wpływać na wzrok.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła (zwłaszcza przy deferypronie)
- ból, zaczerwienienie lub nagłe pogorszenie widzenia po zastrzyku do oka
- nowe zaburzenia widzenia, na przykład zamazany obraz lub gorsze widzenie kolorów
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i okulistycznego leku przeciwneowaskularyzacyjnego nie trzeba zmieniać dawek ani schematu leczenia. U pacjenta przyjmującego deferypron kontynuuj standardową regularną kontrolę liczby neutrofili. Przy objawach infekcji w okresie wstrzyknięć doszklistkowych wstrzymaj deferypron do czasu oznaczenia morfologii. Okulista powinien wiedzieć o leczeniu chelatorem, bo deferoksamina, deferazyroks i rzadziej deferypron mogą powodować zmiany w siatkówce i soczewce. Inaczej jest przy dożylnym afliberceptcie stosowanym w onkologii – wtedy połączenie z deferypronem wymaga ścisłej kontroli morfologii.
Skutek kliniczny
Przy podaniu do oka nie należy oczekiwać klinicznie istotnych skutków połączenia. Teoretycznie, przy ogólnoustrojowej ekspozycji na lek przeciw VEGF, mogłoby wzrosnąć ryzyko neutropenii u pacjenta leczonego deferypronem. Niezależnie od interakcji chelatory żelaza mogą same uszkadzać siatkówkę i soczewkę, co może utrudniać ocenę przebiegu choroby oczu.
Mechanizm
Nie jest znany wspólny mechanizm interakcji między chelatorami żelaza a okulistycznymi lekami przeciwneowaskularyzacyjnymi. Leki przeciw VEGF (aflibercept, ranibizumab, brolucizumab, farycymab, bewacyzumab gamma) podaje się do ciała szklistego w małych dawkach, więc ich stężenia we krwi są bardzo małe i nie wpływają na metabolizm, transport ani wydalanie chelatorów. Werteporfina jest podawana dożylnie, ale krótko przed naświetlaniem laserem. Jest szybko eliminowana i nie wchodzi w interakcje farmakokinetyczne z deferazyroksem, deferoksaminą ani deferypronem. Teoretyczne ryzyko dotyczy addycji działania mielosupresyjnego deferypronu (agranulocytoza, neutropenia) i leków hamujących VEGF podawanych ogólnoustrojowo w dawkach onkologicznych. Przy podaniu do oka to ryzyko nie ma praktycznego znaczenia.
Monitorować
- liczba neutrofili przy leczeniu deferypronem (wg standardowego schematu)
- objawy infekcji, zwłaszcza zapalenia wnętrza gałki ocznej po wstrzyknięciu
- ostrość wzroku i badanie dna oka (toksyczność oczna chelatorów)
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie (aflibercept w dawkach onkologicznych)droga podania · okulistyczne leki przeciwneowaskularyzacyjne | ryzyko rośnie | Dożylny aflibercept stosowany w onkologii daje pełną ekspozycję ogólnoustrojową i może powodować neutropenię. W połączeniu z deferypronem rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy. Wymaga to ścisłej kontroli liczby neutrofili i rozważenia innego chelatora. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
Alkohol
Interakcja o niejasnym znaczeniuDeferyprona alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki deferypronu, ale pacjentowi należy zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia regularnego lub dużych ilości.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pojawi się gorączka, ból gardła lub inne objawy infekcji, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pojawi się gorączka, ból gardła lub inne objawy infekcji, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania deferypronu. Ten lek może jednak wpływać na wątrobę i na liczbę białych krwinek, a picie dużych ilości alkoholu również szkodzi wątrobie i może osłabiać odporność. Przy nadmiarze żelaza w organizmie alkohol dodatkowo obciąża wątrobę, dlatego najlepiej pić go rzadko i w małych ilościach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki deferypronu, ale pacjentowi należy zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia regularnego lub dużych ilości. U pacjentów pijących regularnie warto zwrócić szczególną uwagę na wyniki rutynowej kontroli morfologii krwi i prób wątrobowych prowadzonej w trakcie leczenia deferypronem. Pacjenta należy poinformować o objawach infekcji i uszkodzenia wątroby, które wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
Skutek kliniczny
Umiarkowane, okazjonalne picie alkoholu nie powinno istotnie zmieniać działania ani bezpieczeństwa deferypronu. Przy regularnym piciu dużych ilości alkoholu możliwe jest nasilenie uszkodzenia wątroby obciążonej żelazem oraz utrudniona ocena przyczyny ewentualnych zaburzeń morfologii krwi lub wzrostu enzymów wątrobowych. Brak opisów poważnych powikłań wynikających wprost z tego połączenia.
Mechanizm
Bezpośrednia interakcja farmakokinetyczna deferypronu z etanolem nie jest znana, a obawy dotyczą wyłącznie możliwego sumowania się działań na wątrobę i szpik. ChPL deferypronu w postaci roztworu doustnego i w postaci tabletek powlekanych nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, więc oba produkty mają ten sam status.[1] ChPL zabrania łączenia deferypronu z innymi środkami leczniczymi, o których wiadomo, że mogą wywołać neutropenię lub agranulocytozę, ponieważ mechanizm neutropenii wywołanej deferypronem jest nieznany.[1] Etanol nie jest lekiem objętym tym zapisem, ale przewlekłe picie dużych ilości alkoholu może hamować czynność szpiku i upośledzać obronę przeciwbakteryjną, co teoretycznie może nakładać się na ryzyko hematologiczne deferypronu. Deferypron może zwiększać aktywność aminotransferaz, a alkohol nasila uszkodzenie wątroby u osób z przeładowaniem żelazem i sprzyja dalszemu gromadzeniu żelaza w wątrobie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili
- aktywność aminotransferaz
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła)
- ilość spożywanego alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może upośledzać czynność szpiku i nasilać uszkodzenie wątroby obciążonej żelazem, co utrudnia ocenę działań niepożądanych deferypronu. W tej sytuacji należy zalecić ograniczenie lub zaprzestanie picia i uważniej śledzić morfologię oraz próby wątrobowe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.