Interakcje / Filgrastym / Filgrastym i paklitaksel
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Filgrastym podaje się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu wlewu paklitakselu i odstawia co najmniej 24 godziny przed kolejnym cyklem.
Wstrzykuj filgrastym najwcześniej dobę po zakończeniu wlewu chemioterapii i przerwij zastrzyki co najmniej dobę przed kolejnym wlewem, a w razie wątpliwości co do terminów zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ PaklitakselFilgrastym podaje się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu wlewu paklitakselu i odstawia co najmniej 24 godziny przed kolejnym cyklem.Wstrzykuj filgrastym najwcześniej dobę po zakończeniu wlewu chemioterapii i przerwij zastrzyki co najmniej dobę przed kolejnym wlewem, a w razie wątpliwości co do terminów zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Wstrzykuj filgrastym najwcześniej dobę po zakończeniu wlewu chemioterapii i przerwij zastrzyki co najmniej dobę przed kolejnym wlewem, a w razie wątpliwości co do terminów zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Filgrastym pomaga szpikowi szybciej odbudować białe krwinki po chemioterapii paklitakselem i te leki stosuje się razem celowo. Ważny jest jednak odstęp czasu. Jeśli wstrzykniesz filgrastym zbyt blisko wlewu chemioterapii, możesz osłabić odporność zamiast ją wzmocnić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- silne osłabienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Filgrastym podaje się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu wlewu paklitakselu i odstawia co najmniej 24 godziny przed kolejnym cyklem[1]. Przed każdym cyklem paklitakselu należy ocenić liczbę neutrofili, ponieważ paklitakselu w postaci związanej z albuminą nie podaje się przy liczbie neutrofili poniżej 1500 komórek/mm3[2].
Skutek kliniczny
Podanie filgrastymu w tym samym dniu co paklitaksel może nasilić i przedłużyć neutropenię oraz zwiększyć ryzyko gorączki neutropenicznej i zakażeń. Bezpieczeństwo i skuteczność filgrastymu podawanego w dniu chemioterapii nie zostały ustalone, a u niewielkiej liczby pacjentów leczonych jednocześnie z 5-fluorouracylem obserwowano nasilenie neutropenii[1].
Mechanizm
Filgrastym pobudza podziały komórek progenitorowych linii mieloidalnej w szpiku. Szybko dzielące się komórki mieloidalne są szczególnie wrażliwe na mielosupresyjną chemioterapię cytotoksyczną, do której należy paklitaksel, dlatego podanie filgrastymu w bliskim odstępie od wlewu może nasilić uszkodzenie szpiku zamiast mu zapobiegać[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofili przed każdym cyklem
- temperatura ciała i objawy zakażenia w okresie nadiru
- daty i godziny wlewów paklitakselu względem iniekcji filgrastymu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h od zakończenia wlewu paklitakselu i 24 h przed kolejnym wlewemfilgrastym | ryzyko maleje | Przy zachowaniu odstępu co najmniej 24 godzin przed rozpoczęciem i po zakończeniu chemioterapii filgrastym stosuje się zgodnie z przeznaczeniem w celu skrócenia neutropenii. |
| odstep ≤ 24 hfilgrastym | ryzyko rośnie | Podanie filgrastymu w ciągu 24 godzin przed wlewem paklitakselu lub po nim nie jest zalecane ze względu na ryzyko nasilenia neutropenii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Filgrastym a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuPaklitaksela alkoholZaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie chemioterapii paklitakselem, a w dniu infuzji i w dniach z nasilonymi nudnościami lub zapaleniem jamy ustnej najlepiej go unikać.W trakcie leczenia ogranicz alkohol, nie pij go w dniu wlewu i w dni złego samopoczucia, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
W trakcie leczenia ogranicz alkohol, nie pij go w dniu wlewu i w dni złego samopoczucia, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.
