Interakcje / Doksorubicyna / Doksorubicyna i hydroksykarbamid
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie stosuj tylko w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego i przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi.
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, siniaki lub krwawienia.
Niekorzystna interakcjaDoksorubicyna+ HydroksykarbamidPołączenie stosuj tylko w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego i przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, siniaki lub krwawienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, siniaki lub krwawienia.
Oba leki osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą silniej obniżać liczbę białych krwinek, płytek i czerwonych krwinek. Zwiększa to ryzyko zakażeń, krwawień i osłabienia, a także może nasilać nudności, biegunkę i bolesne zmiany w jamie ustnej. Lekarz łączy te leki tylko wtedy, gdy jest to potrzebne, i regularnie sprawdza twoją krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub inne objawy zakażenia
- siniaki, wybroczyny, krwawienie z nosa lub dziąseł
- owrzodzenia i ból w jamie ustnej
- silne nudności, wymioty lub biegunka
- duże osłabienie, bladość, duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuj tylko w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego i przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi. Przed każdym podaniem doksorubicyny i w trakcie leczenia hydroksykarbamidem kontroluj morfologię z rozmazem i liczbę płytek, a przy zahamowaniu szpiku wstrzymaj lub zmniejsz dawki zgodnie z zasadami dawkowania każdego z leków. Hydroksykarbamidu nie podaje się przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, leukocytopenii poniżej 2,5 x 10^9/L, małopłytkowości poniżej 100 x 10^9/L lub ciężkiej niedokrwistości[1]. Każdy dodatkowy lek cytotoksyczny łączony z doksorubicyną wymaga ostrożności, szczególnie gdy uszkadza szpik[2].
Skutek kliniczny
Głębsza i dłuższa leukopenia, neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość z ryzykiem ciężkich zakażeń i krwawień. Możliwe nasilenie zapalenia błony śluzowej jamy ustnej oraz nudności, wymiotów i biegunki[3].
Mechanizm
Oba leki działają cytotoksycznie i hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działania niepożądane sumują się. Hydroksykarbamid podawany z innymi lekami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zapalenie błon śluzowych[3]. Doksorubicyna może nasilać toksyczność innych metod leczenia przeciwnowotworowego, zwłaszcza leków uszkadzających szpik[2]. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile)
- liczba płytek krwi
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia i gorączka
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
- nudności, wymioty, biegunka
- objawy krwawienia
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
Alkohol przy tych lekach
Doksorubicyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuHydroksykarbamida alkoholNie ma potrzeby całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia w okresach obniżonej liczby krwinek.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli twoje wyniki krwi są obniżone, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli twoje wyniki krwi są obniżone, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Alkohol nie wchodzi w bezpośrednią reakcję z tym lekiem, ale oba mogą obniżać liczbę krwinek, obciążać wątrobę i podrażniać żołądek. Okazjonalny mały kieliszek zwykle nie jest problemem. Regularne picie większych ilości może zwiększać ryzyko krwawień, zakażeń i dolegliwości żołądkowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki pojawiające się bez powodu lub krwawienie z dziąseł albo nosa
- czarne, smoliste stolce lub wymioty z krwią
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nasilone nudności, wymioty lub bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia w okresach obniżonej liczby krwinek. U osób regularnie pijących większe ilości alkoholu warto omówić z lekarzem prowadzącym ograniczenie spożycia i uwzględnić to przy ocenie morfologii i prób wątrobowych. Hydroksykarbamid jest przeciwwskazany przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, w tym przy liczbie krwinek białych poniżej 2,5 x 10^9/L lub płytek poniżej 100 x 10^9/L[1], dlatego w takich okresach alkohol jest szczególnie niewskazany.
Skutek kliniczny
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie powinno istotnie zmieniać bezpieczeństwa leczenia. Regularne picie większych ilości może teoretycznie nasilać małopłytkowość i leukopenię, zwiększać ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i zakażeń, pogłębiać nudności oraz zapalenie błon śluzowych, a także sprzyjać uszkodzeniu wątroby. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową alkohol sprzyja odwodnieniu, które jest znanym czynnikiem wyzwalającym przełom bólowy.
