Interakcje / Glikopeptydy / Glikopeptydy i szczepionki przeciw durowi brzusznemu
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Glikopeptyd i szczepionkę przeciw durowi brzusznemu można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania i bez zachowywania odstępu.
Możesz zaszczepić się przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia antybiotykiem z grupy glikopeptydów bez zmian w leczeniu, a jeśli dostajesz szczepionkę w kapsułkach, powiedz farmaceucie lub lekarzowi o wszystkich antybiotykach, które bierzesz.
Interakcja klasy Glikopeptydy + szczepionki przeciw durowi brzusznemu
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Glikopeptydy
- teikoplanina, wankomycyna, dalbawancyna, oritawancyna
- Szczepionki przeciw durowi brzusznemu
- szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi
Interakcja nieistotna klinicznieGlikopeptydy (np. teikoplanina, wankomycyna, dalbawancyna)+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi) klasaGlikopeptyd i szczepionkę przeciw durowi brzusznemu można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania i bez zachowywania odstępu.Możesz zaszczepić się przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia antybiotykiem z grupy glikopeptydów bez zmian w leczeniu, a jeśli dostajesz szczepionkę w kapsułkach, powiedz farmaceucie lub lekarzowi o wszystkich antybiotykach, które bierzesz.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz zaszczepić się przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia antybiotykiem z grupy glikopeptydów bez zmian w leczeniu, a jeśli dostajesz szczepionkę w kapsułkach, powiedz farmaceucie lub lekarzowi o wszystkich antybiotykach, które bierzesz.
Antybiotyki z grupy glikopeptydów, takie jak wankomycyna, teikoplanina, dalbawancyna czy oritawancyna, nie działają na bakterie wywołujące dur brzuszny. Nie osłabiają więc szczepienia przeciw tej chorobie. Szczepionka podawana w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii i żaden antybiotyk na nią nie działa. Ostrożność przy antybiotykach dotyczy tylko szczepionki w kapsułkach i innych grup antybiotyków.
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Glikopeptyd i szczepionkę przeciw durowi brzusznemu można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania i bez zachowywania odstępu. Dotyczy to teikoplaniny, wankomycyny, dalbawancyny i oritawancyny, bo żaden z tych leków nie działa na pałeczki Salmonella. Przy szczepionce inaktywowanej podawanej we wstrzyknięciu interakcja nie występuje. Przy żywej szczepionce doustnej zalecenie unikania antybiotyków w okolicy szczepienia dotyczy przede wszystkim leków aktywnych wobec bakterii Gram-ujemnych, takich jak fluorochinolony, beta-laktamy, kotrimoksazol czy tetracykliny. Jeśli pacjent poza glikopeptydem przyjmuje taki antybiotyk albo istnieje wątpliwość co do spektrum terapii, zachowuje się odstęp co najmniej trzech dni między antybiotykiem a ostatnią kapsułką szczepionki doustnej.
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać osłabienia skuteczności szczepienia ani nasilenia działań niepożądanych żadnego z leków. Brak opisów klinicznych niepowodzenia szczepienia przypisywanego glikopeptydowi.
Mechanizm
Jedyny możliwy mechanizm dotyczy żywej, atenuowanej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu, czyli szczepu Salmonella Typhi Ty21a. Antybiotyk działający na pałeczki Salmonella mógłby zabić bakterie szczepionkowe w jelicie, zanim wywołają odpowiedź odpornościową. Glikopeptydy (teikoplanina, wankomycyna, dalbawancyna, oritawancyna) działają wyłącznie na bakterie Gram-dodatnie. Nie przenikają przez błonę zewnętrzną bakterii Gram-ujemnych, więc nie działają na Salmonella Typhi. Ten mechanizm dotyczy więc całej klasy jedynie teoretycznie. Szczepionki inaktywowane podawane we wstrzyknięciu, czyli polisacharydowa szczepionka Vi i skojarzona szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi, nie zawierają żywych bakterii. Antybiotyk nie może ich unieczynnić.
Kiedy ocena się zmienia
| Żywa szczepionka doustna (szczep Ty21a)postać · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Przy żywej szczepionce doustnej sam glikopeptyd nie wymaga odstępu, bo nie działa na Salmonella Typhi. Należy jednak sprawdzić, czy pacjent nie otrzymuje równocześnie antybiotyku aktywnego wobec bakterii Gram-ujemnych. Jeśli tak, zachowuje się odstęp co najmniej trzech dni między tym antybiotykiem a ostatnią dawką szczepionki. |
| Wstrzyknięcie (szczepionka inaktywowana)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | interakcja nie dotyczy | Szczepionki inaktywowane podawane we wstrzyknięciu, w tym szczepionka skojarzona przeciw durowi brzusznemu i tężcowi, nie zawierają żywych bakterii. Żaden antybiotyk nie wpływa na ich skuteczność. |
Alkohol przy tych lekach
Glikopeptydy a alkohol: brak opisu w bazie.