Nie stwierdzono, aby alkohol bezpośrednio zmieniał działanie paklitakselu. Alkohol może jednak nasilać niektóre działania niepożądane tego leku, takie jak nudności, owrzodzenia w jamie ustnej oraz drętwienie i mrowienie dłoni i stóp. Regularne picie większych ilości alkoholu obciąża wątrobę, która usuwa lek z organizmu, co może zwiększać jego toksyczność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drętwienie, mrowienie lub ból dłoni i stóp
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nasilone nudności lub wymioty uniemożliwiające picie płynów
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie chemioterapii paklitakselem, a w dniu infuzji i w dniach z nasilonymi nudnościami lub zapaleniem jamy ustnej najlepiej go unikać. U pacjentów nadużywających alkoholu lub z chorobą wątroby należy poinformować lekarza prowadzącego, ponieważ może to wymagać oceny czynności wątroby i modyfikacji leczenia. Pacjenta należy poinformować o objawach neuropatii, infekcji i krwawień, które wymagają kontaktu z zespołem onkologicznym.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie neuropatii obwodowej, nudności, wymiotów i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej oraz, przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu, większe ryzyko mielosupresji i toksyczności związanej z upośledzoną czynnością wątroby. Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta z prawidłową czynnością wątroby nie ma udokumentowanych poważnych skutków.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej paklitakselu z etanolem. ChPL paklitakselu w postaci związanej z albuminą nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach.[1] Paklitaksel jest metabolizowany w wątrobie przez CYP2C8 i CYP3A4, a następnie wydalany z żółcią.[1] Przewlekłe nadużywanie alkoholu z uszkodzeniem wątroby może więc teoretycznie zmniejszać klirens paklitakselu i zwiększać jego toksyczność. Interakcja farmakodynamiczna jest bardziej prawdopodobna. Etanol sam działa neurotoksycznie, może nasilać nudności, wymioty i podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz przy przewlekłym spożyciu hamować czynność szpiku, co sumuje się z typowymi działaniami niepożądanymi paklitakselu – neuropatią obwodową, mielosupresją i zapaleniem błon śluzowych. Konwencjonalne postacie paklitakselu w roztworze zawierają etanol jako substancję pomocniczą, czego nie dotyczy postać związana z albuminą.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, ból dłoni i stóp)
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili
- próby wątrobowe (AST, ALT, bilirubina)
- nudności, wymioty i stan nawodnienia
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, mielosupresji i neuropatii, co może prowadzić do zwiększonej toksyczności paklitakselu eliminowanego głównie drogą wątrobowo-żółciową. Wymaga to poinformowania lekarza prowadzącego, oceny prób wątrobowych i ścisłego monitorowania. |
| Konwencjonalny roztwór paklitakselu zawierający etanolpostać · alkohol | inne zalecenie | Konwencjonalne postacie paklitakselu zawierają etanol jako substancję pomocniczą, więc sam wlew dostarcza alkoholu. Po infuzji pacjent nie powinien prowadzić pojazdów ani dodatkowo spożywać alkoholu tego dnia, a ostrożność jest szczególnie ważna u osób z chorobą alkoholową, padaczką lub chorobą wątroby. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 99
Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ PaklitakselCyklosporyny nie łączy się z substratami glikoproteiny P, których zwiększone stężenie grozi ciężkimi lub zagrażającymi życiu zdarzeniami, a paklitaksel spełnia to kryterium.Zanim dostaniesz paklitaksel, powiedz onkologowi, że przyjmujesz cyklosporynę, i nie odstawiaj jej sam bez rozmowy z lekarzem, który ją przepisał.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim dostaniesz paklitaksel, powiedz onkologowi, że przyjmujesz cyklosporynę, i nie odstawiaj jej sam bez rozmowy z lekarzem, który ją przepisał.
Cyklosporyna może sprawić, że paklitaksel będzie zbyt długo utrzymywał się w organizmie i działał silniej niż powinien. Zwiększa to ryzyko poważnych działań niepożądanych chemioterapii, zwłaszcza dużego spadku odporności i ciężkich zakażeń. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub inne objawy infekcji
- owrzodzenia i ból w jamie ustnej
- drętwienie, mrowienie lub pieczenie dłoni i stóp
- silne osłabienie
- biegunka
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Cyklosporyny nie łączy się z substratami glikoproteiny P, których zwiększone stężenie grozi ciężkimi lub zagrażającymi życiu zdarzeniami, a paklitaksel spełnia to kryterium[1][2][3]. Przed rozpoczęciem chemioterapii paklitakselem lekarz prowadzący leczenie immunosupresyjne i onkolog powinni wspólnie rozważyć zamianę cyklosporyny na lek immunosupresyjny niehamujący glikoproteiny P ani CYP3A4. Jeśli jednoczesne stosowanie jest nieuniknione, decyzja należy do onkologa i wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi, objawów toksyczności paklitakselu oraz stężenia cyklosporyny i czynności nerek[1].
Skutek kliniczny
Większa ekspozycja na paklitaksel może nasilić jego toksyczność – głęboką neutropenię, neutropenię z gorączką, zapalenie błon śluzowych i neuropatię obwodową[4]. Połączenie z immunosupresją zwiększa ryzyko ciężkich, zagrażających życiu zakażeń.
Mechanizm
Cyklosporyna hamuje glikoproteinę P i CYP3A4[1], a paklitaksel jest substratem glikoproteiny P i jest metabolizowany przez CYP2C8 oraz CYP3A4[4]. Zahamowanie usuwania paklitakselu z komórek i jego metabolizmu zwiększa ekspozycję na cytostatyk. Dodatkowo immunosupresja wywołana cyklosporyną sumuje się z neutropenią po paklitakselu, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili przed każdym podaniem paklitakselu
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy neuropatii obwodowej
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
- stężenie cyklosporyny we krwi
- stężenie kreatyniny w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
mykofenolan mofetylukwas mykofenolowy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · cyklosporyna | ryzyko rośnie | Dożylna postać cyklosporyny i klasyczna postać paklitakselu zawierają polioksyetylenowany olej rycynowy, co sumuje ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości i może dodatkowo zmieniać farmakokinetykę paklitakselu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Equoral 25 mg, kapsułki elastyczne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/equoral-100108935/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyclaid 25 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cyclaid-100228792/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ PaklitakselNie stosuj preparatów jeżówki w trakcie leczenia paklitakselem.Odstaw jeżówkę i powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię o wszystkich ziołach i suplementach, które przyjmujesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Odstaw jeżówkę i powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię o wszystkich ziołach i suplementach, które przyjmujesz.
Jeżówki nie stosuj w trakcie leczenia paklitakselem. Jeżówka pobudza układ odpornościowy i może wpływać na to, jak organizm przetwarza lek przeciwnowotworowy. Może to osłabić leczenie albo nasilić jego działania niepożądane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub inne objawy zakażenia
- drętwienie lub mrowienie dłoni i stóp
- nasilone osłabienie
- wysypka lub swędzenie skóry
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj preparatów jeżówki w trakcie leczenia paklitakselem.[1] Jeśli pacjent już przyjmuje jeżówkę, należy ją odstawić i poinformować lekarza prowadzącego chemioterapię. Każdy preparat ziołowy lub suplement w trakcie leczenia przeciwnowotworowego wymaga uzgodnienia z onkologiem.
Skutek kliniczny
Możliwa jest zmiana ekspozycji na paklitaksel – zarówno osłabienie skuteczności przeciwnowotworowej, jak i nasilenie toksyczności. Pobudzanie układu odpornościowego w okresie mielosupresji wywołanej chemioterapią nie ma udowodnionej korzyści i może utrudniać ocenę działań niepożądanych.
Mechanizm
Preparatów jeżówki nie stosuje się u chorych onkologicznych leczonych cytostatykami.[1] Jeżówka działa immunostymulująco i nie jest stosowana w immunosupresji ani w chorobach układu białokrwinkowego.[2] Paklitaksel jest metabolizowany przez CYP2C8 i CYP3A4, a leki indukujące te izoenzymy mogą zmniejszać jego ekspozycję i skuteczność, natomiast leki hamujące mogą zwiększać jego toksyczność.[3] Jeżówka może modyfikować aktywność CYP3A4, dlatego wpływ na stężenie paklitakselu jest nieprzewidywalny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy neuropatii obwodowej
- objawy zakażenia w okresie neutropenii
- ocena skuteczności leczenia przeciwnowotworowego
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ PaklitakselNie należy rozpoczynać klozapiny u pacjenta leczonego paklitakselem, ponieważ ChPL klozapiny wymienia jednoczesne przyjmowanie substancji o znacznym ryzyku agranulocytozy w przeciwwskazaniach.Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Klozapina i paklitaksel mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Razem działają silniej i ryzyko groźnego spadku tych krwinek jest dużo większe. Takie leczenie wymaga decyzji twojego psychiatry i onkologa oraz częstych badań krwi. Nie odstawiaj klozapiny samodzielnie, bo nagłe przerwanie też może ci zaszkodzić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne i duże osłabienie
- brak wypróżnienia przez kilka dni, wzdęcie lub ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać klozapiny u pacjenta leczonego paklitakselem, ponieważ ChPL klozapiny wymienia jednoczesne przyjmowanie substancji o znacznym ryzyku agranulocytozy w przeciwwskazaniach.[1][2][3] Gdy pacjent już przyjmujący klozapinę wymaga chemioterapii paklitakselem, decyzję o kontynuacji, zmianie lub odstawieniu leku przeciwpsychotycznego powinni podjąć wspólnie psychiatra i onkolog, z uwzględnieniem stanu psychicznego i lekooporności schizofrenii. Jeśli korzyść z kontynuacji klozapiny przeważa, konieczne jest częstsze oznaczanie morfologii z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru. Paklitakselu nie należy podawać, gdy liczba neutrofili przed leczeniem wynosi poniżej 1 500 komórek/mm3.[4] Klozapiny nie wolno odstawiać nagle bez decyzji lekarza.
