Interakcje / Ewerolimus / Ewerolimus i gefapiksant
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować bez zmiany dawek ani odstępów.
Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, a jeśli zmiany smaku lub ból w jamie ustnej utrudniają ci jedzenie, powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuEwerolimus+ GefapiksantPołączenie można stosować bez zmiany dawek ani odstępów.Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, a jeśli zmiany smaku lub ból w jamie ustnej utrudniają ci jedzenie, powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak zalecił lekarz, a jeśli zmiany smaku lub ból w jamie ustnej utrudniają ci jedzenie, powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Te dwa leki zwykle można przyjmować razem i nie wpływają wyraźnie na swoje stężenie we krwi. Oba mogą jednak zmieniać smak, więc razem ten objaw może być silniejszy. Ewerolimus może też powodować bolesne zmiany w jamie ustnej, co w połączeniu z gorszym smakiem może utrudniać jedzenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna zmiana lub utrata smaku
- ból, pieczenie albo owrzodzenia w jamie ustnej
- brak apetytu i chudnięcie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek ani odstępów. Przed włączeniem gefapiksantu u pacjenta leczonego ewerolimusem uprzedź go o możliwym nasileniu zaburzeń smaku. Przy zapaleniu jamy ustnej, wyraźnym spadku apetytu lub utracie masy ciała oceń, czy korzyść z leczenia kaszlu przeważa nad pogorszeniem odżywiania. Rozważ odstawienie gefapiksantu, jeśli objawy są uciążliwe. Stężenia ewerolimusu monitoruj tak jak zwykle, gefapiksant nie wymaga w tym zakresie dodatkowych oznaczeń.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie zaburzeń smaku, utraty smaku i dyskomfortu w jamie ustnej. U pacjentów leczonych ewerolimusem z powodu nowotworu może to dodatkowo pogorszyć apetyt i przyjmowanie pokarmów. Klinicznie istotnej zmiany stężeń któregokolwiek z leków się nie oczekuje.
Mechanizm
Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ale oba leki mogą razem nasilać zaburzenia smaku. Ewerolimus jest substratem CYP3A4 oraz substratem i umiarkowanym inhibitorem glikoproteiny P[1]. Gefapiksant jest substratem glikoproteiny P, jednak w badaniach interakcji klinicznych nie stwierdzono znaczących klinicznie interakcji z innymi lekami[2]. Gefapiksant jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej, dlatego hamowanie glikoproteiny P przez ewerolimus najpewniej nie zmienia jego ekspozycji w sposób klinicznie ważny. Gefapiksant nie wpływa na CYP3A4 ani na glikoproteinę P w stopniu, który mógłby zmienić stężenie ewerolimusu. Ważniejszy jest mechanizm farmakodynamiczny. Zaburzenia smaku są bardzo częstym działaniem niepożądanym gefapiksantu, a ewerolimus często wywołuje zaburzenia smaku i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
- Gefapiksant: inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], substrat BCRP[4], substrat MATE1[4], substrat MATE2-K[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- zaburzenia smaku i utrata smaku
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
- apetyt i masa ciała
- czynność nerek (eGFR) w trakcie leczenia ewerolimusem
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lyfnua 45 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lyfnua-100490988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lyfnua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lyfnua-100490988/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaEwerolimusa alkoholNależy unikać płynów do płukania i innych produktów do jamy ustnej zawierających alkohol i zastąpić je preparatami bezalkoholowymi.Używaj wyłącznie bezalkoholowych płynów do płukania ust, ogranicz alkohol do okazjonalnych małych ilości, a gdy masz ranki w ustach, nie pij go wcale.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Używaj wyłącznie bezalkoholowych płynów do płukania ust, ogranicz alkohol do okazjonalnych małych ilości, a gdy masz ranki w ustach, nie pij go wcale.
Ten lek często powoduje bolesne ranki i stan zapalny w jamie ustnej, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. Alkohol – zarówno w napojach, jak i w płynach do płukania ust – podrażnia jamę ustną i może nasilać ból oraz spowalniać gojenie. Regularne picie większych ilości alkoholu może też pogarszać wyniki tłuszczów i cukru we krwi oraz obciążać wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- ból, pieczenie lub ranki w jamie ustnej
- trudności z jedzeniem lub piciem z powodu bólu w ustach
- biały nalot w jamie ustnej
- gorączka lub inne objawy zakażenia
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać płynów do płukania i innych produktów do jamy ustnej zawierających alkohol i zastąpić je preparatami bezalkoholowymi[1]. Picie alkoholu warto ograniczyć do sporadycznych, małych ilości, a w czasie zapalenia lub owrzodzeń jamy ustnej całkowicie z niego zrezygnować. Pacjentom regularnie pijącym większe ilości alkoholu należy zalecić abstynencję oraz kontrolę lipidów, glikemii i parametrów czynności wątroby.
