Interakcje / Fenylomaślan glicerolu / Fenylomaślan glicerolu i paliperydon
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale po włączeniu paliperydonu u chorego leczonego fenylomaślanem glicerolu warto skontrolować stężenie amoniaku i obserwować objawy hiperamonemii.
Przyjmuj oba leki tak jak dotąd i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie zaburzenia cyklu mocznikowego, że dostajesz paliperydon, żeby mógł zlecić badanie amoniaku.
Interakcja o niejasnym znaczeniuFenylomaślan glicerolu+ PaliperydonPołączenie można stosować bez zmiany dawek, ale po włączeniu paliperydonu u chorego leczonego fenylomaślanem glicerolu warto skontrolować stężenie amoniaku i obserwować objawy hiperamonemii.Przyjmuj oba leki tak jak dotąd i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie zaburzenia cyklu mocznikowego, że dostajesz paliperydon, żeby mógł zlecić badanie amoniaku.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki tak jak dotąd i powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie zaburzenia cyklu mocznikowego, że dostajesz paliperydon, żeby mógł zlecić badanie amoniaku.
Te leki raczej nie zmieniają wzajemnie swojego działania. Niektóre leki stosowane w schizofrenii mogą jednak wpływać na poziom amoniaku we krwi, a to ważne przy chorobie, na którą bierzesz fenylomaślan glicerolu. Paliperydon może też powodować senność, przez co łatwiej przeoczyć objawy nadmiaru amoniaku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona senność lub trudność z wybudzeniem
- splątanie, dezorientacja, zmiana zachowania
- nudności i wymioty
- silny ból głowy
- drżenie lub niepewny chód
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale po włączeniu paliperydonu u chorego leczonego fenylomaślanem glicerolu warto skontrolować stężenie amoniaku i obserwować objawy hiperamonemii. Przy nowej senności, splątaniu lub wymiotach nie należy przypisywać ich automatycznie lekowi przeciwpsychotycznemu, tylko oznaczyć amoniak.
Skutek kliniczny
Klinicznie istotna zmiana stężenia paliperydonu jest mało prawdopodobna. Teoretycznie możliwe jest pogorszenie kontroli amoniaku u chorego z zaburzeniem cyklu mocznikowego. Senność i spowolnienie wywołane paliperydonem mogą też utrudniać wczesne rozpoznanie objawów hiperamonemii.
Mechanizm
Paliperydon jest metabolizowany przez CYP2D6 i CYP3A4 tylko w minimalnym stopniu, a silny inhibitor CYP2D6 nie zmienia istotnie jego farmakokinetyki.[1] Fenylomaślan glicerolu i jego metabolity są słabymi induktorami CYP3A4 i obniżają ekspozycję na midazolam o około 32%, a wpływu na CYP2D6 nie można wykluczyć.[2] Z tego powodu istotny spadek stężenia paliperydonu jest mało prawdopodobny. Niektóre leki przeciwpsychotyczne, np. haloperydol, mogą potencjalnie wpływać na stężenie amoniaku.[2] Nie wiadomo, czy dotyczy to również paliperydonu, więc teoretycznie możliwe jest osłabienie kontroli hiperamonemii.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie amoniaku w osoczu po włączeniu lub zmianie dawki paliperydonu
- objawy encefalopatii hiperamonemicznej – senność, splątanie, letarg, wymioty
- skuteczność przeciwpsychotyczna paliperydonu
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti 1,1 g/ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuFenylomaślan glicerolua alkoholNie jest konieczna zmiana dawkowania, ale należy zalecić ograniczenie alkoholu do małych, okazjonalnych ilości, unikanie upijania się i picia na pusty żołądek oraz niepomijanie dawek leku i posiłków.Jeśli pijesz alkohol, to tylko w małej ilości i do posiłku, nie pomijaj dawek leku, a przy wymiotach, silnej senności lub dezorientacji po alkoholu pilnie skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, to tylko w małej ilości i do posiłku, nie pomijaj dawek leku, a przy wymiotach, silnej senności lub dezorientacji po alkoholu pilnie skontaktuj się z lekarzem.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania tego leku. Duża ilość alkoholu może jednak u osób z zaburzeniami cyklu mocznikowego sprzyjać wzrostowi stężenia amoniaku we krwi, zwłaszcza gdy po piciu wymiotujesz albo pomijasz lek lub posiłek. Objawy upojenia, takie jak senność czy dezorientacja, są podobne do objawów zbyt wysokiego amoniaku, więc łatwo je przeoczyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- dezorientacja, splątanie, dziwne zachowanie
- uporczywe wymioty
- zaburzenia równowagi i chodu
- silny ból głowy
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, choroba_lek
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest konieczna zmiana dawkowania, ale należy zalecić ograniczenie alkoholu do małych, okazjonalnych ilości, unikanie upijania się i picia na pusty żołądek oraz niepomijanie dawek leku i posiłków. Pacjent powinien wiedzieć, że splątanie, nasilona senność lub wymioty po alkoholu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem prowadzącym zamiast przypisywania ich wyłącznie upojeniu. U osób nadużywających alkoholu lub z chorobą wątroby wskazana jest konsultacja z ośrodkiem leczącym zaburzenia cyklu mocznikowego.
