Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Etrawiryna / Etrawiryna i megestrol

Etrawiryna i megestrol

Jaki opis pokazać?

Interakcja nieistotna klinicznie

Leki można stosować razem bez zmiany dawkowania i bez dodatkowego monitorowania.

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, zgodnie z zaleceniem lekarza.

Interakcja nieistotna klinicznieEtrawiryna+ MegestrolLeki można stosować razem bez zmiany dawkowania i bez dodatkowego monitorowania.Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, zgodnie z zaleceniem lekarza.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Przyjmuj oba leki tak jak dotąd, zgodnie z zaleceniem lekarza.

Te dwa leki możesz przyjmować razem. Lek na HIV nie powinien osłabiać działania leku poprawiającego apetyt ani nasilać jego działań niepożądanych. Megestrol również nie wpływa na działanie leku na HIV.

ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Leki można stosować razem bez zmiany dawkowania i bez dodatkowego monitorowania. Wystarczy standardowa ocena odpowiedzi na megestrol, czyli poprawy apetytu i masy ciała.

Skutek kliniczny

Nie należy oczekiwać zmiany skuteczności ani bezpieczeństwa żadnego z leków. Teoretycznie możliwe jest jedynie minimalne osłabienie działania megestrolu, bez znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Nie oczekuje się istotnej klinicznie interakcji. Etrawiryna jest słabym induktorem CYP3A4 i słabym inhibitorem CYP2C9, CYP2C19 oraz glikoproteiny P[1]. Octan megestrolu jest tylko częściowo metabolizowany przez CYP3A4, dlatego teoretycznie możliwe niewielkie zmniejszenie jego stężenia nie powinno mieć znaczenia klinicznego. Megestrol nie wpływa na enzymy metabolizujące etrawirynę, a potwierdzone interakcje octanu megestrolu z innymi lekami nie są znane[2]. Oba leki nie sumują działań niepożądanych.

Metabolizm i transportery

  • Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[3], słaby inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor P-gp[3], umiarkowany induktor CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[3], substrat CYP3A4[3]

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Megalia 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/megalia-100122639/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Interakcja nieistotna klinicznieEtrawirynaa alkoholPrzy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale pilnuj, żeby zawsze przyjąć lek o stałej porze i nie pomijać dawek.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale pilnuj, żeby zawsze przyjąć lek o stałej porze i nie pomijać dawek.

Ten lek i alkohol nie wpływają na siebie w istotny sposób, więc okazjonalna, niewielka ilość alkoholu nie powinna zaszkodzić leczeniu. Regularne picie dużych ilości alkoholu zwiększa jednak ryzyko choroby kości, która może pojawić się w czasie leczenia HIV, i obciąża wątrobę. Alkohol sprzyja też zapominaniu o dawkach, a to może osłabić działanie leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból biodra, kolana lub barku
  • sztywność stawów albo trudności w poruszaniu się
  • zażółcenie skóry lub oczu
  • ciemny mocz
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy okazjonalnym, umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto omówić ograniczenie spożycia, podkreślić znaczenie regularnego przyjmowania leku i zwracać uwagę na objawy ze strony stawów oraz wątroby.

Skutek kliniczny

Okazjonalne, umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa etrawiryny. Przewlekłe picie dużych ilości alkoholu może zwiększać ryzyko martwicy kości, nasilać uszkodzenie wątroby i sprzyjać pomijaniu dawek, co grozi niepowodzeniem wirusologicznym i rozwojem oporności.

Mechanizm

Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między etrawiryną a etanolem. Etrawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, CYP2C9 i CYP2C19, a etanol przede wszystkim przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc istotny wpływ na stężenia któregokolwiek z nich jest mało prawdopodobny. ChPL etrawiryny nie zawiera zaleceń dotyczących unikania alkoholu ani zachowania ostrożności przy jego spożywaniu.[1] Charakterystyka wymienia spożywanie alkoholu jedynie jako jeden z wielu czynników ryzyka martwicy kości u pacjentów otrzymujących skojarzone leczenie przeciwretrowirusowe, obok kortykosteroidów, intensywnej immunosupresji i podwyższonego wskaźnika masy ciała.[1] Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu możliwe jest więc addycyjne zwiększenie ryzyka martwicy kości oraz obciążenie wątroby, a także pogorszenie przestrzegania schematu leczenia.