Skutek kliniczny
Najważniejszym praktycznym skutkiem jest nasilenie bólu i owrzodzeń jamy ustnej oraz wolniejsze ich gojenie. Może to pogorszyć odżywianie i prowadzić do przerwania leczenia lub zmniejszenia dawki ewerolimusu. Przy regularnym piciu większych ilości alkoholu dochodzi ryzyko pogłębienia hipertriglicerydemii, pogorszenia kontroli glikemii i uszkodzenia wątroby. Nadużywanie alkoholu dodatkowo osłabia odporność, co u pacjentów leczonych lekiem o działaniu immunosupresyjnym zwiększa podatność na zakażenia.
Mechanizm
Alkohol drażni błonę śluzową jamy ustnej, którą ewerolimus bardzo często uszkadza, dlatego może nasilać zapalenie i owrzodzenia jamy ustnej. Zapalenie jamy ustnej jest najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym ewerolimusu i występuje głównie w ciągu pierwszych 8 tygodni leczenia[1]. ChPL ewerolimusu stosowanego w onkologii i w stwardnieniu guzowatym zaleca unikanie produktów zawierających alkohol, ponieważ „mogą one zaostrzać objawy” zapalenia jamy ustnej[1]. Zapis ten dotyczy wprost środków do płukania i pielęgnacji jamy ustnej, a nie napojów alkoholowych, ale ten sam mechanizm miejscowego drażnienia dotyczy picia alkoholu. ChPL ewerolimusu stosowanego po przeszczepieniu narządów nie wspomina o alkoholu[1]. Ewerolimus jest substratem CYP3A4 i PgP[1]. Etanol nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tych szlaków, dlatego nie należy oczekiwać klinicznie istotnej zmiany stężenia ewerolimusu. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może natomiast nasilać typowe dla ewerolimusu zaburzenia metaboliczne, takie jak hipertriglicerydemia i zaburzenia glikemii, a także uszkadzać wątrobę, która odpowiada za metabolizm leku.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stan błony śluzowej jamy ustnej – zapalenie, owrzodzenia, nalot grzybiczy
- lipidogram, zwłaszcza stężenie triglicerydów
- glikemia na czczo
- aminotransferazy i bilirubina u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Płyn do płukania lub inny produkt do jamy ustnej zawierający alkoholpostać · alkohol | inne zalecenie | ChPL zaleca unikanie produktów do jamy ustnej zawierających alkohol, ponieważ mogą zaostrzać objawy zapalenia jamy ustnej. Należy zastąpić je preparatem bezalkoholowym. |
| czas leczenia ≤ 8 tygodni od rozpoczęcia leczeniapacjent | ryzyko rośnie | Zapalenie jamy ustnej występuje głównie w ciągu pierwszych 8 tygodni leczenia. W tym okresie zaleca się szczególnie konsekwentne unikanie alkoholu. |
| Regularne picie większych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może nasilać hipertriglicerydemię i zaburzenia glikemii związane z ewerolimusem oraz uszkadzać wątrobę odpowiedzialną za metabolizm leku. Należy zalecić abstynencję i kontrolę lipidów, glikemii oraz parametrów wątrobowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieGefapiksanta alkoholNie trzeba zmieniać dawkowania ani unikać alkoholu z powodu tego połączenia.Możesz przyjmować ten lek bez względu na okazjonalne picie alkoholu, ale jeśli kaszel się nasila, ogranicz alkohol i zapytaj farmaceutę lub lekarza.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz przyjmować ten lek bez względu na okazjonalne picie alkoholu, ale jeśli kaszel się nasila, ogranicz alkohol i zapytaj farmaceutę lub lekarza.
