Interakcje / Dodatki do płynów infuzyjnych / Dodatki do płynów infuzyjnych i inhibitory kinazy FGFR
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu dodatku fosforanowego do płynów infuzyjnych i inhibitora kinazy FGFR podawaj fosforany tylko przy udokumentowanej hipofosfatemii i regularnie kontroluj stężenie fosforanów i wapnia w surowicy.
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów FGFR i masz dostawać kroplówkę lub żywienie dożylne z dodatkiem fosforu, powiedz lekarzowi o tym leku, aby mógł dobrać ilość fosforu i sprawdzać jego poziom we krwi.
Interakcja klasy Dodatki do płynów infuzyjnych + inhibitory kinazy FGFR
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Dodatki do płynów infuzyjnych
- glicerofosforan sodu, pierwiastki śladowe
- Inhibitory kinazy FGFR
- pemigatynib, erdafitynib, futibatynib
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- pierwiastki śladowe – Preparaty pierwiastków śladowych nie zawierają fosforanów i nie zwiększają podaży fosforu, więc nie nasilają hiperfosfatemii wywoływanej przez inhibitory FGFR. Nie wykazują też innej istotnej interakcji z tą grupą leków.
Niekorzystna interakcjaDodatki do płynów infuzyjnych (np. glicerofosforan sodu)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dodatku fosforanowego do płynów infuzyjnych i inhibitora kinazy FGFR podawaj fosforany tylko przy udokumentowanej hipofosfatemii i regularnie kontroluj stężenie fosforanów i wapnia w surowicy.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów FGFR i masz dostawać kroplówkę lub żywienie dożylne z dodatkiem fosforu, powiedz lekarzowi o tym leku, aby mógł dobrać ilość fosforu i sprawdzać jego poziom we krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów FGFR i masz dostawać kroplówkę lub żywienie dożylne z dodatkiem fosforu, powiedz lekarzowi o tym leku, aby mógł dobrać ilość fosforu i sprawdzać jego poziom we krwi.
Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów FGFR, takie jak pemigatynib, erdafitynib i futibatynib, sprawiają, że nerki słabiej usuwają fosfor z organizmu. Kroplówki i żywienie dożylne mogą zawierać dodatek fosforu, na przykład glicerofosforan sodu, który dodatkowo podnosi jego poziom we krwi. Za dużo fosforu może obniżać poziom wapnia, uszkadzać nerki i powodować odkładanie się złogów w tkankach. Preparaty pierwiastków śladowych podawane w kroplówce nie zawierają fosforu i nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kurcze lub drżenie mięśni
- mrowienie wokół ust lub w palcach
- uporczywe swędzenie skóry
- bóle stawów lub sztywność
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dodatku fosforanowego do płynów infuzyjnych i inhibitora kinazy FGFR podawaj fosforany tylko przy udokumentowanej hipofosfatemii i regularnie kontroluj stężenie fosforanów i wapnia w surowicy. Rutynowe dodawanie glicerofosforanu sodu do żywienia pozajelitowego u chorego leczonego pemigatynibem, erdafitynibem lub futibatynibem nie jest wskazane, a dawkę fosforanów należy dobierać indywidualnie na podstawie aktualnych oznaczeń. U chorych leczonych erdafitynibem unikaj leków zmieniających stężenie fosforanów, w tym glicerofosforanu sodu, w okresie, w którym na podstawie fosforanów w surowicy decyduje się o zwiększeniu dawki. Przy narastającej hiperfosfatemii odstaw lub zmniejsz podaż fosforanów, rozważ leki wiążące fosforany i postępuj zgodnie z zasadami modyfikacji dawki inhibitora FGFR. Preparaty pierwiastków śladowych można stosować bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko i nasilenie hiperfosfatemii, a wtórnie hipokalcemii, odkładania się fosforanu wapnia w tkankach miękkich i naczyniach oraz uszkodzenia nerek. Przy erdafitynibie zawyżone przez podaż fosforanów stężenie fosforu może prowadzić do niepotrzebnego wstrzymania zwiększenia dawki albo przerwania leczenia, a obniżone przez nieprzemyślaną suplementację – do niewłaściwego zwiększenia dawki. Ryzyko jest największe u chorych z upośledzoną czynnością nerek i przy dużej podaży fosforanów w żywieniu pozajelitowym.
Mechanizm
Inhibitory kinazy FGFR blokują sygnalizację FGF23 w nerkach. Zwiększa to zwrotne wchłanianie fosforanów w kanalikach nerkowych i podnosi stężenie fosforanów w surowicy. Jest to działanie wynikające z mechanizmu działania całej grupy i występuje u pemigatynibu, erdafitynibu i futibatynibu. Glicerofosforan sodu dostarcza fosforanów bezpośrednio do krwi, więc jego podaż sumuje się z ograniczonym wydalaniem fosforanów przez nerki. Przy erdafitynibie stężenie fosforanów w surowicy służy dodatkowo do decyzji o zwiększeniu dawki, więc podawanie fosforanów z zewnątrz zaburza tę ocenę.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy
- stężenie wapnia w surowicy (iloczyn wapniowo-fosforanowy)
- kreatynina i eGFR
- bilans płynów i skład mieszaniny żywieniowej (podaż fosforanów)
- objawy hipokalcemii i zwapnień tkanek miękkich
Kiedy ocena się zmienia
| Erdafitynib w okresie decyzji o zwiększeniu dawki na podstawie fosforanów w surowicykolejność włączenia · inhibitory kinazy FGFR | inne zalecenie | W początkowym okresie leczenia erdafitynibem dawkę zwiększa się w zależności od stężenia fosforanów w surowicy. W tym czasie należy unikać glicerofosforanu sodu i innych leków zmieniających stężenie fosforanów, chyba że są niezbędne, a wtedy uwzględnić je przy interpretacji wyniku. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek dodatkowo ogranicza wydalanie fosforanów i zwiększa ryzyko hiperfosfatemii oraz zwapnień przy podaży glicerofosforanu sodu u chorego leczonego inhibitorem FGFR. Wymagane są częstsze oznaczenia fosforanów, wapnia i kreatyniny. |
| Pełna podaż fosforanów w żywieniu pozajelitowymdawka · dodatki do płynów infuzyjnych | ryzyko rośnie | Standardowa, pełna podaż fosforanów w mieszaninie do żywienia pozajelitowego, dobrana bez uwzględnienia inhibitora FGFR, zwiększa ryzyko hiperfosfatemii. Dawkę glicerofosforanu sodu należy ustalać na podstawie aktualnego stężenia fosforanów i zmniejszać lub pomijać przy wartościach prawidłowych lub podwyższonych. |
Alkohol przy tych lekach
Dodatki do płynów infuzyjnych a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinazy FGFR a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 33
Niekorzystna interakcjaAntyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania antyandrogenu indukującego enzymy wątrobowe i inhibitora kinazy FGFR, ponieważ może to istotnie osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego.Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy i lek z grupy inhibitorów FGFR, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy i lek z grupy inhibitorów FGFR, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.