Metabolizm i transportery

  • Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[2], słaby inhibitor CYP2C9[2], słaby inhibitor P-gp[2], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • przestrzeganie schematu dawkowania u osób nadużywających alkoholu
  • bóle i sztywność stawów biodrowych, kolanowych lub barkowych przy przewlekłym piciu
  • parametry czynności wątroby przy przewlekłym piciu

Kiedy ocena się zmienia

Przewlekłe, regularne picie dużych ilości alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu jest wymienione w ChPL jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości w trakcie skojarzonego leczenia przeciwretrowirusowego. Dodatkowo zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby i pogarsza przestrzeganie schematu leczenia, dlatego należy omówić ograniczenie spożycia i obserwować objawy kostno-stawowe oraz wątrobowe.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieMegestrola alkoholNie trzeba zmieniać dawkowania megestrolu ani zakazywać alkoholu.Jeśli pijesz alkohol, pij z umiarem, a gdy masz cukrzycę lub chorobę wątroby, zapytaj lekarza, ile możesz wypić.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Jeśli pijesz alkohol, pij z umiarem, a gdy masz cukrzycę lub chorobę wątroby, zapytaj lekarza, ile możesz wypić.

Megestrol i alkohol nie wpływają na siebie w znany sposób. Wypicie niewielkiej ilości alkoholu podczas leczenia nie powinno ci zaszkodzić. Pamiętaj jednak, że ten lek może podnosić cukier we krwi, a duże ilości alkoholu dodatkowo rozregulowują cukier i osłabiają organizm.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne pragnienie i częste oddawanie moczu
  • nietypowe osłabienie, drżenie rąk lub zlewne poty
  • ból lub obrzęk jednej łydki albo nagła duszność
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
brak_istotnego
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawkowania megestrolu ani zakazywać alkoholu. Warto zalecić umiarkowanie, zwłaszcza pacjentom z cukrzycą lub hiperglikemią w trakcie leczenia, z chorobą wątroby albo z zaawansowaną chorobą nowotworową. Pacjentowi, który musi całkowicie unikać etanolu, można wyjaśnić, że ilość etanolu w zawiesinie z aromatem pomarańczowym jest pomijalna[1].

Skutek kliniczny

Umiarkowane picie alkoholu w trakcie leczenia megestrolem nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa leczenia. Picie dużych ilości alkoholu może utrudniać kontrolę glikemii u osób, u których megestrol wywołał hiperglikemię lub cukrzycę. Może też pogarszać stan odżywienia u chorych z kacheksją nowotworową lub związaną z AIDS, czyli w grupie, w której lek się stosuje.

Mechanizm

Nie jest znany mechanizm, przez który alkohol zmieniałby działanie megestrolu, ani mechanizm odwrotny. ChPL octanu megestrolu nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w ostrzeżeniach i podaje, że nie są znane potwierdzone interakcje megestrolu z innymi lekami[1]. Produkty różnią się składem. Jedna z zawiesin zawiera etanol jako składnik aromatu pomarańczowego, 29,34 mg w 20 ml. Według charakterystyki odpowiada to mniej niż 1 ml piwa lub wina i nie powoduje zauważalnych skutków[1]. Pozostałe produkty nie zawierają etanolu. Teoretycznie znaczenie może mieć jedynie nakładanie się działań metabolicznych. Megestrol ma aktywność glikokortykosteroidową i może podwyższać stężenie glukozy, a alkohol rozregulowuje glikemię i obciąża wątrobę.

