Skutek kliniczny

Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i groźnymi komorowymi zaburzeniami rytmu, w tym torsade de pointes. Może też nasilić objawy antycholinergiczne, takie jak splątanie, omamy, nadmierna senność, zaparcia i zatrzymanie moczu, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację mięśnia sercowego się sumuje i rośnie ryzyko częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Difenhydraminy nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT^[1]. Amantadyny również nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT^[2]. Dodatkowo difenhydramina działa przeciwmuskarynowo i nasila działanie innych leków przeciwcholinergicznych^[1]. Amantadyna nasila ośrodkowe działania niepożądane leków przeciwcholinergicznych, takie jak splątanie i omamy^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• częstość i miarowość rytmu serca
• objawy antycholinergiczne – splątanie, omamy, zatrzymanie moczu, zaparcia
• nadmierna senność i zaburzenia równowagi

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynafeksofenadynadesloratadyna

Skutek kliniczny

Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT i zagrażającym życiu częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes. Możliwe są też nasilona senność i objawy przeciwcholinergiczne. Pacjent leczony amiodaronem ma zwykle rozpoznaną chorobę serca, która sama w sobie wyklucza stosowanie difenhydraminy^[2].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwarytmicznymi klasy III, do których należy amiodaron^[1]. Amiodaron i jego metabolit deetyloamiodaron hamują CYP2D6^[4], a difenhydramina jest substratem CYP2D6 o wysokim powinowactwie i nie należy jej łączyć z inhibitorami tego enzymu^[1]. Wzrost stężenia difenhydraminy może dodatkowo nasilać wydłużenie QT, sedację i działanie przeciwcholinergiczne.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym połączeniu
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia
• nadmierna sedacja i objawy przeciwcholinergiczne

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzyna

Skutek kliniczny

Ryzyko wydłużenia odstępu QT i złośliwych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii^[1]. Możliwe też nasilone uspokojenie, zaburzenia koncentracji i upadki, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Cytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, a efektu addytywnego nie można wykluczyć^[1]. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, które wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes^[2]. Dodatkowo difenhydramina nasila działanie innych leków hamujących OUN, co może sumować się z sennością i zawrotami głowy wywoływanymi przez cytalopram^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc, jeśli pacjent przyjmował oba leki jednocześnie
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu serca – kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
• nadmierna senność i ryzyko upadków u osób starszych

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Sumowanie działania przeciwcholinergicznego może wywołać zatrzymanie moczu, nasilone zaparcie aż do niedrożności jelit, rozszerzenie źrenic, splątanie i majaczenie. Wzrost stężenia klomipraminy nasila jej działania niepożądane, a nadmierna senność zwiększa ryzyko upadków.

Mechanizm

Klomipramina i difenhydramina wydłużają odstęp QT, działają przeciwcholinergicznie i hamująco na OUN, więc ich działania się sumują^[4][1]. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne nasilają działanie leków przeciwhistaminowych na źrenicę, ośrodkowy układ nerwowy, jelita i pęcherz moczowy^[4]. Difenhydramina hamuje CYP2D6^[1], który katalizuje hydroksylację i eliminację klomipraminy oraz jej czynnego metabolitu N-demetyloklomipraminy^[4]. Inhibitory CYP2D6 mogą zwiększać stężenie obu czynnych komponentów klomipraminy nawet około 3-krotnie^[4].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym jednoczesnym przyjęciu
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy przeciwcholinergiczne – zatrzymanie moczu, zaparcie, splątanie, zaburzenia widzenia
• nasilenie senności i ryzyko upadków
• objawy toksyczności klomipraminy – tachykardia, zaburzenia rytmu, drgawki

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynadesloratadynabilastyna

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes oraz nasilone działanie przeciwcholinergiczne – ciężkie zaparcia aż do niedrożności porażennej jelit, zatrzymanie moczu i majaczenie. Możliwe są też nadmierna senność, zahamowanie oddychania, niedociśnienie ortostatyczne z upadkami, a w rzadkich przypadkach zapaść krążeniowa z zatrzymaniem czynności serca lub oddychania^[2].