Niektóre leki stosowane w raku prostaty, na przykład enzalutamid i apalutamid, przyspieszają usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych takich jak pemigatynib, erdafitynib czy futibatynib. Przez to te leki mogą działać słabiej. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu ich stężenie może przez kilka tygodni rosnąć i nasilać działania niepożądane. Inne leki z tej grupy, na przykład bikalutamid, flutamid czy darolutamid, nie wywołują tego problemu w istotnym stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie widzenia, nieostre widzenie, suchość lub ból oczu
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- nasilona biegunka
- zmiany lub odchodzenie paznokci
- nowe lub nasilające się dolegliwości związane z chorobą nowotworową
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania antyandrogenu indukującego enzymy wątrobowe i inhibitora kinazy FGFR, ponieważ może to istotnie osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego. Dotyczy to enzalutamidu i apalutamidu w połączeniu z pemigatynibem, erdafitynibem lub futibatynibem. Charakterystyki tych inhibitorów zalecają unikanie silnych induktorów CYP3A4. Jeśli pacjent wymaga leczenia antyandrogenowego, należy rozważyć z onkologiem darolutamid lub samą terapię analogiem GnRH. Gdy połączenia nie da się uniknąć, nie należy samodzielnie zwiększać dawki inhibitora kinazy FGFR ponad zalecenia ChPL. Trzeba ściśle monitorować odpowiedź na leczenie. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu efekt indukcyjny utrzymuje się przez kilka tygodni. W tym czasie należy liczyć się ze stopniowym wzrostem ekspozycji na inhibitor kinazy FGFR i kontrolować toksyczność.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia inhibitora kinazy FGFR może prowadzić do utraty skuteczności leczenia raka dróg żółciowych lub raka urotelialnego i do szybszej progresji choroby. Przy erdafitynibie indukcja zaburza też ocenę hiperfosfatemii, która służy do indywidualnego zwiększania dawki. Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidu w trakcie leczenia inhibitorem kinazy FGFR powoduje stopniowy wzrost jego stężenia. Może to nasilić działania niepożądane, takie jak hiperfosfatemia, zaburzenia oczne, zapalenie jamy ustnej, biegunka i zmiany paznokci.
Mechanizm
Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4. Indukują też w mniejszym stopniu CYP2C9, CYP2C19 i glikoproteinę P. Wszystkie inhibitory kinazy FGFR dostępne w Polsce są metabolizowane przez CYP3A4. Pemigatynib zależy od tego szlaku prawie wyłącznie. Erdafitynib jest metabolizowany przez CYP2C9 i CYP3A4, a futibatynib przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P. Indukcja tych enzymów i transportera przyspiesza eliminację inhibitora kinazy FGFR i istotnie obniża jego stężenie we krwi. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy antyandrogenów. Dotyczy enzalutamidu i apalutamidu, a nie dotyczy bikalutamidu, flutamidu ani darolutamidu. W grupie inhibitorów kinazy FGFR dotyczy wszystkich trzech substancji, także futibatynibu, dla którego brak wpisu w bazie interakcji nie oznacza braku ryzyka.
Monitorować
- odpowiedź nowotworu na leczenie w badaniach obrazowych i markerach
- stężenie fosforanów w surowicy, zwłaszcza przy erdafitynibie i pemigatynibie
- objawy toksyczności oczne po odstawieniu induktora, w tym badanie okulistyczne
- zapalenie jamy ustnej, biegunka i zmiany paznokci po odstawieniu induktora
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia enzalutamidu lub apalutamiduodstep · antyandrogeny | inne zalecenie | Efekt indukcyjny enzalutamidu i apalutamidu utrzymuje się przez kilka tygodni po ich odstawieniu. Rozpoczęcie inhibitora kinazy FGFR w tym okresie może dać niższą ekspozycję niż oczekiwana. Gdy pozwala na to sytuacja kliniczna, warto odczekać do wygaśnięcia indukcji i dokładniej monitorować odpowiedź. |
| Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidu w trakcie leczenia inhibitorem kinazy FGFRkolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Odstawienie induktora u pacjenta stosującego inhibitor kinazy FGFR prowadzi do stopniowego wzrostu jego stężenia w ciągu kilku tygodni. Należy wtedy częściej kontrolować fosforany w surowicy, objawy oczne, zapalenie jamy ustnej i biegunkę oraz w razie potrzeby zmniejszyć dawkę zgodnie z ChPL. |
Niekorzystna interakcjaBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu barbituranu i inhibitora kinazy FGFR należy unikać tego połączenia, bo barbituran może znacząco osłabić działanie przeciwnowotworowe.Jeśli przyjmujesz barbituran i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy FGFR, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, bo nagłe przerwanie barbituranu może wywołać drgawki.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz barbituran i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy FGFR, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich, bo nagłe przerwanie barbituranu może wywołać drgawki.