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym, okazjonalnym spożyciu nie oczekuje się istotnej zmiany działania leku. Upicie się, wymioty po alkoholu albo przewlekłe nadużywanie alkoholu mogą sprzyjać wzrostowi stężenia amoniaku i maskować wczesne objawy hiperamonemii, co niesie ryzyko encefalopatii.
Mechanizm
Nie ma znanej bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między fenylomaślanem glicerolu a etanolem, a ryzyko wynika głównie z wpływu alkoholu na chorobę podstawową. ChPL fenylomaślanu glicerolu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, a więc nie przez szlaki CYP3A4 i CYP2D6 wskazane w ChPL jako potencjalne miejsca interakcji fenylomaślanu glicerolu. ChPL zwraca uwagę, że niektóre substancje mogą wpływać na stężenie amoniaku[1]. Alkohol, zwłaszcza w dużej dawce, obciąża wątrobę, może wywołać wymioty i pominięcie dawek leku oraz sprzyja stanom katabolicznym, co u chorych z zaburzeniami cyklu mocznikowego może ułatwić dekompensację metaboliczną. Ośrodkowe działanie alkoholu – senność, zawroty głowy, splątanie, zaburzenia równowagi – nakłada się na objawy hiperamonemii i na objawy neurotoksyczności kwasu fenylooctowego, przez co może opóźnić ich rozpoznanie.
Metabolizm i transportery
- Fenylomaślan glicerolu: słaby induktor CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy neurologiczne – senność, splątanie, zaburzenia równowagi
- wymioty i pominięte dawki leku
- stężenie amoniaku w razie objawów
- parametry czynności wątroby u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa dawka – upicie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Jednorazowe spożycie dużej ilości alkoholu zwiększa ryzyko wymiotów, pominięcia dawek i stanu katabolicznego, a tym samym dekompensacji hiperamonemicznej, przy jednoczesnym maskowaniu jej objawów – należy zalecić unikanie takiego picia. |
| Regularne lub przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może upośledzać czynność wątroby i stan odżywienia, co utrudnia kontrolę choroby – wskazane jest unikanie alkoholu, kontrola parametrów wątrobowych i konsultacja z ośrodkiem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti 1,1 g/ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
Niekorzystna interakcjaPaliperydona alkoholZalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia paliperydonem.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli mimo to wypiłeś, nie prowadź pojazdów i wstawaj powoli.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli mimo to wypiłeś, nie prowadź pojazdów i wstawaj powoli.
Paliperydon działa uspokajająco i może powodować senność, a alkohol robi to samo. Razem mogą bardziej osłabić uwagę i szybkość reagowania, a także nasilić zawroty głowy. Dlatego w czasie leczenia najlepiej nie pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem uwagi
- zawroty głowy przy wstawaniu
- zaburzenia równowagi lub upadki
- splątanie lub wyraźne spowolnienie myślenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia paliperydonem. Jeśli pacjent mimo to pije, poinformuj go o nasileniu senności i zawrotów głowy oraz o zakazie prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn po alkoholu.[1]
Skutek kliniczny
Nasilone zahamowanie ośrodkowego układu nerwowego: senność, spowolnienie, zaburzenia koordynacji i uwagi. Dodatkowo paliperydon może powodować hipotonię ortostatyczną, więc u części pacjentów możliwe są zawroty głowy i upadki. Skutki nasilają się wraz z ilością wypitego alkoholu.
