Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Deksametazon / Deksametazon i osilodrostat

Deksametazon i osilodrostat

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Deksametazon u pacjenta leczonego osilodrostatem stosuj tylko po uzgodnieniu z endokrynologiem prowadzącym, który określi, czy jest to substytucja w schemacie blokuj-i-zastąp, czy leczenie innego schorzenia.

Upewnij się, że lekarz prowadzący leczenie osilodrostatem wie o deksametazonie, nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i rób zlecone badania potasu.

Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ OsilodrostatDeksametazon u pacjenta leczonego osilodrostatem stosuj tylko po uzgodnieniu z endokrynologiem prowadzącym, który określi, czy jest to substytucja w schemacie blokuj-i-zastąp, czy leczenie innego schorzenia.Upewnij się, że lekarz prowadzący leczenie osilodrostatem wie o deksametazonie, nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i rób zlecone badania potasu.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Upewnij się, że lekarz prowadzący leczenie osilodrostatem wie o deksametazonie, nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i rób zlecone badania potasu.

Oba leki wpływają na działanie hormonów nadnerczy, a deksametazon może osłabiać efekt leczenia osilodrostatem. Razem mogą też obniżać poziom potasu we krwi, co zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca. Nagłe przerwanie deksametazonu podczas leczenia osilodrostatem może wywołać groźne osłabienie organizmu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • kurcze lub osłabienie mięśni
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • silne zmęczenie, nudności, wymioty lub ból brzucha po zmniejszeniu dawki sterydu
  • wysokie cukry we krwi lub wzmożone pragnienie
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – antagonizm, PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Deksametazon u pacjenta leczonego osilodrostatem stosuj tylko po uzgodnieniu z endokrynologiem prowadzącym, który określi, czy jest to substytucja w schemacie blokuj-i-zastąp, czy leczenie innego schorzenia. Przed włączeniem i w trakcie skojarzenia kontroluj stężenie potasu i wyrównuj hipokaliemię, a przy czynnikach ryzyka arytmii wykonaj EKG z oceną QTc. Kontroluj glikemię i ciśnienie tętnicze. Deksametazonu nie odstawiaj nagle – przy zakończeniu krótkiego kursu oceń ryzyko niedoczynności kory nadnerczy, bo osilodrostat ogranicza zdolność nadnerczy do odpowiedzi na stres.

Skutek kliniczny

Przy niezaplanowanym podawaniu deksametazonu możliwe jest utrzymywanie się lub nawrót objawów hiperkortyzolemii mimo leczenia osilodrostatem, z hiperglikemią, nadciśnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi. Addycyjna hipokaliemia zwiększa ryzyko wydłużenia QT i zaburzeń rytmu w trakcie leczenia osilodrostatem. Po nagłym odstawieniu deksametazonu u pacjenta z zablokowaną steroidogenezą może wystąpić ostra niedoczynność kory nadnerczy.

Mechanizm

Osilodrostat hamuje 11β-hydroksylazę (CYP11B1) i zmniejsza wytwarzanie endogennego kortyzolu, a deksametazon jest silnym glikokortykosteroidem działającym niezależnie od tego szlaku i dodatkowo hamującym oś podwzgórze–przysadka–nadnercza. Pozanadnerczowa aktywność glikokortykosteroidowa deksametazonu znosi więc cel terapeutyczny osilodrostatu, o ile nie jest to zaplanowana substytucja. Oba leki mogą obniżać stężenie potasu – osilodrostat przez nagromadzenie prekursorów o działaniu mineralokortykoidowym, deksametazon przez własne działanie mineralokortykoidowe i kaliuretyczne. Kortykosteroidy nasilają działanie hipokaliemiczne innych leków[1]. Osilodrostat jest łagodnym inhibitorem CYP3A4 i zwiększa AUC midazolamu 1,5-krotnie[2], co może umiarkowanie zwiększać ekspozycję na deksametazon metabolizowany przez CYP3A4. Osilodrostat może także wydłużać odstęp QT, a jednoczesne leki wpływające na QT zwiększają to ryzyko[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Deksametazon – umiarkowany induktor CYP3A4[3], osilodrostat – substrat CYP3A4[4]
  • Osilodrostat – słaby inhibitor CYP3A4[4], deksametazon – substrat CYP3A4[3]
  • Osilodrostat – induktor CYP3A4[4], deksametazon – substrat CYP3A4[3]
  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Osilodrostat: umiarkowany inhibitor CYP1A2[4], inhibitor CYP2B6[4], słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP2E1[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OCT2[4], inhibitor UGT1A1[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], induktor CYP3A4[4], substrat CYP2B6[4], substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4], substrat UGT2B7[4]

Monitorować

  • stężenie potasu w surowicy
  • EKG z oceną QTc u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii
  • glikemia
  • ciśnienie tętnicze
  • objawy niedoczynności kory nadnerczy po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu deksametazonu
  • objawy hiperkortyzolemii