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, działają silnie przeciwcholinergicznie, uspokajająco i obniżają ciśnienie tętnicze, a ich działania się sumują. Difenhydraminy nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes^[1]. Difenhydramina nasila działanie przeciwcholinergiczne innych leków oraz uspokajające działanie leków hamujących OUN^[1]. Klozapina nasila ośrodkowe działanie leków przeciwhistaminowych, a przy lekach o działaniu przeciwcholinergicznym, hipotensyjnym i hamującym oddychanie wymaga ostrożności z powodu działania addytywnego^[2]. Istotna interakcja farmakokinetyczna przez hamowanie CYP2D6 jest mało prawdopodobna, ponieważ inhibitory tego izoenzymu w niewielkim stopniu wpływają na stężenie klozapiny^[2].

Monitorować

• EKG z oceną QTc przy przypadkowym łączeniu
• stężenie potasu i magnezu
• wypróżnienia i objawy niedrożności jelit
• oddawanie moczu
• ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
• stopień sedacji i częstość oddechów
• objawy majaczenia i splątania

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynadesloratadynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Połączenie oznacza zdublowanie difenhydraminy i odpowiada przyjęciu jej większej dawki. Możliwe są nasilona senność i zaburzenia sprawności psychoruchowej, objawy przeciwcholinergiczne (suchość w ustach, zaparcie, zatrzymanie moczu, zaburzenia widzenia, przyspieszenie czynności serca, splątanie i majaczenie, zwłaszcza u osób starszych), spadek ciśnienia tętniczego oraz wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Przy dużych dawkach mogą wystąpić drgawki.

Mechanizm

Dimenhydrynat jest solą difenhydraminy z 8-chloroteofiliną, więc oba leki dostarczają tę samą substancję czynną i jej działania sumują się wprost. Dimenhydrynat nasila działanie innych leków przeciwcholinergicznych^[2], a difenhydramina nasila działanie leków przeciwcholinergicznych i hamujących ośrodkowy układ nerwowy^[1]. Difenhydramina jest jednocześnie substratem i inhibitorem CYP2D6, dlatego większa łączna dawka może dodatkowo spowalniać jej własny metabolizm^[1]. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT^[1][3][4], a przy dimenhydrynacie należy unikać leków wydłużających QT^[2].

Monitorować

• nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
• objawy przeciwcholinergiczne (suchość w ustach, zatrzymanie moczu, zaparcie, splątanie)
• tętno i ciśnienie tętnicze
• EKG z oceną odstępu QT przy czynnikach ryzyka lub objawach kardiologicznych

Skutek kliniczny

Najważniejsze skutki to ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca oraz osłabienie leczenia otępienia. Antycholinergiczne działanie difenhydraminy u osoby z chorobą Alzheimera może nasilać splątanie, pogarszać pamięć i wywołać majaczenie, a także powodować zatrzymanie moczu, zaparcia i upadki. Sumowanie wpływu na odstęp QT i skłonność donepezylu do zwalniania rytmu serca zwiększają ryzyko torsade de pointes.

Mechanizm

Leki działają przeciwstawnie na przekaźnictwo cholinergiczne – difenhydramina blokuje receptory muskarynowe, a donepezyl hamuje acetylocholinoesterazę i zwiększa dostępność acetylocholiny. Donepezyl może zaburzać działanie leków antycholinergicznych, a lek antycholinergiczny osłabia działanie donepezylu^[4]. Oba leki wiążą się z ryzykiem zaburzeń rytmu serca – u pacjentów przyjmujących donepezyl zgłaszano wydłużenie odstępu QTc i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes^[4], a difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes^[1][2][3]. Dodatkowo difenhydramina hamuje CYP2D6^[1], który w mniejszym stopniu uczestniczy w metabolizmie donepezylu^[4], co może nieznacznie zwiększać jego stężenie.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• częstość akcji serca (bradykardia)
• stężenie potasu i magnezu
• stan poznawczy i objawy majaczenia
• oddawanie moczu i wypróżnienia
• ryzyko upadków