Mechanizm
Paliperydon działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, podobnie jak alkohol. Oba działania się sumują, więc senność, zawroty głowy i spowolnienie reakcji mogą być silniejsze niż po samym lekarstwie lub samym alkoholu. ChPL każe zachować ostrożność przy łącznym stosowaniu z lekami działającymi ośrodkowo i z alkoholem.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- senność i spowolnienie psychoruchowe
- zawroty głowy i objawy hipotonii ortostatycznej
- upadki
- przestrzeganie zaleceń dotyczących leczenia i podawania kolejnych wstrzyknięć
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholuilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Im większa ilość alkoholu, tym silniejszy addytywny efekt hamujący na ośrodkowy układ nerwowy i większe ryzyko senności, hipotonii ortostatycznej oraz upadków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Inne interakcje tych leków 284
Połączenie przeciwwskazaneAmantadyna+ PaliperydonNie łączyć amantadyny z paliperydonem.Nie zaczynaj brać amantadyny bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już ją bierzesz, nie odstawiaj jej nagle, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać amantadyny bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już ją bierzesz, nie odstawiaj jej nagle, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.
Amantadyna i paliperydon razem mogą groźnie zaburzyć rytm serca. Amantadyna może też nasilić objawy choroby psychicznej, takie jak splątanie czy omamy, a paliperydon może osłabiać działanie amantadyny. Paliperydon w zastrzyku działa w organizmie przez wiele tygodni, więc ryzyko utrzymuje się także po ostatnim zastrzyku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub zasłabnięcie
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- bardzo wolne tętno
- splątanie, omamy lub nasilenie objawów choroby
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączyć amantadyny z paliperydonem. Jeśli amantadynę włączono w celu leczenia polekowego parkinsonizmu, w pierwszej kolejności należy rozważyć zmniejszenie dawki paliperydonu albo zmianę leku przeciwpsychotycznego na lek o mniejszym ryzyku objawów pozapiramidowych i wydłużenia QT. Gdy potrzebny jest lek korygujący objawy pozapiramidowe, należy wybrać lek bez wpływu na odstęp QT. Paliperydon w postaci wstrzyknięć o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni po ostatniej dawce, dlatego odstawienie go nie usuwa ryzyka od razu. Amantadyny nie należy odstawiać nagle, tylko stopniowo zmniejszać dawkę. Jeśli lekarz mimo to uzna połączenie za niezbędne, przed włączeniem i w trakcie leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc oraz oznaczyć potas, magnez i czynność nerek.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest nadmierne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy niedoborze potasu lub magnezu, bradykardii i chorobach serca[1]. Amantadyna może też nasilić objawy psychotyczne, takie jak splątanie i omamy, co u chorego leczonego paliperydonem oznacza ryzyko pogorszenia psychozy. Oba leki działają ośrodkowo, a paliperydon wymaga ostrożności z lekami obniżającymi próg drgawkowy[2], natomiast amantadyny nie stosuje się u osób z drgawkami[3].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację mięśnia sercowego się sumuje. Amantadyny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi[1]. Paliperydon łączy się z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT tylko z zachowaniem ostrożności[2]. Dodatkowo amantadyna działa dopaminergicznie, a paliperydon może antagonizować działanie lewodopy i innych agonistów dopaminergicznych[2]. W efekcie amantadyna może osłabiać działanie przeciwpsychotyczne paliperydonu, a paliperydon osłabiać działanie przeciwparkinsonowskie amantadyny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu we krwi
- częstość rytmu serca
- czynność nerek (eGFR)
- nasilenie objawów psychotycznych
- objawy pozapiramidowe
- drgawki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydon | inne zalecenie | Paliperydon w postaci depot utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni, dlatego ryzyko interakcji trwa także po ostatnim wstrzyknięciu. Włączenie amantadyny należy rozważać dopiero po ocenie czasu od ostatniej dawki i zapisu EKG. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Amantadyna i paliperydon są wydalane przez nerki, więc przy niewydolności nerek ich stężenia rosną, a ryzyko wydłużenia QT i objawów psychotycznych się zwiększa. Amantadyny nie stosuje się w ciężkiej chorobie nerek. |
| Amantadyna przyjmowana przed włączeniem paliperydonukolejność włączenia · amantadyna | inne zalecenie | Jeśli pacjent przyjmuje już amantadynę, nie należy jej odstawiać nagle, tylko stopniowo zmniejszać dawkę przed włączeniem paliperydonu albo przed zmianą leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amantix 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amantix-100218629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viregyt-K 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viregyt-k-100070658/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Połączenie przeciwwskazaneCytalopram+ PaliperydonPołączenia cytalopramu z paliperydonem należy unikać, ponieważ jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj brać cytalopramu i nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który przepisał leki.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać cytalopramu i nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który przepisał leki.