Skutek kliniczny
Wzrasta ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z gorączką neutropeniczną i zakażeniami zagrażającymi życiu. Spadek liczby neutrofili trudno przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzję o przerwaniu klozapiny albo opóźnieniu cyklu chemioterapii. Dodatkowo oba leki mogą upośledzać perystaltykę przewodu pokarmowego, co przy klozapinie zwiększa ryzyko zaparć i niedrożności porażennej jelit.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działania mielosupresyjne sumują się. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę o charakterze idiosynkratycznym, a paklitaksel jako lek cytotoksyczny powoduje zależną od dawki neutropenię. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne.[1] Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ paklitaksel jest metabolizowany przez CYP2C8 i CYP3A4, a klozapina nie jest znanym inhibitorem ani induktorem tych izoenzymów.[4]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed każdym cyklem paklitakselu i w okresie nadiru
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- wypróżnienia i objawy niedrożności jelit
- stan psychiczny przy każdej zmianie dawki klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazololanzapinakwetiapinarisperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie klozapiny w trakcie leczenia paklitakselemkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | Rozpoczynanie klozapiny u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy jest przeciwwskazane w ChPL klozapiny. |
| Paklitaksel u pacjenta przewlekle leczonego klozapinąkolejność włączenia · paklitaksel | inne zalecenie | U pacjenta ustabilizowanego na klozapinie decyzję o jej kontynuacji w trakcie chemioterapii podejmuje wspólnie psychiatra i onkolog, przy częstszej kontroli morfologii z rozmazem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i taksanu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, decyzję podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne, z uwzględnieniem ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz rozpocząć chemioterapię paklitakselem, docetakselem lub kabazytakselem, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, ale nie odstawiaj żadnego leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz rozpocząć chemioterapię paklitakselem, docetakselem lub kabazytakselem, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, ale nie odstawiaj żadnego leku samodzielnie.
Leki osłabiające układ odpornościowy, takie jak fingolimod, teriflunomid, tofacytynib, natalizumab czy mykofenolan mofetyl, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak paklitaksel, docetaksel i kabazytaksel, osłabiają odporność w różny sposób. Stosowane razem mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek i zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. Dlatego lekarze często wstrzymują lek osłabiający odporność na czas chemioterapii albo bardzo dokładnie kontrolują wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- wysypka z pęcherzykami, na przykład półpasiec
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- nasilone mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i taksanu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, decyzję podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne, z uwzględnieniem ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia. W praktyce przed rozpoczęciem chemioterapii zwykle wstrzymuje się lek immunosupresyjny, uwzględniając jego czas działania, zwłaszcza w przypadku natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu, inebilizumabu i immunoglobuliny przeciw limfocytom T. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, dlatego przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Po zakończeniu leczenia taksanem lek immunosupresyjny wznawia się dopiero po odbudowie liczby neutrofilów i limfocytów. Przed leczeniem warto wykluczyć gruźlicę utajoną i zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B oraz rozważyć profilaktykę przeciwdrobnoustrojową zgodnie z zaleceniami onkologicznymi. Szczepionki żywe są przeciwwskazane w czasie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, gorączki neutropenicznej i posocznicy. Przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i innych silnie limfotoksycznych lekach rośnie ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii i reaktywacji zakażeń utajonych, takich jak gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B czy półpasiec[1]. Możliwe jest pogłębienie i wydłużenie neutropenii oraz limfopenii, co może wymusić opóźnienie lub redukcję dawki chemioterapii. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie z paklitakselem możliwe jest też nasilenie typowych działań niepożądanych taksanu, takich jak neuropatia i mielosupresja.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania hamującego odporność. Taksany uszkadzają dzielące się komórki szpiku i wywołują neutropenię, a często także limfopenię, natomiast selektywne leki immunosupresyjne ograniczają liczbę lub czynność limfocytów, migrację komórek odpornościowych do tkanek, przekaźnictwo cytokin albo stężenie przeciwciał. Mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, leflunomid i teriflunomid same mogą obniżać liczbę leukocytów, więc nasilają mielosupresję. Fingolimod, ozanimod i ponesimod zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, tofacytynib i tolebrutynib hamują przekaźnictwo wewnątrzkomórkowe, natalizumab blokuje przenikanie limfocytów do ośrodkowego układu nerwowego, a immunoglobulina przeciw limfocytom T, belatacept, abatacept i inebilizumab usuwają lub wyłączają limfocyty[2]. Rawulizumab zwiększa podatność na zakażenia bakteriami otoczkowymi, a efgartigimod alfa i imlifidaza obniżają stężenie przeciwciał klasy IgG. Dodatkowo leflunomid i teriflunomid hamują CYP2C8 i białka transportowe, co może zwiększać ekspozycję na paklitaksel, metabolizowany głównie przez CYP2C8. Długi okres półtrwania niektórych leków grupy A sprawia, że ich działanie utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące po odstawieniu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofilów i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
- objawy neuropatii obwodowej przy paklitakselu łączonym z leflunomidem lub teriflunomidem
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończona procedura przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomiduodstep · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko maleje | Po przeprowadzeniu procedury przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzeniu niskiego stężenia teriflunomidu ryzyko sumowania działania i hamowania CYP2C8 przy paklitakselu istotnie maleje. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ciężka neutropenia po taksanach i cięższy przebieg zakażeń, a tofacytynib wiąże się u nich z większym ryzykiem poważnych zakażeń. |
| Lek immunosupresyjny włączany w trakcie lub krótko po chemioterapiikolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Włączanie leku immunosupresyjnego przed odbudową liczby neutrofilów i limfocytów po taksanie pogłębia i wydłuża immunosupresję, dlatego należy odczekać na normalizację morfologii. |
| Schemat cotygodniowy paklitakselu w małej dawcedawka · taksany | ryzyko maleje | Schematy cotygodniowe paklitakselu w małej dawce zwykle wywołują płytszą neutropenię niż schematy podawane co trzy tygodnie, ale nie znoszą ryzyka sumowania immunosupresji. |
Źródła
- Calabresi PA, Radue EW, Goodin D, Jeffery D, Rammohan KW, Reder AT, et al. Safety and efficacy of fingolimod in patients with relapsing-remitting multiple sclerosis (FREEDOMS II): a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet Neurol. 2014;13(6):545-56. doi: 10.1016/S1474-4422(14)70049-3. PMID: 24685276.
- Triplett J, Kermode AG, Corbett A, Reddel SW. Warts and all: Fingolimod and unusual HPV-associated lesions. Mult Scler. 2018;25(11):1547-1550. doi: 10.1177/1352458518807088. PMID: 30427266.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się pacjentom w trakcie leczenia taksanem ani w okresie utrzymującej się immunosupresji po jego zakończeniu.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia taksanem ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed każdą podróżą w tropiki powiedz lekarzowi medycyny podróży oraz onkologowi o swojej chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia taksanem ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed każdą podróżą w tropiki powiedz lekarzowi medycyny podróży oraz onkologowi o swojej chemioterapii.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który zdrowy organizm łatwo opanowuje. Leki przeciwnowotworowe z grupy taksanów, takie jak docetaksel, paklitaksel i kabazytaksel, mocno osłabiają odporność. Gdy zaszczepisz się w trakcie takiego leczenia lub krótko po nim, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, nawet zagrażającą życiu chorobę, a samo szczepienie może cię nie chronić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- silny ból głowy lub sztywność karku