Leki z grupy barbituranów, takie jak fenobarbital i prymidon, przyspieszają usuwanie z organizmu niektórych leków przeciwnowotworowych, na przykład pemigatynibu, erdafitynibu czy futibatynibu. Lek na raka może wtedy działać za słabo i nie hamować choroby. Gdy barbituran zostanie odstawiony, lek przeciwnowotworowy przez kilka tygodni może zacząć działać silniej i częściej dawać skutki uboczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie objawów choroby nowotworowej
- napad drgawek, drżenie lub silny niepokój przy zmniejszaniu dawki barbituranu
- nieostre widzenie, mroczki lub inne zaburzenia widzenia
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- zmiany na paznokciach, suchość skóry lub łuszczenie dłoni i stóp
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu barbituranu i inhibitora kinazy FGFR należy unikać tego połączenia, bo barbituran może znacząco osłabić działanie przeciwnowotworowe. Przed rozpoczęciem leczenia pemigatynibem, erdafitynibem lub futibatynibem warto w porozumieniu z neurologiem zamienić fenobarbital lub prymidon na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje enzymów wątrobowych. Barbituranu nie odstawia się nagle, bo grozi to napadami drgawek i zespołem odstawiennym. Zamianę prowadzi się stopniowo. Indukcja wygasa powoli, dlatego po odstawieniu barbituranu przez kilka tygodni trzeba uważniej obserwować pacjenta pod kątem działań niepożądanych inhibitora FGFR. Przy erdafitynibie dotyczy to zwłaszcza stężenia fosforanów, od którego zależy dawkowanie. Gdy połączenia nie da się uniknąć, potrzebna jest ścisła kontrola skuteczności leczenia onkologicznego. Nie należy przy tym samodzielnie zwiększać dawki inhibitora FGFR bez decyzji onkologa.
Skutek kliniczny
Stężenie inhibitora kinazy FGFR może spaść tak bardzo, że lek przestanie skutecznie hamować chorobę nowotworową. Grozi to progresją raka dróg żółciowych lub raka urotelialnego. Po odstawieniu barbituranu indukcja stopniowo wygasa, a stężenie inhibitora FGFR rośnie. Wtedy zwiększa się ryzyko działań niepożądanych, takich jak hiperfosfatemia, zaburzenia siatkówki, zapalenie błon śluzowych i zmiany paznokci.
Mechanizm
Fenobarbital i prymidon, który w organizmie przekształca się w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4. Indukują też w mniejszym stopniu CYP2C9 i glikoproteinę P. Pemigatynib i futibatynib są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a futibatynib jest też substratem glikoproteiny P. Erdafitynib jest metabolizowany przez CYP2C9 i CYP3A4. Barbiturany przyspieszają więc eliminację wszystkich inhibitorów kinazy FGFR i obniżają ich stężenie we krwi. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy. Brak danych dla futibatynibu nie oznacza braku interakcji, bo jego metabolizm opiera się na tym samym szlaku.
Monitorować
- skuteczność leczenia onkologicznego (badania obrazowe, markery według decyzji onkologa)
- stężenie fosforanów w surowicy, zwłaszcza po odstawieniu barbituranu
- objawy toksyczności inhibitora FGFR po odstawieniu barbituranu (oczy, błony śluzowe, skóra, paznokcie)
- kontrola napadów padaczkowych w trakcie zamiany leku przeciwpadaczkowego
- objawy odstawienne przy redukcji dawki barbituranu
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie barbituranu w trakcie leczenia inhibitorem FGFRkolejność włączenia · barbiturany | inne zalecenie | Po odstawieniu barbituranu indukcja enzymów wygasa przez kilka tygodni, a stężenie inhibitora FGFR stopniowo rośnie. W tym okresie trzeba częściej kontrolować działania niepożądane, a przy erdafitynibie także stężenie fosforanów. Może być potrzebna korekta dawki według decyzji onkologa. |
| Kilka tygodni od odstawienia barbituranu do rozpoczęcia inhibitora FGFRodstep · barbiturany | ryzyko maleje | Jeśli barbituran odstawiono kilka tygodni przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem FGFR, efekt indukcji zwykle już wygasł i ryzyko obniżenia skuteczności terapii jest małe. |
Niekorzystna interakcjaFluorochinolony (np. cyprofloksacyna, norfloksacyna)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu hamującego CYP3A4 i inhibitora kinazy FGFR najlepiej wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4, a jeśli to niemożliwe, trzeba ściśle monitorować toksyczność leku przeciwnowotworowego.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów FGFR i dostajesz antybiotyk z grupy fluorochinolonów, powiedz lekarzowi albo farmaceucie o swoim leczeniu onkologicznym, zanim zaczniesz przyjmować antybiotyk, i nie zmieniaj samodzielnie dawki żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów FGFR i dostajesz antybiotyk z grupy fluorochinolonów, powiedz lekarzowi albo farmaceucie o swoim leczeniu onkologicznym, zanim zaczniesz przyjmować antybiotyk, i nie zmieniaj samodzielnie dawki żadnego z leków.