Ten lek na przewlekły kaszel nie wchodzi w znane interakcje z alkoholem i nie nasila jego działania. Lek często zmienia odczuwanie smaku, więc piwo, wino czy napoje gazowane mogą smakować inaczej niż zwykle. Pamiętaj, że częste picie większych ilości alkoholu może samo podrażniać gardło i nasilać kaszel.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie kaszlu po alkoholu
- zgaga lub cofanie się treści z żołądka
- wyraźna zmiana lub utrata smaku
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- teoretyczny_brak
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawkowania ani unikać alkoholu z powodu tego połączenia. Warto przypomnieć choremu, że nadmierne picie alkoholu może samo nasilać kaszel i utrudniać ocenę skuteczności leczenia.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków jednoczesnego stosowania. Zaburzenia smaku, które są częstym działaniem niepożądanym gefapiksantu, mogą sprawić, że napoje alkoholowe, zwłaszcza gazowane, będą smakowały inaczej niż zwykle, co nie jest groźne. Regularne picie większych ilości alkoholu może nasilać kaszel związany z refluksem lub podrażnieniem gardła.
Mechanizm
Nie jest znany mechanizm, przez który alkohol i gefapiksant wpływałyby na siebie w istotny sposób. Gefapiksant jest antagonistą receptorów P2X3 na zakończeniach nerwów czuciowych dróg oddechowych i nie działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego nie należy oczekiwać nasilenia sedacji ani zaburzeń psychomotorycznych typowych dla połączeń z etanolem. ChPL gefapiksantu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. W klinicznych badaniach interakcji przeprowadzonych na podstawie danych in vitro nie stwierdzono znaczących klinicznie interakcji gefapiksantu[1]. Lek jest w dużej części wydalany przez nerki w postaci niezmienionej, więc wpływ alkoholu na enzymy wątrobowe nie powinien mieć dla niego znaczenia. Pośrednio alkohol może drażnić gardło i nasilać refluks żołądkowo-przełykowy, co u części chorych prowokuje kaszel i może osłabiać odczuwany efekt leczenia.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie kaszlu u osób regularnie pijących większe ilości alkoholu
- zaburzenia smaku zgłaszane przez chorego
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilościilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu etanol może nasilać refluks żołądkowo-przełykowy i podrażnienie śluzówki gardła, co prowokuje kaszel i utrudnia ocenę skuteczności gefapiksantu. Warto zalecić ograniczenie alkoholu jako element leczenia przewlekłego kaszlu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lyfnua 45 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lyfnua-100490988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lyfnua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lyfnua-100490988/
Inne interakcje tych leków 402
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ EwerolimusNie należy łączyć doustnych preparatów dziurawca z ewerolimusem.Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci doustnej, a jeśli już go stosujesz, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu jak najszybciej.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci doustnej, a jeśli już go stosujesz, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu jak najszybciej.
Dziurawiec przyspiesza usuwanie ewerolimusu z organizmu, więc lek może przestać działać. Po przeszczepie może to doprowadzić do odrzucenia przeszczepionego narządu, a w leczeniu nowotworu do słabszej kontroli choroby. Dotyczy to tabletek, kapsułek, nalewek i herbatek z dziurawcem. Gdy nagle odstawisz dziurawiec, ilość ewerolimusu we krwi może wzrosnąć, dlatego zrób to w porozumieniu z lekarzem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
- mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki po przeszczepie nerki
- nasilenie objawów choroby, z powodu której bierzesz ewerolimus
- owrzodzenia w jamie ustnej lub częste infekcje po odstawieniu dziurawca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć doustnych preparatów dziurawca z ewerolimusem. Ewerolimusu nie podaje się razem z silnymi induktorami CYP3A4.[1] Ziele dziurawca jest przeciwwskazane u osób po przeszczepieniu narządu, czyli u większości pacjentów leczonych ewerolimusem w transplantologii.[2] Jeśli pacjent przyjmuje już oba preparaty, dziurawiec się odstawia, a przez kolejne dni kontroluje się stężenie minimalne ewerolimusu i obserwuje działania niepożądane, bo na odwrócenie indukcji przyjmuje się co najmniej 3 do 5 dni.[3] Zwiększanie dawki ewerolimusu przewidziano dla induktorów, których nie da się uniknąć, a dziurawiec do nich nie należy.
Skutek kliniczny
Spadek ekspozycji na ewerolimus grozi utratą skuteczności – po przeszczepieniu narządu odrzuceniem przeszczepu, a w onkologii i stwardnieniu guzowatym utratą kontroli choroby. Silny induktor ryfampicyna zmniejsza AUC ewerolimusu o 63%, a Cmax o 58%, dlatego po dziurawcu należy spodziewać się klinicznie istotnego spadku stężenia.[3] Po odstawieniu dziurawca indukcja stopniowo ustępuje i stężenie ewerolimusu rośnie, co przy wcześniej zwiększonej dawce grozi toksycznością.