Bezpieczniejsze alternatywy

loratadynadesloratadynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Największym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Możliwe jest też nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koncentracji oraz niewielki wzrost stężeń obu leków.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes^[1]. Escytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, a addytywnego działania nie można wykluczyć^[3]. Dodatkowo difenhydramina hamuje CYP2D6, który ma mniejszy udział w metabolizmie escytalopramu i częściowo katalizuje przemiany jego głównego metabolitu S-DCT^[3]. Sama difenhydramina jest substratem CYP2D6 o wysokim powinowactwie i należy unikać łączenia jej z inhibitorami tego enzymu^[1]. Difenhydramina może też nasilać hamujące działanie innych leków działających na OUN^[1].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc, jeśli doszło do jednoczesnego przyjęcia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• kołatania serca, omdlenia, zawroty głowy
• nadmierna senność i zaburzenia psychoruchowe

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzynaloratadynadesloratadynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QTc, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko zwiększają podwyższone stężenia obu leków wskutek hamowania CYP2D6. Możliwe są też nasilona sedacja, splątanie i zaburzenia świadomości, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes, a haloperydol jest takim lekiem.^[1] Haloperydolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QTc.^[2] Oba leki sumują więc działanie na repolaryzację komór. Dochodzi do tego obustronna interakcja przez CYP2D6 – difenhydramina hamuje CYP2D6 i jest jego substratem o wysokim powinowactwie.^[1] Haloperydol jest metabolizowany częściowo przez CYP2D6 i sam hamuje ten enzym, a inhibitory CYP2D6 mogą zwiększać jego stężenie w osoczu o 20 do 40%, w pojedynczych przypadkach nawet o 100%.^[2] Wyższe stężenia obu leków dodatkowo zwiększają ryzyko wydłużenia QT. Oba leki nasilają też hamujące działanie na OUN.^[1][2]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• poziom sedacji i świadomości
• kołatania serca, zasłabnięcia, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Grozi wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes. Nasilają się senność, spowolnienie psychoruchowe i działania przeciwcholinergiczne, takie jak suchość w ustach, zaparcie, zatrzymanie moczu i splątanie.

Mechanizm

Oba leki są przeciwhistaminowymi lekami pierwszej generacji, które wydłużają odstęp QT, działają depresyjnie na OUN i przeciwcholinergicznie, więc ich działania się sumują.^[1][2] Hydroksyzyna hamuje CYP2D6, a difenhydramina jest substratem tego enzymu o dużym powinowactwie, dlatego przy dużych dawkach hydroksyzyny stężenie difenhydraminy może wzrosnąć.^[1][2]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym połączeniu
• stężenie potasu i magnezu
• stopień sedacji
• objawy przeciwcholinergiczne – zatrzymanie moczu, zaparcie, splątanie

Bezpieczniejsze alternatywy

loratadynadesloratadynabilastynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Ryzyko wydłużenia odstępu QT z częstoskurczem typu torsade de pointes i nagłym zgonem sercowym. Nasilona senność, zaburzenia koordynacji, upadki i depresja oddechowa. Silne zaparcia aż do niedrożności porażennej jelit, zwłaszcza przy dłuższym stosowaniu^[2]. Możliwe zatrzymanie moczu i splątanie, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes^[1]. Metadonu nie stosuje się u osób z wydłużonym odstępem QT, w tym z wrodzonym zespołem długiego QT^[3]. Difenhydramina działa przeciwmuskarynowo, a metadon w połączeniu z lekami przeciwmuskarynowymi może wywołać silne zaparcia, a nawet niedrożność porażenną jelit^[2]. Oba leki hamują ośrodkowy układ nerwowy, co nasila sedację i depresję oddechową^[1][2]. Difenhydramina hamuje też CYP2D6^[1], który odgrywa poboczną rolę w metabolizmie metadonu, więc niewielki wzrost jego stężenia jest możliwy, ale ma mniejsze znaczenie niż sumowanie działań.