Mechanizm
Interakcja ma charakter teoretyczny i wynika z nakładania się działań niepożądanych obu substancji, a nie ze zmian farmakokinetycznych. ChPL hydroksykarbamidu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Hydroksykarbamid hamuje czynność szpiku, a jego stosowanie z innymi czynnikami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zapalenie błon śluzowych[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu również działa toksycznie na szpik, zwłaszcza na linię płytkotwórczą, uszkadza wątrobę i drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego. Oba czynniki powodują ponadto makrocytozę, co utrudnia interpretację wzrostu MCV w kontroli leczenia. Ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania hydroksykarbamidu w części produktów[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba płytek i krwinek białych
- aktywność aminotransferaz i bilirubina u osób regularnie pijących
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
- nasilenie nudności i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila ryzyko cytopenii, krwawień z przewodu pokarmowego i uszkodzenia wątroby, a także utrudnia interpretację morfologii. Należy zalecić ograniczenie alkoholu i ściślej monitorować morfologię oraz próby wątrobowe. |
| Okres obniżonej liczby krwinek lub płytek w trakcie leczeniaczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | W okresach cytopenii alkohol zwiększa ryzyko krwawienia i zakażeń, dlatego należy zalecić całkowitą abstynencję do czasu poprawy wyników. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
Inne interakcje tych leków 157
Połączenie przeciwwskazaneHydroksykarbamid+ KlozapinaKlozapiny nie stosuje się jednocześnie z hydroksykarbamidem.Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku, zanim nie porozmawiasz z psychiatrą i hematologiem, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku, zanim nie porozmawiasz z psychiatrą i hematologiem, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mocniej zmniejszają liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, oraz płytek, które zapobiegają krwawieniom. Może to doprowadzić do ciężkiej infekcji zagrażającej życiu. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- siniaki bez wyraźnej przyczyny
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie stosuje się jednocześnie z hydroksykarbamidem.[1] Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego hydroksykarbamid.[2][3] Gdy u pacjenta leczonego klozapiną pojawia się wskazanie do hydroksykarbamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo cytoredukcyjnego podejmują wspólnie psychiatra i hematolog. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uznają oni, że korzyść przewyższa ryzyko, konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowe odstawienie leków przy spadku liczby neutrofili.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a także małopłytkowości i niedokrwistości, co może prowadzić do zagrażających życiu zakażeń i krwawień. Przy spadku liczby krwinek trudno też ustalić, który lek jest przyczyną, co utrudnia bezpieczne prowadzenie leczenia klozapiną.
Mechanizm
Hydroksykarbamid jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku kostnego, a jego połączenie z innymi lekami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku.[4] Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, dlatego nie łączy się jej z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi.[1] Działania obu leków na szpik sumują się.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina dołączana do trwającego leczenia hydroksykarbamidemkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy. |
| Hydroksykarbamid dołączany do trwającego leczenia klozapinąkolejność włączenia · hydroksykarbamid | inne zalecenie | Połączenie pozostaje przeciwwskazane. Wybór leczenia, które zostanie zmienione, wymaga wspólnej decyzji psychiatry i hematologa, a nagłe odstawienie klozapiny bez nadzoru grozi nawrotem psychozy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ DoksorubicynaNie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego doksorubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej włączanie razem z substancjami o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz zabrania jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku.Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne objawy zakażenia.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem mogą bardzo obniżyć liczbę tych krwinek, a wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Oba leki mogą też obciążać serce. Dlatego zwykle się ich nie łączy, a jeśli lekarze uznają to za konieczne, potrzebne są częste badania krwi i kontrola serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę, ogólne osłabienie
- kołatanie serca, ból w klatce piersiowej