Mechanizm
Dziurawiec indukuje CYP3A4 w wątrobie i jelicie oraz glikoproteinę P w enterocytach.[4] Ewerolimus jest substratem CYP3A4 i PgP, a induktory tych białek obniżają jego stężenie we krwi, bo przyspieszają metabolizm i nasilają wypompowywanie leku z komórek jelita.[3]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne ewerolimusu po odstawieniu dziurawca
- objawy odrzucenia przeszczepu i czynność przeszczepionego narządu
- kontrola choroby podstawowej w leczeniu onkologicznym i w TSC
- działania niepożądane ewerolimusu po odstawieniu dziurawca, np. zapalenie jamy ustnej i zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
sertralinaescytalopramcitalopram
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Olej dziurawcowy stosowany miejscowo na skórę nie daje ogólnoustrojowej indukcji CYP3A4 i PgP istotnej dla ewerolimusu. Należy jednak pamiętać o ryzyku nadwrażliwości na światło. |
| Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia ewerolimusemkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja ustępuje stopniowo i stężenie ewerolimusu rośnie. Na odwrócenie indukcji przyjmuje się co najmniej 3 do 5 dni, a jeśli dawkę ewerolimusu wcześniej zwiększono, trzeba ją przywrócić do wcześniejszej wielkości i skontrolować stężenie minimalne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Afinitor 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/afinitor-100211716/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu ewerolimusem.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi, że bierzesz ewerolimus, i przyjmij tylko szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi, że bierzesz ewerolimus, i przyjmij tylko szczepionkę bez żywego wirusa.
Ewerolimus osłabia układ odpornościowy. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może wtedy wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej przyjmować. Możesz natomiast przyjąć szczepionkę, która nie zawiera żywego wirusa, ale może ona chronić trochę słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami po szczepieniu
- gorączka lub silne osłabienie po szczepieniu
- ból, pieczenie lub wysypka po jednej stronie ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu ewerolimusem[1]. U takiego pacjenta stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, najlepiej przed rozpoczęciem leczenia ewerolimusem albo w okresie najmniejszej immunosupresji, po uzgodnieniu terminu z lekarzem prowadzącym. Pacjenta trzeba poinformować, że ochrona po szczepieniu może być słabsza.
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce możliwe jest rozsiane zakażenie szczepionkowym wirusem, w tym ciężki przebieg z zajęciem narządów. Po szczepionce rekombinowanej możliwa jest słabsza i krótsza ochrona przed półpaścem.
Mechanizm
Ewerolimus hamuje kinazę mTOR i osłabia proliferację limfocytów T i B, czyli działa immunosupresyjnie. Przy żywej, atenuowanej szczepionce przeciw półpaścowi osłabiona odporność komórkowa może nie ograniczyć namnażania szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Żywa szczepionka przeciw półpaścowi jest przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie[1]. Przy szczepionce rekombinowanej z adiuwantem nie ma ryzyka zakażenia szczepionkowego, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź immunologiczną i ochronę po szczepieniu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
- wysypka pęcherzykowa, gorączka i objawy ogólne po szczepieniu
- objawy półpaśca mimo szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantempostać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem szczepionkowym. Immunosupresja ewerolimusem może jednak osłabić odpowiedź poszczepienną, dlatego termin szczepienia warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia albo w okresie najmniejszej immunosupresji. |
| Szczepionka żywa atenuowanapostać · szczepionka przeciw półpaścowi | interakcja nie dotyczy | Żywa szczepionka przeciw półpaścowi jest przeciwwskazana w trakcie leczenia immunosupresyjnego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze osobie leczonej ewerolimusem.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz ewerolimus, i nie przyjmuj tabletki przez godzinę przed i godzinę po szczepionce.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz ewerolimus, i nie przyjmuj tabletki przez godzinę przed i godzinę po szczepionce.
Ewerolimus osłabia odporność. Z tego powodu nie możesz przyjąć żywej szczepionki przeciw cholerze, bo zawarte w niej osłabione bakterie mogłyby wywołać chorobę. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczniejsza, ale może chronić słabiej, dlatego w podróży nadal dbaj o czystą wodę i jedzenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka lub wymioty po szczepieniu
- gorączka
- silne pragnienie, suchość w ustach, rzadkie oddawanie moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze osobie leczonej ewerolimusem[1]. Jeśli szczepienie jest wskazane, wybierz doustną szczepionkę inaktywowaną i zachowaj odstęp co najmniej 1 godziny przed i 1 godziny po jej podaniu od dawki ewerolimusu oraz od jedzenia i picia[2]. Poinformuj pacjenta, że ochrona może być niepełna, i przypomnij o zasadach higieny żywności i wody w czasie podróży.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem oraz ryzyko braku ochrony. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest słabsza lub niepełna ochrona przed cholerą.