Szczepionki przeciw durowi brzusznemu a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 43
Niekorzystna interakcjaAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi) klasaSzczepionkę przeciw durowi brzusznemu u osoby leczonej ogólnoustrojowo analogiem iperytu azotowego najlepiej podać przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności, bo w trakcie leczenia odpowiedź na szczepienie jest słabsza.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i planujesz szczepienie przeciw durowi brzusznemu, najpierw ustal z lekarzem prowadzącym termin i rodzaj szczepionki.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i planujesz szczepienie przeciw durowi brzusznemu, najpierw ustal z lekarzem prowadzącym termin i rodzaj szczepionki.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, na przykład cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan czy chlorambucyl, osłabiają odporność. Z tego powodu szczepionka przeciw durowi brzusznemu podana w trakcie leczenia może słabiej chronić przed chorobą. Najlepiej zaszczepić się przed rozpoczęciem leczenia albo jakiś czas po jego zakończeniu. Nawet po szczepieniu w podróży pij tylko wodę butelkowaną lub przegotowaną i nie jedz surowych potraw.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka narastająca przez kilka dni po powrocie z podróży
- ból brzucha, biegunka lub zaparcie z gorączką
- silne osłabienie, ból głowy i brak apetytu w trakcie lub po podróży
- gorączka w trakcie chemioterapii – zgłoś się do lekarza od razu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepionkę przeciw durowi brzusznemu u osoby leczonej ogólnoustrojowo analogiem iperytu azotowego najlepiej podać przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności, bo w trakcie leczenia odpowiedź na szczepienie jest słabsza. Jeśli to możliwe, szczepienie wykonuje się co najmniej 2 tygodnie przed pierwszym podaniem cyklofosfamidu, ifosfamidu, bendamustyny, melfalanu, melfalanu flufenamidu lub chlorambucylu. Po zakończeniu chemioterapii zwykle odczekuje się co najmniej 3 miesiące, a po bendamustynie i leczeniu skojarzonym z przeciwciałami anty-CD20 dłużej. Gdy wyjazd do kraju endemicznego jest pilny, można podać szczepionkę inaktywowaną w trakcie leczenia. Najkorzystniej zrobić to w okresie między cyklami, przy możliwie najwyższej liczbie limfocytów, i uznać pacjenta za niepewnie chronionego. Żywej doustnej szczepionki Ty21a nie podaje się osobom w trakcie chemioterapii. Pacjentowi trzeba przypomnieć o ścisłej higienie żywności i wody w podróży niezależnie od szczepienia.
Skutek kliniczny
Szczepienie podane w trakcie chemioterapii lub krótko po niej może dać słabą ochronę albo nie dać jej wcale. Pacjent, który uważa się za zaszczepionego, może zachorować na dur brzuszny w czasie podróży do kraju endemicznego. Po szczepionce skojarzonej ochrona przed tężcem również może być niepełna. Szczepionki inaktywowane nie są groźne dla pacjenta w trakcie chemioterapii. Problem polega na ich mniejszej skuteczności.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego to leki alkilujące. Uszkadzają szybko dzielące się komórki, w tym limfocyty B i T, i powodują limfopenię oraz neutropenię. Bendamustyna i melfalan flufenamid wywołują długotrwałą limfopenię. Osłabiony układ odpornościowy wytwarza mniej przeciwciał przeciw antygenowi Vi i antygenom tężcowym, więc szczepionka chroni słabiej. W przypadku żywej, doustnej szczepionki zawierającej atenuowany szczep Salmonella Typhi Ty21a dochodzi teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym u osoby z głęboką immunosupresją. Leki z grupy A nie wchodzą ze szczepionkami w interakcje farmakokinetyczne. Interakcja wynika z działania immunosupresyjnego, wspólnego dla wszystkich ogólnoustrojowo stosowanych leków grupy A, i dotyczy obu szczepionek grupy B.
Monitorować
- data ostatniego i planowanego podania leku alkilującego względem terminu szczepienia
- liczba limfocytów i neutrofilów przed szczepieniem
- rodzaj szczepionki – inaktywowana polisacharydowa Vi lub skojarzona z toksoidem tężcowym albo żywa doustna
- potrzeba ponownego szczepienia po odbudowie odporności, jeśli szczepiono w trakcie leczenia
- objawy duru brzusznego po powrocie z kraju endemicznego mimo szczepienia
Kiedy ocena się zmienia
| Żywa doustna szczepionka Ty21apostać · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | ryzyko rośnie | Żywej atenuowanej szczepionki doustnej nie podaje się osobom w trakcie chemioterapii lekami alkilującymi ani w okresie głębokiej immunosupresji po jej zakończeniu, bo istnieje ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym. Zamiast niej stosuje się szczepionkę inaktywowaną. |
| Na skórę (żel z chlormetyną)droga podania · analogi iperytu azotowego | ryzyko maleje | Chlormetyna stosowana miejscowo na skórę praktycznie nie przenika do krwi i nie osłabia odpowiedzi na szczepienie. |
| odstep ≥ 2 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapiipacjent | ryzyko maleje | Szczepienie inaktywowaną szczepionką co najmniej 2 tygodnie przed pierwszą dawką leku alkilującego pozwala uzyskać prawidłową odpowiedź odpornościową. |
| odstep ≥ 3 miesiące po zakończeniu chemioterapiipacjent | ryzyko maleje | Po zakończeniu chemioterapii odpowiedź na szczepienie stopniowo wraca. Przy długotrwałej limfopenii, na przykład po bendamustynie lub leczeniu skojarzonym z przeciwciałami anty-CD20, odstęp powinien być dłuższy i zależy od decyzji lekarza. |
| Szczepienie wykonane w trakcie chemioterapiiczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Osoby zaszczepionej w trakcie leczenia nie należy uważać za w pełni chronioną. Po odbudowie odporności warto rozważyć ponowne szczepienie przed kolejnym wyjazdem do kraju endemicznego. |
Niekorzystna interakcjaAntybiotyki działające w jelitach (np. ryfaksymina, fidaksomycyna)+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu) klasaDoustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się w trakcie leczenia antybiotykiem działającym w jelitach – pierwszą kapsułkę szczepionki podaj co najmniej 3 dni po ostatniej dawce antybiotyku, a antybiotyk włącz co najmniej 3 dni po ostatniej kapsułce szczepionki.Jeśli bierzesz antybiotyk działający w jelitach, a masz przyjąć szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach, zachowaj co najmniej 3 dni odstępu od ostatniej dawki antybiotyku do pierwszej kapsułki oraz od ostatniej kapsułki do kolejnego antybiotyku, a w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę lub lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz antybiotyk działający w jelitach, a masz przyjąć szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach, zachowaj co najmniej 3 dni odstępu od ostatniej dawki antybiotyku do pierwszej kapsułki oraz od ostatniej kapsułki do kolejnego antybiotyku, a w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę lub lekarza.
Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie, które muszą przeżyć w jelicie, żeby organizm nauczył się bronić przed chorobą. Antybiotyki działające w jelitach, na przykład ryfaksymina albo fidaksomycyna, mogą te bakterie zabić i wtedy szczepienie nie zadziała. Nie poczujesz żadnych objawów, ale możesz nie być chroniony przed durem brzusznym w podróży. Szczepionek podawanych w zastrzyku ten problem nie dotyczy, a nystatyna, która leczy grzybice, nie przeszkadza w szczepieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Lekarz przepisał ci antybiotyk w trakcie przyjmowania kapsułek szczepionki przeciw durowi brzusznemu albo w ciągu kilku dni po ostatniej kapsułce
- Pominąłeś lub przyjąłeś kapsułkę szczepionki w trakcie leczenia antybiotykiem – zapytaj, czy trzeba powtórzyć szczepienie
- Gorączka, bóle brzucha lub biegunka po powrocie z podróży mimo szczepienia – zgłoś się do lekarza i powiedz o podróży
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się w trakcie leczenia antybiotykiem działającym w jelitach – pierwszą kapsułkę szczepionki podaj co najmniej 3 dni po ostatniej dawce antybiotyku, a antybiotyk włącz co najmniej 3 dni po ostatniej kapsułce szczepionki. Jeśli antybiotykoterapii nie można przesunąć, a wyjazd jest bliski, wybierz szczepionkę polisacharydową Vi podawaną we wstrzyknięciu. Dotyczy to przede wszystkim ryfaksyminy, której stosowanie trzeba zaplanować z odpowiednim odstępem od szczepienia. Przy fidaksomycynie ryzyko jest mniejsze, ale zachowaj ten sam odstęp. Jeśli antybiotyk przyjęto w trakcie kursu szczepienia doustnego, rozważ powtórzenie pełnego kursu po zakończeniu antybiotykoterapii albo podanie szczepionki wstrzykiwanej. Nystatyna oraz szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi nie wymagają odstępu.
Skutek kliniczny
Szczepienie może okazać się nieskuteczne, a pacjent nie uzyska ochrony przed durem brzusznym, choć będzie przekonany, że jest zaszczepiony. Interakcja nie powoduje działań niepożądanych ani nie zmienia skuteczności antybiotyku. Jej skutkiem jest wyłącznie utrata ochrony poszczepiennej, co ma znaczenie przed wyjazdem do kraju, w którym dur brzuszny występuje endemicznie.
Mechanizm
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione pałeczki Salmonella Typhi szczepu Ty21a. Aby wywołać odporność, muszą one przeżyć w jelicie i skolonizować błonę śluzową. Antybiotyki działające w świetle jelita osiągają tam wysokie stężenia i mogą zabić bakterie szczepionkowe, zanim pobudzą układ odpornościowy. Ryfaksymina ma szerokie spektrum obejmujące pałeczki jelitowe Gram-ujemne, w tym Salmonella, więc ryzyko unieczynnienia szczepionki jest dla niej największe. Fidaksomycyna działa głównie na bakterie Gram-dodatnie, a na pałeczki Gram-ujemne słabo, dlatego ryzyko jest mniejsze, ale nie da się go wykluczyć. Szczepionki podawane we wstrzyknięciu (polisacharydowa Vi i skojarzona z anatoksyną tężcową) nie zawierają żywych bakterii i nie podlegają tej interakcji.