Niektóre antybiotyki z tej grupy, przede wszystkim cyprofloksacyna i norfloksacyna, spowalniają usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych, takich jak pemigatynib, futibatynib czy erdafitynib. Lek przeciwnowotworowy może się wtedy gromadzić w organizmie i silniej wywoływać działania niepożądane, na przykład zaburzenia widzenia, biegunkę lub ranki w jamie ustnej. Inne antybiotyki z tej samej grupy, takie jak lewofloksacyna, nie działają w ten sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie, zamazanie lub zniekształcenie widzenia
- uporczywa lub nasilona biegunka
- bolesne ranki lub owrzodzenia w jamie ustnej
- zaczerwienienie, ból lub łuszczenie się skóry dłoni i stóp
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu hamującego CYP3A4 i inhibitora kinazy FGFR najlepiej wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4, a jeśli to niemożliwe, trzeba ściśle monitorować toksyczność leku przeciwnowotworowego. Przy cyprofloksacynie u chorego na pemigatynibie należy zmniejszyć dawkę pemigatynibu na czas kuracji, zgodnie z zasadami dla umiarkowanych inhibitorów CYP3A4, i wrócić do poprzedniej dawki kilka dni po odstawieniu antybiotyku. Przy futibatynibie i erdafitynibie zwykle nie zmienia się dawki z góry, ale chorego trzeba obserwować pod kątem działań niepożądanych i w razie ich nasilenia zmodyfikować dawkę. Norfloksacyna hamuje CYP3A4 słabiej niż cyprofloksacyna, ale zaleca się tę samą ostrożność. Lewofloksacyna i delafloksacyna nie wchodzą w tę interakcję i są rozsądnym wyborem, jeśli fluorochinolon jest wskazany.
Skutek kliniczny
Wyższe stężenie inhibitora kinazy FGFR może nasilać jego działania niepożądane zależne od dawki. Należą do nich hiperfosfatemia, zaburzenia siatkówki z odwarstwieniem nabłonka barwnikowego, suchość oka, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, biegunka, zmiany paznokci, zespół ręka–stopa i wzrost aktywności aminotransferaz. Ryzyko jest największe przy dłuższej kuracji cyprofloksacyną u chorego leczonego pemigatynibem.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy fluorochinolonów. Dotyczy fluorochinolonów, które hamują CYP3A4. Cyprofloksacyna jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4, a norfloksacyna słabszym. Wszystkie inhibitory kinazy FGFR są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego zahamowanie tego enzymu zmniejsza ich klirens i zwiększa stężenie w osoczu. Najsilniej zależy od CYP3A4 pemigatynib. Futibatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P. Erdafitynib jest metabolizowany także przez CYP2C9, więc umiarkowane zahamowanie samego CYP3A4 wpływa na niego słabiej. Lewofloksacyna i delafloksacyna nie hamują CYP3A4 i nie uczestniczą w tym mechanizmie.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy
- objawy ze strony oka (pogorszenie lub zniekształcenie widzenia, suchość oka) i w razie potrzeby badanie okulistyczne
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, biegunka, zmiany paznokci i skóry dłoni oraz stóp
- nawrót toksyczności po zakończeniu kuracji antybiotykiem i powrocie do pełnej dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (krople do oczu lub uszu)droga podania · fluorochinolony | interakcja nie dotyczy | Fluorochinolony podawane miejscowo do oka lub ucha nie osiągają stężeń ogólnoustrojowych zdolnych zahamować CYP3A4, więc interakcja nie występuje. |
Niekorzystna interakcjaGlikokortykosteroidy (np. prednizon, prednizolon, triamcynolon)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu i inhibitora kinazy FGFR podawaj steroid w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas oraz kontroluj wzrok pacjenta.Jeśli przyjmujesz lek sterydowy razem z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, powiedz o tym onkologowi i od razu zgłoś każde pogorszenie widzenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek sterydowy razem z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, powiedz o tym onkologowi i od razu zgłoś każde pogorszenie widzenia.
Leki sterydowe, takie jak deksametazon, prednizon czy prednizolon, przyjmowane razem z lekami na nowotwór, takimi jak pemigatynib, erdafitynib czy futibatynib, mogą razem zwiększać ryzyko problemów ze wzrokiem. Deksametazon brany przez dłuższy czas może też osłabiać działanie leku przeciwnowotworowego. Krótkie przyjmowanie sterydu, na przykład przeciw nudnościom, zwykle nie stanowi problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nieostre lub zamglone widzenie
- zniekształcone linie lub obraz
- ciemna plama albo mroczki w polu widzenia
- nagłe pogorszenie wzroku w jednym oku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu i inhibitora kinazy FGFR podawaj steroid w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas oraz kontroluj wzrok pacjenta. Jeśli potrzebne jest dłuższe leczenie steroidem ogólnie, wybieraj prednizon lub prednizolon zamiast deksametazonu, bo nie obniżają stężenia pemigatynibu, erdafitynibu ani futibatynibu. Długiego stosowania deksametazonu z inhibitorem FGFR unikaj, a gdy jest konieczne, oceniaj skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i rozważ konsultację z onkologiem co do dawki inhibitora FGFR. Po odstawieniu deksametazonu stężenie inhibitora FGFR wraca do wyjściowego poziomu stopniowo w ciągu kilkunastu dni, co ma znaczenie, jeśli dawkę inhibitora wcześniej zwiększano. Każde nowe zaburzenie widzenia wymaga pilnej oceny okulistycznej.
Skutek kliniczny
Przy deksametazonie stosowanym dłużej lub w większych dawkach możliwe jest obniżenie stężenia inhibitora FGFR i słabsza kontrola nowotworu. Przy wszystkich glikokortykosteroidach podawanych ogólnie istnieje teoretycznie większe ryzyko zaburzeń widzenia z powodu surowiczego odwarstwienia siatkówki. Krótkie, pojedyncze dawki deksametazonu, na przykład przeciwwymiotne, mają małe znaczenie farmakokinetyczne.