Monitorować

• EKG z oceną QTc
• stężenie potasu i magnezu
• stopień sedacji i częstość oddechów
• częstość wypróżnień i objawy niedrożności
• oddawanie moczu

Bezpieczniejsze alternatywy

lewocetyryzynacetyryzynadesloratadynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Nasilona senność, zaburzenia koordynacji i koncentracji, zwiększone ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes^[1]. Mirtazapina stosowana z innymi lekami wydłużającymi QTc zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu^[2]. Oba leki działają silnie uspokajająco przez blokadę receptorów H1 i to działanie się sumuje. Mirtazapina nasila uspokajające działanie antagonistów H1^[2]. Difenhydramina hamuje CYP2D6^[1], a mirtazapina jest częściowo metabolizowana tą drogą, co może dodatkowo zwiększać jej stężenie.

Monitorować

• EKG – odstęp QTc
• stężenie potasu i magnezu
• nadmierna senność i ryzyko upadków
• kołatanie serca, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynadesloratadynabilastyna

Skutek kliniczny

Ryzyko wydłużenia odstępu QT z możliwością częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Nasilona senność, zaburzenia koncentracji i sprawności psychoruchowej, zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu ze zwiększonym ryzykiem upadków, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes^[1]. Paliperydon wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT, w tym z niektórymi lekami przeciwhistaminowymi^[2]. Sumuje się też działanie hamujące na OUN, ponieważ difenhydramina nasila działanie innych leków działających depresyjnie na OUN^[1], a paliperydon wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami działającymi ośrodkowo^[2]. Możliwy jest addycyjny efekt hipotensyjny, bo paliperydon wywołuje hipotonię ortostatyczną^[2]. Hamowanie CYP2D6 przez difenhydraminę^[1] nie ma istotnego znaczenia, ponieważ CYP2D6 tylko w minimalnym stopniu uczestniczy w metabolizmie paliperydonu, a silny inhibitor tego enzymu nie zmieniał istotnie jego farmakokinetyki^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenie zostało przyjęte
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
• ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
• kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

melatoninaloratadynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Dochodzi do tego nasilona senność, zaburzenia koordynacji z ryzykiem upadków, możliwa depresja oddechowa^[2] oraz objawy przeciwcholinergiczne – suchość w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu, splątanie i przegrzanie organizmu^[2]. Możliwe jest też osłabienie działania przeciwpsychotycznego promazyny^[2].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór sumuje się. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes^[1]. Neuroleptyki podawane z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT zwiększają ryzyko arytmii^[2]. Difenhydramina nasila działanie innych leków hamujących OUN^[1], a hamujące działanie promazyny na OUN nasilają leki uspokajające i nasenne, co może prowadzić do depresji oddechowej^[2]. Oba leki działają przeciwcholinergicznie, a sumowanie tego działania może prowadzić do zaparć i udaru cieplnego^[2]. Leki cholinolityczne mogą ponadto osłabiać przeciwpsychotyczne działanie promazyny^[2].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• stopień sedacji i częstość oddechów
• ciśnienie tętnicze (hipotonia ortostatyczna)
• objawy przeciwcholinergiczne – zaparcia, zatrzymanie moczu, splątanie, podwyższona temperatura ciała
• kontrola objawów psychotycznych

Skutek kliniczny

Grozi addytywne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes. Nasila się senność, zaburzenia koncentracji i koordynacji, ryzyko upadków oraz depresji oddechowej. Sumują się objawy przeciwcholinergiczne – suchość w ustach, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia widzenia, a u osób starszych splątanie i majaczenie.

Mechanizm

Oba leki są przeciwhistaminowymi lekami I generacji o silnym działaniu uspokajającym i przeciwmuskarynowym, więc ich działania hamujące ośrodkowy układ nerwowy i przeciwcholinergiczne sumują się. Prometazyna wydłuża odstęp QT i wymaga ostrożności w skojarzeniu z innymi lekami o takim działaniu^[1]. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes^[2]. Difenhydramina hamuje CYP2D6 i sama jest jego substratem^[2], a prometazyna jest metabolizowana głównie przez ten enzym, co może dodatkowo zwiększać ekspozycję na oba leki.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenie zostało już zastosowane
• stężenie potasu i magnezu
• stopień sedacji i częstość oddechów
• objawy przeciwcholinergiczne – zatrzymanie moczu, zaparcia, splątanie