Mechanizm
Ewerolimus hamuje szlak mTOR i działa immunosupresyjnie, co osłabia odpowiedź odpornościową na szczepienie. W przypadku szczepionki żywej, atenuowanej obniżona odporność może pozwolić szczepowi szczepionkowemu na niekontrolowane namnażanie, dlatego terapia immunosupresyjna wyklucza jej podanie[1]. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale jej skuteczność może być mniejsza.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- biegunka, wymioty lub gorączka po szczepieniu
- objawy odwodnienia
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego w trakcie i po podróży
Bezpieczniejsze alternatywy
doustna szczepionka inaktywowana przeciw cholerze
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite przecinkowce cholery)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź. Wymagany jest odstęp co najmniej 1 godziny przed i po podaniu od innych leków doustnych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ SomapacitanNie rozpoczynaj leczenia somapacitanem u pacjenta leczonego ewerolimusem z powodu nowotworu lub guzów w przebiegu stwardnienia guzowatego.Nie zaczynaj przyjmować somapacitanu, dopóki lekarz leczący cię ewerolimusem nie potwierdzi, że jest to bezpieczne.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować somapacitanu, dopóki lekarz leczący cię ewerolimusem nie potwierdzi, że jest to bezpieczne.
Somapacitan to hormon wzrostu, który pobudza wzrost komórek. Ewerolimus hamuje wzrost komórek i często służy do leczenia guzów. Hormon wzrostu mógłby sprzyjać rozrostowi guza i osłabiać leczenie, dlatego tych leków nie łączy się w trakcie leczenia nowotworu. Oba leki mogą też podnosić poziom cukru we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowe lub nasilające się bóle głowy
- zaburzenia widzenia
- napady drgawek lub ich nasilenie
- nowe zgrubienia lub guzki
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj leczenia somapacitanem u pacjenta leczonego ewerolimusem z powodu nowotworu lub guzów w przebiegu stwardnienia guzowatego. Leczenie przeciwnowotworowe musi zostać zakończone, a guzy wewnątrzczaszkowe muszą być nieaktywne przed rozpoczęciem podawania somapacitanu[1]. Jeśli w trakcie leczenia somapacitanem pojawią się objawy wzrostu guza, należy go odstawić[1]. Gdy ewerolimus jest stosowany wyłącznie jako lek immunosupresyjny po przeszczepieniu, decyzję o hormonie wzrostu podejmuje lekarz prowadzący po wykluczeniu czynnego nowotworu, przy kontroli glikemii.
Skutek kliniczny
Hormon wzrostu może sprzyjać wzrostowi guza leczonego ewerolimusem i osłabiać efekt leczenia przeciwnowotworowego. Możliwe jest też nasilenie hiperglikemii.
Mechanizm
Somapacitanu nie stosuje się w czynnej chorobie nowotworowej, a leczenie przeciwnowotworowe musi zostać zakończone przed jego rozpoczęciem[1]. Ewerolimus w leczeniu onkologicznym i w leczeniu guzów związanych ze stwardnieniem guzowatym jest właśnie takim leczeniem. Hormon wzrostu przez IGF-1 pobudza szlak PI3K/Akt/mTOR, a ewerolimus hamuje kinazę mTOR, więc działania obu leków na proliferację komórek są przeciwstawne. Dodatkowo oba leki mogą pogarszać tolerancję glukozy, co się sumuje.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy wzrostu lub nawrotu guza
- glikemia na czczo i HbA1c
- stężenie IGF-1
Kiedy ocena się zmienia
| Ewerolimus stosowany jako lek immunosupresyjny po przeszczepieniu narządupostać · ewerolimus | inne zalecenie | Gdy ewerolimus nie jest leczeniem przeciwnowotworowym, przeciwwskazanie nie ma zastosowania wprost. Somapacitan można rozważyć po wykluczeniu czynnego nowotworu, z kontrolą glikemii i czujnością onkologiczną, ponieważ leczenie immunosupresyjne zwiększa ryzyko nowotworów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sogroya 10 mg/1,5 ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sogroya-100462156/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ LonafarnibPołączenie jest przeciwwskazane – lonafarnibu nie stosuje się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4, do których należy ewerolimus.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, żeby ustalił bezpieczne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, żeby ustalił bezpieczne leczenie.