Monitorować

  • glikemia u pacjentów z cukrzycą lub regularnie pijących alkohol

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości lub regularne picieilość alkoholu · pacjentinne zaleceniePrzy nadużywaniu alkoholu rośnie ryzyko zaburzeń glikemii i niedożywienia, co może osłabiać cel leczenia megestrolem. Należy zalecić ograniczenie alkoholu i kontrolę glikemii.
Zawiesina doustna z etanolem w aromaciepostać · alkoholinne zalecenieZawiesina zawierająca etanol w aromacie dostarcza 29,34 mg etanolu w 20 ml, co według ChPL nie powoduje zauważalnych skutków. Nie ma przeciwwskazań do jej stosowania u osób unikających alkoholu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Megalia 40 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/megalia-100122639/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 288

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ EtrawirynaNie łącz dziurawca z etrawiryną ani z innymi lekami przeciwretrowirusowymi.Nie stosuj żadnych preparatów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, odstaw je i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj żadnych preparatów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, odstaw je i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.

Dziurawiec przyspiesza usuwanie z organizmu wielu leków, w tym etrawiryny. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może stać się na niego odporny. Tego zwykle nie czuć – widać to dopiero w badaniu krwi. Dotyczy to także herbatek i mieszanek ziołowych z dziurawcem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Osłabienie działania leku na HIV zwykle nie daje objawów i wykrywa je dopiero badanie krwi
  • Nawracające lub nietypowe infekcje
  • Gorszy nastrój po odstawieniu dziurawca – powiedz o tym lekarzowi
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz dziurawca z etrawiryną ani z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Jednoczesne stosowanie dziurawca z lekami przeciwwirusowymi w zakażeniu HIV jest przeciwwskazane[1]. Jeśli pacjent już przyjmuje oba preparaty, należy odstawić dziurawiec, skierować pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie HIV i rozważyć kontrolę wiremii, pamiętając, że efekt indukcji utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ziela.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia etrawiryny grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności na etrawirynę oraz inne leki z grupy NNRTI. Skutek jest zwykle bezobjawowy i ujawnia się dopiero we wzroście wiremii.

Mechanizm

Dziurawiec przyjmowany systematycznie aktywuje enzymy cytochromu P450 i może osłabiać działanie leków przeciwwirusowych[2]. Etrawiryna jest metabolizowana przez CYP3A4, CYP2C9 i CYP2C19, a induktory tych enzymów zwiększają jej klirens i zmniejszają stężenie w osoczu[3]. Indukcja narasta stopniowo w ciągu kolejnych dni stosowania ziela i ustępuje powoli po jego odstawieniu.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[4], etrawiryna – substrat CYP3A4[5]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[4]
  • Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor P-gp[5], umiarkowany induktor CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po przypadkowym jednoczesnym stosowaniu
  • liczba limfocytów CD4 w dalszej obserwacji
  • nawrót objawów depresyjnych lub innych dolegliwości po odstawieniu dziurawca

Bezpieczniejsze alternatywy

escytaloprammirtazapina

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie dziurawca przed włączeniem etrawirynyodstep · dziurawiecinne zalecenieIndukcja enzymów nie ustępuje natychmiast po odstawieniu dziurawca. Rozpoczęcie terapii etrawiryną bezpośrednio po zakończeniu przyjmowania ziela niesie ryzyko obniżonych stężeń, dlatego decyzję o terminie włączenia i kontroli wiremii powinien podjąć lekarz prowadzący.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEtrawiryna+ KariprazynaPołączenie jest przeciwwskazane, dlatego kariprazyny nie należy stosować u pacjenta przyjmującego etrawirynę.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby dobrać bezpieczne połączenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby dobrać bezpieczne połączenie.

