Interakcje / Disulfiram / Disulfiram i etopozyd
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie podawaj koncentratu etopozydu zawierającego etanol pacjentowi przyjmującemu disulfiram.
Przed chemioterapią powiedz onkologowi, że przyjmujesz disulfiram albo masz wszczepiony implant z tym lekiem.
Połączenie przeciwwskazaneDisulfiram+ EtopozydNie podawaj koncentratu etopozydu zawierającego etanol pacjentowi przyjmującemu disulfiram.Przed chemioterapią powiedz onkologowi, że przyjmujesz disulfiram albo masz wszczepiony implant z tym lekiem.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed chemioterapią powiedz onkologowi, że przyjmujesz disulfiram albo masz wszczepiony implant z tym lekiem.
Lek na odzwyczajenie od alkoholu i etopozyd podawany w kroplówce nie powinny być stosowane razem. Kroplówka z etopozydem zwykle zawiera alkohol jako rozpuszczalnik. U osoby przyjmującej lek na odzwyczajenie od alkoholu nawet taka ilość alkoholu może wywołać silną, groźną reakcję z zaczerwienieniem twarzy, nudnościami, kołataniem serca i spadkiem ciśnienia. Lekarz może dobrać postać leku bez alkoholu albo wcześniej odstawić lek na odzwyczajenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe zaczerwienienie twarzy i uczucie gorąca
- pulsujący ból głowy
- nudności lub wymioty
- kołatanie serca
- duszność
- zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj koncentratu etopozydu zawierającego etanol pacjentowi przyjmującemu disulfiram. Jeśli dostępny jest fosforan etopozydu w postaci bez etanolu, zastosuj go zamiast koncentratu. Jeśli to niemożliwe, onkolog razem z lekarzem prowadzącym leczenie uzależnienia powinien rozważyć odstawienie disulfiramu z odpowiednim wyprzedzeniem, pamiętając, że hamowanie dehydrogenazy aldehydowej utrzymuje się przez wiele dni po odstawieniu. Disulfiramu w tabletkach nie włącza się w ciągu 24 godzin po podaniu preparatu zawierającego alkohol[1]. Implantu nie wszczepia się w ciągu 12 godzin po takim preparacie[2].
Skutek kliniczny
Wlew etopozydu u pacjenta leczonego disulfiramem może wywołać reakcję disulfiramową – zaczerwienienie twarzy, pulsujący ból głowy, nudności, wymioty, kołatanie serca, duszność i spadek ciśnienia tętniczego. Przy większej ilości etanolu we wlewie reakcja może być ciężka, z hipotonią, zaburzeniami rytmu serca i wstrząsem, co u pacjenta onkologicznego stanowi zagrożenie życia.
Mechanizm
Koncentrat etopozydu do infuzji zawiera etanol jako rozpuszczalnik. Disulfiram nieodwracalnie hamuje dehydrogenazę aldehydową, przez co etanol z wlewu jest metabolizowany do aldehydu octowego, który kumuluje się w organizmie i wywołuje reakcję disulfiramową. Kontakt z rozpuszczalnikami zawierającymi alkohol podczas stosowania disulfiramu może wywołać reakcję disulfiramową[2]. Istotnej interakcji na poziomie cytochromu P450 nie należy się spodziewać, ponieważ disulfiram hamuje głównie CYP2E1, a etopozyd jest metabolizowany przez CYP3A4.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno w trakcie wlewu i po nim
- EKG u pacjentów z ryzykiem zaburzeń rytmu
- objawy reakcji disulfiramowej – zaczerwienienie twarzy, ból głowy, nudności, duszność
Bezpieczniejsze alternatywy
fosforan etopozydu (postać bez etanolu)
Kiedy ocena się zmienia
| Fosforan etopozydu (postać bez etanolu)postać · etopozyd | ryzyko maleje | Fosforan etopozydu nie zawiera etanolu jako rozpuszczalnika, więc nie wywołuje reakcji disulfiramowej. |
| Włączenie disulfiramu po wlewie etopozydu zawierającym etanolkolejność włączenia · disulfiram | inne zalecenie | Disulfiramu w tabletkach nie włącza się w ciągu 24 godzin po preparacie zawierającym alkohol. Implantu nie wszczepia się w ciągu 12 godzin po takim preparacie. |
| Odstawienie disulfiramu z wyprzedzeniem przed wlewemodstep · disulfiram | ryzyko maleje | Odstawienie disulfiramu przed chemioterapią zmniejsza ryzyko, ale działanie leku utrzymuje się przez wiele dni po ostatniej dawce, więc nadal monitoruj ciśnienie i objawy reakcji disulfiramowej w trakcie wlewu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anticol 500 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anticol-100006005/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Disulfiram WZF 100 mg, tabletki do implantacji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/disulfiram-wzf-100019717/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Alkohol przy tych lekach
Połączenie przeciwwskazaneDisulfirama alkoholNie łącz disulfiramu z alkoholem w żadnej postaci.Nie pij żadnego alkoholu w czasie leczenia disulfiramem i przez 14 dni po jego zakończeniu, a przed zakupem leków i kosmetyków sprawdzaj, czy nie zawierają alkoholu.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij żadnego alkoholu w czasie leczenia disulfiramem i przez 14 dni po jego zakończeniu, a przed zakupem leków i kosmetyków sprawdzaj, czy nie zawierają alkoholu.