- duszność lub obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego doksorubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej włączanie razem z substancjami o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz zabrania jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną wymaga chemioterapii z doksorubicyną, decyzję o dalszym postępowaniu powinien podjąć wspólnie onkolog i psychiatra z oceną ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny. Kontynuacja klozapiny w takiej sytuacji jest stosowaniem wbrew ChPL i wymaga świadomej decyzji lekarza, zgody pacjenta oraz częstej kontroli morfologii z rozmazem i oceny czynności serca. Gorączka lub objawy zakażenia u takiego pacjenta wymagają pilnej kontroli liczby neutrofilów.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Spadek neutrofili w trakcie chemioterapii utrudnia ustalenie, który lek go wywołał, co może prowadzić do niepotrzebnego trwałego odstawienia klozapiny albo do opóźnienia chemioterapii. Możliwe jest też nasilenie uszkodzenia mięśnia sercowego z niewydolnością serca.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Doksorubicyna jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i wywołuje neutropenię, a klozapina może powodować neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym. ChPL klozapiny zalicza środki cytotoksyczne do leków o działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać mięsień sercowy – doksorubicyna przez kardiotoksyczność zależną od dawki skumulowanej, a klozapina przez zapalenie mięśnia sercowego i kardiomiopatię, co stwarza ryzyko addycji działania kardiotoksycznego. Nie ma przesłanek do klinicznie istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów częściej niż w standardowym schemacie dla klozapiny, w tym w okresie spodziewanego nadiru po każdym cyklu
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- czynność serca – EKG z oceną QTc, echokardiografia z frakcją wyrzutową lewej komory, troponina przy objawach
- stan psychiczny pacjenta przy zmianie lub odstawieniu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana w trakcie leczenia doksorubicynąkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | ChPL klozapiny przeciwwskazuje rozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy. |
| Doksorubicyna włączana u pacjenta stabilnie leczonego klozapinąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Połączenie pozostaje niezgodne z ChPL klozapiny, ale nagłe odstawienie leku u pacjenta z lekooporną schizofrenią grozi nawrotem psychozy. Decyzję o odstawieniu, zamianie lub kontynuacji klozapiny pod ścisłą kontrolą morfologii i czynności serca podejmuje wspólnie onkolog i psychiatra. |
| Po zakończeniu chemioterapii z przebytą neutropenią pochemioterapeutycznączas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do włączenia klozapiny. Przed włączeniem należy potwierdzić odnowę szpiku w morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.
Leki osłabiające odporność, na przykład fingolimod, teriflunomid, tofacytynib czy natalizumab, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak doksorubicyna, epirubicyna czy mitoksantron, razem mogą bardzo mocno osłabić twój układ odpornościowy. Zwiększa to ryzyko ciężkich zakażeń, a czasem także rzadkich infekcji mózgu. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po ich odstawieniu, dlatego ważne jest też to, co przyjmowałeś wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- pęcherzyki lub bolesna wysypka na skórze
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi albo osłabienie ręki lub nogi
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- kołatanie serca, zawroty głowy albo omdlenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z czynnym nowotworem złośliwym oraz u osób z obniżoną odpornością, w tym po wcześniejszym leczeniu mitoksantronem, dlatego tego połączenia nie należy stosować. U chorych na stwardnienie rozsiane przejście z mitoksantronu na fingolimod, ozanimod, ponesimod, teriflunomid, natalizumab lub inebilizumab wymaga odczekania do normalizacji morfologii i oceny ryzyka PML. Przed rozpoczęciem antracykliny u pacjenta leczonego teriflunomidem lub leflunomidem należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leku. U pacjentów otrzymujących antracyklinę w czasie leczenia tofacytynibem, mykofenolanem, abataceptem lub belataceptem decyzję o wstrzymaniu leku immunosupresyjnego podejmuje lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem. Przy rawulizumabie należy upewnić się, że pacjent ma aktualne szczepienie przeciw meningokokom, ponieważ neutropenia po antracyklinie dodatkowo zwiększa ryzyko zakażenia. Szczepionek żywych nie należy podawać w trakcie takiego leczenia.