Lek na HIV etrawiryna przyspiesza rozkładanie w organizmie leku przeciwpsychotycznego kariprazyny. Przez to kariprazyna może przestać działać i objawy choroby mogą wrócić. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Lekarz zwykle zmieni lek przeciwpsychotyczny na inny, który nie wchodzi w taką interakcję.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie objawów choroby, np. omamy, urojenia, niepokój
  • problemy ze snem i rozdrażnienie
  • trudności w skupieniu i porządkowaniu myśli
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane, dlatego kariprazyny nie należy stosować u pacjenta przyjmującego etrawirynę.[1] Należy wybrać lek przeciwpsychotyczny, którego metabolizm nie zależy głównie od CYP3A4, albo – w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV – rozważyć schemat przeciwretrowirusowy bez induktorów CYP3A4. Ze względu na długi okres półtrwania czynnych metabolitów kariprazyny zmiany ekspozycji po włączeniu lub odstawieniu leku wchodzącego w interakcję ujawniają się dopiero po kilku tygodniach, co wymaga dłuższej obserwacji pacjenta.[1]

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej i nawrotem objawów schizofrenii.[1] Kariprazyna nie wpływa w istotny sposób na skuteczność etrawiryny, więc ryzyko dotyczy leczenia psychiatrycznego.

Mechanizm

Etrawiryna indukuje CYP3A4, a kariprazyna i jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4 z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Indukcja CYP3A4 zwiększa klirens kariprazyny i może znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na lek i jego czynne metabolity.[1] Etrawiryna należy do umiarkowanych induktorów CYP3A4, z którymi kariprazyny nie wolno łączyć.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Etrawiryna – umiarkowany induktor CYP3A4[2], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor P-gp[4], umiarkowany induktor CYP3A4[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • kontrola objawów psychotycznych i skuteczności leczenia przeciwpsychotycznego przez kilka tygodni po każdej zmianie terapii
  • tolerancja leku przeciwpsychotycznego po odstawieniu etrawiryny
  • skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego przy zmianie schematu

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinaamisulprydpaliperydon

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie etrawiryny u pacjenta przyjmującego kariprazynękolejność włączenia · etrawirynainne zaleceniePo odstawieniu induktora ekspozycja na kariprazynę i jej czynne metabolity stopniowo rośnie, a ze względu na ich długi okres półtrwania zmiana jest w pełni widoczna dopiero po kilku tygodniach. W tym okresie należy obserwować pacjenta pod kątem działań niepożądanych i odpowiedzi na leczenie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneIzawukonazol+ EtrawirynaPołączenie jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj przyjmować izawukonazolu razem z etrawiryną i od razu skontaktuj się z lekarzem, który przepisał leki, ale nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować izawukonazolu razem z etrawiryną i od razu skontaktuj się z lekarzem, który przepisał leki, ale nie odstawiaj samodzielnie leków na HIV.

Leku na HIV etrawiryny nie łączy się z izawukonazolem. Etrawiryna przyspiesza usuwanie izawukonazolu z organizmu, przez co lek przeciwgrzybiczy może przestać działać. Niewyleczone zakażenie grzybicze może być bardzo groźne dla zdrowia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • utrzymująca się lub nawracająca gorączka
  • nasilający się kaszel lub duszność
  • ból w klatce piersiowej
  • krwioplucie
  • ból zatok, obrzęk twarzy lub ciemne zmiany na skórze nosa
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane.[1] Należy wybrać inny lek przeciwgrzybiczy bez istotnej interakcji z etrawiryną albo, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV, zmienić schemat przeciwretrowirusowy na niezawierający induktora CYP3A4. Po odstawieniu etrawiryny działanie indukujące wygasa stopniowo, dlatego izawukonazol warto rozpoczynać z uwzględnieniem tego okresu.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia izawukonazolu grozi niepowodzeniem leczenia lub profilaktyki inwazyjnej grzybicy (aspergilozy, mukormykozy), co u pacjentów z immunosupresją może zagrażać życiu. Możliwe jest także narastanie oporności na leczenie przeciwgrzybicze.