Lonafarnib mocno spowalnia usuwanie ewerolimusu z organizmu. Ewerolimus może się wtedy gromadzić we krwi do niebezpiecznie wysokiego poziomu i nasilać swoje działania niepożądane, takie jak owrzodzenia w jamie ustnej, ciężkie infekcje czy problemy z płucami. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bolesne owrzodzenia lub stan zapalny w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- nowy lub nasilający się kaszel albo duszność
- nietypowe siniaki, krwawienia lub duże osłabienie
- obrzęki lub wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – lonafarnibu nie stosuje się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4, do których należy ewerolimus.[1] Jednoczesne podawanie ewerolimusu z silnymi inhibitorami CYP3A4 nie jest zalecane.[2] Decyzję o dalszym leczeniu podejmuje lekarz prowadzący we współpracy ze specjalistą prowadzącym leczenie lonafarnibem, a wybór terapii zastępującej ewerolimus zależy od wskazania. Inne inhibitory mTOR są również metabolizowane przez CYP3A4, więc nie stanowią bezpiecznej zamiany. Hamowanie CYP3A przez lonafarnib jest nieodwracalne, dlatego po jego odstawieniu aktywność enzymu wraca stopniowo i nie należy od razu wracać do pełnej dawki ewerolimusu bez kontroli stężenia.
Skutek kliniczny
Wielokrotny wzrost stężenia ewerolimusu, leku o wąskim indeksie terapeutycznym, grozi nasileniem jego toksyczności – zapaleniem jamy ustnej, mielosupresją, ciężkimi zakażeniami, nieinfekcyjnym zapaleniem płuc, zaburzeniami metabolicznymi i pogorszeniem czynności nerek.
Mechanizm
Lonafarnib jest silnym inhibitorem CYP3A działającym w oparciu o mechanizm (nieodwracalnie) i zwiększa AUC midazolamu, wzorcowego substratu CYP3A4, 7,4 razy.[1] Ewerolimus jest substratem CYP3A4 i PgP, a silne inhibitory CYP3A4 zwiększają jego ekspozycję w dużym stopniu – ketokonazol podnosi AUC ewerolimusu 15,3 razy, a Cmax 4,1 razy.[2] Lonafarnib hamuje więc metabolizm ewerolimusu i należy spodziewać się wielokrotnego wzrostu jego stężenia we krwi.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ewerolimus – słaby inhibitor CYP3A4[3], lonafarnib – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Ewerolimus – umiarkowany inhibitor P-gp[3], lonafarnib – substrat P-gp[4]
- Lonafarnib – silny inhibitor CYP3A4[4], ewerolimus – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Lonafarnib – inhibitor P-gp[4], ewerolimus – substrat P-gp[3]
- Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
- Lonafarnib: słaby inhibitor CYP2C19[4], silny inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- stężenie minimalne ewerolimusu we krwi, jeśli leki były przyjmowane razem lub lonafarnib niedawno odstawiono
- morfologia krwi
- objawy zakażeń i nieinfekcyjnego zapalenia płuc
- zapalenie jamy ustnej
- glikemia i lipidogram
- kreatynina i białkomocz
Kiedy ocena się zmienia
| Niedawne odstawienie lonafarnibuodstep · lonafarnib | inne zalecenie | Lonafarnib hamuje CYP3A nieodwracalnie, więc po jego odstawieniu aktywność enzymu odtwarza się stopniowo. Ewerolimus włączany lub przywracany w tym okresie wymaga kontroli stężenia minimalnego i obserwacji działań niepożądanych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 02.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 02.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 02.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ KolchicynaPołączenie można stosować przy ścisłym monitorowaniu, z najmniejszą skuteczną dawką kolchicyny i oceną czynności nerek przed włączeniem.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, nie jedz grejpfrutów i nie pij soku grejpfrutowego, a przy niepokojących objawach od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, nie jedz grejpfrutów i nie pij soku grejpfrutowego, a przy niepokojących objawach od razu skontaktuj się z lekarzem.