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynabilastynadesloratadynacetyryzyna

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Nasila się sedacja i zaburzenia psychomotoryczne, co sprzyja upadkom. Sumują się objawy antycholinergiczne – zaparcie aż do niedrożności jelit, zatrzymanie moczu, splątanie i majaczenie, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy i wykazują działanie antycholinergiczne, więc ich działania niepożądane się sumują. Difenhydramina hamuje CYP2D6, ale kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a inhibitor CYP2D6 imipramina nie zmienia istotnie jej farmakokinetyki, dlatego składowa farmakokinetyczna nie ma znaczenia klinicznego^[4].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenie zostało już zastosowane
• stężenie potasu i magnezu
• nasilenie sedacji i ryzyko upadków
• objawy antycholinergiczne – zaparcie, zatrzymanie moczu, splątanie

Bezpieczniejsze alternatywy

melatonina

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Nasila się senność, spowolnienie psychoruchowe i zawroty głowy, co zwiększa ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych. Wyższe stężenie rysperydonu może nasilać jego działania niepożądane, w tym niedociśnienie ortostatyczne i objawy pozapiramidowe.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes^[1]. Rysperydon, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wymaga ostrożności z lekami wydłużającymi QT, w tym z niektórymi lekami przeciwhistaminowymi^[2]. Difenhydramina hamuje CYP2D6 i należy unikać łączenia jej z lekami metabolizowanymi głównie przez ten enzym^[1]. Rysperydon jest metabolizowany głównie przez CYP2D6, a hamowanie tego enzymu zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, w mniejszym stopniu stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej^[2]. Dodatkowo oba leki działają hamująco na OUN, co nasila sedację^[1][2].

Monitorować

• EKG z oceną QTc, jeśli połączenia nie dało się uniknąć
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• nasilenie sedacji i ryzyko upadków
• ciśnienie tętnicze, w tym niedociśnienie ortostatyczne
• objawy pozapiramidowe

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Wzrost stężenia ranolazyny nasila zależne od dawki działania niepożądane, takie jak nudności i zawroty głowy.^[4] Senność i zawroty głowy zwiększają ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Difenhydraminy nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT ani u osób z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, a ranolazynę przyjmują chorzy na dławicę piersiową.^[1][2][3] Difenhydramina hamuje CYP2D6, który częściowo metabolizuje ranolazynę, co może zwiększać jej stężenie w osoczu.^[1][4] Ranolazyna jest słabym inhibitorem CYP2D6, a difenhydramina substratem tego enzymu o wysokim powinowactwie, dlatego ekspozycja na difenhydraminę również może wzrosnąć.^[1][4] Dochodzi do tego sumowanie działań ośrodkowych – senności difenhydraminy i zależnych od dawki zawrotów głowy po ranolazynie.^[4]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• kołatanie serca, omdlenia
• nasilenie zawrotów głowy, nudności i senności

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzynaloratadynadesloratadynabilastyna

Skutek kliniczny

Znaczne wydłużenie odstępu QT i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, szczególnie torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego^[3]. Leczenie sotalolem oznacza zwykle rozpoznaną chorobę serca, a ta sama w sobie jest przeciwwskazaniem do difenhydraminy^[4].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT i ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Sotalol jest lekiem przeciwarytmicznym klasy III, który sam może wywołać częstoskurcz torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii lub bradykardii^[3]. Difenhydraminy nie łączy się z lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia i III ani z innymi lekami wydłużającymi QT^[5]. Sotalol jest wydalany przez nerki w postaci niezmienionej, dlatego hamowanie CYP2D6 przez difenhydraminę nie zmienia jego stężenia.

Monitorować

• odstęp QTc w EKG
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• częstość akcji serca
• objawy omdlenia lub kołatania serca

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynalewocetyryzynacetyryzynadesloratadynaloratadyna

Skutek kliniczny

Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, kołatania serca i omdleń. Ponadto nasilona i przedłużona senność, spowolnienie psychoruchowe, splątanie (zwłaszcza u osób starszych) oraz objawy przeciwcholinergiczne, takie jak suchość w ustach, zaparcia i zatrzymanie moczu.