Mechanizm

Izawukonazolu nie łączy się z etrawiryną, ponieważ etrawiryna jako umiarkowany induktor CYP3A4/5 może znacznie zmniejszyć stężenie izawukonazolu w osoczu.[1] Izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5, więc indukcja tych enzymów przyspiesza jego eliminację.[1] Etrawiryna jest również metabolizowana przez CYP3A4, a izawukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4/5, dlatego teoretycznie możliwy jest także wzrost stężenia etrawiryny.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Izawukonazol – umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], etrawiryna – substrat CYP3A4[4]
  • Etrawiryna – umiarkowany induktor CYP3A4[3], izawukonazol – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Izawukonazol: inhibitor BCRP[5], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], słaby inhibitor OCT2[3], słaby inhibitor P-gp[5], słaby induktor CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor P-gp[4], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • skuteczność kliniczna leczenia przeciwgrzybiczego
  • wiremia HIV po zmianie schematu przeciwretrowirusowego

Bezpieczniejsze alternatywy

amfoterycyna Bworykonazolpozakonazolraltegrawirdolutegrawir

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ EtrawirynaNie stosuj jeżówki purpurowej u pacjenta leczonego etrawiryną, ponieważ zakażenie HIV jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie przyjmuj jeżówki purpurowej, a przy przeziębieniu zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny sposób łagodzenia objawów.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj jeżówki purpurowej, a przy przeziębieniu zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny sposób łagodzenia objawów.

Jeżówki purpurowej nie powinny stosować osoby zakażone HIV, a etrawiryna jest lekiem właśnie na to zakażenie. Jeżówka pobudza układ odpornościowy, co przy tej chorobie może szkodzić. Może też wpływać na działanie leku przeciwwirusowego.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wysypka, swędzenie lub obrzęk po przyjęciu preparatu z jeżówką
  • duszność
  • pogorszenie samopoczucia lub nowe objawy infekcji w trakcie leczenia HIV
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj jeżówki purpurowej u pacjenta leczonego etrawiryną, ponieważ zakażenie HIV jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.[1] Przy infekcjach górnych dróg oddechowych zaproponuj leczenie objawowe bez preparatów immunostymulujących i skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie HIV.

Skutek kliniczny

Teoretycznie możliwe jest niekorzystne pobudzenie układu odpornościowego u osoby zakażonej HIV oraz zmiana stężenia etrawiryny, co mogłoby osłabić skuteczność leczenia przeciwwirusowego.

Mechanizm

Jeżówki purpurowej nie stosuje się u osób zakażonych HIV ani chorych na AIDS, a etrawiryna jest lekiem stosowanym wyłącznie w leczeniu zakażenia HIV.[1] Jeżówka działa pobudzająco na układ odpornościowy, co w chorobie przebiegającej z zaburzeniami odporności może być niekorzystne. Dodatkowo jeżówka może w niewielkim stopniu wpływać na aktywność CYP3A4, który uczestniczy w metabolizmie etrawiryny.

Metabolizm i transportery

  • Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[2], słaby inhibitor CYP2C9[2], słaby inhibitor P-gp[2], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwwirusowego (wiremia HIV) u pacjenta, który już przyjmował jeżówkę
  • objawy nadwrażliwości na rośliny astrowate

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaBarbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV.Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.

Fenobarbital i prymidon to leki stosowane głównie w padaczce, które przyspieszają rozkład wielu innych leków w wątrobie. Gdy przyjmujesz je razem z lekiem na HIV takim jak rylpiwiryna, etrawiryna albo dorawiryna, ilość leku na HIV we krwi może spaść tak bardzo, że przestanie on działać. Wirus może wtedy zacząć się namnażać i uodpornić na leczenie, a ty możesz tego długo nie odczuwać. Podobne, choć słabsze działanie dotyczy efawirenzu i newirapiny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wzrost wiremii HIV w wynikach badań
  • nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie bez wyraźnej przyczyny
  • powrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leczenia
  • nadmierna senność lub zawroty głowy po zmianie leczenia
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Barbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV. Połączenie fenobarbitalu lub prymidonu z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane w ChPL, a z etrawiryną niezalecane. Jeśli barbituran jest niezbędny, należy zmienić schemat przeciwwirusowy na taki, którego skuteczność nie zależy od CYP3A4, w porozumieniu z lekarzem leczącym HIV. Częściej prostszym rozwiązaniem jest zamiana barbituranu na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących. Po odstawieniu barbituranu indukcja enzymów ustępuje stopniowo przez kilka tygodni, więc rylpiwiryny ani dorawiryny nie należy włączać od razu po jego odstawieniu. Efawirenz i newirapina nie są przeciwwskazane z barbituranami, ale tego połączenia też należy unikać, a gdy jest konieczne, monitorować wiremię i stężenia leków.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy grozi niepełną supresją replikacji HIV, wzrostem wiremii i utratą skuteczności terapii przeciwwirusowej. Niskie stężenie leku przy trwającej replikacji sprzyja wyborowi wariantów opornych, co może dotyczyć całej klasy i ograniczyć przyszłe opcje leczenia. Skutek nie daje wczesnych objawów i ujawnia się dopiero w badaniu wiremii.