Mechanizm
Interakcja ma dwa składniki o różnym zasięgu. Wspólny dla całej klasy jest składnik farmakodynamiczny: inhibitory FGFR wywołują odwarstwienie nabłonka barwnikowego siatkówki i zmiany przypominające centralną surowiczą chorioretinopatię, a glikokortykosteroidy podawane ogólnie są uznanym czynnikiem ryzyka tej choroby. Działania te mogą się sumować, choć opiera się to na przesłankach teoretycznych. Składnik farmakokinetyczny dotyczy głównie deksametazonu. Pobudza on CYP3A4 i P-gp, a pemigatynib i futibatynib są metabolizowane głównie przez CYP3A4, erdafitynib przez CYP2C9 i CYP3A4. Indukcja może obniżyć ekspozycję na inhibitor FGFR.
Monitorować
- badanie okulistyczne z optyczną koherentną tomografią siatkówki (OCT) zgodnie ze schematem dla inhibitora FGFR i dodatkowo przy nowych objawach
- odpowiedź nowotworu na leczenie przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu
- fosforany w surowicy po odstawieniu deksametazonu, jeśli dawkę inhibitora FGFR zwiększano
- glikemia przy dłuższym stosowaniu steroidu ogólnie
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (na skórę, wziewna, donosowa)droga podania · glikokortykosteroidy | ryzyko maleje | Steroidy stosowane miejscowo w typowych dawkach osiągają małe stężenia ogólnoustrojowe, nie indukują metabolizmu inhibitorów FGFR, a ryzyko działania na siatkówkę jest znikome. |
| Dłuższe niż kilka dni stosowanie ogólneczas leczenia · glikokortykosteroidy | ryzyko rośnie | Indukcja CYP3A4 przez deksametazon narasta w ciągu kilku dni stosowania, a ryzyko działania na siatkówkę rośnie wraz z czasem leczenia steroidem ogólnie. |
| Wysokie dawki deksametazonudawka · glikokortykosteroidy | ryzyko rośnie | Wysokie dawki deksametazonu silniej indukują CYP3A4 i P-gp, co zwiększa ryzyko obniżenia ekspozycji na inhibitor FGFR. |
| Odstawienie deksametazonu w trakcie leczenia inhibitorem FGFRkolejność włączenia · glikokortykosteroidy | inne zalecenie | Po odstawieniu deksametazonu indukcja ustępuje stopniowo w ciągu kilkunastu dni. Jeśli dawkę inhibitora FGFR zwiększano, trzeba ją przywrócić i monitorować fosforany oraz działania niepożądane. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinaz janusowych (np. fedratynib)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinaz janusowych i inhibitora FGFR najlepiej unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, zmniejszyć dawkę inhibitora FGFR i ściśle monitorować jego działania niepożądane.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych razem z lekiem z grupy inhibitorów FGFR, nie zmieniaj samodzielnie dawek i upewnij się, że każdy lekarz prowadzący wie o obu lekach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych razem z lekiem z grupy inhibitorów FGFR, nie zmieniaj samodzielnie dawek i upewnij się, że każdy lekarz prowadzący wie o obu lekach.
Fedratynib może spowolnić usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych takich jak pemigatynib, erdafitynib czy futibatynib. Wtedy ich stężenie we krwi rośnie i łatwiej o działania niepożądane, na przykład problemy ze wzrokiem, biegunkę czy ranki w jamie ustnej. Ruksolitynib nie działa w ten sposób. Lekarz może zmienić dawkę albo wybrać inny lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- niewyraźne lub zniekształcone widzenie, mroczki, ból albo suchość oczu
- nasilona biegunka
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- zaczerwienienie, ból lub łuszczenie się skóry dłoni i stóp
- bolesne, łamliwe lub odchodzące paznokcie
- skurcze mięśni lub mrowienie, które mogą wynikać z nadmiaru fosforanów
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinaz janusowych i inhibitora FGFR najlepiej unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, zmniejszyć dawkę inhibitora FGFR i ściśle monitorować jego działania niepożądane. Pemigatynibu nie należy łączyć z fedratynibem, a jeśli nie ma innej możliwości, dawkę pemigatynibu zmniejsza się o jeden poziom zgodnie ze schematem redukcji dawek. Przy erdafitynibie i futibatynibie z fedratynibem wystarcza zwykle ścisła obserwacja działań niepożądanych i redukcja dawki inhibitora FGFR w razie ich nasilenia. Gdy pacjent wymaga inhibitora kinaz janusowych, rozważ ruksolitynib, który nie zmienia stężenia inhibitorów FGFR. Po odstawieniu fedratynibu do wcześniejszej dawki inhibitora FGFR wraca się dopiero po kilku okresach półtrwania fedratynibu, który usuwa się z organizmu powoli.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia inhibitora FGFR może nasilić jego typowe działania niepożądane zależne od dawki: hiperfosfatemię, odwarstwienie siatkówki z płynem podsiatkówkowym i inne zaburzenia oczne, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, biegunkę, zespół ręka-stopa oraz zmiany paznokci. Może to wymusić przerwanie lub zmniejszenie dawki leczenia przeciwnowotworowego. Kliniczne znaczenie jest największe dla pemigatynibu, mniejsze dla erdafitynibu i futibatynibu.