Mechanizm

Difenhydramina i sertralina wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację komór się sumuje.^[1][4] Difenhydramina jest substratem CYP2D6 o wysokim powinowactwie i nie należy jej łączyć z inhibitorami tego enzymu.^[1] Sertralina hamuje CYP2D6 w stopniu zależnym od dawki, co może zwiększać stężenie difenhydraminy i nasilać jej działanie wydłużające QT, uspokajające i przeciwmuskarynowe. Difenhydramina nasila też działanie innych leków hamujących OUN.^[1]

Monitorować

• EKG z oceną QTc przy objawach sercowych lub czynnikach ryzyka
• stężenie potasu i magnezu
• kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia
• nadmierna senność i splątanie
• zatrzymanie moczu i zaparcia

Bezpieczniejsze alternatywy

loratadynadesloratadynafeksofenadynacetyryzynabilastyna

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Sumowanie działania uspokajającego prowadzi do nadmiernej senności, zaburzeń koordynacji i spowolnienia psychoruchowego utrzymującego się następnego dnia. Możliwe są też spadki ciśnienia przy pionizacji, omdlenia i upadki, szczególnie u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ich wpływ na repolaryzację komór się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes^[1][2][3]. Trazodon stosowany z lekami wydłużającymi odstęp QT zwiększa ryzyko niemiarowości komorowych, w tym torsade de pointes^[4]. Oba leki działają uspokajająco i nasennie, a trazodon nasila działanie uspokajające leków przeciwhistaminowych^[4]. Difenhydramina hamuje CYP2D6^[1], co teoretycznie może zwiększać ekspozycję na czynny metabolit trazodonu (m-chlorofenylopiperazynę), ale znaczenie kliniczne tego efektu nie jest poznane.

Monitorować

• EKG z oceną QTc u pacjentów, którzy przyjęli oba leki
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
• ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej

Bezpieczniejsze alternatywy

loratadynacetyryzynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Nasila się też senność, spowolnienie psychoruchowe i ryzyko upadków.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes^[1][2][3]. Zyprazydonu nie powinno się stosować z lekami wydłużającymi odstęp QT, ponieważ nie można wykluczyć działania addycyjnego^[4]. Dodatkowo oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, co sumuje działanie uspokajające^[1][4].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy kardiologiczne (kołatanie serca, omdlenia)
• nasilenie sedacji

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynafeksofenadynadesloratadyna

Skutek kliniczny

Nasilona senność i spowolnienie psychoruchowe, splątanie, zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu, ciężkie zaparcia aż do porażennej niedrożności jelit oraz wysoka gorączka.^[4] Rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT i arytmii komorowych, w tym torsade de pointes.^[1][4] Wzrost stężenia amitryptyliny przez zahamowanie CYP2D6 dodatkowo nasila jej działania niepożądane.

Mechanizm

Obie substancje działają przeciwmuskarynowo, więc ich działania antycholinergiczne na oko, ośrodkowy układ nerwowy, jelita i pęcherz moczowy się sumują.^[1][4] Obie nasilają hamowanie ośrodkowego układu nerwowego i działanie uspokajające.^[1][4] Amitryptylina zwiększa ryzyko arytmii komorowych przy łączeniu z innymi lekami wpływającymi na odstęp QT, a difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi QT lub wywołującymi torsade de pointes.^[4][1] Difenhydramina hamuje CYP2D6, a amitryptylina jest metabolizowana głównie przez CYP2D6 i CYP2C19, więc jej stężenie w osoczu może wzrosnąć.^[1][4]

Monitorować

• EKG z oceną QTc, jeśli połączenia nie dało się uniknąć
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy antycholinergiczne: zatrzymanie moczu, zaparcia, suchość w ustach, zaburzenia widzenia
• stan świadomości i sedacja, zwłaszcza u osób starszych
• temperatura ciała

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynabilastynaloratadynadesloratadyna

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdlenia i nagłego zgonu sercowego. Możliwe są też nasilona senność, nagłe zasypianie, niedociśnienie ortostatyczne z upadkami oraz splątanie i omamy, zwłaszcza u starszych chorych na chorobę Parkinsona.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes^[1]. Apomorfiny należy unikać z innymi lekami o znanych właściwościach wydłużających odstęp QT^[4]. Dodatkowo difenhydramina nasila działanie innych leków hamujących OUN^[1], co sumuje się z sennością i obniżeniem ciśnienia wywoływanymi przez apomorfinę, a jej działanie przeciwmuskarynowe może nasilać splątanie i omamy u chorych na chorobę Parkinsona.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenia nie dało się uniknąć
• stężenie potasu i magnezu
• ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
• senność w ciągu dnia i epizody nagłego zasypiania
• splątanie i omamy

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynaloratadynacetyryzyna

Skutek kliniczny

Możliwe jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Częstsze są nasilona senność, spowolnienie psychoruchowe, zawroty głowy, spadki ciśnienia przy wstawaniu i upadki, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Difenhydramina i asenapina mogą wydłużać odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, które wydłużają odstęp QT lub wywołują częstoskurcz typu torsade de pointes^[1][2][3]. Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc nasila się sedacja. Asenapinę łączy się ostrożnie z innymi lekami działającymi na OUN^[4]. Difenhydramina może nasilać działanie innych leków hamujących OUN^[1]. Asenapina blokuje receptory α1-adrenergiczne i może wywołać niedociśnienie ortostatyczne^[4], co nasila zawroty głowy i ryzyko upadków po difenhydraminie. Asenapina jest słabym inhibitorem CYP2D6^[4], a difenhydramina jest substratem CYP2D6 o wysokim powinowactwie, którego nie należy łączyć z inhibitorami tego enzymu^[1]. Ten składnik farmakokinetyczny ma prawdopodobnie małe znaczenie wobec sumowania działań.

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
• ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej i objawy niedociśnienia ortostatycznego
• kołatanie serca, omdlenia

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes.^[1] Dodatkowo występuje nasilona senność, zaburzenia koordynacji i możliwa depresja oddechowa.^[2] Sumowanie działania antycholinergicznego może powodować zaparcia, zatrzymanie moczu i udar cieplny.^[2]

Mechanizm

Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes.^[1] Neuroleptyki, w tym prochloroperazyna, zwiększają ryzyko arytmii w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.^[2] Oba leki sumują też działanie hamujące ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do depresji oddechowej.^[2] Difenhydramina nasila działanie innych leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy.^[1] Działanie przeciwmuskarynowe difenhydraminy sumuje się ze słabym działaniem antycholinergicznym prochloroperazyny, a leki antycholinergiczne mogą osłabiać działanie przeciwpsychotyczne neuroleptyków.^[2]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu
• stopień sedacji i częstość oddechów
• zaparcia i zatrzymanie moczu
• objawy przegrzania

Bezpieczniejsze alternatywy

melatonina

Skutek kliniczny

Najgroźniejszym skutkiem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Nasila się senność i spowolnienie psychoruchowe, a w skrajnych przypadkach może wystąpić depresja oddechowa.^[4] Sumowanie działania przeciwcholinergicznego prowadzi do zaparć i uderzeń gorąca^[4], a u osób starszych także do suchości w ustach, zatrzymania moczu i splątania. Możliwe jest osłabienie kontroli objawów psychotycznych.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację komór sumuje się i zwiększa ryzyko częstoskurczu typu torsade de pointes.^[1][4] Oba działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy i przeciwcholinergicznie, a te efekty również się dodają.^[1][4] Leki przeciwcholinergiczne mogą jednocześnie osłabiać działanie przeciwpsychotyczne chloropromazyny.^[4] Difenhydramina hamuje CYP2D6 i sama jest substratem tego enzymu o wysokim powinowactwie.^[1] Chloropromazyna jest częściowo metabolizowana przez CYP2D6 i hamuje ten enzym, dlatego możliwy jest wzajemny wzrost stężeń obu leków.