Mechanizm

Fenobarbital i prymidon, który w organizmie przekształca się w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4 oraz innych enzymów metabolizujących, w tym CYP2B6 i UGT. Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a efawirenz i newirapina także przez CYP2B6. Barbituran przyspiesza więc ich metabolizm i obniża ich stężenie we krwi. Najsilniej dotyczy to rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny, których eliminacja zależy w dużej mierze od CYP3A4. Interakcja jest wspólna dla obu barbituranów, a różnice w grupie nienukleozydowych inhibitorów wynikają z ich szlaków metabolizmu i własnych właściwości indukujących.

Monitorować

  • wiremia HIV (RNA HIV) po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu barbituranu
  • stężenie nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy we krwi, gdy połączenie jest nieuniknione
  • test oporności HIV przy wzroście wiremii
  • kontrola napadów padaczkowych i stężenie fenobarbitalu przy zmianie leczenia
  • przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków

Kiedy ocena się zmienia

Barbituran odstawiony w ciągu ostatnich kilku tygodnikolejność włączenia · barbituranyinne zalecenieIndukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu fenobarbitalu lub prymidonu. Rylpiwiryny i dorawiryny nie należy włączać od razu po odstawieniu barbituranu, a przy wcześniejszym rozpoczęciu leczenia przeciwwirusowego trzeba ściśle kontrolować wiremię.
Rylpiwiryna we wstrzyknięciach o przedłużonym uwalnianiudroga podania · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zalecenieRylpiwiryna podawana domięśniowo w postaci o przedłużonym uwalnianiu pozostaje w organizmie przez wiele miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu. Włączenie barbituranu w tym okresie, także po zakończeniu terapii iniekcyjnej, może obniżyć jej resztkowe stężenie i sprzyjać oporności, dlatego wymaga konsultacji z lekarzem leczącym HIV.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePochodne hydantoiny (np. fenytoina)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaFenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.

Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza rozkład niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna, efawirenz i newirapina. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może się uodpornić na całą tę grupę leków. Niektóre z tych leków, na przykład etrawiryna i efawirenz, mogą też zwiększać ilość fenytoiny we krwi i nasilać jej działania niepożądane. Zwykle lekarz zamienia lek na padaczkę albo lek na HIV na inny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
  • nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
  • oczopląs, podwójne widzenie lub zawroty głowy
  • chwiejny chód i trudności z utrzymaniem równowagi
  • nadmierna senność lub splątanie
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Fenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa. Połączenie fenytoiny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną nie należy go stosować. Najlepszym rozwiązaniem jest zamiana fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących, co wymaga uzgodnienia z neurologiem. Alternatywą jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie wchodzi w tę interakcję, po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Po odstawieniu fenytoiny indukcja utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni, dlatego przez ten czas trzeba kontrolować wiremię. Przy efawirenzie i newirapinie połączenia należy unikać, a jeśli jest konieczne, wymaga regularnej kontroli wiremii HIV i stężenia fenytoiny.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia leku z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy grozi utratą supresji wirusa HIV, niepowodzeniem wirusologicznym i wyselekcjonowaniem szczepów opornych na całą klasę. Przy etrawirynie i efawirenzie możliwy jest dodatkowo wzrost stężenia fenytoiny z objawami toksyczności, takimi jak oczopląs, zawroty głowy, niezborność i senność. Interakcja dotyczy wszystkich leków obu grup, ale jest najsilniejsza dla rylpiwiryny, dorawiryny i etrawiryny.