Monitorować
- Ustal postać szczepionki – doustna żywa (kapsułki) czy wstrzykiwana
- Sprawdź datę ostatniej dawki antybiotyku i planowany termin pierwszej kapsułki szczepionki
- Zapytaj o planowane lub prawdopodobne leczenie antybiotykiem w trakcie kursu szczepienia i przez kilka dni po nim
- Sprawdź, czy wszystkie dawki szczepionki doustnej zostały przyjęte zgodnie ze schematem i w odstępie od antybiotyku
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzyknięcie (domięśniowe lub podskórne)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | interakcja nie dotyczy | Szczepionki przeciw durowi brzusznemu podawane we wstrzyknięciu nie zawierają żywych bakterii i antybiotyki działające w jelitach nie zmniejszają ich skuteczności. |
| Doustna (kapsułki, żywa szczepionka Ty21a)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | ryzyko rośnie | Interakcja dotyczy wyłącznie doustnej żywej szczepionki Ty21a, której skuteczność zależy od przeżycia bakterii w jelicie. |
| odstep ≥ 3 dni między ostatnią dawką antybiotyku a pierwszą kapsułką szczepionki oraz między ostatnią kapsułką a włączeniem antybpacjent | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu co najmniej 3 dni w obu kierunkach pozwala bakteriom szczepionkowym skolonizować jelito i wywołać odpowiedź immunologiczną. |
Niekorzystna interakcjaCefalosporyny II generacji (np. cefuroksym, cefamandol)+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu) klasaŻywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się w trakcie leczenia cefalosporyną II generacji – między ostatnią dawką antybiotyku a pierwszą dawką szczepionki należy zachować odstęp co najmniej 3 dni.Jeśli bierzesz antybiotyk z grupy cefalosporyn, nie zaczynaj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu wcześniej niż 3 dni po ostatniej dawce antybiotyku i powiedz o tym farmaceucie lub lekarzowi przed szczepieniem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz antybiotyk z grupy cefalosporyn, nie zaczynaj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu wcześniej niż 3 dni po ostatniej dawce antybiotyku i powiedz o tym farmaceucie lub lekarzowi przed szczepieniem.
Antybiotyki takie jak cefuroksym czy cefamandol mogą zabić bakterie zawarte w doustnej szczepionce przeciw durowi brzusznemu, która jest przyjmowana w kapsułkach. Wtedy szczepionka może nie zadziałać i nie ochroni cię przed chorobą w podróży. Nie dotyczy to szczepionek podawanych we wstrzyknięciu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Przyjąłeś kapsułki szczepionki w trakcie leczenia antybiotykiem lub krótko po nim – zapytaj lekarza, czy szczepienie trzeba powtórzyć
- Gorączka, ból brzucha lub biegunka w czasie podróży lub po powrocie z kraju, gdzie występuje dur brzuszny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się w trakcie leczenia cefalosporyną II generacji – między ostatnią dawką antybiotyku a pierwszą dawką szczepionki należy zachować odstęp co najmniej 3 dni. Antybiotyku nie należy też rozpoczynać wcześniej niż 3 dni po przyjęciu ostatniej kapsułki szczepionki, chyba że wymaga tego stan pacjenta. Dotyczy to zarówno cefuroksymu, jak i cefamandolu. Gdy leczenia przeciwbakteryjnego nie można odroczyć, a szczepienie jest pilne, należy wybrać inaktywowaną szczepionkę polisacharydową Vi podawaną we wstrzyknięciu, której antybiotyk nie osłabia. Jeżeli doustną szczepionkę przyjęto w trakcie antybiotykoterapii, należy rozważyć powtórzenie szczepienia po zakończeniu leczenia.
Skutek kliniczny
Antybiotyk może zniszczyć bakterie szczepionkowe i osłabić albo znieść ochronę przed durem brzusznym. Pacjent pozostaje wtedy nieuodporniony, mimo że przyjął pełny cykl szczepienia, co jest groźne zwłaszcza przed wyjazdem do regionów endemicznych. Połączenie nie wywołuje działań niepożądanych, a jedynym skutkiem jest nieskuteczność szczepienia.
Mechanizm
Żywa, atenuowana doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera szczep Salmonella Typhi Ty21a, który musi przeżyć i namnażać się w jelicie, aby wywołać odpowiedź odpornościową. Cefalosporyny II generacji działają bakteriobójczo na pałeczki Salmonella i zabijają bakterie szczepionkowe w przewodzie pokarmowym. Dotyczy to zarówno cefuroksymu w postaci doustnej i pozajelitowej, jak i cefamandolu podawanego pozajelitowo, który osiąga stężenia aktywne w żółci i świetle jelita. Mechanizm jest wspólny dla obu cefalosporyn z grupy a. Inaktywowane szczepionki przeciw durowi brzusznemu (polisacharydowa Vi, szczepionka skojarzona z anatoksyną tężcową) nie zawierają żywych bakterii i nie podlegają tej interakcji.
Monitorować
- Data ostatniej dawki cefalosporyny i data pierwszej oraz ostatniej dawki doustnej szczepionki
- Rodzaj szczepionki przeciw durowi brzusznemu (żywa doustna czy inaktywowana we wstrzyknięciu)
- Planowany termin wyjazdu w stosunku do zakończenia cyklu szczepienia
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzyknięcie (szczepionka inaktywowana)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | interakcja nie dotyczy | Inaktywowane szczepionki przeciw durowi brzusznemu podawane we wstrzyknięciu (polisacharydowa Vi, skojarzona z anatoksyną tężcową) nie zawierają żywych bakterii, więc cefalosporyny nie osłabiają ich działania i odstęp nie jest wymagany. |
| odstep ≥ 3 dni od ostatniej dawki antybiotyku do pierwszej dawki szczepionki doustnejpacjent | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu co najmniej 3 dni między zakończeniem cefalosporyny a pierwszą dawką szczepionki Ty21a, oraz między ostatnią dawką szczepionki a rozpoczęciem antybiotyku, pozwala uniknąć interakcji. |
Niekorzystna interakcjaCefalosporyny III generacji (np. ceftriakson, cefotaksym, ceftazydym)+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu) klasaNie należy przyjmować doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia cefalosporyną III generacji ani bezpośrednio po nim, natomiast szczepionki podawane we wstrzyknięciu można stosować bez ograniczeń.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach razem z antybiotykiem z grupy cefalosporyn ani przez co najmniej 3 dni po jego odstawieniu i powiedz farmaceucie lub lekarzowi, jeśli w trakcie szczepienia musisz zacząć brać antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach razem z antybiotykiem z grupy cefalosporyn ani przez co najmniej 3 dni po jego odstawieniu i powiedz farmaceucie lub lekarzowi, jeśli w trakcie szczepienia musisz zacząć brać antybiotyk.
Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie, które muszą przetrwać w jelicie, żeby organizm nauczył się bronić przed chorobą. Antybiotyki z grupy cefalosporyn, takie jak cefiksym czy ceftriakson, mogą te bakterie zabić i wtedy szczepienie nie zadziała. Nie dotyczy to szczepionki przeciw durowi brzusznemu podawanej w zastrzyku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka utrzymująca się kilka dni w czasie podróży lub po powrocie
- ból brzucha, biegunka albo zaparcie z osłabieniem po pobycie w kraju, w którym występuje dur brzuszny
- ból głowy i znaczne osłabienie z gorączką po podróży
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy przyjmować doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia cefalosporyną III generacji ani bezpośrednio po nim, natomiast szczepionki podawane we wstrzyknięciu można stosować bez ograniczeń. Pierwszą dawkę szczepionki doustnej należy przyjąć co najmniej 3 dni po ostatniej dawce antybiotyku, a leczenia antybiotykiem nie należy rozpoczynać wcześniej niż 3 dni po ostatniej dawce szczepionki doustnej. Jeżeli antybiotyk był przyjmowany w trakcie schematu szczepienia, cały schemat szczepionki doustnej należy powtórzyć po zachowaniu odstępu. Gdy nie ma czasu na zachowanie odstępu przed wyjazdem, a pacjent wymaga leczenia ceftriaksonem, cefotaksymem, ceftazydymem, cefoperazonem lub cefiksymem, należy wybrać polisacharydową szczepionkę Vi podawaną we wstrzyknięciu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie może spowodować brak lub osłabienie odporności po doustnej szczepionce przeciw durowi brzusznemu, przez co osoba zaszczepiona pozostaje narażona na zakażenie, na przykład podczas podróży do krajów endemicznych. Połączenie nie powoduje działań niepożądanych ani nie zmienia skuteczności antybiotyku.
Mechanizm
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane pałeczki Salmonella Typhi szczepu Ty21a, które muszą przeżyć i namnożyć się w jelicie, aby wywołać odporność. Cefalosporyny III generacji działają bakteriobójczo na pałeczki Salmonella, więc mogą zabić bakterie szczepionkowe i uniemożliwić wytworzenie odporności. Mechanizm dotyczy wszystkich cefalosporyn III generacji niezależnie od drogi ich podania, ponieważ zarówno cefiksym doustny, jak i ceftriakson, cefotaksym, ceftazydym oraz cefoperazon podawane pozajelitowo osiągają w świetle jelita stężenia działające na te bakterie. Interakcja nie dotyczy szczepionek inaktywowanych podawanych we wstrzyknięciu, czyli polisacharydowej szczepionki Vi i szczepionki przeciw durowi brzusznemu i tężcowi.
Monitorować
- data ostatniej dawki cefalosporyny w stosunku do pierwszej dawki szczepionki doustnej
- rozpoczęcie antybiotykoterapii w trakcie lub krótko po schemacie szczepienia doustnego
- kompletność schematu szczepienia doustnego
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzyknięcie (szczepionka polisacharydowa Vi)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | interakcja nie dotyczy | Szczepionka polisacharydowa Vi podawana domięśniowo nie zawiera żywych bakterii, więc cefalosporyny III generacji nie wpływają na jej skuteczność i można ją podać w trakcie antybiotykoterapii. |
| odstep ≥ 3 dni od ostatniej dawki antybiotyku do pierwszej kapsułki szczepionkiszczepionki przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu co najmniej 3 dni od ostatniej dawki cefalosporyny do rozpoczęcia szczepienia doustnego pozwala uniknąć zniszczenia bakterii szczepionkowych. |
| kolejność włączenia ≥ 3 dni po ostatniej kapsułce szczepionkicefalosporyny III generacji | ryzyko maleje | Rozpoczęcie leczenia cefalosporyną III generacji co najmniej 3 dni po ostatniej dawce szczepionki doustnej nie zagraża skuteczności szczepienia, a włączenie antybiotyku w trakcie schematu wymaga powtórzenia całego szczepienia po zachowaniu odstępu. |
Niekorzystna interakcjaChelatory żelaza (np. deferazyroks, deferoksamina)+ Glikopeptydy (np. teikoplanina, wankomycyna, dalbawancyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i glikopeptydu oceń czynność nerek przed włączeniem antybiotyku i kontroluj ją regularnie przez cały czas leczenia.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów, powiedz lekarzowi o obu lekach i pamiętaj o badaniach kontrolujących pracę nerek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów, powiedz lekarzowi o obu lekach i pamiętaj o badaniach kontrolujących pracę nerek.