Monitorować

• EKG z oceną QTc
• stężenie potasu i magnezu
• nasilenie senności i częstość oddechów
• zaparcia i zatrzymanie moczu
• splątanie u osób starszych
• kontrola objawów psychotycznych

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynaloratadynadesloratadyna

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Sumowanie działania przeciwcholinergicznego może wywołać splątanie lub majaczenie, zatrzymanie moczu, ciężkie zaparcie, zaburzenia widzenia i napad jaskry z wąskim kątem przesączania. Nasila się senność i upośledzenie sprawności psychoruchowej. Wzrost stężenia maprotyliny nasila jej działania niepożądane, w tym ryzyko drgawek.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, działają przeciwcholinergicznie i hamująco na OUN, więc ich działania się sumują. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes^[1]. Difenhydramina nasila działanie przeciwcholinergiczne leków przeciwdepresyjnych o budowie pierścieniowej^[1], a maprotylina nasila działanie leków przeciwcholinergicznych, w tym przeciwhistaminowych, na źrenice, OUN, jelita i pęcherz moczowy^[2]. Difenhydramina hamuje CYP2D6^[1], a inhibitory CYP2D6 mogą zwiększyć stężenie maprotyliny nawet 3,5-krotnie^[2]. Difenhydramina sama jest substratem CYP2D6 o wysokim powinowactwie, więc oba leki konkurują o ten sam szlak eliminacji^[1].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przy przypadkowym jednoczesnym stosowaniu
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy przeciwcholinergiczne: zatrzymanie moczu, zaparcie, splątanie, zaburzenia widzenia
• nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
• objawy toksyczności maprotyliny, w tym drgawki

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynaloratadynadesloratadynafeksofenadyna

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, większym przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca oraz przy stężeniu litu powyżej zakresu terapeutycznego. Możliwe jest też nasilenie senności, splątania i zaburzeń równowagi z ryzykiem upadków, zwłaszcza u osób starszych. Uspokojenie i objawy cholinolityczne po difenhydraminie mogą utrudnić rozpoznanie wczesnych objawów zatrucia litem.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działania na przewodzenie w sercu sumują się. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują częstoskurcz typu torsade de pointes^[1][2][3]. Lit może ponadto powodować bradykardię i zaburzenia czynności węzła zatokowego, a znamienna bradykardia sama w sobie wyklucza stosowanie difenhydraminy^[1]. Dodatkowo difenhydramina hamuje ośrodkowy układ nerwowy i działa cholinolitycznie^[1], a lit przy nasilonej neurotoksyczności wywołuje senność, splątanie, ataksję i zaburzenia mowy^[4]. Difenhydramina nie zmienia wydalania litu przez nerki.

Monitorować

• EKG z oceną QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• stężenie litu w surowicy
• objawy neurotoksyczności litu (drżenie, ataksja, splątanie, senność)
• częstość rytmu serca

Bezpieczniejsze alternatywy

bilastynafeksofenadynacetyryzyna

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, a wzrost stężenia metabolitów tetrabenazyny dodatkowo nasila to ryzyko. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych tetrabenazyny (senność, parkinsonizm, akatyzja, obniżenie nastroju) oraz addycyjna sedacja z ryzykiem upadków i splątania, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, a difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi QT lub wywołującymi torsade de pointes^[1][2][3]. Difenhydramina hamuje CYP2D6^[1], a czynne metabolity tetrabenazyny (α-HTBZ i β-HTBZ) są substratami CYP2D6, więc inhibitory tego enzymu zwiększają ich stężenie w osoczu^[4]. Tetrabenazyna może z kolei hamować CYP2D6^[4], a difenhydramina jest substratem tego enzymu o wysokim powinowactwie^[1]. Dodatkowo oba leki działają hamująco na OUN, a tetrabenazyny nie zaleca się łączyć z lekami nasennymi^[4].

Monitorować

• EKG z oceną QTc
• stężenie potasu i magnezu
• stopień sedacji i ryzyko upadków
• objawy parkinsonizmu i akatyzji
• nastrój i myśli samobójcze

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynadesloratadynaloratadyna