Interakcje / Filgrastym / Filgrastym i karboplatyna
Jaki opis pokazać?
Korzystna interakcja
Połączenie jest celowe i stosuje się je w profilaktyce neutropenii po chemioterapii.
Zaczynaj i kończ zastrzyki z filgrastymem dokładnie w dniach wskazanych przez lekarza, a jeśli nie wiesz, kiedy to zrobić, zapytaj farmaceutę lub lekarza.
Korzystna interakcjaFilgrastym+ KarboplatynaPołączenie jest celowe i stosuje się je w profilaktyce neutropenii po chemioterapii.Zaczynaj i kończ zastrzyki z filgrastymem dokładnie w dniach wskazanych przez lekarza, a jeśli nie wiesz, kiedy to zrobić, zapytaj farmaceutę lub lekarza.opóźniony (dni)rozległe badania
Korzystna interakcja
Zaczynaj i kończ zastrzyki z filgrastymem dokładnie w dniach wskazanych przez lekarza, a jeśli nie wiesz, kiedy to zrobić, zapytaj farmaceutę lub lekarza.
Filgrastym pomaga szpikowi szybciej odbudować białe krwinki, których po karboplatynie jest mniej. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko groźnych zakażeń w czasie chemioterapii. Ważne jest, aby nie wstrzykiwać filgrastymu w dniu chemioterapii ani tuż przed nią, bo wtedy może bardziej zaszkodzić niż pomóc.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka 38°C lub wyższa
- dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- nagłe silne osłabienie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie jest celowe i stosuje się je w profilaktyce neutropenii po chemioterapii. Filgrastym rozpoczyna się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu podawania karboplatyny i odstawia co najmniej 24 godziny przed kolejnym cyklem[1]. Jeśli planowane jest przeszczepienie komórek progenitorowych krwi obwodowej, mobilizację należy zaplanować na wczesnym etapie leczenia i przed chemioterapią w dużych dawkach ocenić liczbę zmobilizowanych komórek[2]. Przy niewystarczającym uzysku rozważa się leczenie bez udziału komórek progenitorowych[1].
Skutek kliniczny
Prawidłowo zaplanowany filgrastym zmniejsza głębokość i czas trwania neutropenii po karboplatynie, a tym samym ryzyko zakażeń i gorączki neutropenicznej. Podanie filgrastymu w tym samym dniu co karboplatyna może nasilić neutropenię, a bezpieczeństwo i skuteczność takiego schematu nie są ustalone[1]. Karboplatyna podana razem z filgrastymem skutecznie mobilizuje komórki progenitorowe, natomiast długie wcześniejsze leczenie karboplatyną może zmniejszyć ich uzysk[3].
Mechanizm
Filgrastym pobudza wytwarzanie i dojrzewanie neutrofili, przez co skraca i łagodzi neutropenię wywołaną mielosupresyjnym działaniem karboplatyny. Szybko dzielące się komórki mieloidalne pobudzone filgrastymem są jednak bardziej wrażliwe na cytostatyk, dlatego jednoczesne podanie w okresie ekspozycji na chemioterapię może nasilić uszkodzenie szpiku zamiast mu zapobiegać[1]. Długotrwałe leczenie karboplatyną przed mobilizacją może zmniejszać pulę krwiotwórczych komórek progenitorowych[2].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
- odstęp czasowy między ostatnią dawką filgrastymu a kolejnym cyklem karboplatyny
- liczba zmobilizowanych komórek progenitorowych przed chemioterapią w dużych dawkach (przy planowanym przeszczepieniu)
- objawy zakażenia i gorączka
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 24 h przed rozpoczęciem lub po zakończeniu chemioterapiifilgrastym | inne zalecenie | Podanie filgrastymu w okresie od 24 godzin przed rozpoczęciem do 24 godzin po zakończeniu karboplatyny nie jest zalecane, bo może nasilić neutropenię, a bezpieczeństwo takiego schematu nie zostało ustalone. |
| Długotrwałe leczenie przed planowaną mobilizacją komórek progenitorowychczas leczenia · karboplatyna | inne zalecenie | Długotrwałe podawanie karboplatyny przed próbą mobilizacji może zmniejszyć uzysk komórek progenitorowych, dlatego mobilizację planuje się na wczesnym etapie leczenia i ocenia liczbę zmobilizowanych komórek przed chemioterapią w dużych dawkach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml), roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neupogen-100147295/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nivestim 12 mln j.m./0,2 ml (0,6 mg/ml), roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nivestim-100254826/
Alkohol przy tych lekach
Filgrastym a alkohol: brak opisu w bazie.
Karboplatyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 109
Połączenie przeciwwskazaneKarboplatyna+ KlozapinaNie należy łączyć klozapiny z karboplatyną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego.Nie odstawiaj klozapiny sam, tylko od razu powiedz onkologowi i psychiatrze, że masz dostać lub dostajesz chemioterapię razem z klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj klozapiny sam, tylko od razu powiedz onkologowi i psychiatrze, że masz dostać lub dostajesz chemioterapię razem z klozapiną.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki białe chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem bardzo zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby tych krwinek i ciężkich infekcji. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się, a o dalszym leczeniu decydują wspólnie lekarz onkolog i psychiatra.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przeziębienia lub grypy
- siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny
- duże osłabienie
- kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z karboplatyną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego leki wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem do jej stosowania[2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii karboplatyną, decyzję o odstawieniu klozapiny lub zamianie na inny lek przeciwpsychotyczny powinni podjąć wspólnie psychiatra i onkolog, uwzględniając ryzyko nawrotu psychozy u pacjenta z lekooporną schizofrenią. Jeśli w wyjątkowej sytuacji zespół leczący uzna, że korzyść przeważa ryzyko, konieczna jest bardzo częsta kontrola morfologii z rozmazem i natychmiastowe działanie przy spadku liczby granulocytów, a dawkę karboplatyny może być trzeba zmodyfikować zgodnie z jej ChPL[4].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich, potencjalnie śmiertelnych zakażeń. Nakładająca się toksyczność utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby granulocytów, a gorączka neutropeniczna może zostać pomylona z gorączką towarzyszącą zapaleniu mięśnia sercowego wywołanemu klozapiną albo odwrotnie. Zaburzenia elektrolitowe, które mogą wystąpić podczas leczenia karboplatyną, wymagają ostrożności u pacjenta przyjmującego klozapinę, ponieważ jej ChPL zaleca ostrożność przy lekach powodujących zaburzenia elektrolitowe[1].
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działania mielosupresyjne sumują się. Karboplatyna jest lekiem cytotoksycznym, którego główną toksycznością jest zahamowanie czynności szpiku, a jej ChPL wskazuje, że skojarzenie z innymi lekami mielosupresyjnymi może wymagać zmiany dawki lub schematu, aby ograniczyć addytywną mielosupresję[4]. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a jej ChPL zalicza środki cytotoksyczne do leków hamujących czynność szpiku, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej, ponieważ karboplatyna nie jest metabolizowana przez izoenzymy cytochromu P450 odpowiedzialne za przemiany klozapiny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- EKG z oceną odstępu QTc
- czynność nerek (kreatynina, klirens kreatyniny)
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana u pacjenta w trakcie chemioterapii karboplatynąkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | Rozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego leki o znacznym ryzyku agranulocytozy jest wprost przeciwwskazane w ChPL klozapiny. |
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem do stosowania karboplatyny, chyba że korzyść przeważa ryzyko, oraz przeciwwskazaniem do stosowania klozapiny, a upośledzenie wydalania karboplatyny nasila jej toksyczność szpikową. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneKarboplatyna+ CydofowirNie podawaj cydofowiru pacjentowi leczonemu karboplatyną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli jesteś leczony karboplatyną, powiedz o tym każdemu lekarzowi, który chce podać ci cydofowir, aby mógł wybrać inne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony karboplatyną, powiedz o tym każdemu lekarzowi, który chce podać ci cydofowir, aby mógł wybrać inne leczenie.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba mogą uszkadzać nerki, a podane razem zwiększają ryzyko poważnego uszkodzenia nerek. Gdy nerki gorzej pracują, lek stosowany w chemioterapii dłużej zostaje w organizmie i silniej osłabia szpik, co zwiększa ryzyko zakażeń i krwawień.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- gorączka lub dreszcze
- łatwe powstawanie siniaków albo krwawienia z nosa lub dziąseł