Disulfiram sprawia, że nawet niewielka ilość alkoholu wywołuje bardzo silną i niebezpieczną reakcję. Po kilkunastu minutach pojawia się zaczerwienienie twarzy, kołatanie serca, nudności, wymioty i ból głowy, a ciśnienie może spaść. W ciężkich przypadkach reakcja może zagrażać życiu. Alkohol znajduje się także w niektórych lekach, płynach do płukania ust, sosach i kosmetykach, więc one również mogą wywołać objawy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe zaczerwienienie twarzy
- kołatanie serca
- zawroty głowy lub osłabienie przy spadku ciśnienia
- nudności i wymioty
- silny ból głowy
- duszność
- utrata przytomności lub drgawki – wezwij pogotowie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz disulfiramu z alkoholem w żadnej postaci. Przed rozpoczęciem leczenia ustal, że pacjent zachowuje abstynencję od co najmniej 24 godzin, a w przypadku tabletek do implantacji także od co najmniej 12 godzin przed zabiegiem, i uzyskaj jego świadomą zgodę po poinformowaniu o zagrożeniach[1]. Zakaz obejmuje cały okres leczenia oraz 14 dni po jego zakończeniu. Obejmuje też preparaty zawierające alkohol, takie jak płyny do płukania jamy ustnej, sosy, ocet, syropy przeciwkaszlowe, środki rozgrzewające, płyny po goleniu i inne kosmetyki zawierające alkohol, które także mogą wywołać objawy nietolerancji[1]. Przy podejrzeniu reakcji ciężkiej wezwij pomoc medyczną.
Skutek kliniczny
Reakcja pojawia się zwykle w ciągu ok. 15 minut od wypicia alkoholu i obejmuje zaczerwienienie twarzy, kołatanie serca, spadek ciśnienia, nudności, wymioty i ból głowy. Jej nasilenie zależy od ilości spożytego etanolu, a objawy utrzymują się zwykle przez 30–60 minut, a nawet przez kilka godzin[1]. W ciężkich przypadkach, gdy stężenie alkoholu we krwi przekracza 125–150 mg/100 ml, mogą wystąpić niewydolność oddechowa, zaburzenia rytmu serca, zawał serca, niewydolność krążenia, utrata przytomności i drgawki, a przy braku pomocy także zgon[1]. Opisano przypadki niestabilności hemodynamicznej ze wstrząsem i hiperlaktatemią, wymagające resuscytacji płynowej i wazopresorów. Po reakcji pacjent zazwyczaj staje się senny i może spać przez kilkanaście godzin[1].
Mechanizm
Alkohol i disulfiram nie mogą być stosowane razem, bo w okresie leczenia disulfiramem obowiązuje bezwzględny zakaz spożywania napojów alkoholowych[1]. Disulfiram nieodwracalnie hamuje dehydrogenazę aldehydu octowego, więc po wypiciu alkoholu aldehyd octowy się kumuluje i wywołuje reakcję disulfiramową. Jest to działanie zamierzone, na nim opiera się skuteczność leku w uzależnieniu od alkoholu. Ponieważ enzym jest zablokowany nieodwracalnie, ryzyko utrzymuje się po odstawieniu leku, aż do odtworzenia aktywności enzymu.
Metabolizm i transportery
- Disulfiram: słaby inhibitor CYP2C9[2]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno przy podejrzeniu reakcji disulfiramowej
- oddychanie i stan świadomości
- wywiad w kierunku spożycia alkoholu, także ukrytego w lekach, kosmetykach i żywności
- rozmowa o abstynencji i zgodzie pacjenta na leczenie
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 godziny abstynencji przed rozpoczęciem leczeniapacjent | inne zalecenie | Leczenie disulfiramem można rozpocząć dopiero po co najmniej 24-godzinnej abstynencji. Dla tabletek do implantacji ChPL wyklucza zabieg po spożyciu alkoholu w ciągu 12 godzin przed zabiegiem. |
| czas leczenia ≥ 14 dni po zakończeniu leczeniapacjent | inne zalecenie | Zakaz spożywania alkoholu obowiązuje przez cały okres leczenia i przez 14 dni po jego zakończeniu, ponieważ hamowanie enzymu jest nieodwracalne. |
| Stężenie we krwi powyżej 125–150 mg/100 mlilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Nasilenie reakcji zależy od ilości etanolu. Przy stężeniu alkoholu we krwi powyżej 125–150 mg/100 ml mogą wystąpić niewydolność oddechowa, zaburzenia rytmu serca, zawał serca, niewydolność krążenia, utrata przytomności, drgawki i zgon. |
| Alkohol w lekach, płynach do płukania jamy ustnej, kosmetykach i żywnościpostać · alkohol | inne zalecenie | Objawy nietolerancji mogą wystąpić także po preparatach zawierających alkohol, takich jak płyny do płukania jamy ustnej, sosy, ocet, syropy przeciwkaszlowe, środki rozgrzewające i płyny po goleniu. Takie preparaty należy zastąpić bezalkoholowymi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Disulfiram WZF 100 mg, tabletki do implantacji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/disulfiram-wzf-100019717/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Etopozyd a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 105
Połączenie przeciwwskazaneDisulfiram+ DocetakselNie podaje się docetakselu zawierającego etanol pacjentowi, który przyjmuje disulfiram.Zanim dostaniesz kroplówkę z docetakselem, powiedz onkologowi, że przyjmujesz disulfiram lub masz wszczepione tabletki, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim dostaniesz kroplówkę z docetakselem, powiedz onkologowi, że przyjmujesz disulfiram lub masz wszczepione tabletki, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie.
Kroplówka z docetakselem zawiera alkohol jako składnik pomocniczy. Jeśli przyjmujesz disulfiram, nawet taka ilość alkoholu może wywołać gwałtowną reakcję z zaczerwienieniem twarzy, kołataniem serca, wymiotami i spadkiem ciśnienia. Oba leki mogą też uszkadzać nerwy i wątrobę. Dlatego lekarz musi wiedzieć o disulfiramie, zanim zacznie chemioterapię.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe zaczerwienienie twarzy i uczucie gorąca w czasie kroplówki
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- nudności, wymioty, silny ból głowy
- duszność, zawroty głowy, omdlenie
- mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się docetakselu zawierającego etanol pacjentowi, który przyjmuje disulfiram. Disulfiramu nie stosuje się, jeśli w ciągu ostatnich 24 godzin podano produkt zawierający alkohol.[1] Implantacji disulfiramu nie wykonuje się wcześniej niż 12 godzin po zastosowaniu preparatu zawierającego alkohol.[2] Jeśli docetaksel jest niezbędny, zespół onkologiczny powinien wiedzieć o disulfiramie, a decyzję o odstawieniu disulfiramu i zmianie leczenia uzależnienia podejmuje się przed rozpoczęciem chemioterapii, pamiętając, że zahamowanie enzymu utrzymuje się przez wiele dni po odstawieniu. U pacjenta z wszczepionym disulfiramem działanie leku trwa długo i nie da się go szybko przerwać. Gdy dostępna jest postać docetakselu bez etanolu, wybiera się ją, a przez cały czas skojarzenia kontroluje się czynność wątroby i objawy neuropatii.
Skutek kliniczny
W trakcie wlewu docetakselu lub w ciągu kilku godzin po nim może wystąpić reakcja disulfiramowa z zaczerwienieniem twarzy, kołataniem serca, tachykardią, nudnościami, wymiotami, bólem głowy, dusznością i spadkiem ciśnienia tętniczego. W ciężkich przypadkach dochodzi do zaburzeń rytmu serca i wstrząsu, a ryzyko jest większe u chorych z chorobą serca. Objawy łatwo pomylić z reakcją nadwrażliwości na wlew docetakselu, co utrudnia rozpoznanie i leczenie. Przy dłuższym skojarzeniu możliwe jest nasilenie neuropatii obwodowej i uszkodzenia wątroby.
Mechanizm
Koncentrat docetakselu do infuzji zawiera etanol jako substancję pomocniczą, a ilość alkoholu w produkcie może wpływać na działanie innych leków.[3] Disulfiram hamuje dehydrogenazę aldehydową, przez co aldehyd octowy powstający z etanolu kumuluje się i wywołuje reakcję disulfiramową. Kontakt z preparatami i rozpuszczalnikami zawierającymi alkohol podczas stosowania disulfiramu może wywołać tę reakcję.[2] Oba leki mogą też uszkadzać nerwy obwodowe i wątrobę, więc ich działania niepożądane się sumują.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno w trakcie wlewu i po nim
- zaczerwienienie skóry, nudności, duszność w trakcie wlewu
- EKG u chorych z chorobą serca
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy neuropatii obwodowej
Bezpieczniejsze alternatywy
naltreksonakamprozatnalmefen
Kiedy ocena się zmienia
| Postać bez etanolupostać · docetaksel | ryzyko maleje | Przy docetakselu bez etanolu ryzyko reakcji disulfiramowej znika, ale pozostaje sumowanie neurotoksyczności i hepatotoksyczności, które wymaga kontroli czynności wątroby i objawów neuropatii. |
| odstep ≤ 24 h po produkcie zawierającym alkohol (tabletki), 12 h przed implantacjądisulfiram | interakcja nie dotyczy | Disulfiramu nie stosuje się w ciągu 24 godzin po produkcie zawierającym alkohol. Implantacji nie wykonuje się wcześniej niż 12 godzin po takim preparacie. |
| Tabletki do implantacjipostać · disulfiram | ryzyko rośnie | Działania wszczepionego disulfiramu nie da się szybko przerwać, więc przed chemioterapią z docetakselem zawierającym etanol trzeba z wyprzedzeniem zaplanować leczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anticol 500 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anticol-100006005/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Disulfiram WZF 100 mg, tabletki do implantacji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/disulfiram-wzf-100019717/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Kabi 160 mg/8 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/docetaxel-kabi-100281875/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/docetaxel-kabi-100281875/
Połączenie przeciwwskazaneEtopozyd+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym etopozydem.Nie szczep się przeciw półpaścowi bez uzgodnienia z onkologiem, który dobierze właściwą szczepionkę i termin.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw półpaścowi bez uzgodnienia z onkologiem, który dobierze właściwą szczepionkę i termin.
Etopozyd to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw półpaścowi zawiera osłabionego wirusa, który u osoby z obniżoną odpornością może wywołać ciężkie zakażenie. Istnieje też szczepionka bez żywego wirusa, której można używać, choć w czasie chemioterapii może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała
- gorączka lub dreszcze
- kaszel lub duszność
- silne osłabienie
- ból głowy, sztywność karku lub splątanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym etopozydem.[1][2] Żywa szczepionka przeciw półpaścowi jest przeciwwskazana w trakcie leczenia immunosupresyjnego oraz w białaczkach, chłoniakach i innych chorobach szpiku.[3] Jeśli szczepienie jest wskazane, wybiera się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, a termin jej podania – najlepiej przed rozpoczęciem chemioterapii albo w okresie poprawy parametrów hematologicznych – ustala onkolog. Szczepienie żywą szczepionką po zakończeniu leczenia jest możliwe dopiero po odbudowie odporności, w odstępie ustalonym przez lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw półpaścowi osobie leczonej etopozydem grozi uogólnione, potencjalnie ciężkie zakażenie wirusem szczepionkowym.[1] Szczepionka rekombinowana nie wywołuje zakażenia, ale podana w trakcie chemioterapii może dawać słabszą i krócej utrzymującą się ochronę.