Leki usuwające nadmiar żelaza, takie jak deferazyroks i deferoksamina, oraz niektóre silne antybiotyki, takie jak wankomycyna czy teikoplanina, mogą obciążać nerki. Gdy przyjmujesz je jednocześnie, ryzyko uszkodzenia nerek rośnie. Deferypron nie ma takiego działania na nerki. Lekarz zwykle kontroluje wtedy częściej wyniki krwi i może na krótko zmienić dawkę leku na żelazo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie, osłabienie lub nudności
- pienienie się moczu
- szumy w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i glikopeptydu oceń czynność nerek przed włączeniem antybiotyku i kontroluj ją regularnie przez cały czas leczenia. Przy wankomycynie dawkuj lek na podstawie monitorowania stężeń we krwi i czynności nerek. Przy krótkiej antybiotykoterapii u chorego z czynnikami ryzyka rozważ czasowe wstrzymanie deferazyroksu lub zmniejszenie jego dawki w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie chelatujące. Jeśli dojdzie do wzrostu kreatyniny, wstrzymaj deferazyroks zgodnie z ChPL i rozważ zmianę antybiotyku na lek bez działania nefrotoksycznego. Unikaj dodatkowych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, amfoterycyna B czy niesteroidowe leki przeciwzapalne, i dbaj o dobre nawodnienie chorego.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które zwykle ma charakter odwracalny po odstawieniu jednego z leków, ale u chorych z wyjściowo upośledzoną czynnością nerek może być ciężkie. Kumulacja wankomycyny przy pogorszeniu czynności nerek może nasilać jej działania niepożądane, w tym ototoksyczność. Ryzyko jest największe dla pary wankomycyna i deferazyroks, mniejsze przy teikoplaninie i lipoglikopeptydach.
Mechanizm
Interakcja wynika z sumowania się działania nefrotoksycznego obu grup. Deferazyroks może powodować wzrost stężenia kreatyniny, białkomocz i uszkodzenie kanalików nerkowych, aż do zespołu Fanconiego i ostrego uszkodzenia nerek. Deferoksamina, zwłaszcza podawana dożylnie w dużych dawkach, również może upośledzać czynność nerek. Glikopeptydy, przede wszystkim wankomycyna, uszkadzają kanaliki proksymalne. Teikoplanina, dalbawancyna i oritawancyna mają mniejszy potencjał nefrotoksyczny, ale nie można go wykluczyć. Wtórnie pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie wankomycyny i teikoplaniny, co podnosi ich stężenie i dodatkowo zwiększa toksyczność. Interakcja nie dotyczy w istotnym stopniu deferypronu.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w trakcie
- białkomocz w badaniu moczu
- stężenie wankomycyny we krwi
- diureza i stan nawodnienia
- elektrolity i równowaga kwasowo-zasadowa przy podejrzeniu uszkodzenia kanalików
- słuch przy dłuższym leczeniu wankomycyną z deferoksaminą
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | ryzyko maleje | Wankomycyna podawana doustnie w leczeniu zakażenia Clostridioides difficile praktycznie nie wchłania się do krwi, więc ryzyko interakcji jest znikome. Wyjątkiem mogą być chorzy z ciężkim zapaleniem jelit i niewydolnością nerek, u których wchłanianie bywa większe. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji wankomycyny. Przy obniżonym klirensie kreatyniny deferazyroks jest według ChPL przeciwwskazany, więc w tej sytuacji należy zweryfikować samo leczenie chelatujące. |
| Dożylna deferoksamina w dużych dawkachdroga podania · chelatory żelaza | ryzyko rośnie | Dożylna deferoksamina w dużych dawkach, stosowana na przykład w ostrym zatruciu żelazem, wiąże się z większym ryzykiem uszkodzenia nerek niż przewlekłe wlewy podskórne. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte upośledzenie czynności nerek, odwodnienie i stosowanie innych leków nefrotoksycznych, co zwiększa ryzyko interakcji. |
Niekorzystna interakcjaFluorochinolony (np. lewofloksacyna, cyprofloksacyna, norfloksacyna)+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu) klasaFluorochinolonu nie należy stosować w okresie podawania doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu, bo antybiotyk może zabić bakterie szczepionkowe i osłabić ochronę.Nie przyjmuj antybiotyku z grupy fluorochinolonów w czasie szczepienia doustną szczepionką przeciw durowi brzusznemu i przez kilka dni przed nim i po nim, a jeśli antybiotyk jest konieczny, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy trzeba przesunąć albo powtórzyć szczepienie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj antybiotyku z grupy fluorochinolonów w czasie szczepienia doustną szczepionką przeciw durowi brzusznemu i przez kilka dni przed nim i po nim, a jeśli antybiotyk jest konieczny, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy trzeba przesunąć albo powtórzyć szczepienie.