Mechanizm
Fedratynib umiarkowanie hamuje CYP3A4. Inhibitory FGFR są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego ich klirens może się zmniejszyć, a stężenie w osoczu wzrosnąć. Najsilniej dotyczy to pemigatynibu, który jest eliminowany niemal wyłącznie przez CYP3A4 i wrażliwy także na umiarkowane inhibitory tego enzymu. Erdafitynib jest metabolizowany również przez CYP2C9, więc umiarkowane zahamowanie CYP3A4 powinno mniej zmieniać jego ekspozycję. Futibatynib jest substratem CYP3A4 i P-gp, a fedratynib in vitro hamuje także P-gp, co może dodatkowo zwiększać jego wchłanianie. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Nie dotyczy ruksolitynibu, który nie hamuje CYP3A4.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy
- badanie okulistyczne z oceną siatkówki (OCT) i zgłaszane zaburzenia widzenia
- objawy suchości oka i zapalenia rogówki
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i biegunka
- zmiany skórne dłoni i stóp oraz paznokci
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fedratynibu w trakcie leczenia inhibitorem FGFRkolejność włączenia · inhibitory kinaz janusowych | inne zalecenie | Po odstawieniu fedratynibu jego hamujący wpływ na CYP3A4 utrzymuje się jeszcze długo, bo lek usuwa się z organizmu powoli. Do dawki inhibitora FGFR sprzed włączenia fedratynibu wraca się dopiero po upływie kilku jego okresów półtrwania. |
| Zamiana fedratynibu na ruksolitynibkolejność włączenia · inhibitory kinaz janusowych | interakcja nie dotyczy | Ruksolitynib nie hamuje CYP3A4, więc nie zwiększa stężenia inhibitorów FGFR. Interakcja farmakokinetyczna nie występuje, ale dawkę inhibitora FGFR koryguje się dopiero po wygaśnięciu działania fedratynibu. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinaz zależnych od cyklin (np. palbocyklib, rybocyklib)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora CDK4/6 i inhibitora FGFR połączenie należy uzgodnić z onkologiem prowadzącym i ściśle monitorować toksyczność inhibitora FGFR.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy inhibitorów CDK4/6 i lek z grupy inhibitorów FGFR, nie zmieniaj samodzielnie dawek i zgłaszaj onkologowi każde nowe dolegliwości, zwłaszcza zaburzenia widzenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy inhibitorów CDK4/6 i lek z grupy inhibitorów FGFR, nie zmieniaj samodzielnie dawek i zgłaszaj onkologowi każde nowe dolegliwości, zwłaszcza zaburzenia widzenia.
Niektóre leki na raka piersi, zwłaszcza rybocyklib i palbocyklib, mogą spowalniać rozkładanie w organizmie leków takich jak pemigatynib, futibatynib czy erdafitynib. Wtedy ich stężenie we krwi rośnie i łatwiej o działania niepożądane, na przykład problemy ze wzrokiem, biegunkę, owrzodzenia w jamie ustnej czy zmiany na skórze dłoni i stóp. Abemacyklib działa w tym zakresie znacznie słabiej. Takie połączenie stosuje się rzadko i zawsze decyduje o nim onkolog.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pogorszenie widzenia, zamglone lub zniekształcone widzenie
- suchość, ból lub zaczerwienienie oczu
- uporczywa biegunka
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- zaczerwienienie, pieczenie lub łuszczenie skóry dłoni i stóp
- skurcze mięśni, mrowienie lub drętwienie
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora CDK4/6 i inhibitora FGFR połączenie należy uzgodnić z onkologiem prowadzącym i ściśle monitorować toksyczność inhibitora FGFR. Najsilniejszego efektu należy się spodziewać przy rybocyklibie, który może wymagać zmniejszenia dawki pemigatynibu lub futibatynibu zgodnie z zasadami dawkowania przy inhibitorach CYP3A4. Palbocyklib hamuje CYP3A4 słabiej, ale nadal wymaga obserwacji. Przy erdafitynibie trzeba dodatkowo ocenić wpływ na stężenie inhibitora CDK4/6. Hamowanie CYP3A4 przez rybocyklib i palbocyklib utrzymuje się kilka dni po ich odstawieniu, co należy uwzględnić przy zmianach leczenia.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia inhibitora FGFR zwiększa ryzyko jego typowych działań niepożądanych, takich jak hiperfosfatemia, surowicze odwarstwienie siatkówki i inne zaburzenia widzenia, suchość oczu, zapalenie jamy ustnej, biegunka, zmiany paznokci oraz erytrodyzestezja dłoni i stóp. Nakładanie się toksyczności obu leków, zwłaszcza biegunki, zmęczenia i hepatotoksyczności, może utrudniać utrzymanie pełnych dawek. Połączenie wykracza poza standardowe wskazania obu grup i jest stosowane głównie w badaniach klinicznych.
Mechanizm
Rybocyklib i w mniejszym stopniu palbocyklib hamują CYP3A4 w sposób zależny od czasu. Pemigatynib i futibatynib są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a erdafitynib przez CYP2C9 i CYP3A4, więc zahamowanie CYP3A4 zwiększa ich ekspozycję. Erdafitynib dodatkowo wpływa na aktywność CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P, co może zmieniać stężenia inhibitorów CDK4/6 będących substratami tych szlaków.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy
- badanie okulistyczne i zgłaszane zaburzenia widzenia
- morfologia krwi z rozmazem
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- częstość biegunek i stan błony śluzowej jamy ustnej
- stan skóry dłoni i stóp oraz paznokci
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia rybocyklibu lub palbocyklibuodstep · inhibitory kinaz zależnych od cyklin | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez rybocyklib i palbocyklib jest zależne od czasu i utrzymuje się kilka dni po odstawieniu, dlatego dawkę inhibitora FGFR zmniejszoną z powodu interakcji należy przywracać stopniowo i pod kontrolą toksyczności. |
| Dołączenie inhibitora CDK4/6 do ustabilizowanego leczenia inhibitorem FGFRkolejność włączenia · inhibitory kinaz zależnych od cyklin | ryzyko rośnie | Dołączenie rybocyklibu lub palbocyklibu do stałej dawki inhibitora FGFR prowadzi do stopniowego wzrostu jego ekspozycji w ciągu kolejnych dni, dlatego w tym okresie należy częściej kontrolować fosforany i objawy oczne. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib, lorlatynib)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy ALK i inhibitora kinazy FGFR należy unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, trzeba ocenić wpływ inhibitora ALK na metabolizm inhibitora FGFR, dostosować dawkę zgodnie z ChPL i ściśle monitorować toksyczność oraz skuteczność leczenia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy inhibitorów kinazy ALK i lek z grupy inhibitorów kinazy FGFR, nie zmieniaj samodzielnie dawek i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy inhibitorów kinazy ALK i lek z grupy inhibitorów kinazy FGFR, nie zmieniaj samodzielnie dawek i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.