Cytalopram i paliperydon mogą razem zaburzać rytm serca, bo oba leki wpływają na pracę serca w podobny sposób. Takiego połączenia zwykle się nie stosuje. Jeśli dostajesz paliperydon w zastrzyku, pamiętaj, że działa on jeszcze długo po podaniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca
- nierówne lub bardzo szybkie bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie
- drgawki
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia cytalopramu z paliperydonem należy unikać, ponieważ jest przeciwwskazane[1]. U pacjenta leczonego paliperydonem, który wymaga leczenia przeciwdepresyjnego, wybiera się lek przeciwdepresyjny bez przeciwwskazania do łączenia z lekami wydłużającymi odstęp QT. Jeśli lekarz mimo to utrzymuje skojarzenie, konieczne jest EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz kontrola stężenia potasu i magnezu[1].
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to addytywne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem złośliwych komorowych zaburzeń rytmu, większym przy hipokaliemii lub hipomagnezemii[1]. Mniej istotne są sumowanie się ryzyka drgawek, krwawień oraz działania hamującego ośrodkowy układ nerwowy[2].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie może się sumować. Cytalopramu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi[1]. Paliperydon wymaga ostrożności w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT[2]. Dodatkowo oba leki obniżają próg drgawkowy[2], a SSRI stosowane z atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi mogą zwiększać ryzyko krwawień[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo paliperydon nie jest w istotnym stopniu metabolizowany przez izoenzymy cytochromu P-450[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[3], słaby inhibitor CYP2C19[3], słaby inhibitor CYP2D6[3], substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]
- Paliperydon: słaby inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- objawy krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydon | inne zalecenie | Paliperydon w postaci długo działającej zawiesiny utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc odstawienie go nie usuwa szybko ryzyka. Przy potrzebie leczenia przeciwdepresyjnego zwykle zmienia się lek przeciwdepresyjny na taki, który nie jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ PaliperydonNie stosuj difenhydraminy u pacjenta leczonego paliperydonem.Nie przyjmuj difenhydraminy, a jeśli masz kłopoty ze snem lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczniejszy lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj difenhydraminy, a jeśli masz kłopoty ze snem lub alergię, zapytaj farmaceutę albo lekarza prowadzącego o bezpieczniejszy lek.
Difenhydraminy, leku nasennego bez recepty, nie łącz z paliperydonem. Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko rośnie i może dojść do groźnej arytmii. Razem silniej usypiają i mogą powodować zawroty głowy oraz spadki ciśnienia przy wstawaniu. Paliperydon podany w zastrzyku działa jeszcze długo po ostatniej dawce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zasłabnięcie lub omdlenie
- silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- bardzo silna senność lub splątanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj difenhydraminy u pacjenta leczonego paliperydonem[1]. Przy bezsenności lub alergii dobierz lek bez działania wydłużającego QT i skonsultuj wybór z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwpsychotyczne. Jeśli difenhydramina miałaby łagodzić objawy pozapiramidowe po paliperydonie, potraktuj to jako sygnał do oceny dawki leku przeciwpsychotycznego przez psychiatrę, a nie do samoleczenia. Jeśli połączenie zostało już przyjęte, oceń objawy sercowe, w razie kołatania serca, omdlenia lub zawrotów głowy wykonaj EKG z oceną QTc i oznacz potas oraz magnez.