Mechanizm

Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4, a także CYP2B6 i UGT, więc przyspiesza metabolizm nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy i znacząco obniża ich stężenie we krwi. Najbardziej wrażliwe są rylpiwiryna, dorawiryna i etrawiryna, których eliminacja zależy głównie od CYP3A4. Etrawiryna i efawirenz hamują dodatkowo CYP2C9 i CYP2C19, główne szlaki metabolizmu fenytoiny, więc mogą podwyższać jej stężenie. Efekt indukcji narasta stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny.

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po zmianie leczenia i w kolejnych tygodniach
  • stężenie fenytoiny we krwi, szczególnie przy etrawirynie i efawirenzie
  • częstość napadów padaczkowych
  • objawy toksyczności fenytoiny: oczopląs, niezborność, senność, zawroty głowy
  • liczba limfocytów CD4 przy dłuższym współstosowaniu

Kiedy ocena się zmienia

Fenytoina odstawiona przed włączeniem leku z grupy bkolejność włączenia · pochodne hydantoinyinne zaleceniePo odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni. W tym okresie stężenie rylpiwiryny, dorawiryny lub etrawiryny może być nadal obniżone, dlatego trzeba kontrolować wiremię HIV albo odroczyć włączenie leku, jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna) klasaRyfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.

Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna czy newirapina. Ich stężenie we krwi spada wtedy tak bardzo, że przestają skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na nie uodpornić. Efawirenz jest wyjątkiem i zwykle można go stosować razem z ryfampicyną. Działanie ryfampicyny utrzymuje się jeszcze około dwóch tygodni po jej odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
  • nawracające infekcje, gorączka lub nocne poty
  • zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
  • silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym łukiem żebrowym
  • wysypka
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Ryfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa. Połączenie ryfampicyny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną i newirapiną należy go unikać. Jeśli pacjent z HIV wymaga leczenia gruźlicy ryfampicyną, lekarz zwykle zmienia lek przeciwretrowirusowy na efawirenz albo na schemat z inhibitorem integrazy w dostosowanej dawce. Inną możliwością jest zastąpienie ryfampicyny ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawek obu leków. Działanie indukujące ryfampicyny utrzymuje się około dwóch tygodni po jej odstawieniu, więc w tym czasie nadal nie należy rozpoczynać ani przywracać tych leków bez konsultacji z lekarzem chorób zakaźnych.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny lub dorawiryny poniżej poziomu terapeutycznego grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy, często krzyżowej w obrębie klasy. Przy połączeniu newirapiny z ryfampicyną obserwuje się ponadto zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Efawirenz zachowuje skuteczność przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny.

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, a także UGT1A1 i glikoproteiny P. Newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna i dorawiryna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego indukcja znacznie przyspiesza ich eliminację i obniża ich stężenie we krwi. Etrawiryna jest dodatkowo metabolizowana przez CYP2C9 i CYP2C19, które ryfampicyna również indukuje. Efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6, dlatego ryfampicyna wpływa na niego słabiej. Mechanizm dotyczy całej grupy B poza efawirenzem.

Monitorować

  • miano RNA HIV (wiremia) po zmianie schematu i w trakcie leczenia gruźlicy
  • liczba limfocytów CD4
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego przy stosowaniu efawirenzu