Mechanizm
Etopozyd działa mielosupresyjnie i obniża odporność, dlatego u leczonego nim pacjenta żywy, atenuowany wirus ze szczepionki żywej może się namnażać bez kontroli układu odpornościowego.[1] Ta sama immunosupresja może osłabić odpowiedź poszczepienną na szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, która nie zawiera żywego wirusa i nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- rodzaj szczepionki (żywa czy rekombinowana) przed podaniem
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
- objawy uogólnionej wysypki pęcherzykowej, gorączki i zajęcia narządów po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym i nie jest przeciwwskazana, ale w trakcie mielosupresji odpowiedź poszczepienna może być słabsza, dlatego termin podania ustala się z onkologiem, najlepiej przed chemioterapią lub w okresie poprawy parametrów hematologicznych. |
| Zakończenie leczenia i odbudowa odporności (odstęp ustala lekarz)odstep · etopozyd | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia etopozydem żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności, a odstęp ustala lekarz prowadzący indywidualnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etopozyd Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etopozyd-accord-100329412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Połączenie przeciwwskazaneEtopozyd+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie szczep pacjenta przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia etopozydem, gdy ma on obniżoną odporność.Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia etopozydem bez zgody lekarza, który prowadzi twoją chemioterapię.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw ospie w trakcie leczenia etopozydem bez zgody lekarza, który prowadzi twoją chemioterapię.
Etopozyd osłabia układ odporności. Szczepionka przeciw ospie zawiera żywy, osłabiony wirus, dlatego w czasie leczenia może działać słabiej i stwarzać ryzyko powikłań. Tych dwóch leków zwykle nie łączy się w tym samym czasie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- duży, bolesny lub rozszerzający się odczyn w miejscu wstrzyknięcia
- wysypka na skórze w innych miejscach ciała
- silne osłabienie lub dreszcze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie szczep pacjenta przeciw ospie prawdziwej w trakcie leczenia etopozydem, gdy ma on obniżoną odporność[1][2]. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne na podstawie stanu odporności pacjenta. Przy realnym narażeniu na wirusy ospy decyzję o szczepieniu podejmuje specjalista po ocenie ryzyka i korzyści.
Skutek kliniczny
Żywych szczepionek nie podaje się pacjentom z obniżoną odpornością leczonym etopozydem[1][2]. Możliwe skutki to niewystarczająca odpowiedź poszczepienna, a w przypadku żywych szczepionek także ryzyko zagrażającej życiu ogólnoustrojowej choroby poszczepiennej[1].
Mechanizm
Etopozyd działa mielosupresyjnie i immunosupresyjnie, przez co osłabia odpowiedź układu odpornościowego na antygen szczepionkowy. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara[3]. U pacjenta z obniżoną odpornością żywe szczepionki niosą ryzyko ciężkiej choroby poszczepiennej i dają słabszą ochronę.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
- gorączka i objawy zakażenia uogólnionego po szczepieniu
- rozległy lub szerzący się odczyn w miejscu wstrzyknięcia
Kiedy ocena się zmienia
| Odporność odbudowana po zakończeniu leczeniaodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia etopozydem i odbudowie odporności szczepienie jest możliwe, a termin ustala lekarz prowadzący na podstawie stanu klinicznego i morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etopozyd Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etopozyd-accord-100329412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ EtopozydNie łącz jeżówki z etopozydem – jeżówkę odstaw przed rozpoczęciem chemioterapii i nie stosuj jej w okresie immunosupresji po leczeniu.Nie przyjmuj jeżówki w czasie leczenia etopozydem i zapytaj lekarza prowadzącego lub farmaceutę, zanim sięgniesz po jakikolwiek preparat ziołowy.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj jeżówki w czasie leczenia etopozydem i zapytaj lekarza prowadzącego lub farmaceutę, zanim sięgniesz po jakikolwiek preparat ziołowy.