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym posocznicy, reaktywacji wirusów opryszczki i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), a także głębokiej i przedłużonej cytopenii. Najpoważniejsze znaczenie ma sekwencja mitoksantron i natalizumab, ponieważ wcześniejsze leczenie immunosupresyjne jest uznanym czynnikiem ryzyka PML[1]. Przy teriflunomidzie i leflunomidzie dochodzi ryzyko uszkodzenia wątroby, a przy modulatorach receptora S1P możliwe jest nasilenie zaburzeń rytmu i przewodzenia u pacjentów z kardiotoksycznością poantracyklinową. Długotrwała immunosupresja może też teoretycznie zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów, w tym białaczki związanej z leczeniem.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Antracykliny oraz pokrewne im mitoksantron i piksantron uszkadzają dzielące się komórki szpiku i wywołują neutropenię, limfopenię i małopłytkowość, a leki immunosupresyjne dodatkowo hamują liczbę lub czynność limfocytów, przekaźnictwo cytokin, dopełniacz albo poziom przeciwciał. Skutkiem jest głębsze i dłuższe upośledzenie odporności niż przy każdym leku osobno. Efekt może utrzymywać się długo po odstawieniu leku, ponieważ mitoksantron powoduje przedłużoną immunosupresję, teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie przez wiele miesięcy, a po modulatorach receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) oraz lekach biologicznych (natalizumab, inebilizumab, abatacept) odnowa limfocytów trwa tygodnie do miesięcy. Dodatkowo teriflunomid i leflunomid sumują się z antracyklinami w działaniu hepatotoksycznym, a modulatory receptora S1P mogą nakładać się na kardiotoksyczność antracyklin poprzez bradykardię i zaburzenia przewodzenia. Interakcja nie wynika ze zmian stężeń leków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofilów i limfocytów
- objawy zakażenia, w tym gorączka i stany podgorączkowe
- nowe objawy neurologiczne sugerujące PML przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i po mitoksantronie
- aktywność aminotransferaz i bilirubina przy teriflunomidzie i leflunomidzie
- EKG oraz frakcja wyrzutowa lewej komory przy modulatorach receptora S1P
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Mitoksantron przed natalizumabem lub innym lekiem immunosupresyjnymkolejność włączenia · antracykliny | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie mitoksantronem jest uznanym czynnikiem ryzyka PML i w ChPL natalizumabu stanowi przeciwwskazanie do jego stosowania u osób z obniżoną odpornością. Przy innych lekach immunosupresyjnych włączanych po mitoksantronie należy odczekać do pełnej normalizacji morfologii. |
| Teriflunomid lub leflunomid odstawiony w ostatnich miesiącachodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy po odstawieniu, dlatego przed antracykliną należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzić niskie stężenie leku. |
| Modulator receptora S1P lub lek biologiczny odstawiony niedawnoodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu, natalizumabu lub inebilizumabu odnowa limfocytów trwa od tygodni do miesięcy, dlatego przed antracykliną należy ocenić liczbę limfocytów i uwzględnić utrzymującą się immunosupresję. |
| Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Wysoka dawka skumulowana antracykliny lub mitoksantronu zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, co ma znaczenie przy modulatorach receptora S1P wpływających na rytm i przewodzenie, oraz zwiększa ryzyko wtórnej białaczki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, przedłużonej cytopenii i kardiotoksyczności jest większe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora S1P. |
Źródła
- Bloomgren G, Richman S, Hotermans C, Subramanyam M, Goelz S, Natarajan A, et al. Risk of natalizumab-associated progressive multifocal leukoencephalopathy. N Engl J Med. 2012;366(20):1870-80. doi: 10.1056/NEJMoa1107829. PMID: 22591293.
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaCyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, może zaburzać rytm serca. Leki przeciwnowotworowe takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron osłabiają serce i także mogą zaburzać jego rytm. Razem mogą wywołać groźną, nawet śmiertelną arytmię, również po zakończeniu chemioterapii. Inne leki na trawienie, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- duszność lub obrzęki nóg
- uporczywe wymioty lub biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Cyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem cyzapryd należy odstawić i zastąpić prokinetykiem bez działania na odstęp QT, na przykład itoprydem. U pacjentów po zakończonej terapii antracyklinami cyzapryd także nie powinien być włączany, zwłaszcza przy obniżonej frakcji wyrzutowej lub po wysokiej dawce skumulowanej. Metoklopramid można stosować jako lek przeciwwymiotny w chemioterapii, pamiętając o kontroli elektrolitów i unikaniu łączenia z innymi lekami wydłużającymi QT.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko utrzymuje się również po zakończeniu chemioterapii, bo kardiotoksyczność antracyklin jest trwała i może narastać latami.