- silne osłabienie i zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj cydofowiru pacjentowi leczonemu karboplatyną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli pacjent onkologiczny wymaga leczenia zakażenia wirusowego, wybór leku przeciwwirusowego i ewentualną zmianę terminu chemioterapii ustala lekarz prowadzący razem z onkologiem. Przy rozważaniu zamiany należy uwzględnić, że inne leki przeciwwirusowe stosowane w zakażeniach CMV też mają działanie nefrotoksyczne albo mielosupresyjne.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ostre uszkodzenie nerek, które może być nieodwracalne. Pogorszenie czynności nerek zwiększa narażenie na karboplatynę i nasila jej toksyczność szpikową, co sprzyja neutropenii, małopłytkowości i zakażeniom. Rozwinięta niewydolność nerek wyklucza dalsze stosowanie cydofowiru[1] i ogranicza możliwość leczenia karboplatyną.[2]
Mechanizm
Cydofowiru nie łączy się z lekami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym, a karboplatyna do nich należy.[1] Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Karboplatyna zmienia klirens nerkowy, co może nasilać toksyczność innych leków nefrotoksycznych, zwłaszcza przy niewydolności nerek.[2] Oba leki są wydalane przez nerki, dlatego pogorszenie ich czynności zwiększa ekspozycję na każdy z nich. Dodatkowo oba działają mielosupresyjnie, a skojarzenie karboplatyny z innymi lekami hamującymi szpik może wymagać zmiany dawki lub schematu.[2]
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy i klirens kreatyniny
- białko w moczu
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofilów i płytek krwi
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30 mL/minpacjent | inne zalecenie | Przy klirensie kreatyniny ≤ 30 mL/min karboplatyna jest przeciwwskazana, chyba że korzyści przewyższają ryzyko, a cydofowir jest przeciwwskazany w niewydolności nerek. U takiego pacjenta żadnego z leków nie należy dodatkowo obciążać drugim lekiem nefrotoksycznym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ KarboplatynaNie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego karboplatyną.Nie stosuj neomycyny w trakcie leczenia karboplatyną i zapytaj lekarza albo farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj neomycyny w trakcie leczenia karboplatyną i zapytaj lekarza albo farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna w aerozolu na skórę i karboplatyna, lek stosowany w chemioterapii, mogą razem uszkadzać nerki i słuch. Lek na skórę też częściowo przenika do krwi, zwłaszcza gdy nakładasz go na ranę albo dużą powierzchnię. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego karboplatyną.[1][2] Do miejscowego leczenia zakażeń skóry wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli neomycyna została już zastosowana, oceń czynność nerek i słuch pacjenta przed kolejnym cyklem karboplatyny.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie uszkodzenia nerek i narządu słuchu, z szumami usznymi, niedosłuchem i zaburzeniami równowagi. Ryzyko jest większe u pacjentów z niewydolnością nerek.[3]
Mechanizm
Neomycyna jako aminoglikozyd działa ototoksycznie i nefrotoksycznie, a karboplatyna również uszkadza nerki i narząd słuchu, więc te działania niepożądane się sumują. Karboplatyna zmienia klirens nerkowy, co może sprzyjać kumulacji leków wydalanych przez nerki i nasilać ich toksyczność.[3] Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność.[1] Wchłanianie neomycyny przez nieuszkodzoną skórę jest niewielkie, ale rośnie przy uszkodzonej lub rozległej powierzchni.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- słuch (szumy uszne, niedosłuch)
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- ilość oddawanego moczu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Skóra uszkodzona, rozległa powierzchnia lub zmiany sączącedroga podania · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej lub rozległej powierzchni skóry wchłanianie neomycyny rośnie, co zwiększa ryzyko sumowania toksyczności z karboplatyną. Neomycyny nie stosuje się na takie powierzchnie. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Toksyczność skojarzenia karboplatyny z aminoglikozydami jest większa u pacjentów z niewydolnością nerek. Przy klirensie kreatyniny ≤ 30 mL/min karboplatyna jest przeciwwskazana, chyba że korzyści przeważają ryzyko. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Pochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i pochodnej platyny należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne, przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać chemioterapię lekiem z grupy pochodnych platyny, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać chemioterapię lekiem z grupy pochodnych platyny, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Leki obniżające odporność, na przykład fingolimod, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl, oraz chemioterapia lekami takimi jak cisplatyna, karboplatyna czy oksaliplatyna osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Razem działają silniej niż osobno, więc łatwiej o poważne zakażenie i spadek liczby krwinek. Lekarze często wstrzymują lub zmieniają lek obniżający odporność na czas chemioterapii. Nie dotyczy to apremilastu i nerandomilastu, które nie osłabiają odporności w takim stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- wysypka z pęcherzykami lub półpasiec