Jeżówki nie wolno przyjmować w czasie leczenia etopozydem ani krótko po nim. Etopozyd osłabia odporność, a jeżówka pobudza układ odpornościowy, więc razem mogą działać nieprzewidywalnie i utrudnić leczenie. Jeżówka nie ochroni cię przed zakażeniem w czasie chemioterapii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub inne objawy infekcji
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nasilone osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz jeżówki z etopozydem – jeżówkę odstaw przed rozpoczęciem chemioterapii i nie stosuj jej w okresie immunosupresji po leczeniu[1][2][3]. Objawy przeziębienia lub gorączkę u chorego w trakcie chemioterapii konsultuj z zespołem onkologicznym zamiast leczyć preparatami ziołowymi.
Skutek kliniczny
Nie można wykluczyć nieprzewidywalnej zmiany ekspozycji na etopozyd i nasilenia jego toksyczności, zwłaszcza mielosupresji. U chorego z obniżoną odpornością jeżówka nie zapewnia ochrony przed zakażeniami, a jej przyjmowanie może opóźnić zgłoszenie objawów infekcji wymagającej pilnej oceny.
Mechanizm
Jeżówka działa immunostymulująco, a etopozyd hamuje czynność szpiku i obniża odporność, więc oba leki działają na układ odpornościowy w przeciwnych kierunkach. Jeżówki nie stosuje się w immunosupresji, także tej wywołanej leczeniem onkologicznym[1][2]. Jeżówki nie stosuje się u chorych leczonych cytostatykami[3]. Jeżówka może też wpływać na aktywność CYP3A4, przez który metabolizowany jest etopozyd, ale kierunek i wielkość tego wpływu nie są ustalone.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy krwawienia
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ EtopozydNie podaje się BCG, ani dopęcherzowo, ani jako szczepionki, w trakcie leczenia etopozydem.Nie przyjmuj BCG w trakcie leczenia etopozydem i powiedz lekarzowi o obu terapiach, zanim zaplanuje kolejne wlewy lub szczepienie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj BCG w trakcie leczenia etopozydem i powiedz lekarzowi o obu terapiach, zanim zaplanuje kolejne wlewy lub szczepienie.
Etopozyd to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. BCG zawiera żywe, osłabione bakterie, z którymi zdrowy organizm sobie radzi. Przy odporności osłabionej przez etopozyd te bakterie mogą wywołać groźne zakażenie całego organizmu, a leczenie BCG działa słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- uporczywy kaszel lub duszność
- nocne poty
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilający się ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się BCG, ani dopęcherzowo, ani jako szczepionki, w trakcie leczenia etopozydem. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych cytostatykami ani u pacjentów z obniżoną odpornością wywołaną leczeniem przeciwnowotworowym.[1][2][3] Termin rozpoczęcia lub wznowienia BCG po zakończeniu chemioterapii ustala lekarz prowadzący po ocenie powrotu odporności.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ogólnoustrojowym zakażeniem prątkami BCG, które może zagrażać życiu, oraz osłabieniem skuteczności leczenia BCG. Żywych szczepionek nie stosuje się u pacjentów z obniżoną odpornością, w tym u leczonych etopozydem.[4][5]
Mechanizm
Etopozyd działa mielosupresyjnie i osłabia odporność komórkową, która jest potrzebna do kontrolowania żywych, atenuowanych prątków BCG. U pacjenta z obniżoną odpornością prątki mogą namnażać się bez kontroli i szerzyć poza pęcherz moczowy. Jednocześnie słabnie odpowiedź immunologiczna, od której zależy przeciwnowotworowe działanie dopęcherzowego BCG.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym podaniem BCG
- objawy ogólnoustrojowego zakażenia BCG (gorączka, dreszcze, osłabienie, objawy płucne lub wątrobowe) po przypadkowym połączeniu
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie chemioterapii i powrót odpornościodstep · etopozyd | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy okresu immunosupresji wywołanej etopozydem. Po zakończeniu chemioterapii termin podania BCG ustala lekarz prowadzący na podstawie oceny układu odpornościowego. |
| Szczepienie przeciwgruźlicze (żywa szczepionka)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Przeciwwskazanie obejmuje także szczepienie BCG przeciw gruźlicy, ponieważ żywe szczepionki są przeciwwskazane u pacjentów z obniżoną odpornością leczonych etopozydem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etopozyd Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etopozyd-accord-100329412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw cholerze+ EtopozydNie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu etopozydem.Nie przyjmuj szczepionki przeciw cholerze w trakcie leczenia etopozydem, dopóki onkolog nie zdecyduje, czy i którą szczepionkę możesz dostać.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw cholerze w trakcie leczenia etopozydem, dopóki onkolog nie zdecyduje, czy i którą szczepionkę możesz dostać.