Skutek kliniczny
Ryzyko wydłużenia odstępu QT z możliwością częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Nasilona senność, zaburzenia koncentracji i sprawności psychoruchowej, zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu ze zwiększonym ryzykiem upadków, szczególnie u osób starszych.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują torsade de pointes[1]. Paliperydon wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT, w tym z niektórymi lekami przeciwhistaminowymi[2]. Sumuje się też działanie hamujące na OUN, ponieważ difenhydramina nasila działanie innych leków działających depresyjnie na OUN[1], a paliperydon wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami działającymi ośrodkowo[2]. Możliwy jest addycyjny efekt hipotensyjny, bo paliperydon wywołuje hipotonię ortostatyczną[2]. Hamowanie CYP2D6 przez difenhydraminę[1] nie ma istotnego znaczenia, ponieważ CYP2D6 tylko w minimalnym stopniu uczestniczy w metabolizmie paliperydonu, a silny inhibitor tego enzymu nie zmieniał istotnie jego farmakokinetyki[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenie zostało przyjęte
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- kołatanie serca, zasłabnięcia, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · difenhydramina | ryzyko maleje | Difenhydramina stosowana miejscowo na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry daje małą ekspozycję ogólnoustrojową. Ryzyko rośnie przy stosowaniu na duże powierzchnie, uszkodzoną skórę lub u dzieci. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie sedacji i hipotonii ortostatycznej znacznie zwiększa ryzyko upadków i splątania, a choroby serca i zaburzenia elektrolitowe częściej nasilają ryzyko arytmii. |
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydon | inne zalecenie | Po ostatnim wstrzyknięciu paliperydon utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni, więc unikanie difenhydraminy obowiązuje także po zakończeniu leczenia, do czasu konsultacji z lekarzem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Połączenie przeciwwskazaneHaloperydol+ PaliperydonNie łącz haloperydolu z paliperydonem.Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnej decyzji lekarza i powiedz każdemu lekarzowi, że dostajesz oba leki.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez wyraźnej decyzji lekarza i powiedz każdemu lekarzowi, że dostajesz oba leki.
Haloperydol i paliperydon to leki przeciwpsychotyczne, które razem mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane jednocześnie zwiększają też ryzyko sztywności mięśni, drżenia, niepokoju ruchowego i silnej senności. Paliperydon podawany w zastrzyku działa długo, więc ryzyko utrzymuje się także przez pewien czas po ostatnim zastrzyku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- omdlenie albo nagłe zawroty głowy
- sztywność mięśni z gorączką lub splątaniem
- drżenie, mimowolne ruchy lub silny niepokój ruchowy
- nadmierna senność
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz haloperydolu z paliperydonem. Stosowanie produktów leczniczych wydłużających odstęp QT jest przeciwwskazaniem do haloperydolu[1][2]. U pacjenta leczonego paliperydonem preferuj optymalizację dawki paliperydonu w monoterapii zamiast dołączania haloperydolu. Jeśli prescriber mimo to uzna skojarzenie za konieczne, decyzja wymaga udokumentowanej oceny ryzyka, wyjściowego EKG z pomiarem QTc, wyrównania potasu i magnezu oraz kontroli EKG w trakcie leczenia. Przy zamianie paliperydonu w postaci długo działającej na haloperydol uwzględnij, że paliperydon utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to addytywne wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Ryzyko jest większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca i przy dużych dawkach haloperydolu. Możliwe są też nasilone objawy pozapiramidowe, akatyzja, złośliwy zespół neuroleptyczny, nadmierna sedacja, spadki ciśnienia przy pionizacji i napady drgawkowe.
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QTc, a ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Haloperydolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z innymi lekami przeciwpsychotycznymi[1][2]. Paliperydon należy do leków wydłużających odstęp QT i wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami o takim działaniu oraz z innymi lekami przeciwpsychotycznymi[3]. Oba leki blokują receptory dopaminowe D2, więc sumuje się też ryzyko objawów pozapiramidowych, złośliwego zespołu neuroleptycznego i hiperprolaktynemii. Dodatkowo nasilają się działanie hamujące OUN, hipotonia ortostatyczna i obniżenie progu drgawkowego, a butyrofenony wymieniono wprost wśród leków obniżających próg drgawkowy, z którymi paliperydon łączy się ostrożnie[3]. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ izoenzymy CYP nie odgrywają znaczącej roli w metabolizmie paliperydonu[3].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z pomiarem QTc przed skojarzeniem i w trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy pozapiramidowe i akatyzja
- objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego – gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości, CK
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- nadmierna sedacja
- stężenie prolaktyny przy objawach hiperprolaktynemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydon | inne zalecenie | Paliperydon w postaci długo działającej utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, dlatego ryzyko interakcji obowiązuje także po odstawieniu wstrzyknięć. Przy zamianie na haloperydol uwzględnij resztkowe stężenie paliperydonu i monitoruj EKG. |
| Duże dawkidawka · haloperydol | ryzyko rośnie | Ryzyko wydłużenia QTc rośnie z dawką i stężeniem haloperydolu, także przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP3A4 lub CYP2D6. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Haloperidol WZF 0,2% 2 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/haloperidol-wzf-0-2-100111328/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Haloperidol UNIA 2 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/haloperidol-unia-100028202/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Haloperidol WZF 0,2%. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/haloperidol-wzf-0-2-100111328/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Połączenie przeciwwskazaneHydroksyzyna+ PaliperydonNie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego paliperydonem.Nie zaczynaj brać hydroksyzyny, a jeśli już ją masz, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym lub farmaceutą o innym leku na swoje objawy.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać hydroksyzyny, a jeśli już ją masz, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym lub farmaceutą o innym leku na swoje objawy.