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i pochodnej platyny należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne, przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów zakażenia. W stwardnieniu rozsianym natalizumab, fingolimod, ozanimod, ponesimod i teriflunomid zwykle odstawia się przed chemioterapią, a leczenie choroby podstawowej wznawia po ocenie onkologicznej i hematologicznej[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym, bo lek długo utrzymuje się w organizmie. U biorców przeszczepów leczonych mykofenolanem, belataceptem lub innym lekiem immunosupresyjnym zwykle nie odstawia się immunosupresji całkowicie, lecz modyfikuje jej intensywność w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. Tofacytynib i abatacept zazwyczaj wstrzymuje się na czas chemioterapii. Należy rozważyć profilaktykę zakażeń oportunistycznych i ocenić status serologiczny w kierunku wirusa zapalenia wątroby typu B. Szczepionek żywych nie wolno podawać w trakcie takiego leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, a także pogłębienie i wydłużenie cytopenii po chemioterapii. Przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu dochodzi ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii i reaktywacji wirusów z grupy opryszczki. Mykofenolan, leflunomid, teriflunomid i tofacytynib mogą same obniżać liczbę krwinek, co nasila hematotoksyczność platyny. Część charakterystyk leków grupy A, między innymi natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu, wymienia czynną chorobę nowotworową lub leczenie przeciwnowotworowe jako przeciwwskazanie albo sytuację wymagającą przerwania terapii.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy poza apremilastem i nerandomilastem. Pochodne platyny działają mielosupresyjnie i wywołują neutropenię, limfopenię oraz małopłytkowość, a selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność komórkową lub humoralną różnymi drogami. Modulatory receptora sfingozyno‑1‑fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek, tofacytynib hamuje kinazy JAK, leflunomid i teriflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach, mykofenolan mofetyl i kwas mykofenolowy hamują syntezę puryn, abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T, immunoglobulina przeciw limfocytom T i inebilizumab usuwają limfocyty, a rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają dopełniacz lub przeciwciała IgG. Efekty sumują się i prowadzą do głębszego upośledzenia odporności. Interakcja farmakokinetyczna nie ma istotnego znaczenia, bo pochodne platyny są wydalane głównie przez nerki i nie wpływają na metabolizm leków grupy A.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem chemioterapii i w okresie nadiru
- bezwzględna liczba limfocytów i neutrofili
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne i objawy ze strony układu moczowego
- nowe objawy neurologiczne u pacjentów po natalizumabie lub modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
- stężenie kreatyniny i eGFR przy cisplatynie i karboplatynie
Kiedy ocena się zmienia
| Okres eliminacji leku po jego odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie przez wiele miesięcy po odstawieniu, a limfopenia po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie oraz działanie natalizumabu, inebilizumabu i immunoglobuliny przeciw limfocytom T ustępują stopniowo. Samo odstawienie leku tuż przed chemioterapią nie usuwa interakcji. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie należy rozważyć przyspieszoną eliminację, a przy pozostałych lekach uwzględnić okres utrzymywania się efektu i kontrolować liczbę limfocytów. |
| Przewlekła immunosupresja po przeszczepie narządukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | U biorców przeszczepów leczonych mykofenolanem mofetylu, kwasem mykofenolowym lub belataceptem całkowite odstawienie immunosupresji grozi odrzuceniem narządu. Zamiast unikania połączenia zwykle zmniejsza się intensywność immunosupresji i prowadzi ścisłe monitorowanie w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. |
Źródła
- Ruggiero A, Redemagni C, Camnasio CA, Morteo V, Carcagni F, Zatti S, et al. A Delicate Balance: Immunotherapy for Endometrial Cancer in a Patient With Multiple Sclerosis. J Med Cases. 2026;17(8):371-375. doi: 10.14740/jmc5260. PMID: 42490778.