Kiedy ocena się zmienia

Substytucja glikokortykosteroidowa zaplanowana przez endokrynologa (schemat blokuj-i-zastąp)dawka · deksametazoninne zalecenieW zaplanowanym schemacie blokuj-i-zastąp deksametazon zapobiega niedoczynności kory nadnerczy wywołanej osilodrostatem i połączenie jest celowe – nadal kontroluj potas i nie przerywaj substytucji nagle.
Zakończenie lub szybkie zmniejszanie dawkiczas leczenia · deksametazonryzyko rośniePrzy kończeniu kursu deksametazonu u pacjenta na osilodrostacie istnieje ryzyko ostrej niedoczynności kory nadnerczy – zmniejszaj dawkę stopniowo w porozumieniu z endokrynologiem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/isturisa-100429970/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/isturisa-100429970/

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaDeksametazona alkoholNa czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu.Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.nieznanyteoretyczne

Niekorzystna interakcja

Na czas kuracji zrezygnuj z alkoholu, a jeśli już go wypijesz, nie rób tego na pusty żołądek i obserwuj, czy nie pojawiają się dolegliwości żołądkowe.

Podczas leczenia deksametazonem lepiej nie pić alkoholu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą drażnić żołądek, a razem zwiększają ryzyko zgagi, bólu brzucha, a nawet owrzodzeń. Alkohol może też nasilać bezsenność i wahania poziomu cukru we krwi, które mogą wywołać także steroidy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny lub narastający ból w górnej części brzucha
  • czarne lub smoliste stolce
  • wymioty z krwią albo wyglądające jak fusy z kawy
  • uporczywa zgaga lub nudności
  • silne pragnienie, częste oddawanie moczu i osłabienie u osób z cukrzycą
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie, PD – synergizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Na czas leczenia deksametazonem zalecaj niepicie alkoholu. Gdy pacjent mimo to sięgnie po alkohol, powinien ograniczyć ilość do minimum, nie pić na pusty żołądek i zgłosić objawy ze strony przewodu pokarmowego. Szczególnej ostrożności wymagają osoby leczone dłużej niż kilka dni, w wyższych dawkach, z chorobą wrzodową, z cukrzycą lub przyjmujące jednocześnie NLPZ albo leki przeciwkrzepliwe.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie dolegliwości żołądkowych, zgagi, nudności i ryzyka owrzodzenia lub krwawienia z przewodu pokarmowego. Mogą też nasilić się wahania glikemii, zaburzenia snu i pobudzenie. Przy krótkim leczeniu i jednorazowym, niewielkim spożyciu ryzyko jest małe, rośnie przy dłuższej terapii, wyższych dawkach i regularnym piciu.

Mechanizm

Alkohol i glikokortykosteroidy działają niekorzystnie na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, dlatego ich działanie drażniące może się sumować. Oba czynniki sprzyjają też zaburzeniom gospodarki glukozowej, zatrzymaniu płynów i bezsenności, a przy długotrwałym stosowaniu dodatkowo obciążają kości. Nie wykazano interakcji farmakokinetycznej o znaczeniu klinicznym. Zalecenie producentów ma charakter ostrożnościowy i wynika głównie z profilu działań niepożądanych obu substancji.

Metabolizm i transportery

  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[1], substrat CYP3A4[1]

Monitorować

  • dolegliwości żołądkowe: ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności
  • objawy krwawienia z przewodu pokarmowego: czarne stolce, wymioty z krwią
  • glikemia u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją glukozy
  • ciśnienie tętnicze i obrzęki
  • jakość snu i nastrój

Kiedy ocena się zmienia

Terapia długotrwała (kilka tygodni lub dłużej)czas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzy dłuższym leczeniu glikokortykosteroidem rośnie ryzyko owrzodzeń, zaburzeń glikemii i utraty masy kostnej, a alkohol dodatkowo obciąża te same układy. Unikanie alkoholu należy traktować jako zdecydowane zalecenie.
Wysokie dawki deksametazonu, na przykład stosowane w schematach onkologicznych lub przy ostrych stanachdawka · pacjentryzyko rośniePrzy wysokich dawkach nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i zaburzeń glikemii jest większe, więc alkohol należy wykluczyć.
Jednorazowa niewielka ilość przy krótkiej kuracjiilość alkoholu · pacjentryzyko malejePrzy kilkudniowym stosowaniu i jednorazowym spożyciu niewielkiej ilości ryzyko poważnych następstw jest małe, co nie zmienia zalecenia, aby alkoholu unikać.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/

Pełny opis tej pary

Interakcja o niejasnym znaczeniuOsilodrostata alkoholOkazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu jest dopuszczalne, ale pacjent powinien unikać upijania się i znać objawy niedoboru kortyzolu.Pij najwyżej niewielkie ilości alkoholu i to sporadycznie, a jeśli po alkoholu wymiotujesz albo czujesz się bardzo słabo, pilnie skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Pij najwyżej niewielkie ilości alkoholu i to sporadycznie, a jeśli po alkoholu wymiotujesz albo czujesz się bardzo słabo, pilnie skontaktuj się z lekarzem.