Hydroksyzyna i paliperydon razem mogą zaburzać rytm serca, co bywa groźne dla życia. Oba leki powodują też senność, więc razem mocniej osłabiają uwagę i zwiększają ryzyko upadku. Tych leków nie łączy się. Zastrzyk z paliperydonem działa długo, dlatego to ważne także wtedy, gdy dostajesz go raz na kilka tygodni.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- nadmierna senność lub trudność z obudzeniem się
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj hydroksyzyny u pacjenta leczonego paliperydonem[1]. Jeśli połączenie już występuje, odstaw hydroksyzynę i dobierz leczenie objawowe bez wpływu na odstęp QT – przy świądzie lub alergii lek przeciwhistaminowy o niskim ryzyku arytmii, a przy lęku lub bezsenności decyzję o innym leku pozostaw psychiatrze prowadzącemu. Przy paliperydonie w postaci depot to hydroksyzynę należy wycofać, bo paliperydonu nie da się szybko usunąć z organizmu. Jeśli pacjent zgłasza kołatanie serca, omdlenia lub zawroty głowy, skieruj go pilnie do lekarza na EKG.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to addytywne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Dodatkowo nasila się senność, zaburzenia koncentracji i sprawności psychoruchowej, co zwiększa ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych.
Mechanizm
Hydroksyzyny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi, bo zwiększa to ryzyko zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes[1]. Paliperydon należy do leków wydłużających odstęp QT i wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami o tym działaniu, w tym z niektórymi lekami przeciwhistaminowymi[2]. Oba leki działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, więc sumuje się też działanie sedatywne[1][2]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy oczekiwać, bo paliperydon jest w minimalnym stopniu metabolizowany przez cytochrom P450[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc, jeśli leki były stosowane razem
- stężenie potasu i magnezu
- tętno i objawy bradykardii
- nasilenie senności i sprawność psychoruchowa
- ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowo (postać o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · paliperydon | inne zalecenie | Paliperydonu w postaci depot nie da się szybko wycofać, więc przy konflikcie należy odstawić hydroksyzynę, a nie modyfikować leczenia przeciwpsychotycznego. |
| Po ostatnim wstrzyknięciu postaci o przedłużonym uwalnianiuczas leczenia · paliperydon | inne zalecenie | Paliperydon z postaci depot utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc przeciwwskazanie obowiązuje także po zakończeniu iniekcji, dopóki lekarz nie oceni, że lek został wyeliminowany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Espefa. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/hydroxyzinum-espefa-100175535/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ PaliperydonNie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego paliperydon w postaci depot i nie podawaj paliperydonu depot pacjentowi leczonemu klozapiną.Jeśli dostajesz zastrzyki z paliperydonem i masz zacząć brać klozapinę, nie zaczynaj leczenia bez rozmowy z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz zastrzyki z paliperydonem i masz zacząć brać klozapinę, nie zaczynaj leczenia bez rozmowy z lekarzem prowadzącym.
Klozapiny nie łączy się z paliperydonem podawanym w zastrzykach o przedłużonym działaniu. Klozapina może rzadko powodować groźny spadek liczby białych krwinek, a lek z zastrzyku działa długo i nie da się go szybko usunąć z organizmu. Oba leki razem mogą też nasilać senność, zawroty głowy przy wstawaniu i zaburzenia rytmu serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- silna senność lub trudność z wybudzeniem
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- sztywność mięśni z wysoką gorączką i splątaniem
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego paliperydon w postaci depot i nie podawaj paliperydonu depot pacjentowi leczonemu klozapiną[1][2][3]. Przy zmianie leczenia z paliperydonu depot na klozapinę uwzględnij długi czas działania ostatniego wstrzyknięcia. Jeśli lekarz prowadzący uzna skojarzenie dwóch leków przeciwpsychotycznych za konieczne, rozważ paliperydon w postaci doustnej i monitoruj morfologię krwi, EKG, ciśnienie tętnicze oraz objawy nadmiernego hamowania OUN[1][4].
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to brak możliwości szybkiego odstawienia paliperydonu w postaci depot, gdy w trakcie leczenia klozapiną wystąpi neutropenia lub agranulocytoza[1]. Dodatkowo może wystąpić nasilona senność, hipotonia ortostatyczna z omdleniami, napady drgawkowe, wydłużenie odstępu QT i złośliwy zespół neuroleptyczny[1][4].
Mechanizm
Klozapiny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi w postaci depot, ponieważ w razie neutropenii lub agranulocytozy takiego leku nie można szybko usunąć z organizmu, a sam może działać mielosupresyjnie[1]. Oba leki sumują działanie hamujące ośrodkowy układ nerwowy, hipotensyjne i obniżające próg drgawkowy[1][4]. Oba wymagają ostrożności przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT[1][4]. Jednoczesne stosowanie klozapiny z innymi lekami działającymi na OUN może zwiększać ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie oczekuje się, bo izoenzymy cytochromu P450 nie odgrywają znaczącej roli w metabolizmie paliperydonu[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów zgodnie z programem monitorowania klozapiny
- EKG z oceną odstępu QTc
- elektrolity (potas, magnez)
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- nasilenie sedacji i czynność oddechowa
- gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości (złośliwy zespół neuroleptyczny)
- napady drgawkowe
Bezpieczniejsze alternatywy
paliperydon w tabletkach o przedłużonym uwalnianiuarypiprazol w tabletkach
Kiedy ocena się zmienia
| Tabletki o przedłużonym uwalnianiu (postać doustna)postać · paliperydon | ryzyko maleje | Zakaz dotyczy leków przeciwpsychotycznych w postaci depot. Paliperydon doustny można odstawić od razu, ale nadal sumuje się z klozapiną działanie hamujące OUN, hipotensyjne, obniżające próg drgawkowy i wydłużające QT, dlatego wymaga ścisłego monitorowania. |
| Okres działania ostatniego wstrzyknięcia depotodstep · paliperydon | inne zalecenie | Po ostatnim wstrzyknięciu paliperydonu depot lek pozostaje w organizmie przez długi czas, dlatego przy przejściu na klozapinę termin jej włączenia ustala lekarz prowadzący z uwzględnieniem czasu działania ostatniej dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
Połączenie przeciwwskazaneKwas walproinowy+ Fenylomaślan gliceroluNie stosuj kwasu walproinowego u pacjenta leczonego fenylomaślanem glicerolu.Nie zaczynaj przyjmować kwasu walproinowego, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jeszcze dziś skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować kwasu walproinowego, a jeśli już go przyjmujesz, nie odstawiaj go sam, tylko jeszcze dziś skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.
Kwas walproinowy może podnosić we krwi poziom amoniaku, czyli szkodliwej substancji, którą twój lek na zaburzenia cyklu mocznikowego ma usuwać z organizmu. Przy twojej chorobie kwas walproinowy może wywołać groźne zatrucie amoniakiem, które uszkadza mózg. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wymioty
- nietypowa senność lub trudności z obudzeniem
- splątanie lub dziwne zachowanie
- bóle głowy
- niepewny chód
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj kwasu walproinowego u pacjenta leczonego fenylomaślanem glicerolu.[1][2][3] Gdy pacjent już przyjmuje oba leki, nie odstawiaj walproinianu na własną rękę, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, który zaplanuje zamianę leku przeciwpadaczkowego lub normotymicznego i oznaczy stężenie amoniaku.
Skutek kliniczny
Grozi hiperamonemia z encefalopatią, która może prowadzić do śpiączki i zgonu. U chorych z zaburzeniami cyklu mocznikowego walproinian może wywołać przełom hiperamonemiczny mimo leczenia fenylomaślanem glicerolu.