Etopozyd osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw cholerze może wtedy wywołać chorobę zamiast przed nią chronić. Szczepionka z zabitymi bakteriami nie zaraża, ale w czasie chemioterapii może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna lub długotrwała biegunka
- gorączka
- objawy odwodnienia – suchość w ustach, zawroty głowy, mało moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu etopozydem.[1][2] Szczepienie żywą szczepionką odracza się do zakończenia chemioterapii i odbudowy odporności, a termin ustala onkolog. Gdy ochrona przed wyjazdem jest konieczna, można rozważyć szczepionkę inaktywowaną, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi i o konieczności ścisłej higieny wody i żywności. Przy etopozydzie doustnym inaktywowaną szczepionkę podaje się z odstępem 1 godziny przed i 1 godziny po innych lekach doustnych.[3]
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki w trakcie leczenia etopozydem istnieje ryzyko uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym z biegunką, odwodnieniem i gorączką. Przy szczepionce inaktywowanej nie ma ryzyka zakażenia, ale odpowiedź immunologiczna i ochrona przed cholerą mogą być słabsze.
Mechanizm
Żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie stosuje się u osób otrzymujących leczenie immunosupresyjne.[1] Etopozyd działa mielosupresyjnie i osłabia odporność, a u pacjentów z obniżoną odpornością żywe szczepionki są przeciwwskazane.[2][4] Upośledzona odporność komórkowa i humoralna sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się szczepu szczepionkowego i jednocześnie osłabia wytwarzanie przeciwciał, co dotyczy również szczepionki inaktywowanej.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- morfologia z rozmazem i liczba neutrofilów przed decyzją o szczepieniu
- biegunka, gorączka i objawy odwodnienia w tygodniach po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale immunosupresja po etopozydzie może osłabić odpowiedź immunologiczną. Przy etopozydzie doustnym zachowuje się odstęp 1 godziny przed i po szczepieniu. |
| Zakończenie chemioterapii i odbudowa odpornościodstep · etopozyd | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia etopozydem i powrocie odporności możliwe jest rozważenie szczepienia żywą szczepionką, termin ustala onkolog. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etopozyd Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etopozyd-accord-100329412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ EtopozydNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia etopozydem.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia etopozydem i przed wyjazdem zapytaj lekarza prowadzącego o bezpieczną szczepionkę we wstrzyknięciu.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia etopozydem i przed wyjazdem zapytaj lekarza prowadzącego o bezpieczną szczepionkę we wstrzyknięciu.
Etopozyd to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie. Gdy odporność jest obniżona, te bakterie mogą wywołać zakażenie, a szczepienie może nie dać ochrony.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- uporczywa biegunka
- ból brzucha
- wymioty
- osłabienie i dreszcze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia etopozydem. Pacjent z obniżoną odpornością, w tym otrzymujący leki antymitotyczne, nie powinien otrzymywać tej szczepionki[1]. Żywe szczepionki są przeciwwskazane u pacjentów z obniżoną odpornością leczonych etopozydem[2][3]. Jeśli szczepienie przed podróżą jest konieczne, rozważ szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu, pamiętając o możliwej słabszej odpowiedzi. Szczepienie żywą szczepionką można rozważyć dopiero po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności, w terminie ustalonym przez onkologa.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego etopozydem istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym, potencjalnie o przebiegu uogólnionym, oraz braku ochrony przed durem brzusznym mimo szczepienia.
Mechanizm
Etopozyd jest lekiem cytostatycznym o działaniu antymitotycznym i mielosupresyjnym, który obniża odporność komórkową i humoralną. Żywe, atenuowane bakterie szczepu Ty 21a mogą u takiej osoby namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź immunologiczna na szczepienie jest osłabiona.