- splątanie, senność lub drgawki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- krwawienia lub siniaki bez powodu
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- silne bóle mięśni i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się pacjentom w trakcie leczenia taksanem ani w okresie utrzymującej się immunosupresji po jego zakończeniu. Jeśli szczepienie jest niezbędne przed planowaną chemioterapią docetakselem, paklitakselem lub kabazytakselem, należy je wykonać z odpowiednim wyprzedzeniem przed pierwszym podaniem cytostatyku. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie można rozważyć dopiero po ustąpieniu immunosupresji, zwykle nie wcześniej niż po około 3 miesiącach, w porozumieniu z onkologiem i po ocenie morfologii krwi. Gdy podróży do strefy endemicznej nie da się odłożyć, lekarz może wystawić zaświadczenie o przeciwwskazaniu medycznym do szczepienia, a pacjenta należy poinformować o ryzyku zakażenia i ścisłej ochronie przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia taksanem, pacjent wymaga obserwacji w kierunku powikłań poszczepiennych i pilnej konsultacji przy gorączce lub objawach neurologicznych.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po chemioterapii szczepienie przeciw żółtej febrze grozi ciężkimi powikłaniami poszczepiennymi – uogólnionym zakażeniem wirusem szczepionkowym z niewydolnością wielonarządową (postać trzewna) oraz zapaleniem mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych (postać neurotropowa), które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie wykonane w trakcie leczenia może nie zapewnić skutecznej ochrony przed zachorowaniem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawny układ odpornościowy. Wszystkie taksany działają cytotoksycznie i hamują czynność szpiku, co obniża liczbę neutrofili i limfocytów oraz osłabia odpowiedź komórkową i humoralną. Działanie to nasila premedykacja glikokortykosteroidami, którą standardowo stosuje się przy docetakselu, paklitakselu i kabazytakselu. W stanie immunosupresji wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna na szczepienie jest słabsza. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z żywego charakteru szczepionki i immunosupresyjnego działania całej klasy taksanów.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili i limfocytów przed decyzją o szczepieniu
- gorączka, bóle mięśni i złe samopoczucie w ciągu kilku dni do kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
- aktywność aminotransferaz i bilirubina przy podejrzeniu postaci trzewnej
- objawy neurologiczne – ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 4 tygodnie między szczepieniem a pierwszą dawką taksanupacjent | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala na wytworzenie odporności i opanowanie wirusa szczepionkowego, zanim dojdzie do immunosupresji. Termin uzgadnia się z onkologiem. |
| odstep ≥ 3 miesiące od ostatniej dawki taksanupacjent | ryzyko maleje | Po zakończeniu chemioterapii i ustąpieniu immunosupresji szczepienie można rozważyć po ocenie morfologii krwi i w porozumieniu z onkologiem. Odstęp wydłuża się przy dalszym leczeniu immunosupresyjnym, w tym glikokortykosteroidami. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | Wiek podeszły sam w sobie zwiększa ryzyko ciężkich powikłań po szczepionce przeciw żółtej febrze, co sumuje się z immunosupresją po taksanie. U tych pacjentów decyzję o szczepieniu po chemioterapii podejmuje się szczególnie ostrożnie. |
Niekorzystna interakcjaDocetaksel+ PaklitakselNie stosuj docetakselu i paklitakselu jednocześnie.Przed pierwszym wlewem docetakselu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli kiedykolwiek miałeś reakcję alergiczną na paklitaksel.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przed pierwszym wlewem docetakselu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli kiedykolwiek miałeś reakcję alergiczną na paklitaksel.