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie, które muszą przeżyć w jelicie, żeby twój organizm nauczył się bronić. Antybiotyki z grupy fluorochinolonów, takie jak cyprofloksacyna, lewofloksacyna czy norfloksacyna, zabijają te bakterie, przez co szczepionka może cię nie chronić. Nie poczujesz żadnych objawów tej interakcji, ale możesz wyjechać bez ochrony przed chorobą. Szczepionki podawanej w zastrzyku ten problem nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- przyjmowałeś antybiotyk w ostatnich dniach przed pierwszą kapsułką szczepionki
- lekarz zalecił antybiotyk w trakcie przyjmowania kapsułek szczepionki
- zamierzasz zabrać antybiotyk na wyjazd i przyjąć go wkrótce po szczepieniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Fluorochinolonu nie należy stosować w okresie podawania doustnej, żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu, bo antybiotyk może zabić bakterie szczepionkowe i osłabić ochronę. Pierwszą kapsułkę szczepionki zwykle podaje się nie wcześniej niż po upływie co najmniej 3 dni od ostatniej dawki lewofloksacyny, cyprofloksacyny, norfloksacyny lub delafloksacyny. Po przyjęciu ostatniej kapsułki szczepionki należy odczekać co najmniej 3 dni przed rozpoczęciem leczenia fluorochinolonem, o ile stan pacjenta na to pozwala. Gdy leczenia antybiotykiem nie można odroczyć, a wyjazd jest bliski, lepszym wyborem jest polisacharydowa szczepionka Vi podawana we wstrzyknięciu. Jeżeli fluorochinolon podano w trakcie schematu szczepienia doustnego, należy rozważyć powtórzenie pełnego schematu po zakończeniu antybiotykoterapii i odczekaniu wymaganego odstępu. Szczepionki inaktywowanej przeciw durowi brzusznemu i tężcowi to zalecenie nie dotyczy.
Skutek kliniczny
Osłabienie lub brak ochrony przed durem brzusznym po szczepieniu żywą szczepionką doustną, bez objawów, które mogłyby to zasygnalizować. Pacjent może wyjechać w rejon endemiczny w przekonaniu, że jest chroniony. Połączenie nie zwiększa toksyczności żadnego z leków.
Mechanizm
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane pałeczki Salmonella Typhi, które muszą przeżyć i namnożyć się w jelicie, aby wywołać odpowiedź odpornościową. Wszystkie fluorochinolony (lewofloksacyna, cyprofloksacyna, norfloksacyna, delafloksacyna) działają bakteriobójczo na pałeczki Salmonella i osiągają w świetle jelita stężenia wystarczające do zabicia szczepu szczepionkowego. Interakcja jest wspólna dla całej grupy fluorochinolonów, a dotyczy wyłącznie żywej szczepionki doustnej. Szczepionki inaktywowane, w tym polisacharydowa szczepionka Vi podawana we wstrzyknięciu, nie wchodzą w tę interakcję.
Monitorować
- data ostatniej dawki fluorochinolonu w stosunku do pierwszej kapsułki szczepionki
- przyjęcie wszystkich kapsułek szczepionki zgodnie ze schematem
- konieczność powtórzenia schematu szczepienia po antybiotykoterapii
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzyknięcie (szczepionka polisacharydowa Vi, inaktywowana)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | interakcja nie dotyczy | Szczepionka polisacharydowa Vi podawana we wstrzyknięciu nie zawiera żywych bakterii, więc fluorochinolony nie wpływają na jej skuteczność i można ją podać w trakcie antybiotykoterapii. |
| odstep ≥ 3 dni od ostatniej dawki fluorochinolonu do pierwszej kapsułki szczepionkifluorochinolony | inne zalecenie | Zachowanie odstępu co najmniej 3 dni od ostatniej dawki fluorochinolonu do pierwszej kapsułki szczepionki doustnej pozwala uniknąć zabicia szczepu szczepionkowego w jelicie. |
| Fluorochinolon włączony po zakończeniu szczepienia doustnegokolejność włączenia · fluorochinolony | inne zalecenie | Gdy fluorochinolon ma być włączony po szczepieniu, należy w miarę możliwości odczekać co najmniej 3 dni od ostatniej kapsułki szczepionki. Jeżeli antybiotyk włączono w trakcie schematu, należy rozważyć powtórzenie pełnego schematu szczepienia po zakończeniu leczenia. |
Niekorzystna interakcjaGlikopeptydy (np. teikoplanina, wankomycyna, dalbawancyna)+ Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (np. ewerolimus, temsyrolimus) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy przed leczeniem i regularnie w jego trakcie oceniać czynność nerek, a dawkowanie glikopeptydu dostosowywać do eGFR.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów mTOR i masz dostać antybiotyk glikopeptydowy, powiedz o tym lekarzowi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów mTOR i masz dostać antybiotyk glikopeptydowy, powiedz o tym lekarzowi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Niektóre antybiotyki z grupy glikopeptydów, zwłaszcza wankomycyna podawana w kroplówce, mogą obciążać nerki. Leki przeciwnowotworowe ewerolimus i temsyrolimus również mogą pogarszać pracę nerek. Gdy stosuje się je razem, ryzyko uszkodzenia nerek rośnie, a antybiotyk może gromadzić się w organizmie. Dlatego lekarz będzie wtedy częściej sprawdzał twoje wyniki krwi i moczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg, stóp lub twarzy
- pienienie się moczu
- nietypowe zmęczenie, osłabienie lub nudności
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- szum w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy przed leczeniem i regularnie w jego trakcie oceniać czynność nerek, a dawkowanie glikopeptydu dostosowywać do eGFR. W przypadku wankomycyny podawanej dożylnie należy prowadzić monitorowanie stężeń leku w surowicy i unikać stężeń wyższych niż konieczne. Jeśli dostępna jest skuteczna terapia przeciwbakteryjna bez działania nefrotoksycznego, warto ją rozważyć, szczególnie u pacjentów z białkomoczem lub przewlekłą chorobą nerek. Przy narastaniu kreatyniny lub białkomoczu trzeba ocenić, czy kontynuować glikopeptyd, i skonsultować z onkologiem ewentualne wstrzymanie lub zmianę dawki ewerolimusu albo temsyrolimusu. Należy unikać dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, kolistyna czy NLPZ.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, nasilenia białkomoczu i kumulacji glikopeptydu z jego toksycznością. Możliwe jest też addycyjne pogłębienie małopłytkowości i innych cytopenii. Ryzyko jest największe przy wankomycynie podawanej dożylnie, przy wysokich stężeniach w surowicy, dłuższej terapii oraz u pacjentów z wyjściowo obniżoną czynnością nerek.