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≤ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycynyinne zalecenieIndukcja enzymatyczna wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. W tym okresie stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny nadal mogą być zbyt niskie, dlatego powrót do tych leków należy zaplanować z lekarzem chorób zakaźnych i potwierdzić skuteczność oznaczeniem wiremii.
Ryfampicyna włączana u pacjenta już leczonego lekiem z grupy Bkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazyinne zalecenieU pacjenta z wyrównaną wiremią włączenie ryfampicyny wymaga uprzedniej zmiany leku przeciwretrowirusowego, najczęściej na efawirenz lub dostosowany schemat z inhibitorem integrazy, albo zastąpienia ryfampicyny ryfabutyną. Zmiana powinna nastąpić przed rozpoczęciem leczenia przeciwprątkowego.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBuprenorfina+ EtrawirynaJeśli to możliwe, unikaj łączenia buprenorfiny z lekami zmieniającymi aktywność CYP3A4, w tym z etrawiryną.Nie zmieniaj sam dawek żadnego z tych leków i powiedz lekarzowi, jeśli buprenorfina zacznie działać słabiej.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj sam dawek żadnego z tych leków i powiedz lekarzowi, jeśli buprenorfina zacznie działać słabiej.

Lek na HIV etrawiryna może przyspieszać rozkład buprenorfiny w organizmie. Przez to buprenorfina może działać słabiej lub krócej. Ten efekt pojawia się stopniowo, zwykle w ciągu kilku dni po rozpoczęciu leczenia etrawiryną.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie bólu
  • niepokój, drażliwość
  • pocenie się, dreszcze, gęsia skórka
  • katar i łzawienie
  • bóle mięśni, biegunka
  • silna chęć przyjęcia opioidu
  • nadmierna senność lub spowolniony oddech po odstawieniu etrawiryny
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Jeśli to możliwe, unikaj łączenia buprenorfiny z lekami zmieniającymi aktywność CYP3A4, w tym z etrawiryną.[1] Gdy połączenie jest konieczne, przez pierwsze tygodnie po włączeniu lub odstawieniu etrawiryny oceniaj skuteczność buprenorfiny i w razie potrzeby dostosuj jej dawkę. Po odstawieniu etrawiryny stężenie buprenorfiny może stopniowo wzrastać, dlatego obserwuj pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji.

Skutek kliniczny

Działanie buprenorfiny może być słabsze lub krótsze. W leczeniu bólu objawia się to gorszą kontrolą bólu, a w leczeniu substytucyjnym uzależnienia od opioidów objawami odstawiennymi i głodem opioidowym. Ze względu na słabą siłę indukcji etrawiryny spodziewany efekt jest umiarkowany i u wielu pacjentów może być klinicznie niezauważalny.

Mechanizm

Etrawiryna może obniżać stężenie buprenorfiny, bo jest słabym induktorem CYP3A4, a buprenorfina jest metabolizowana przez ten izoenzym.[2][1] Leki metabolizowane głównie przez CYP3A4 mogą przy etrawirynie działać słabiej lub krócej.[2] Indukcja narasta stopniowo przez kilka dni od włączenia induktora i podobnie wolno ustępuje po jego odstawieniu.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Etrawiryna – umiarkowany induktor CYP3A4[3], buprenorfina – substrat CYP3A4[4]
  • Buprenorfina: substrat CYP3A4[4]
  • Etrawiryna: słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor P-gp[5], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • kontrola bólu
  • objawy odstawienia opioidów (u pacjentów w leczeniu substytucyjnym)
  • sedacja i częstość oddechów po odstawieniu etrawiryny

Bezpieczniejsze alternatywy

morfinahydromorfon

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 2 mg (leczenie substytucyjne uzależnienia od opioidów)buprenorfinaryzyko rośnieW leczeniu substytucyjnym nawet umiarkowany spadek stężenia buprenorfiny może wywołać objawy odstawienia i zwiększyć ryzyko powrotu do używania opioidów, dlatego obserwacja po włączeniu etrawiryny powinna być ściślejsza.
Odstawienie etrawiryny u pacjenta z dawką buprenorfiny zwiększoną w trakcie skojarzeniakolejność włączenia · etrawirynainne zaleceniePo odstawieniu etrawiryny indukcja wygasa stopniowo i stężenie buprenorfiny rośnie, dlatego wcześniej zwiększoną dawkę może być trzeba zmniejszyć i obserwować pacjenta pod kątem sedacji i depresji oddechowej.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol 0,2 mg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intelence-100198482/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Intelence. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/intelence-100198482/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.