Lek obniża ilość kortyzolu w organizmie, a duża ilość alkoholu może dodatkowo osłabić organizm i obniżyć cukier we krwi. Picie dużych ilości alkoholu może też zaburzać rytm serca i poziom potasu, co ten lek również czasem powoduje. Mała ilość alkoholu od czasu do czasu raczej nie szkodzi, ale nie upijaj się. Jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi, bo alkohol może zmieniać wyniki badań kortyzolu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne osłabienie lub zmęczenie
  • nudności lub wymioty
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • drżenie, poty i uczucie głodu (niski cukier)
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • skurcze mięśni
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu jest dopuszczalne, ale pacjent powinien unikać upijania się i znać objawy niedoboru kortyzolu. ChPL osilodrostatu nie zawiera zaleceń dotyczących alkoholu[1]. U osób pijących regularnie lub w dużych ilościach należy kontrolować potas i magnez, rozważyć EKG przy innych czynnikach ryzyka wydłużenia QT i uwzględniać picie przy interpretacji wyników kortyzolu. Pacjenta należy poinformować, że wymioty, silne osłabienie lub zawroty głowy po alkoholu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Skutek kliniczny

Przy umiarkowanym, okazjonalnym spożyciu nie należy oczekiwać istotnych skutków klinicznych. Przy dużych dawkach alkoholu lub upijaniu się rośnie ryzyko hipoglikemii i objawów niedoczynności kory nadnerczy, a wymioty wywołane alkoholem mogą sprowokować przełom nadnerczowy. U pacjentów z hipokaliemią lub zaburzeniami rytmu możliwe jest nasilenie ryzyka arytmii. Przewlekłe picie może zawyżać wyniki kortyzolu i prowadzić do błędnej oceny odpowiedzi na leczenie.

Mechanizm

Interakcja jest możliwa głównie przez nakładanie się działań farmakodynamicznych, a nie przez zmianę stężeń leku. ChPL osilodrostatu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Dane in vitro wskazują, że osilodrostat i jego główny metabolit M34.5 mogą hamować aktywność CYP2E1[1]. Etanol jest jednak metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową, a CYP2E1 ma większe znaczenie dopiero przy dużym i przewlekłym spożyciu, dlatego klinicznie istotna zmiana metabolizmu alkoholu jest mało prawdopodobna. Osilodrostat hamuje 11β-hydroksylazę i może prowadzić do niedoboru kortyzolu, a alkohol hamuje glukoneogenezę w wątrobie, co przy niskim kortyzolu sprzyja hipoglikemii i może nasilać osłabienie, zawroty głowy i nudności. Jednoczesne stosowanie osilodrostatu z innymi czynnikami wpływającymi na odstęp QT może prowadzić do jego wydłużenia[1]. Osilodrostat może też powodować hipokaliemię, a nadużywanie alkoholu sprzyja utracie potasu i magnezu oraz zaburzeniom rytmu serca. Przewlekłe picie aktywuje ponadto oś podwzgórze–przysadka–nadnercza i może podwyższać kortyzol, co utrudnia ocenę skuteczności leczenia i ustalanie dawki.

Metabolizm i transportery

  • Osilodrostat: umiarkowany inhibitor CYP1A2[2], inhibitor CYP2B6[2], słaby inhibitor CYP2C19[2], słaby inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP2E1[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor OAT1[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OCT2[2], inhibitor UGT1A1[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], induktor CYP3A4[2], substrat CYP2B6[2], substrat CYP2D6[2], substrat CYP3A4[2], substrat UGT2B7[2]

Monitorować

  • objawy niedoczynności kory nadnerczy (osłabienie, nudności, wymioty, niedociśnienie)
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • EKG z oceną odstępu QT u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii
  • glikemia przy objawach hipoglikemii
  • interpretacja kortyzolu w moczu i ślinie u osób pijących przewlekle
  • aktywność aminotransferaz przy regularnym piciu

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości jednorazowo (upijanie się)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieDuża jednorazowa dawka etanolu zwiększa ryzyko hipoglikemii, wymiotów prowokujących przełom nadnerczowy oraz zaburzeń elektrolitowych sprzyjających arytmii u pacjenta z wydłużonym QT.
Regularne, przewlekłe picieczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe picie może podwyższać kortyzol i utrudniać ocenę odpowiedzi na leczenie, sprzyja też hipokaliemii i hipomagnezemii. Należy uwzględnić je przy interpretacji wyników i kontrolować elektrolity.
Okres ustalania i zwiększania dawkiczas leczenia · alkoholinne zalecenieW okresie zwiększania dawki ryzyko nadmiernego obniżenia kortyzolu jest największe, dlatego w tym czasie warto odradzać alkohol całkowicie i ułatwić wiarygodną ocenę wyników kortyzolu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/isturisa-100429970/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/isturisa-100429970/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 498

Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ OsilodrostatNie łącz cytalopramu z osilodrostatem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni ci lek przeciwdepresyjny – nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni ci lek przeciwdepresyjny – nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.

Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a przyjmowane razem znacznie zwiększają to ryzyko. Lek na chorobę nadnerczy może też podnosić stężenie leku przeciwdepresyjnego we krwi i obniżać poziom potasu, co dodatkowo obciąża serce. Tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • osłabienie i skurcze mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz cytalopramu z osilodrostatem. U pacjenta, który zaczyna leczenie osilodrostatem, zamień cytalopram na lek przeciwdepresyjny o małym wpływie na odstęp QT, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym. Przy zmianie leczenia zachowaj okres wypłukania leku wydłużającego QT.[1] Jeśli w wyjątkowej sytuacji leki muszą być podawane jednocześnie, wykonaj EKG przed włączeniem i po każdej zmianie dawki oraz wyrównaj stężenie potasu i magnezu.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko istotnego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, który może prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca oraz przy dużej dawce cytalopramu.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Cytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, ponieważ nie można wykluczyć addytywnego wpływu na QT.[2][3][4] Osilodrostat podany z innymi lekami wpływającymi na odstęp QT może prowadzić do jego wydłużenia, zwłaszcza u osób z zaburzeniami rytmu serca.[1] Osilodrostat jest łagodnym lub umiarkowanym inhibitorem CYP2C19 (AUC omeprazolu wzrasta 1,9-krotnie) oraz łagodnym inhibitorem CYP3A4 (AUC midazolamu wzrasta 1,5-krotnie).[1] Ponieważ cytalopram jest metabolizowany głównie przez CYP2C19 i CYP3A4, można się spodziewać wzrostu jego stężenia, a tym samym silniejszego, zależnego od stężenia wydłużenia QT. Osilodrostat może też powodować hipokaliemię w wyniku gromadzenia się prekursorów mineralokortykosteroidów, a hipokaliemia i hipomagnezemia zwiększają ryzyko złośliwych arytmii podczas leczenia cytalopramem.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], osilodrostat – substrat CYP2D6[6]
  • Osilodrostat – słaby inhibitor CYP2C19[6], cytalopram – substrat CYP2C19[5]
  • Osilodrostat – słaby inhibitor CYP2D6[6], cytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5]
  • Osilodrostat – słaby inhibitor CYP3A4[6], cytalopram – substrat CYP3A4[5]
  • Osilodrostat – induktor CYP3A4[6], cytalopram – substrat CYP3A4[5]
  • Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Osilodrostat: umiarkowany inhibitor CYP1A2[6], inhibitor CYP2B6[6], słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], inhibitor CYP2E1[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], inhibitor MATE1[6], inhibitor OAT1[6], inhibitor OAT3[6], inhibitor OATP1B1[6], inhibitor OCT2[6], inhibitor UGT1A1[6], induktor CYP1A2[6], induktor CYP2B6[6], induktor CYP3A4[6], substrat CYP2B6[6], substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6], substrat UGT2B7[6]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i po zmianie dawki
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinaparoksetyna

Kiedy ocena się zmienia

Zmiana leczenia z cytalopramu na osilodrostat lub odwrotnieodstep · osilodrostatinne zaleceniePrzy zamianie leków wpływających na QT należy rozważyć okres wypłukania poprzedniego leku przed włączeniem osilodrostatu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/isturisa-100429970/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citronil 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citronil-100173980/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurex 20 20 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/aurex-20-100122504/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/isturisa-100429970/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejPrzy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Przed szczepieniem powiedz lekarzowi kwalifikującemu, że przyjmujesz deksametazon, w jakiej dawce i od jak dawna, i nie odstawiaj leku samodzielnie.

Deksametazon osłabia działanie układu odpornościowego. Jeśli przyjmujesz go w większych dawkach lub przez dłuższy czas, szczepionka przeciw ospie prawdziwej i mpox może nie zadziałać tak dobrze, jak powinna. Przy takim leczeniu szczepienia tą szczepionką zwykle się nie wykonuje albo przesuwa się je na inny termin.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub złe samopoczucie utrzymujące się dłużej niż kilka dni po szczepieniu
  • rozległy, narastający odczyn, ropień lub wysypka w miejscu wkłucia lub poza nim
  • objawy zakażenia po kontakcie z osobą chorą na mpox mimo szczepienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy dawkach immunosupresyjnych deksametazonu nie szczep żywą szczepionką przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia, zgodnie z przeciwwskazaniem w ChPL deksametazonu[1]. Jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub po jego zakończeniu, a gdy szczepienie jest pilne (np. po kontakcie z wirusem mpox), decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka. Przy krótkim leczeniu małymi dawkami lub stosowaniu miejscowym przeciwwskazanie z ChPL nie ma zastosowania, ale odpowiedź na szczepienie może być nieco słabsza. ChPL szczepionki nie wymienia kortykosteroidów, zaleca natomiast unikanie jednoczesnego podawania innych szczepionek i immunoglobuliny przeciw wirusowi krowianki[2].