Oba leki należą do tej samej grupy leków przeciwnowotworowych i działają bardzo podobnie, dlatego nie podaje się ich razem. Jeśli wcześniej miałeś reakcję alergiczną na paklitaksel, możesz zareagować alergią także na docetaksel, czasem silniejszą. Reakcja może pojawić się już w pierwszych minutach wlewu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie twarzy lub wysypka w czasie wlewu
- duszność, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej
- zawroty głowy lub uczucie omdlenia
- gorączka lub dreszcze po wlewie
- narastające drętwienie lub mrowienie dłoni i stóp
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj docetakselu i paklitakselu jednocześnie. Paklitakselu w postaci związanej z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza zarejestrowanymi skojarzeniami.[1] Gdy docetaksel zastępuje paklitaksel u pacjenta z reakcją nadwrażliwości na paklitaksel w wywiadzie, ściśle monitoruj pacjenta podczas pierwszego i drugiego wlewu i podawaj lek tylko przy dostępności wyposażenia do leczenia niedociśnienia i skurczu oskrzeli.[2] Przy ciężkiej reakcji przerwij wlew natychmiast i nie podawaj docetakselu ponownie.[3] Przed każdym cyklem sprawdź, czy liczba neutrofili wynosi co najmniej 1500 komórek/mm3, i oceń neuropatię pozostałą po wcześniejszym leczeniu taksanem.[4]
Skutek kliniczny
Jednoczesne podanie obu taksanów to dublowanie terapii, które zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii, zakażeń i neuropatii bez udokumentowanej korzyści. Przy zmianie paklitakselu na docetaksel u pacjenta z wcześniejszą reakcją nadwrażliwości na paklitaksel grozi reakcja nadwrażliwości na docetaksel, która może wystąpić w ciągu kilku minut od rozpoczęcia wlewu i przebiegać z niedociśnieniem, skurczem oskrzeli lub uogólnioną wysypką.[2]
Mechanizm
Docetaksel i paklitaksel to taksany o tym samym mechanizmie działania. Oba stabilizują mikrotubule i hamują podział komórek, więc ich toksyczność się sumuje, zwłaszcza mielosupresja i neuropatia obwodowa. Pacjenci z reakcją nadwrażliwości na paklitaksel w wywiadzie mogą zareagować nadwrażliwością także na docetaksel, w tym reakcją bardziej nasiloną.[2] Oba leki są metabolizowane przez CYP3A4, a paklitaksel dodatkowo przez CYP2C8, dlatego teoretycznie możliwa jest też kompetycja o ten szlak.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy nadwrażliwości podczas pierwszego i drugiego wlewu docetakselu
- ciśnienie tętnicze i oddech w trakcie wlewu
- morfologia z rozmazem – liczba neutrofili przed każdym cyklem
- objawy neuropatii obwodowej
Kiedy ocena się zmienia
| Docetaksel po paklitakselu z reakcją nadwrażliwości na paklitaksel w wywiadziekolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko reakcji nadwrażliwości na docetaksel, także cięższej, wymaga ścisłej obserwacji podczas pierwszych wlewów i gotowości do leczenia niedociśnienia oraz skurczu oskrzeli. |
| Leki stosowane kolejno, nie jednocześnieodstep · pacjent | inne zalecenie | Kolejne stosowanie taksanów w następnych liniach leczenia jest dopuszczalne, ale przed rozpoczęciem docetakselu oceń neutrofile i neuropatię pozostałą po paklitakselu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Kabi 160 mg/8 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/docetaxel-kabi-100281875/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Taxotere 80 mg/2 ml, koncentrat i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/taxotere-100065841/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Accord 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/docetaxel-accord-100282403/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Docetaxel Kabi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/docetaxel-kabi-100281875/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
Niekorzystna interakcjaDoksorubicyna+ PaklitakselPołączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie.Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.
Oba leki to chemioterapia, która osłabia szpik kostny, więc razem mocniej obniżają liczbę białych krwinek broniących przed zakażeniami. Paklitaksel może też zwiększyć ilość doksorubicyny we krwi, a to obciąża serce. Dlatego lekarz ustala kolejność i odstępy między wlewami oraz regularnie bada twoją krew i serce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka 38 °C lub wyższa albo dreszcze
- duszność, zwłaszcza po wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie. Przed każdym cyklem należy ocenić morfologię z rozmazem i czynność serca, a przy narastającej toksyczności opóźnić cykl lub zmniejszyć dawki zgodnie ze schematem. Paklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza zarejestrowanymi skojarzeniami[1]. Należy pilnować dawki skumulowanej doksorubicyny ze wszystkich dotychczasowych kursów leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest nasilona neutropenia z ryzykiem gorączki neutropenicznej i ciężkich zakażeń oraz cięższe zapalenie błon śluzowych jamy ustnej. Większa ekspozycja na doksorubicynę zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, w tym niewydolności serca, szczególnie przy dużej dawce skumulowanej antracykliny i niewłaściwej kolejności podawania. Pegylowana liposomalna doksorubicyna stosowana z taksanami u chorych z guzami litymi nie powodowała dodatkowej toksyczności, mimo to przy łączeniu z każdym lekiem uszkadzającym szpik zachowuje się ostrożność[2].