Metabolizm i transportery
- Etopozyd: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego (gorączka, biegunka, wymioty) po przypadkowym podaniu szczepionki
- morfologia krwi z rozmazem w trakcie leczenia etopozydem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu podawana we wstrzyknięciu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana we wstrzyknięciupostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym. W trakcie leczenia etopozydem odpowiedź immunologiczna może być osłabiona, dlatego najlepiej szczepić przed rozpoczęciem chemioterapii lub po odbudowie odporności, w terminie uzgodnionym z onkologiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etopozyd Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etopozyd-accord-100329412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etoposid Ebewe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etoposid-ebewe-100247861/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej)+ Pochodne podofilotoksyny (np. etopozyd) klasaW trakcie leczenia etopozydem i przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi.W trakcie leczenia etopozydem i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej ani półpaścowi bez zgody lekarza prowadzącego chemioterapię.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
W trakcie leczenia etopozydem i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu nie szczep się żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej ani półpaścowi bez zgody lekarza prowadzącego chemioterapię.
Etopozyd to lek stosowany w leczeniu nowotworów, który mocno osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera osłabionego wirusa, który u osoby z tak obniżoną odpornością może wywołać ciężką, groźną dla życia ospę. Szczepionka przeciw półpaścowi i szczepionka przeciw ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają żywego, namnażającego się wirusa, ale w czasie chemioterapii mogą działać słabiej. O terminie każdego szczepienia decyduje lekarz prowadzący leczenie nowotworu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
- gorączka po szczepieniu
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, senność lub splątanie
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec w czasie chemioterapii
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
W trakcie leczenia etopozydem i przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii nie podaje się żywych szczepionek przeciw ospie wietrznej i półpaścowi. Jeśli szczepienie jest wskazane, żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej należy podać najpóźniej kilka tygodni przed rozpoczęciem chemioterapii, a po jej zakończeniu dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego. Rekombinowaną szczepionkę przeciw półpaścowi i niereplikującą szczepionkę przeciw ospie prawdziwej można podać u osoby leczonej etopozydem, ale ze względu na słabszą odpowiedź najlepiej zaplanować je przed chemioterapią lub po jej zakończeniu. W razie kontaktu z ospą wietrzną u nieuodpornionego pacjenta w trakcie chemioterapii stosuje się immunoglobulinę przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca lub profilaktykę acyklowirem, a nie szczepienie. Zaleca się zaszczepienie nieuodpornionych domowników, aby ograniczyć ryzyko zakażenia pacjenta.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej w trakcie leczenia etopozydem lub krótko po nim może wywołać rozsianą, ciężką ospę wietrzną wywołaną szczepem szczepionkowym, z zajęciem płuc, wątroby lub ośrodkowego układu nerwowego, która może zagrażać życiu. Dodatkowo szczepienie może okazać się nieskuteczne i nie zapewnić ochrony.
Mechanizm
Etopozyd jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i osłabia odporność komórkową oraz humoralną. U takiej osoby atenuowany wirus ospy wietrznej z żywej szczepionki może namnażać się bez kontroli układu odpornościowego, a jednocześnie wytworzenie ochronnych przeciwciał jest słabsze. Interakcja dotyczy wszystkich żywych szczepionek z tej grupy, natomiast szczepionki nieżywe i niereplikujące niosą tylko ryzyko słabszej skuteczności.
Monitorować
- wywiad dotyczący planowanych lub niedawnych szczepień przed każdym cyklem chemioterapii
- pęcherzykowa wysypka, gorączka, kaszel lub duszność w ciągu kilku tygodni po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
- morfologia krwi z rozmazem i ocena odporności przed planowanym szczepieniem po chemioterapii
- stężenie przeciwciał przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca po szczepieniu, jeśli lekarz uzna to za potrzebne
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka nieżywa lub z wirusem niereplikującympostać · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Szczepionki rekombinowane i niereplikujące nie grożą zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale w trakcie chemioterapii odpowiedź odpornościowa jest słabsza, więc szczepienie najlepiej zaplanować przed leczeniem lub po odbudowie odporności. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiiszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | ryzyko maleje | Po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii żywą szczepionkę można rozważyć po potwierdzeniu odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego. |
| Żywa szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem etopozydukolejność włączenia · szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | ryzyko maleje | Żywa szczepionka podana z odpowiednim wyprzedzeniem przed chemioterapią daje czas na wytworzenie odporności i opanowanie wirusa szczepionkowego, dlatego jest to preferowany moment szczepienia. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.