Skutek kliniczny

Przy leczeniu deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych szczepienie może wywołać słabszą lub niewystarczającą odporność przeciw ospie prawdziwej i mpox. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienie żywymi szczepionkami u pacjentów leczonych dawkami immunosupresyjnymi[1]. Inna charakterystyka deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3].

Mechanizm

Deksametazon działa immunosupresyjnie i hamuje odpowiedź limfocytów T i B, od której zależy wytworzenie odporności po szczepieniu. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, czyli szczepionką żywą, dlatego obejmuje ją ostrzeżenie dotyczące żywych szczepionek w ChPL deksametazonu. Szczep Ankara nie namnaża się w organizmie człowieka, więc głównym praktycznym problemem jest osłabienie odpowiedzi immunologicznej, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym.

Metabolizm i transportery

  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
  • termin szczepienia względem rozpoczęcia lub zakończenia leczenia kortykosteroidem
  • w razie zaszczepienia w trakcie immunosupresji – ocena, czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie po kontakcie z zakażeniem

Kiedy ocena się zmienia

Dawka immunosupresyjnadawka · deksametazonryzyko rośniePrzy dawkach immunosupresyjnych lub dużych dawkach terapeutycznych deksametazonu ChPL przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami.
Miejscowadroga podania · deksametazonryzyko malejeDeksametazon stosowany miejscowo (np. na skórę, do oka) w zwykłych dawkach nie daje istotnej immunosupresji układowej i nie wpływa w praktyce na odpowiedź na szczepienie.
Szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu leczeniaodstep · deksametazoninne zalecenieJeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, szczepienie najlepiej wykonać przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego albo po jego zakończeniu, a termin ustala lekarz.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz deksametazon i w jakiej dawce, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.

Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Jeśli w tym czasie dostaniesz szczepionkę zawierającą żywego, osłabionego wirusa, wirus ten może wywołać zakażenie. Szczepionka nieżywa (rekombinowana) jest bezpieczna, ale przy leczeniu deksametazonem może chronić nieco słabiej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka po szczepieniu
  • wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub w wielu miejscach ciała
  • wyraźnie złe samopoczucie w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. U takiego pacjenta wybierz szczepionkę rekombinowaną (nieżywą), a jeśli to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem steroidoterapii lub po jej zakończeniu, przy czym odstęp ustala lekarz prowadzący. Przy małych dawkach ogólnych, terapii zastępczej lub kortykosteroidach miejscowych i wziewnych żywa szczepionka nie jest przeciwwskazana[2].

Skutek kliniczny

Żywa szczepionka podana pacjentowi przyjmującemu immunosupresyjne dawki deksametazonu może wywołać rozsiane zakażenie szczepionkowym szczepem wirusa ospy wietrznej i półpaśca. W przypadku obu rodzajów szczepionki immunosupresja może osłabić odpowiedź immunologiczną i zmniejszyć ochronę przed półpaścem.

Mechanizm

Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odporność komórkową, która kontroluje namnażanie żywego, atenuowanego wirusa ospy wietrznej i półpaśca zawartego w żywej szczepionce. ChPL deksametazonu przeciwwskazuje szczepienia żywymi szczepionkami w trakcie leczenia dużymi dawkami ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej[3]. Charakterystyka żywej szczepionki przeciw półpaścowi wymienia leczenie immunosupresyjne, w tym duże dawki kortykosteroidów, wśród przeciwwskazań[2]. Immunosupresja osłabia też odpowiedź na antygeny szczepionki rekombinowanej, przy czym ChPL tej szczepionki nie wymienia kortykosteroidów[4].

Metabolizm i transportery

  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
  • rodzaj szczepionki (żywa czy rekombinowana)
  • objawy zakażenia po szczepieniu – gorączka, wysypka pęcherzykowa, zwłaszcza rozsiana

Bezpieczniejsze alternatywy

szczepionka przeciw półpaścowi rekombinowana z adiuwantem (nieżywa)

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka rekombinowana (nieżywa)postać · szczepionka przeciw półpaścowiryzyko malejeSzczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i jej ChPL nie wymienia kortykosteroidów. Można ją podać, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź, dlatego warto zaplanować szczepienie przed rozpoczęciem lub po zakończeniu steroidoterapii, jeśli stan pacjenta na to pozwala.
Mała dawka ogólnoustrojowa lub terapia zastępczadawka · deksametazonryzyko malejeChPL żywej szczepionki nie przeciwwskazuje jej u osób przyjmujących małe dawki kortykosteroidów o działaniu ogólnym ani w terapii zastępczej, np. w niewydolności nadnerczy. Poinformuj pacjenta o objawach, które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem.
Miejscowo lub wziewniedroga podania · deksametazonryzyko malejeKortykosteroidy stosowane miejscowo lub wziewnie nie stanowią przeciwwskazania do żywej szczepionki przeciw półpaścowi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ RylpiwirynaNie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej.Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz rylpiwirynę, a lekarz przepisze ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na dłużej niż jedną dawkę, nie zaczynaj go brać i powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.

Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach może przyspieszać usuwanie rylpiwiryny z organizmu. Wtedy lek na HIV słabiej działa, a wirus może się namnażać i uodpornić na leczenie. Pojedyncza dawka deksametazonu nie stanowi problemu, ale dłuższego leczenia nie łączy się z rylpiwiryną.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • lekarz przepisał ci deksametazon w tabletkach lub zastrzykach na kilka dni lub dłużej
  • wynik badania wiremii HIV jest gorszy niż wcześniej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz rylpiwiryny z deksametazonem podawanym ogólnie, z wyjątkiem dawki jednorazowej[1]. Należy rozważyć alternatywne leczenie, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidu[2]. Jeśli pacjent wymaga ogólnoustrojowego glikokortykosteroidu przez dłuższy czas, wybierz inny lek z tej grupy albo – gdy deksametazon jest niezbędny – skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężeń rylpiwiryny może prowadzić do utraty jej działania terapeutycznego[1]. Klinicznie oznacza to ryzyko niepowodzenia wirusologicznego leczenia zakażenia HIV i rozwoju oporności na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.

Mechanizm

Deksametazon podawany ogólnie indukuje CYP3A, a rylpiwiryna jest metabolizowana głównie przy udziale CYP3A. Należy spodziewać się zależnego od dawki zmniejszenia stężeń rylpiwiryny w osoczu[1]. Połączenia nie badano, a spodziewany efekt wynika z mechanizmu indukcji enzymatycznej[2].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Deksametazon – umiarkowany induktor CYP3A4[3], rylpiwiryna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]
  • Rylpiwiryna: inhibitor MATE2-K[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • miano RNA HIV (wiremia), jeśli doszło do jednoczesnego stosowania dłuższego niż jednorazowa dawka deksametazonu
  • droga podania i planowany czas leczenia deksametazonem

Bezpieczniejsze alternatywy

prednizolonmetyloprednizolonhydrokortyzon

Kiedy ocena się zmienia

Dawka jednorazowadawka · deksametazonryzyko malejePojedyncza dawka deksametazonu podawanego ogólnie nie jest objęta przeciwwskazaniem.
Miejscowa (krople do oczu lub uszu, maści, kremy)droga podania · deksametazonryzyko malejePrzeciwwskazanie dotyczy wyłącznie deksametazonu podawanego ogólnoustrojowo. Przy podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała, więc istotna indukcja CYP3A jest mało prawdopodobna.
Więcej niż jedna dawkaczas leczenia · deksametazonryzyko rośnieRyzyko utraty skuteczności rylpiwiryny rośnie przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu, dlatego wtedy szczególnie należy rozważyć alternatywne leczenie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego REKAMBYS 600 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rekambys-100445800/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka BCGNie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem.Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Zanim zaczniesz brać deksametazon, powiedz urologowi o tym leku, a lekarzowi, który go przepisuje – o wlewach BCG, i nie zaczynaj ani nie przerywaj żadnego z tych leków na własną rękę.

Deksametazon w tabletkach lub zastrzykach osłabia odporność. Leczenie BCG polega na podaniu do pęcherza żywych, osłabionych prątków, które pobudzają odporność do walki z nowotworem. Gdy odporność jest osłabiona, leczenie działa gorzej, a prątki mogą wywołać groźne zakażenie całego organizmu. Deksametazon w maściach, kremach czy kroplach nie stanowi takiego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • silne osłabienie i złe samopoczucie
  • kaszel lub duszność
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • nasilony ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podaje się wlewów BCG do pęcherza w trakcie ogólnoustrojowego leczenia deksametazonem[1][2]. Jeśli deksametazon jest niezbędny, decyzję o odroczeniu wlewów BCG albo o zmianie planu leczenia podejmuje urolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie kortykosteroidem. Deksametazon stosowany miejscowo nie jest przeszkodą w terapii BCG[1].

Skutek kliniczny

Połączenie zmniejsza skuteczność leczenia raka pęcherza moczowego i zwiększa ryzyko uogólnionego zakażenia prątkami BCG, które może zagrażać życiu.

Mechanizm

Deksametazon podawany ogólnie hamuje komórkową odpowiedź immunologiczną, od której zależy przeciwnowotworowe działanie żywych prątków BCG podanych do pęcherza moczowego. Osłabiona odporność sprzyja też namnażaniu się prątków i ich rozsiewowi poza pęcherz.

Metabolizm i transportery

  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • objawy uogólnionego zakażenia BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie
  • objawy ze strony płuc i wątroby wskazujące na rozsiew prątków
  • harmonogram wlewów BCG względem okresu leczenia deksametazonem

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowadroga podania · deksametazonryzyko malejeKortykosteroidy stosowane miejscowo nie stanowią przeciwwskazania do terapii BCG.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 17.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu.Nie przyjmuj szczepionki w kapsułkach w czasie leczenia deksametazonem i przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że go stosujesz.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj szczepionki w kapsułkach w czasie leczenia deksametazonem i przed szczepieniem powiedz lekarzowi, że go stosujesz.

Deksametazon w większych dawkach osłabia odporność. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie i w czasie takiego leczenia może nie zadziałać albo wywołać zakażenie. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka
  • biegunka
  • bóle brzucha
  • wymioty
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu immunosupresyjnymi dawkami deksametazonu[1][2]. Szczepienie odrocz do zakończenia leczenia immunosupresyjnego i powrotu odporności albo – gdy wyjazd nie pozwala czekać – rozważ szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz po ocenie dawki i czasu trwania leczenia.

Skutek kliniczny

Możliwy brak ochrony przed durem brzusznym po szczepieniu oraz teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym u osoby z obniżoną odpornością. W przypadku szczepionki inaktywowanej do wstrzykiwań ryzyko zakażenia nie występuje, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza.

Mechanizm

Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odpowiedź komórkową i humoralną. Osłabia to odpowiedź na szczepienie i zmniejsza zdolność organizmu do kontrolowania żywego, atenuowanego szczepu Salmonella typhi Ty21a zawartego w szczepionce doustnej. Żywych szczepionek nie podaje się pacjentom leczonym immunosupresyjnymi dawkami kortykosteroidów[3][2]. Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne[1].

Metabolizm i transportery

  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • dawka i czas trwania leczenia deksametazonem przed kwalifikacją do szczepienia
  • objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po ewentualnym przypadkowym podaniu szczepionki żywej

Bezpieczniejsze alternatywy

inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwań

Kiedy ocena się zmienia

Inaktywowana zawiesina do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemuryzyko malejeSzczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna u pacjenta na immunosupresyjnych dawkach deksametazonu może być słabsza. Rozważ szczepienie po zakończeniu leczenia, jeśli czas na to pozwala.
Dawka nieimmunosupresyjnadawka · deksametazonryzyko malejePrzeciwwskazanie dotyczy dawek immunosupresyjnych. Przy małych dawkach decyzję o podaniu żywej szczepionki podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie stanu odporności.
Miejscowa (na skórę, do oka, do ucha, wziewna)droga podania · deksametazonryzyko malejeDeksametazon stosowany miejscowo nie powoduje istotnej immunosupresji układowej i nie stanowi przeszkody do szczepienia.
Po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego i powrocie odpornościodstep · pacjentinne zalecenieŻywą szczepionkę doustną można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego, a odstęp ustala lekarz zależnie od dawki i czasu trwania terapii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDeksametazon+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz deksametazon, i nie przyjmuj tabletek przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz deksametazon, i nie przyjmuj tabletek przez godzinę przed szczepionką i godzinę po niej.

Deksametazon osłabia układ odpornościowy. Jedna ze szczepionek przeciw cholerze zawiera żywe, osłabione bakterie i u osoby przyjmującej deksametazon może wywołać zakażenie zamiast chronić. Druga szczepionka nie zawiera żywych bakterii, ale może działać słabiej, a w godzinie przed jej przyjęciem i godzinie po nie można połykać żadnych leków.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka po szczepieniu
  • gorączka po szczepieniu
  • bóle brzucha lub wymioty po szczepieniu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom leczonym deksametazonem w dawkach immunosupresyjnych.[1] Szczepienia żywymi szczepionkami są przeciwwskazane w trakcie leczenia immunosupresyjnymi lub dużymi dawkami deksametazonu.[2][3] U takich pacjentów rozważa się szczepionkę inaktywowaną, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi i o tym, że przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po jej podaniu nie przyjmuje się leków doustnych, w tym tabletek deksametazonu.[4] Decyzję o terminie szczepienia po zakończeniu leczenia deksametazonem podejmuje lekarz.

Skutek kliniczny

Przy szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym i niedostatecznej ochrony przed cholerą. Przy szczepionce inaktywowanej możliwa jest słabsza odpowiedź immunologiczna i mniejsza skuteczność szczepienia.

Mechanizm

Deksametazon w dawkach immunosupresyjnych hamuje odpowiedź odpornościową komórkową i humoralną. Przy szczepionce żywej, atenuowanej osłabiona odporność może nie ograniczyć namnażania szczepu szczepionkowego, a przy szczepionce inaktywowanej może zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał ochronnych.