Mechanizm
Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłuża repolaryzację komór. Antracykliny oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron) uszkadzają kardiomiocyty, mogą powodować zaburzenia rytmu i wydłużenie odstępu QT, a z czasem niewydolność serca. Uszkodzony mięsień sercowy jest podłożem, na którym działanie cyzaprydu łatwiej wywołuje częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Ryzyko dodatkowo zwiększają typowe dla chemioterapii wymioty i biegunka prowadzące do hipokaliemii i hipomagnezemii. Interakcja dotyczy wszystkich leków grupy antracyklin, a po stronie prokinetyków tylko cyzaprydu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, szczególnie przy wymiotach lub biegunce
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii
- objawy kołatania serca, omdleń i zawrotów głowy
- pozostałe leki wydłużające QT i inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy)
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Im większa skumulowana dawka antracykliny, tym większe uszkodzenie mięśnia sercowego i ryzyko arytmii po dołączeniu cyzaprydu. |
| Po zakończeniu chemioterapiiodstep · antracykliny | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia antracykliną ryzyko maleje, ale nie znika, bo kardiotoksyczność jest trwała. Cyzapryd można rozważyć tylko przy prawidłowym EKG i frakcji wyrzutowej, a lepiej wybrać itopryd. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki przeciwnowotworowe, takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron, mocno osłabiają odporność, więc organizm nie radzi sobie nawet z osłabionym wirusem. Może to wywołać ciężką chorobę zagrażającą życiu, a samo szczepienie może nie zadziałać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie
- osłabienie lub drętwienie nóg i rąk
- wymioty, ból brzucha, krwawienia lub siniaki bez przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego. Jeśli wyjazd do rejonu endemicznego jest planowany przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem, szczepienie wykonuje się co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Gdy szczepienie jest niemożliwe, zaleca się odroczenie podróży albo wydanie zaświadczenia o przeciwwskazaniu do szczepienia i ścisłą ochronę przed komarami. Decyzję o terminie szczepienia po zakończeniu leczenia podejmuje się wspólnie z onkologiem lub hematologiem, uwzględniając cały schemat chemioterapii, w tym kortykosteroidy i leczenie skojarzone.
Skutek kliniczny
Szczepienie osoby leczonej antracykliną grozi uogólnionym zakażeniem wirusem szczepionkowym, w tym chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową oraz chorobą neurotropową (zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrégo), które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być niewystarczająca, przez co pacjent pozostaje niechroniony mimo szczepienia.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi namnożyć się w organizmie, aby wywołać odporność. Wszystkie leki grupy B, czyli antracykliny (doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron), silnie hamują czynność szpiku i osłabiają odpowiedź immunologiczną komórkową i humoralną. W stanie immunosupresji organizm nie kontroluje replikacji wirusa szczepionkowego, a jednocześnie wytwarza słabszą odpowiedź ochronną. Mechanizm wynika z działania mielosupresyjnego i immunosupresyjnego, więc jest wspólny dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- wywiad o chemioterapii w ciągu ostatnich miesięcy przed każdym szczepieniem żywą szczepionką
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed szczepieniem po zakończeniu leczenia
- gorączka, żółtaczka, objawy neurologiczne w ciągu kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
- aminotransferazy, bilirubina i kreatynina przy objawach po szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia antracyklinąantracykliny | inne zalecenie | Po co najmniej 3 miesiącach od zakończenia chemioterapii i po potwierdzeniu odbudowy odporności szczepienie można rozważyć indywidualnie po konsultacji z onkologiem lub hematologiem. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed pierwszą dawką antracyklinyszczepionki przeciw żółtej febrze | interakcja nie dotyczy | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala na wytworzenie odporności i nie stwarza ryzyka replikacji wirusa w okresie immunosupresji. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób po 60. roku życia ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu jest większe, co dodatkowo przemawia za ostrożnością także po zakończeniu leczenia. |
Niekorzystna interakcjaDoksorubicyna+ PaklitakselPołączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie.Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.
Oba leki to chemioterapia, która osłabia szpik kostny, więc razem mocniej obniżają liczbę białych krwinek broniących przed zakażeniami. Paklitaksel może też zwiększyć ilość doksorubicyny we krwi, a to obciąża serce. Dlatego lekarz ustala kolejność i odstępy między wlewami oraz regularnie bada twoją krew i serce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka 38 °C lub wyższa albo dreszcze
- duszność, zwłaszcza po wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie. Przed każdym cyklem należy ocenić morfologię z rozmazem i czynność serca, a przy narastającej toksyczności opóźnić cykl lub zmniejszyć dawki zgodnie ze schematem. Paklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza zarejestrowanymi skojarzeniami[1]. Należy pilnować dawki skumulowanej doksorubicyny ze wszystkich dotychczasowych kursów leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest nasilona neutropenia z ryzykiem gorączki neutropenicznej i ciężkich zakażeń oraz cięższe zapalenie błon śluzowych jamy ustnej. Większa ekspozycja na doksorubicynę zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, w tym niewydolności serca, szczególnie przy dużej dawce skumulowanej antracykliny i niewłaściwej kolejności podawania. Pegylowana liposomalna doksorubicyna stosowana z taksanami u chorych z guzami litymi nie powodowała dodatkowej toksyczności, mimo to przy łączeniu z każdym lekiem uszkadzającym szpik zachowuje się ostrożność[2].
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik i błony śluzowe, więc ich działania niepożądane sumują się. Paklitaksel w postaci konwencjonalnej podany przed doksorubicyną albo równocześnie z nią zmniejsza klirens doksorubicyny i jej aktywnego metabolitu doksorubicynolu, prawdopodobnie przez hamowanie glikoproteiny P i metabolizmu doksorubicyny, co zwiększa jej ekspozycję. Doksorubicyna może nasilać toksyczność innych leków przeciwnowotworowych, zwłaszcza uszkadzających czynność szpiku[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem
- frakcja wyrzutowa lewej komory w badaniu echokardiograficznym lub MUGA
- objawy niewydolności serca
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
- gorączka i objawy zakażenia
- skumulowana dawka doksorubicyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Paklitaksel podany przed doksorubicynąkolejność włączenia · paklitaksel | ryzyko rośnie | Podanie paklitakselu przed doksorubicyną zmniejsza klirens doksorubicyny i nasila neutropenię, zapalenie błon śluzowych oraz kardiotoksyczność. Doksorubicynę podaje się jako pierwszą. |
| Doksorubicyna w pegylowanych liposomachpostać · doksorubicyna | ryzyko maleje | Postać liposomalna z taksanami nie powodowała dodatkowej toksyczności u chorych z guzami litymi, ale nadal wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami mielotoksycznymi. |
| Paklitaksel związany z albuminąpostać · paklitaksel | inne zalecenie | Paklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza skojarzeniem z gemcytabiną lub karboplatyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ HydroksykarbamidNie podawaj filgrastymu w trakcie codziennego przyjmowania hydroksykarbamidu.Nie przyjmuj hydroksykarbamidu w dniach podawania filgrastymu bez wyraźnej zgody lekarza i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj hydroksykarbamidu w dniach podawania filgrastymu bez wyraźnej zgody lekarza i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.
Hydroksykarbamid zmniejsza liczbę białych krwinek, a filgrastym ma ją zwiększać, więc te leki działają przeciwnie. Przyjmowane w tym samym czasie mogą się wzajemnie osłabiać, a spadek odporności może być nawet większy. Lekarz zwykle zaleca przerwę w hydroksykarbamidzie, zanim poda filgrastym. Jeśli chorujesz na anemię sierpowatą, filgrastym może wywołać bolesny przełom choroby.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nagły silny ból kości, klatki piersiowej lub brzucha
- ból w lewym boku pod żebrami
- duszność
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj filgrastymu w trakcie codziennego przyjmowania hydroksykarbamidu. Neutropenię wywołaną hydroksykarbamidem leczy się w pierwszej kolejności wstrzymaniem lub zmniejszeniem dawki hydroksykarbamidu, a lek jest przeciwwskazany przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, w tym przy leukocytach poniżej 2,5 × 10⁹/L lub płytkach poniżej 100 × 10⁹/L[1]. Jeśli filgrastym jest konieczny, zachowaj odstęp co najmniej 24 godzin od ostatniej dawki hydroksykarbamidu i nie wznawiaj hydroksykarbamidu wcześniej niż 24 godziny po ostatniej dawce filgrastymu[2]. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową filgrastym stosuje się wyłącznie wyjątkowo, po decyzji hematologa i przy ścisłej obserwacji w kierunku przełomu.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym stosowaniu można oczekiwać słabszego efektu filgrastymu i potencjalnie głębszej lub dłuższej neutropenii. Dla 5-fluorouracylu wstępne dane od niewielkiej liczby pacjentów wskazują na nasilenie neutropenii przy jednoczesnym podawaniu z filgrastymem[2]. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową, głównej grupy leczonej hydroksykarbamidem, filgrastym może wywołać przełom sierpowatokrwinkowy, także o ciężkim przebiegu. W nowotworach mieloproliferacyjnych leczonych hydroksykarbamidem pobudzanie mielopoezy przez filgrastym jest sprzeczne z celem terapii.
Mechanizm
Filgrastymu nie należy podawać równocześnie z lekiem cytotoksycznym o działaniu mielosupresyjnym, a hydroksykarbamid jest takim lekiem przyjmowanym zwykle codziennie. Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej, a szybko dzielące się komórki są szczególnie wrażliwe na działanie leków cytotoksycznych, co może paradoksalnie nasilić neutropenię[2]. Hydroksykarbamid jako inhibitor reduktazy rybonukleotydowej hamuje syntezę DNA właśnie w dzielących się komórkach szpiku, więc oba leki działają na tę samą populację komórek w przeciwnych kierunkach.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- objawy przełomu sierpowatokrwinkowego u chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową
- wielkość śledziony i ból w lewym podżebrzu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h między ostatnią dawką hydroksykarbamidu a filgrastymem oraz między ostatnią dawką filgrastymu a wznowieniem hydrokspacjent | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu co najmniej 24 godzin przed i po leku cytotoksycznym zmniejsza ryzyko pogłębienia neutropenii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
Niekorzystna interakcjaAzytromycyna+ DoksorubicynaPołączenie można stosować przy zachowaniu ostrożności i monitorowaniu EKG oraz objawów toksyczności doksorubicyny.Zanim zaczniesz brać azytromycynę, poinformuj o tym lekarza prowadzącego chemioterapię i pilnie zgłoś się do lekarza przy kołataniu serca lub omdleniu.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zanim zaczniesz brać azytromycynę, poinformuj o tym lekarza prowadzącego chemioterapię i pilnie zgłoś się do lekarza przy kołataniu serca lub omdleniu.
Antybiotyk azytromycyna i lek przeciwnowotworowy doksorubicyna mogą razem mocniej obciążać serce i zaburzać jego rytm. Azytromycyna może też spowalniać usuwanie doksorubicyny z organizmu, co może nasilać jej działania niepożądane. Takie połączenie bywa stosowane, ale lekarz prowadzący chemioterapię powinien o nim wiedzieć i kontrolować pracę twojego serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- duszność albo obrzęki nóg
- gorączka lub dreszcze
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować przy zachowaniu ostrożności i monitorowaniu EKG oraz objawów toksyczności doksorubicyny. W przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym zaleca się ostrożność, monitorowanie kliniczne i dostosowanie dawki w zależności od potrzeb, z uwzględnieniem długiego okresu półtrwania azytromycyny[1]. Przed włączeniem azytromycyny warto ocenić QTc oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Jeśli wybór antybiotyku jest dowolny, lepiej sięgnąć po lek niewydłużający QT i niehamujący glikoproteiny P, a o włączeniu antybiotyku należy poinformować onkologa.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie toksyczności doksorubicyny i zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca. Wzrost ekspozycji na doksorubicynę może nasilać mielosupresję, zapalenie błon śluzowych i uszkodzenie mięśnia sercowego. Sumowanie działania na serce zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes.
Mechanizm
Azytromycyna może zwiększać ekspozycję na doksorubicynę i sumuje się z nią w działaniu niekorzystnym na serce. Azytromycyna hamuje glikoproteinę P, a jednoczesne podanie z substratami tego transportera może zwiększać ich ekspozycję[1]. Doksorubicyna jest substratem glikoproteiny P, dlatego teoretycznie możliwy jest wzrost jej stężenia. Azytromycyna wydłuża odstęp QT[1], a doksorubicyna jest kardiotoksyczna i może wywoływać zaburzenia rytmu serca, co sumuje ryzyko arytmii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem azytromycyny i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy niewydolności serca i zaburzeń rytmu
- objawy zapalenia błon śluzowych jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Doksorubicyna w pegylowanych liposomachpostać · doksorubicyna | ryzyko maleje | Zamknięcie doksorubicyny w pegylowanych liposomach zmienia jej farmakokinetykę, więc wpływ hamowania glikoproteiny P przez azytromycynę jest prawdopodobnie mniejszy. Ostrożność dotycząca sumowania działania na serce pozostaje. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.