Ewerolimus może nieco zwiększać ilość kolchicyny w organizmie. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny i podrażniać przewód pokarmowy, więc razem częściej powodują biegunkę, owrzodzenia w jamie ustnej i spadek odporności. Lekarz powinien regularnie zlecać ci badania krwi i kontrolować nerki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna lub uporczywa biegunka, nudności, wymioty
- gorączka, dreszcze, ból gardła
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ból, tkliwość lub osłabienie mięśni
- drętwienie lub mrowienie rąk i stóp
- bladość, duże zmęczenie
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować przy ścisłym monitorowaniu, z najmniejszą skuteczną dawką kolchicyny i oceną czynności nerek przed włączeniem. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby kolchicyny nie łączy się z inhibitorami glikoproteiny P.[1] Przy eGFR poniżej 50 ml/min kolchicyna jest przeciwwskazana niezależnie od innych leków.[2] Kolchicyny nie łączy się z cyklosporyną, która często towarzyszy ewerolimusowi po przeszczepieniu narządu.[2] Objawy toksyczności kolchicyny należy niezwłocznie ocenić i w razie podejrzenia przerwać jej podawanie.[2]
Skutek kliniczny
Większe ryzyko cytopenii, zakażeń, biegunki i nudności oraz objawów toksyczności kolchicyny, w tym uszkodzenia mięśni i nerwów. Ryzyko rośnie u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, w podeszłym wieku oraz u pacjentów po przeszczepieniu przyjmujących jednocześnie cyklosporynę.
Mechanizm
Kolchicyna jest substratem glikoproteiny P, a w jej metabolizmie główną rolę odgrywa CYP3A4.[2] Ewerolimus jest substratem i umiarkowanym inhibitorem glikoproteiny P oraz kompetencyjnym inhibitorem CYP3A4 w warunkach in vitro.[3] Może więc w pewnym stopniu zwiększać ekspozycję na kolchicynę, choć skala tego efektu w dawkach terapeutycznych ewerolimusu nie została zbadana i prawdopodobnie jest niewielka. Istotniejsze klinicznie jest sumowanie działań niepożądanych – oba leki mogą uszkadzać szpik (niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość) i błonę śluzową przewodu pokarmowego (biegunka, zapalenie jamy ustnej).
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- kreatynina i eGFR
- aktywność aminotransferaz
- CPK przy bólu lub osłabieniu mięśni
- biegunka, nudności, wymioty
- objawy zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
prednizolon (w ostrym napadzie dny, z uwzględnieniem ryzyka zakażeń)allopurynol lub febuksostat (w zapobieganiu napadom dny, po wyrównaniu napadu)
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 50pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy eGFR poniżej 50 ml/min kolchicyna jest przeciwwskazana, a u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek nie łączy się jej z inhibitorami glikoproteiny P. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku łatwiej o kumulację kolchicyny i ciężką toksyczność, dlatego wskazana jest szczególna ostrożność i częstsza kontrola morfologii oraz czynności nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine RPH 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-rph-100331923/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
Połączenie przeciwwskazaneEwerolimus+ AdagrazybNie łącz adagrazybu z ewerolimusem – jednoczesne stosowanie substratów CYP3A o wąskim indeksie terapeutycznym jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem i przed kolejną dawką skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie albo zapytaj farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i przed kolejną dawką skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie albo zapytaj farmaceutę.
Adagrazyb bardzo mocno zwalnia rozkładanie ewerolimusu w organizmie. Przez to ewerolimus może gromadzić się we krwi w dużych ilościach i wywołać groźne działania niepożądane. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- kaszel lub duszność
- nasilone zmęczenie, bladość, łatwe siniaczenie
- silne pragnienie i częste oddawanie moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz adagrazybu z ewerolimusem – jednoczesne stosowanie substratów CYP3A o wąskim indeksie terapeutycznym jest przeciwwskazane[1]. Jednoczesne podawanie ewerolimusu z silnymi inhibitorami CYP3A4/PgP nie jest zalecane[2]. Gdy oba leki są wskazane, lekarz prowadzący powinien zdecydować, którą terapię wybrać albo czy zmienić jedną z nich. Po odstawieniu adagrazybu przed powrotem do ewerolimusu trzeba uwzględnić okres wypłukiwania i oznaczać minimalne stężenie ewerolimusu.
Skutek kliniczny
Należy spodziewać się wielokrotnego wzrostu ekspozycji na ewerolimus o skali porównywalnej z silnymi inhibitorami CYP3A4. Ewerolimus ma wąski indeks terapeutyczny, więc grozi to nasileniem jego toksyczności – zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej, mielosupresją, zakażeniami, niezakaźnym zapaleniem płuc, hiperglikemią i zaburzeniami lipidowymi. Hamowanie przez adagrazyb jest zależne od czasu, dlatego wpływ może utrzymywać się jeszcze po jego odstawieniu.