Metabolizm i transportery

  • Deksametazon: umiarkowany induktor CYP3A4[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • biegunka, gorączka lub złe samopoczucie po szczepieniu żywą szczepionką
  • rodzaj szczepionki przeciw cholerze i dawka oraz czas leczenia deksametazonem przed szczepieniem

Bezpieczniejsze alternatywy

inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerzeryzyko malejeSzczepionka inaktywowana nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza, a leki doustne podaje się co najmniej 1 godzinę przed lub 1 godzinę po szczepieniu.
Dawka nieimmunosupresyjnadawka · deksametazonryzyko malejePrzeciwwskazanie dotyczy dawek immunosupresyjnych lub dużych dawek terapeutycznych deksametazonu. Przy mniejszych dawkach o szczepieniu żywą szczepionką decyduje lekarz po ocenie stanu odporności pacjenta.
Miejscowa (na skórę, do oka, wziewna)droga podania · deksametazonryzyko malejeDeksametazon stosowany miejscowo zwykle nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, dlatego ryzyko związane ze szczepionką żywą jest znacznie mniejsze.
Po zakończeniu terapii immunosupresyjnejodstep · deksametazoninne zaleceniePo odstawieniu immunosupresyjnych dawek deksametazonu szczepienie żywą szczepionką jest możliwe po odstępie ustalonym przez lekarza.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka 4 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEscytalopram+ OsilodrostatNie łącz escytalopramu z osilodrostatem.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, aby zmienił leczenie.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, aby zmienił leczenie.

Escytalopramu nie należy przyjmować razem z osilodrostatem. Oba leki mogą zaburzać pracę serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Osilodrostat może też zwiększać ilość escytalopramu w organizmie i obniżać poziom potasu, co dodatkowo obciąża serce.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
  • osłabienie i skurcze mięśni
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz escytalopramu z osilodrostatem. Escytalopramu nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT[1][2][3] U pacjenta wymagającego osilodrostatu lekarz powinien zamienić escytalopram na lek przeciwdepresyjny bez przeciwwskazania do łączenia z lekami wydłużającymi QT. Przy zmianie leczenia z innego leku wpływającego na odstęp QT na osilodrostat należy rozważyć okres wypłukania[4] Przed włączeniem osilodrostatu należy wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz wykonać EKG.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą objawiać się omdleniem lub prowadzić do nagłego zatrzymania krążenia. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii, a jednoczesne stosowanie leków wywołujących te zaburzenia z escytalopramem zwiększa ryzyko złośliwych arytmii[1] Hipokaliemia jest częstym działaniem niepożądanym osilodrostatu, co dodatkowo zwiększa zagrożenie u pacjentów z zespołem Cushinga.

Mechanizm

Escytalopram i osilodrostat wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację mięśnia sercowego może się sumować. Escytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT[1] Osilodrostat podany z innymi lekami wpływającymi na odstęp QT może prowadzić do wydłużenia QT u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca[4] Dodatkowo osilodrostat jest łagodnym lub umiarkowanym inhibitorem CYP2C19 oraz łagodnym inhibitorem CYP3A4/5 i CYP2D6, a przy jednoczesnym podaniu AUC omeprazolu, substratu CYP2C19, wzrosło 1,9-krotnie[4] Escytalopram jest metabolizowany głównie przez CYP2C19, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4 i CYP2D6, dlatego przy inhibitorach CYP2C19 należy zachować ostrożność[1] Wzrost stężenia escytalopramu może dodatkowo nasilać jego zależny od dawki wpływ na odstęp QT.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Escytalopram – słaby inhibitor CYP2D6[5], osilodrostat – substrat CYP2D6[6]
  • Osilodrostat – słaby inhibitor CYP2C19[6], escytalopram – wrażliwy substrat CYP2C19[7]
  • Osilodrostat – słaby inhibitor CYP2D6[6], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7]
  • Osilodrostat – słaby inhibitor CYP3A4[6], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7]
  • Osilodrostat – induktor CYP3A4[6], escytalopram – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7]
  • Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[7], słaby inhibitor CYP2D6[5], wrażliwy substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7]
  • Osilodrostat: umiarkowany inhibitor CYP1A2[6], inhibitor CYP2B6[6], słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[6], inhibitor CYP2E1[6], słaby inhibitor CYP3A4[6], inhibitor MATE1[6], inhibitor OAT1[6], inhibitor OAT3[6], inhibitor OATP1B1[6], inhibitor OCT2[6], inhibitor UGT1A1[6], induktor CYP1A2[6], induktor CYP2B6[6], induktor CYP3A4[6], substrat CYP2B6[6], substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6], substrat UGT2B7[6]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem osilodrostatu i po każdej zmianie leczenia
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, zawroty głowy, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinametyrapon

Kiedy ocena się zmienia

Zmiana z innego leku wydłużającego QT na osilodrostatkolejność włączenia · osilodrostatinne zaleceniePrzy zmianie leczenia z innego leku wpływającego na odstęp QT na osilodrostat należy rozważyć okres wypłukania poprzedniego leku Dotyczy to także zastępowania escytalopramu innym lekiem przeciwdepresyjnym przed włączeniem osilodrostatu.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych ryzyko wydłużenia QT i zaburzeń elektrolitowych jest większe, dlatego konieczność uniknięcia tego połączenia jest szczególnie istotna.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Symescital 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symescital-100286246/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa 1 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/isturisa-100429970/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Isturisa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/isturisa-100429970/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.