Połączenie przeciwwskazanePochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaPrzy stosowaniu pochodnej platyny nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz chemioterapię lekiem z platyną, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz chemioterapię lekiem z platyną, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.
Leki z platyną, takie jak cisplatyna, karboplatyna czy oksaliplatyna, stosowane w chemioterapii osłabiają odporność. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który u osoby z osłabioną odpornością może wywołać ciężką chorobę zagrażającą życiu. Dlatego w czasie takiego leczenia nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze. Szczepienie można zaplanować przed chemioterapią albo po jej zakończeniu, gdy lekarz uzna, że odporność wróciła.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze i bóle mięśni w dniach po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- krwawienia, siniaki bez urazu
- wyraźne osłabienie, wymioty, zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu pochodnej platyny nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze – połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to karboplatyny, oksaliplatyny i cisplatyny niezależnie od schematu, także w skojarzeniu z innymi cytostatykami. Szczepienie należy wykonać przed rozpoczęciem chemioterapii albo odroczyć do czasu odbudowy odporności po jej zakończeniu, co ocenia lekarz prowadzący. Gdy szczepienie nie jest możliwe, a podróż do rejonu endemicznego jest konieczna, lekarz wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, pacjenta należy pilnie skonsultować z lekarzem chorób zakaźnych i obserwować w kierunku objawów choroby poszczepiennej.
Skutek kliniczny
Grozi rozwój choroby wywołanej wirusem szczepionkowym, w tym postaci trzewnej z niewydolnością wielonarządową i postaci neurologicznej z zapaleniem mózgu, które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie może nie zapewnić ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Pochodne platyny działają cytotoksycznie i hamują czynność szpiku, przez co osłabiają odporność komórkową i humoralną. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Przy upośledzonej odpowiedzi immunologicznej wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna na szczepienie jest słabsza lub nie powstaje wcale. Interakcja wynika z działania immunosupresyjnego całej klasy i jest wspólna dla karboplatyny, oksaliplatyny i cisplatyny.
Monitorować
- temperatura ciała i objawy grypopodobne w dniach po przypadkowym szczepieniu
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy neurologiczne – ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki
- czynność nerek
- liczba neutrofilów i limfocytów przed planowanym szczepieniem po zakończeniu chemioterapii
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Szczepienie przeciw żółtej febrze można wykonać przed rozpoczęciem leczenia pochodną platyny, zwykle co najmniej 4 tygodnie wcześniej, aby zdążyła powstać odporność, a wirus szczepionkowy został opanowany przed immunosupresją. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiipochodne platyny | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia pochodną platyny szczepienie żywymi szczepionkami rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach i po potwierdzeniu odbudowy odporności. Decyzja zależy od całego schematu leczenia, choroby podstawowej i wyników badań krwi. |
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ AzacytydynaFilgrastymu nie podaje się w okresie od 24 godzin przed pierwszą dawką do 24 godzin po ostatniej dawce azacytydyny w danym cyklu.Wstrzykuj filgrastym tylko w dniach wskazanych przez lekarza, nie wcześniej niż dobę po ostatniej dawce azacytydyny, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstrzykuj filgrastym tylko w dniach wskazanych przez lekarza, nie wcześniej niż dobę po ostatniej dawce azacytydyny, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Filgrastym pomaga szpikowi odbudować białe krwinki, a azacytydyna je przejściowo obniża. Jeśli oba leki zostaną podane zbyt blisko siebie, filgrastym może nie zadziałać, a liczba białych krwinek może spaść jeszcze bardziej. Dlatego leki te stosuje się w różnych dniach, z co najmniej dobą przerwy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- kaszel lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Filgrastymu nie podaje się w okresie od 24 godzin przed pierwszą dawką do 24 godzin po ostatniej dawce azacytydyny w danym cyklu[1]. Włączenie filgrastymu planuje się po zakończeniu dni podawania azacytydyny, w porozumieniu z hematologiem prowadzącym. W trakcie leczenia kontroluje się morfologię z rozmazem.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym podawaniu można spodziewać się głębszej lub dłuższej neutropenii i większego ryzyka zakażeń. Nasilenie neutropenii obserwowano u niewielkiej liczby pacjentów otrzymujących filgrastym razem z innym lekiem cytotoksycznym[1]. Bezpieczeństwo i skuteczność filgrastymu podawanego w tym samym dniu co chemioterapia mielosupresyjna nie zostały ustalone[1].
Mechanizm
Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej, a szybko dzielące się komórki są szczególnie wrażliwe na cytotoksyczne działanie leków mielosupresyjnych, do których należy azacytydyna[1]. Podanie obu leków w tym samym czasie może więc zniweczyć działanie filgrastymu i nasilić uszkodzenie szpiku. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego, bo azacytydyna nie jest metabolizowana przez izoenzymy CYP, UGT, SULT ani transferazy glutationowe[2].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofili
- temperatura ciała i objawy zakażenia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h przed pierwszą i po ostatniej dawce azacytydyny w cyklufilgrastym | ryzyko maleje | Zachowanie co najmniej 24-godzinnego odstępu od dni podawania azacytydyny ogranicza ryzyko pogłębienia neutropenii. |
| Tabletki powlekanepostać · azacytydyna | inne zalecenie | Doustną azacytydynę przyjmuje się codziennie przez część cyklu, więc filgrastym planuje się wyłącznie na dni wolne od tabletek z zachowaniem doby odstępu, w porozumieniu z hematologiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Azacitidine Sandoz 100 mg, proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azacitidine-sandoz-100415809/
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ BortezomibNie podawaj filgrastymu w okresie od 24 godzin przed do 24 godzin po podaniu bortezomibu.Wstrzykuj filgrastym tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza, z co najmniej dobową przerwą przed i po podaniu bortezomibu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstrzykuj filgrastym tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza, z co najmniej dobową przerwą przed i po podaniu bortezomibu.
Filgrastym pobudza szpik do wytwarzania białych krwinek, a bortezomib może obniżać liczbę białych krwinek i płytek krwi. Jeśli przyjmiesz oba leki zbyt blisko siebie, filgrastym może działać słabiej, a ryzyko zakażeń wzrośnie. Dlatego między zastrzykiem filgrastymu a podaniem bortezomibu potrzebna jest co najmniej doba przerwy. Lekarz ustali dokładne dni zastrzyków i będzie sprawdzać wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- duszność lub nowy, uporczywy kaszel
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj filgrastymu w okresie od 24 godzin przed do 24 godzin po podaniu bortezomibu[1]. Bezpieczeństwo i skuteczność podania obu leków tego samego dnia nie zostały ustalone[1]. Zaplanuj wstrzyknięcia filgrastymu w przerwach między dawkami bortezomibu z zachowaniem dobowego odstępu albo po zakończeniu podań w cyklu i kontroluj morfologię z płytkami krwi.
Skutek kliniczny
Przy podaniu bez odstępu możliwe jest nasilenie lub wydłużenie neutropenii i słabsza skuteczność profilaktyki zakażeń. Możliwe jest też pogłębienie małopłytkowości i większe ryzyko powikłań płucnych.
Mechanizm
Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej, a szybko dzielące się komórki są szczególnie wrażliwe na leki o działaniu mielosupresyjnym, do których należy bortezomib[1]. Podanie obu leków w tym samym czasie może więc zamiast chronić przed neutropenią ją nasilić. Dodatkowo oba leki mogą obniżać liczbę płytek krwi i oba wiąże się z powikłaniami płucnymi, co sumuje ryzyko tych działań niepożądanych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia z rozmazem – bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- objawy ze strony układu oddechowego – duszność, kaszel, nacieki w RTG
- temperatura ciała i objawy zakażenia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h przed i po podaniu bortezomibufilgrastym | ryzyko maleje | Zachowanie co najmniej 24-godzinnego odstępu od podania bortezomibu usuwa główny problem nasilenia neutropenii, pozostaje kontrola płytek krwi i objawów płucnych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ MetotreksatFilgrastymu nie podaje się w okresie od 24 godzin przed rozpoczęciem do 24 godzin po zakończeniu podawania metotreksatu w schemacie chemioterapii mielosupresyjnej.Zacznij zastrzyki z filgrastymu dopiero co najmniej dobę po zakończeniu chemioterapii z metotreksatem i przerwij je co najmniej dobę przed kolejną dawką, zgodnie z planem od lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zacznij zastrzyki z filgrastymu dopiero co najmniej dobę po zakończeniu chemioterapii z metotreksatem i przerwij je co najmniej dobę przed kolejną dawką, zgodnie z planem od lekarza.
Filgrastym pomaga szpikowi szybciej odbudować białe krwinki po chemioterapii. Jeśli podasz go zbyt blisko dawki metotreksatu stosowanego w chemioterapii, może bardziej zaszkodzić niż pomóc, bo lek przeciwnowotworowy łatwiej uszkadza pobudzone komórki szpiku. Dlatego między tymi lekami musi być co najmniej doba przerwy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka 38°C lub wyższa
- dreszcze lub nagłe złe samopoczucie
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Filgrastymu nie podaje się w okresie od 24 godzin przed rozpoczęciem do 24 godzin po zakończeniu podawania metotreksatu w schemacie chemioterapii mielosupresyjnej[1]. Przy zachowaniu tego odstępu filgrastym stosuje się celowo po chemioterapii w celu skrócenia neutropenii. Należy sprawdzić w karcie podania lub harmonogramie, czy pierwsza dawka filgrastymu wypada co najmniej 24 godziny po zakończeniu wlewu lub ostatniej dawki metotreksatu w cyklu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne podawanie może nasilić neutropenię zamiast jej zapobiegać, co wykazano wstępnie dla filgrastymu łączonego z 5-fluorouracylem u niewielkiej liczby pacjentów[1]. Bezpieczeństwo i skuteczność filgrastymu podawanego w dniu chemioterapii mielosupresyjnej nie zostały ostatecznie określone[1]. Dla metotreksatu wniosek wynika z mechanizmu i odnosi się przede wszystkim do dawek onkologicznych.
Mechanizm
Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii neutrofilowej w szpiku. Szybko dzielące się komórki mieloidalne są szczególnie wrażliwe na chemioterapię cytotoksyczną o działaniu mielosupresyjnym, do której należy metotreksat stosowany w dawkach onkologicznych[1]. Podanie filgrastymu w tym samym czasie co metotreksat może więc zwiększyć pulę komórek uszkadzanych przez cytostatyk zamiast chronić szpik.
Metabolizm i transportery
- Metotreksat: substrat OAT3[2]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia i gorączka neutropeniczna
- harmonogram podań – odstęp co najmniej 24 godzin między metotreksatem a filgrastymem
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h od zakończenia podawania metotreksatu i 24 h przed kolejnym cyklemfilgrastym | inne zalecenie | Przy zachowaniu odstępu co najmniej 24 godzin przed i po chemioterapii filgrastym stosuje się celowo w profilaktyce i leczeniu neutropenii po metotreksacie. |
| Małe dawki raz w tygodniu we wskazaniach nieonkologicznychdawka · metotreksat | ryzyko maleje | Przy małych, cotygodniowych dawkach metotreksatu stosowanych w chorobach zapalnych brak danych o nasileniu neutropenii przez filgrastym, a działanie mielosupresyjne metotreksatu jest słabsze. Odstęp wokół dawki metotreksatu pozostaje rozsądną ostrożnością, a o leczeniu decyduje lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.