Mechanizm
Adagrazyb jest silnym, w tym zależnym od czasu, inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P[1]. Ewerolimus jest wrażliwym substratem CYP3A4 i PgP, więc ich zahamowanie zmniejsza jego metabolizm i usuwanie z komórek jelita, a w efekcie zwiększa jego stężenie we krwi[2]. Przy wielokrotnym podawaniu adagrazybu AUC doustnego midazolamu wzrosło około 21-krotnie, a w dawce 600 mg dwa razy na dobę przewiduje się wzrost 31-krotny[1]. Silny inhibitor CYP3A4/PgP ketokonazol zwiększył AUC ewerolimusu 15,3-krotnie, a Cmax 4,1-krotnie[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ewerolimus – słaby inhibitor CYP3A4[3], adagrazyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Adagrazyb – silny inhibitor CYP3A4[4], ewerolimus – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Adagrazyb – słaby inhibitor P-gp[4], ewerolimus – substrat P-gp[3]
- Ewerolimus: inhibitor CYP2D6[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[3]
- Adagrazyb: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2B6[4], inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor CYP2D6[4], silny inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OATP1B1[4], słaby inhibitor P-gp[4], substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- minimalne stężenie ewerolimusu we krwi (po odstawieniu adagrazybu)
- morfologia krwi
- glikemia i lipidogram
- objawy ze strony jamy ustnej i układu oddechowego
- próby wątrobowe
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie adagrazybuodstep · adagrazyb | inne zalecenie | Adagrazyb hamuje CYP3A4 w sposób zależny od czasu, więc po jego odstawieniu hamowanie może się utrzymywać. Ewerolimus włączaj ponownie z uwzględnieniem okresu wypłukiwania i z oznaczeniem minimalnego stężenia ewerolimusu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Krazati 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/krazati-100493019/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Krazati. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/krazati-100493019/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneFenylobutazon+ EwerolimusNie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego ewerolimusem.Nie stosuj maści z fenylobutazonem, gdy przyjmujesz ewerolimus, i zapytaj farmaceutę o inny lek przeciwbólowy do smarowania.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj maści z fenylobutazonem, gdy przyjmujesz ewerolimus, i zapytaj farmaceutę o inny lek przeciwbólowy do smarowania.
Ewerolimus może osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Maść z fenylobutazonem także może uszkadzać szpik, nawet gdy stosujesz ją tylko na skórę. Razem zwiększają ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień, dlatego tych leków nie łączy się.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe zmęczenie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego ewerolimusem[1]. Jeśli potrzebny jest miejscowy lek przeciwzapalny, wybierz inny niesteroidowy lek przeciwzapalny do stosowania na skórę i stosuj go krótko, na nieuszkodzoną skórę. Gdy pacjent już stosował oba leki, odstaw fenylobutazon i skieruj go do lekarza prowadzącego w celu oceny morfologii krwi.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiego zahamowania czynności szpiku – agranulocytozy, małopłytkowości i niedokrwistości, a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. U pacjenta z obniżoną odpornością po przeszczepieniu lub w trakcie leczenia przeciwnowotworowego skutki mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Fenylobutazonu nie stosuje się u pacjentów leczonych chemioterapeutykami i innymi lekami zaburzającymi czynność szpiku kostnego[1]. Ewerolimus jako lek przeciwnowotworowy i immunosupresyjny hamuje czynność szpiku i często wywołuje niedokrwistość, małopłytkowość oraz neutropenię. Fenylobutazon sam może uszkadzać szpik, więc oba leki sumują działanie mielotoksyczne. Przy stosowaniu maści dłużej niż 7 dni mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy skazy krwotocznej (siniaki, wybroczyny, krwawienia)
Bezpieczniejsze alternatywy
diklofenak (żel)ibuprofen (żel lub krem)naproksen (żel)
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≥ 7 dnifenylobutazon | ryzyko rośnie | Przy stosowaniu maści dłużej niż 7 dni mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym fenylobutazonu, co dodatkowo zwiększa ryzyko mielotoksyczności. |
| Skóra uszkodzonadroga podania · fenylobutazon | ryzyko rośnie | Fenylobutazonu nie stosuje się na uszkodzoną skórę, ponieważ zwiększa się wchłanianie ogólnoustrojowe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Butapirazol 50 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/butapirazol-100012069/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Votubia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/votubia-100253844/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.