Niektóre leki na raka płuca, takie jak cerytynib, kryzotynib i lorlatynib, zmieniają ilość leków takich jak pemigatynib, erdafitynib czy futibatynib w organizmie. Cerytynib i kryzotynib mogą sprawić, że tych leków jest za dużo, co nasila ich działania niepożądane, na przykład zaburzenia widzenia, owrzodzenia w jamie ustnej czy biegunkę. Lorlatynib może sprawić, że jest ich za mało i gorzej działają na chorobę. Alektynib i brygatynib nie powodują takich zmian.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie widzenia, mroczki lub zniekształcony obraz
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- nasilona biegunka
- zaczerwienienie, ból lub łuszczenie skóry dłoni i stóp
- łamliwe, bolesne lub odchodzące paznokcie
- zażółcenie skóry lub oczu
- zawroty głowy, omdlenia lub bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy ALK i inhibitora kinazy FGFR należy unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, trzeba ocenić wpływ inhibitora ALK na metabolizm inhibitora FGFR, dostosować dawkę zgodnie z ChPL i ściśle monitorować toksyczność oraz skuteczność leczenia. Z cerytynibem należy unikać połączenia albo zmniejszyć dawkę pemigatynibu, erdafitynibu lub futibatynibu zgodnie z zaleceniami dla silnych inhibitorów CYP3A4. Z kryzotynibem stosuje się zalecenia dla umiarkowanych inhibitorów CYP3A4, a przy pemigatynibie oznacza to zmniejszenie dawki. Z lorlatynibem należy unikać połączenia, bo indukcja CYP3A4 może zmniejszyć skuteczność inhibitora kinazy FGFR, a zwiększania dawki nie należy wprowadzać bez konsultacji onkologicznej. Alektynib i brygatynib to preferowane inhibitory kinazy ALK, gdy pacjent wymaga leczenia inhibitorem FGFR. Po odstawieniu inhibitora ALK dawkę inhibitora FGFR przywraca się dopiero po ustąpieniu hamowania lub indukcji enzymów.
Skutek kliniczny
Z cerytynibem lub kryzotynibem rośnie ryzyko toksyczności inhibitora kinazy FGFR. Może wystąpić nasilona hiperfosfatemia, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, biegunka, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, zmiany paznokci oraz surowicze odwarstwienie siatkówki i inne powikłania oczne. Z lorlatynibem spada stężenie inhibitora kinazy FGFR, co grozi utratą skuteczności przeciwnowotworowej. Działania niepożądane obu grup mogą się nakładać, na przykład hepatotoksyczność oraz zaburzenia widzenia przy kryzotynibie. Połączenie w praktyce występuje rzadko, bo leki z obu grup stosuje się zwykle w różnych nowotworach.
Mechanizm
Inhibitory kinazy FGFR są eliminowane głównie przez CYP3A4 (erdafitynib także przez CYP2C9), a futibatynib jest również substratem glikoproteiny P. Część inhibitorów kinazy ALK silnie zmienia aktywność CYP3A4, ale działa w przeciwnych kierunkach. Cerytynib jest silnym, zależnym od czasu inhibitorem CYP3A4 i hamuje też CYP2C9. Kryzotynib jest umiarkowanym, zależnym od czasu inhibitorem CYP3A4. Oba leki zwiększają ekspozycję na pemigatynib, erdafitynib i futibatynib. Lorlatynib netto indukuje CYP3A4 i glikoproteinę P, więc obniża stężenie inhibitorów kinazy FGFR. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy A, bo alektynib i brygatynib nie wpływają istotnie na CYP3A4. W grupie B mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków, także dla futibatynibu, dla którego brakuje opisanych par.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy
- badanie okulistyczne, w tym ocena siatkówki
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- EKG i częstość akcji serca przy kryzotynibie i cerytynibie
- stan błon śluzowych jamy ustnej, skóry dłoni i stóp oraz paznokci
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe przy lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub odstawienie inhibitora kinazy ALK w trakcie leczenia inhibitorem kinazy FGFRkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Każda zmiana leczenia cerytynibem, kryzotynibem lub lorlatynibem wymaga ponownej oceny dawki inhibitora kinazy FGFR. Hamowanie zależne od czasu i indukcja enzymów ustępują stopniowo, dlatego po odstawieniu inhibitora ALK dawkę inhibitora FGFR przywraca się z opóźnieniem i pod kontrolą toksyczności. |
| Dawka inhibitora kinazy FGFR już zmniejszona zgodnie z zaleceniami dla inhibitorów CYP3A4dawka · inhibitory kinazy FGFR | ryzyko maleje | Gdy dawkę pemigatynibu, erdafitynibu lub futibatynibu skorygowano zgodnie z ChPL ze względu na cerytynib lub kryzotynib, ryzyko toksyczności jest mniejsze, ale nadal konieczne jest monitorowanie fosforanów, narządu wzroku i czynności wątroby. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, imatynib, nilotynib)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy BCR-ABL i inhibitora kinazy FGFR należy liczyć się ze wzrostem stężenia inhibitora FGFR, dlatego leczenie powinni uzgodnić onkolog i hematolog, a pacjent wymaga ścisłego monitorowania działań niepożądanych.Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów FGFR, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym, nie zmieniaj samodzielnie dawek i chodź na wszystkie zlecone badania krwi i oczu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów FGFR, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym, nie zmieniaj samodzielnie dawek i chodź na wszystkie zlecone badania krwi i oczu.