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik i błony śluzowe, więc ich działania niepożądane sumują się. Paklitaksel w postaci konwencjonalnej podany przed doksorubicyną albo równocześnie z nią zmniejsza klirens doksorubicyny i jej aktywnego metabolitu doksorubicynolu, prawdopodobnie przez hamowanie glikoproteiny P i metabolizmu doksorubicyny, co zwiększa jej ekspozycję. Doksorubicyna może nasilać toksyczność innych leków przeciwnowotworowych, zwłaszcza uszkadzających czynność szpiku[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem
- frakcja wyrzutowa lewej komory w badaniu echokardiograficznym lub MUGA
- objawy niewydolności serca
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
- gorączka i objawy zakażenia
- skumulowana dawka doksorubicyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Paklitaksel podany przed doksorubicynąkolejność włączenia · paklitaksel | ryzyko rośnie | Podanie paklitakselu przed doksorubicyną zmniejsza klirens doksorubicyny i nasila neutropenię, zapalenie błon śluzowych oraz kardiotoksyczność. Doksorubicynę podaje się jako pierwszą. |
| Doksorubicyna w pegylowanych liposomachpostać · doksorubicyna | ryzyko maleje | Postać liposomalna z taksanami nie powodowała dodatkowej toksyczności u chorych z guzami litymi, ale nadal wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami mielotoksycznymi. |
| Paklitaksel związany z albuminąpostać · paklitaksel | inne zalecenie | Paklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza skojarzeniem z gemcytabiną lub karboplatyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDziurawiec+ PaklitakselNie stosuj dziurawca w żadnej postaci u pacjentów leczonych paklitakselem.Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci w trakcie leczenia paklitakselem i powiedz lekarzowi prowadzącemu, jeśli już go stosujesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj dziurawca w żadnej postaci w trakcie leczenia paklitakselem i powiedz lekarzowi prowadzącemu, jeśli już go stosujesz.
Dziurawiec przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków, w tym paklitakselu stosowanego w chemioterapii. Z tego powodu chemioterapia może działać słabiej, choć nie odczujesz tego od razu. Dotyczy to także herbatek i mieszanek ziołowych z dziurawcem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- przyjmowanie dziurawca w ostatnich tygodniach przed chemioterapią lub w jej trakcie
- obniżony nastrój, z powodu którego chcesz sięgnąć po zioła – porozmawiaj o tym z lekarzem
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci u pacjentów leczonych paklitakselem. Paklitakselu nie zaleca się podawać z lekami indukującymi CYP2C8 lub CYP3A4.[1] Jeśli pacjent przyjmował dziurawiec systematycznie, należy go odstawić i poinformować zespół onkologiczny, ponieważ efekt indukcji ustępuje stopniowo po odstawieniu. Przy potrzebie leczenia obniżonego nastroju lekarz powinien dobrać lek przeciwdepresyjny z uwzględnieniem interakcji z chemioterapią.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie ekspozycji na paklitaksel może obniżać skuteczność chemioterapii.[1] Ryzyko dotyczy zarówno paklitakselu konwencjonalnego, jak i postaci związanej z albuminą, ponieważ obie są eliminowane tymi samymi szlakami. Spadek skuteczności nie daje objawów ostrych i może zostać przeoczony, a w leczeniu onkologicznym jego skutki są poważne.
Mechanizm
Dziurawca nie łączy się z paklitakselem, ponieważ dziurawiec indukuje enzymy odpowiedzialne za eliminację paklitakselu. Paklitaksel jest metabolizowany z udziałem CYP2C8 i CYP3A4, a jego klirens zależy głównie od tych szlaków i następującego po nich wydalania z żółcią.[1] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje cytochrom P450 i może osłabiać działanie innych leków.[2] Dziurawiec indukuje także glikoproteinę P, której substratem jest paklitaksel, co może dodatkowo przyspieszać jego usuwanie z organizmu.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe oceniana przez onkologa
- wywiad w kierunku stosowania ziół i suplementów przed każdym cyklem chemioterapii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie systematyczneczas leczenia · dziurawiec | ryzyko rośnie | Indukcja enzymów rozwija się przy systematycznym przyjmowaniu dziurawca i narasta stopniowo, dlatego regularne stosowanie wiąże się z największym ryzykiem spadku ekspozycji na paklitaksel. |
| Dziurawiec odstawiony przed chemioterapiąkolejność włączenia · dziurawiec | ryzyko maleje | Efekt indukcji ustępuje stopniowo po odstawieniu dziurawca, dlatego pacjent powinien zgłosić wcześniejsze stosowanie zespołowi onkologicznemu, nawet jeśli już go odstawił. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.