Mechanizm
Kwasu walproinowego nie stosuje się u pacjentów z zaburzeniami cyklu mocznikowego.[1][2][3] Fenylomaślan glicerolu stosuje się właśnie w tych zaburzeniach, więc każde połączenie obu leków dotyczy chorego z przeciwwskazaniem do walproinianu. Kwas walproinowy może zwiększać stężenie amoniaku.[4] Walproinian hamuje cykl mocznikowy na etapie syntezy fosforanu karbamoilu, przez co działa przeciwnie do fenylomaślanu glicerolu, który ma usuwać nadmiar azotu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie amoniaku we krwi
- stan neurologiczny – senność, splątanie, zmiany zachowania
- wymioty i niechęć do jedzenia
- kontrola napadów padaczkowych podczas zamiany leku
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300 300 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ValproLEK 300 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/valprolek-300-100163549/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Absenor 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/absenor-100168073/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti 1,1 g/ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Convulex 300. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/convulex-300-100015688/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ravicti. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ravicti-100362119/
Połączenie przeciwwskazanePaliperydon+ EscytalopramPołączenie jest przeciwwskazane w ChPL escytalopramu jako skojarzenie z lekiem wydłużającym odstęp QT, dlatego należy go unikać i rozważyć lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na QT albo lek przeciwpsychotyczny o minimalnym wpływie na QT.Nie przerywaj leczenia samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym i pokaż mu listę wszystkich swoich leków.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj leczenia samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym i pokaż mu listę wszystkich swoich leków.
Tych dwóch leków nie powinno się łączyć bez wyraźnej decyzji lekarza i kontroli pracy serca. Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to działanie może się nasilać. Mogą też razem zwiększać senność i rzadko sprzyjać drgawkom. Nie odstawiaj jednak żadnego z nich na własną rękę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie
- drgawki
- silna senność lub spowolnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane w ChPL escytalopramu jako skojarzenie z lekiem wydłużającym odstęp QT, dlatego należy go unikać i rozważyć lek przeciwdepresyjny o mniejszym wpływie na QT albo lek przeciwpsychotyczny o minimalnym wpływie na QT.[1] Jeśli lekarz po ocenie korzyści i ryzyka utrzymuje oba leki, decyzja powinna być udokumentowana, a pacjent powinien mieć wykonane EKG przed skojarzeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz wyrównane stężenia potasu i magnezu. Należy pamiętać, że paliperydon w postaci o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc ryzyko nie znika od razu po jego odstawieniu.
Skutek kliniczny
Możliwe jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego, szczególnie u osób z chorobą serca, bradykardią lub zaburzeniami elektrolitowymi. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków wywołujących hipokaliemię lub hipomagnezemię, ponieważ zwiększa to ryzyko złośliwych arytmii.[2] Dodatkowo może nasilić się senność i spowolnienie psychoruchowe, a u osób predysponowanych wzrasta ryzyko napadów drgawkowych.
Mechanizm
Główny problem to sumowanie się działania obu leków wydłużających odstęp QT, co zwiększa ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. ChPL escytalopramu podaje, że nie badano jego skojarzenia z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT i nie można wykluczyć działania addytywnego, a wśród takich leków wymienia leki przeciwpsychotyczne.[2] Charakterystyka paliperydonu zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT, a także z SSRI ze względu na obniżanie progu drgawkowego oraz z innymi lekami działającymi ośrodkowo.[3] Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ udział CYP2D6 i CYP3A4 w metabolizmie paliperydonu jest minimalny, a nawet silny inhibitor CYP2D6 paroksetyna nie zmieniała istotnie klinicznie jego farmakokinetyki.[3]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Paliperydon: słaby inhibitor P-gp[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
- Escytalopram: słaby inhibitor CYP2C19[6], słaby inhibitor CYP2D6[4], wrażliwy substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem skojarzenia i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca – kołatanie, zawroty głowy, omdlenia
- nadmierna senność i spowolnienie
- napady drgawkowe u pacjentów z grupy ryzyka
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydon | inne zalecenie | Paliperydon w postaci o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie przez długi czas po ostatnim wstrzyknięciu, dlatego ryzyko sumowania wpływu na odstęp QT trwa także po odstawieniu zastrzyków i należy je uwzględnić przy włączaniu escytalopramu. |
| Dużadawka · escytalopram | ryzyko rośnie | Wpływ escytalopramu na odstęp QT zależy od dawki, dlatego przy większych dawkach ryzyko w skojarzeniu z paliperydonem rośnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pralex 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pralex-100274250/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/escipram-100178692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escipram. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/escipram-100178692/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.