Niektóre leki na białaczkę, na przykład imatynib i nilotynib, mogą spowalniać usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych takich jak pemigatynib, erdafitynib czy futibatynib. Wtedy lek przeciwnowotworowy gromadzi się we krwi i częściej wywołuje działania niepożądane, takie jak problemy ze wzrokiem, owrzodzenia w jamie ustnej czy biegunka. Lekarz może wtedy zmniejszyć dawkę i zlecić częstsze badania krwi oraz kontrolę oczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pogorszenie widzenia, nieostre widzenie, mroczki lub zniekształcenie obrazu
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie
- nasilona lub uporczywa biegunka
- zaczerwienienie, ból lub łuszczenie skóry dłoni i stóp
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- szybki przyrost masy ciała lub obrzęki
- silne zmęczenie, łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy BCR-ABL i inhibitora kinazy FGFR należy liczyć się ze wzrostem stężenia inhibitora FGFR, dlatego leczenie powinni uzgodnić onkolog i hematolog, a pacjent wymaga ścisłego monitorowania działań niepożądanych. Pemigatynibu unika się z umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4, takimi jak imatynib i nilotynib, a jeśli połączenia nie da się uniknąć, zmniejsza się jego dawkę zgodnie z zaleceniami dla umiarkowanych inhibitorów CYP3A4. Przy erdafitynibie z imatynibem, nilotynibem lub asciminibem kontroluje się stężenie fosforanów i tolerancję leczenia oraz w razie potrzeby zmniejsza dawkę erdafitynibu. Przy futibatynibie i przy słabych inhibitorach, takich jak dazatynib, wystarcza zwykle wzmożona obserwacja bez rutynowej zmiany dawki. Po odstawieniu inhibitora BCR-ABL hamującego CYP3A4 stężenie inhibitora FGFR spada, dlatego wcześniej zmniejszoną dawkę należy przywrócić do zwykłej. Jeśli hematolog uzna to za możliwe, rozważa się bosutynib lub ponatynib, które nie zwiększają stężenia inhibitorów FGFR.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia inhibitora FGFR nasila jego typowe działania niepożądane, przede wszystkim hiperfosfatemię, odwarstwienie surowicze siatkówki i inne zaburzenia oczne, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, suchość oczu i skóry, zmiany na paznokciach, biegunkę i zespół dłoniowo-podeszwowy. Nakładać się mogą też działania wspólne obu grup, takie jak hepatotoksyczność, zmęczenie, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zatrzymywanie płynów. Jednoczesne stosowanie obu leków zdarza się rzadko, głównie u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową lub ostrą białaczką limfoblastyczną Ph+, u których rozpoznano drugi nowotwór, na przykład raka dróg żółciowych lub raka urotelialnego.
Mechanizm
Wszystkie inhibitory FGFR są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a erdafitynib dodatkowo przez CYP2C9. Imatynib i nilotynib hamują CYP3A4 w stopniu umiarkowanym, a dazatynib i asciminib w stopniu słabym, przez co spowalniają eliminację inhibitora FGFR i zwiększają jego stężenie we krwi. Nilotynib, asciminib i w mniejszym stopniu imatynib hamują także CYP2C9, co ma znaczenie przede wszystkim dla erdafitynibu. Najbardziej wrażliwy na hamowanie CYP3A4 jest pemigatynib. Erdafitynib i futibatynib hamują glikoproteinę P, co teoretycznie może nieznacznie zwiększać stężenie inhibitorów BCR-ABL będących jej substratami, ale ten kierunek ma mniejsze znaczenie kliniczne. Bosutynib i ponatynib nie hamują istotnie CYP3A4, dlatego nie powodują tej interakcji.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia
- badanie okulistyczne w kierunku odwarstwienia surowiczego siatkówki i suchości oka
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- morfologia krwi z rozmazem
- stężenie kreatyniny
- stan błon śluzowych jamy ustnej, skóry i paznokci
- objawy zatrzymywania płynów i masa ciała
Kiedy ocena się zmienia
| Zwiększona dawka asciminibu stosowana przy mutacji T315Idawka · inhibitory kinazy BCR-ABL | ryzyko rośnie | W zwiększonej dawce asciminib hamuje CYP3A4 i CYP2C9 silniej niż w dawce standardowej, dlatego wzrost ekspozycji na inhibitor FGFR może być wyraźniejszy i wymagać postępowania jak przy imatynibie lub nilotynibie. |
| Odstawienie inhibitora BCR-ABL w trakcie leczenia inhibitorem FGFRkolejność włączenia · inhibitory kinazy BCR-ABL | inne zalecenie | Po odstawieniu imatynibu, nilotynibu, dazatynibu lub asciminibu hamowanie CYP3A4 ustępuje w ciągu kilku dni, a stężenie inhibitora FGFR spada. Wcześniej zmniejszoną dawkę inhibitora FGFR należy wtedy przywrócić do zwykłej, aby nie osłabić leczenia. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.