Mechanizm
Glikopeptydy działają nefrotoksycznie, a najsilniej i najlepiej udokumentowanie dotyczy to wankomycyny. Teikoplanina, dalbawancyna i oritawancyna mają ten potencjał mniejszy, ale nie zerowy. Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (ewerolimus, temsyrolimus) mogą powodować białkomocz, wzrost stężenia kreatyniny i niewydolność nerek, a także mielosupresję. Skutki uszkadzające nerki obu grup sumują się. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza z kolei wydalanie glikopeptydów, które są eliminowane głównie przez nerki, co prowadzi do ich kumulacji i dalszego wzrostu ryzyka toksyczności. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, a różnice między lekami dotyczą głównie nasilenia ryzyka. Oritawancyna jest dodatkowo słabym induktorem CYP3A4, przez który metabolizowane są ewerolimus i temsyrolimus, więc teoretycznie może nieco obniżać ich stężenie.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- białkomocz w badaniu moczu
- stężenie wankomycyny w surowicy (TDM) przy podaniu dożylnym
- diureza i bilans płynów
- morfologia krwi z liczbą płytek
- stężenie potasu i innych elektrolitów
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | interakcja nie dotyczy | Wankomycyna podawana doustnie, np. w zakażeniu Clostridioides difficile, praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego i nie działa nefrotoksycznie, więc interakcja nie ma istotnego znaczenia. Wyjątkiem może być ciężkie zapalenie jelita z niewydolnością nerek, gdy wchłanianie bywa większe. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z obniżonym eGFR ryzyko dalszego pogorszenia czynności nerek i kumulacji glikopeptydu jest większe. Wymagane jest dostosowanie dawki glikopeptydu, częstsze oznaczanie kreatyniny i rozważenie leczenia przeciwbakteryjnego bez działania nefrotoksycznego. |
| czas leczenia ≥ 7 dniglikopeptydy | ryzyko rośnie | Dłuższa terapia dożylnym glikopeptydem, zwłaszcza wankomycyną, zwiększa ryzyko nefrotoksyczności, dlatego przy przedłużonym leczeniu kontrolę kreatyniny i stężeń leku należy prowadzić częściej. |
Niekorzystna interakcjaGlikopeptydy (np. teikoplanina, wankomycyna)+ Immunoglobuliny ludzkie normalne (np. immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina ludzka) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i dożylnej immunoglobuliny ludzkiej normalnej oceń czynność nerek przed rozpoczęciem leczenia i regularnie ją kontroluj w trakcie terapii.Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk glikopeptydowy i immunoglobulinę, pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz bez porozumienia z lekarzem leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk glikopeptydowy i immunoglobulinę, pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz bez porozumienia z lekarzem leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu niż zwykle.
Niektóre antybiotyki z grupy glikopeptydów, zwłaszcza wankomycyna i teikoplanina, mogą obciążać nerki. Immunoglobuliny podawane we wlewie dożylnym również mogą czasem zaszkodzić nerkom. Gdy dostajesz oba leki w tym samym czasie, ryzyko uszkodzenia nerek jest większe, dlatego lekarz będzie częściej sprawdzał twoje wyniki krwi. Dalbawancyna i oritawancyna obciążają nerki znacznie słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg, stóp lub twarzy
- nagłe przybranie na wadze
- duże zmęczenie, nudności lub brak apetytu
- szumy w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i dożylnej immunoglobuliny ludzkiej normalnej oceń czynność nerek przed rozpoczęciem leczenia i regularnie ją kontroluj w trakcie terapii. Przy wankomycynie i teikoplaninie dawkuj na podstawie oznaczeń stężenia leku i aktualnego klirensu kreatyniny. Zapewnij dobre nawodnienie pacjenta przed wlewem immunoglobuliny i w jego trakcie. U pacjentów z grupy ryzyka wybieraj preparat immunoglobuliny bez sacharozy, stosuj najmniejszą skuteczną szybkość wlewu i rozważ rozłożenie dawki na kilka dni. Unikaj dokładania innych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, NLPZ, środki kontrastowe czy diuretyki pętlowe w dużych dawkach. Przy wzroście kreatyniny lub spadku diurezy rozważ wstrzymanie immunoglobuliny i zmianę antybiotyku na lek mniej obciążający nerki. Przy dalbawancynie i oritawancynie wystarczy rutynowa kontrola czynności nerek.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, od przejściowego wzrostu kreatyniny po oligurię wymagającą leczenia nerkozastępczego. Pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji wankomycyny lub teikoplaniny i wzrostu ryzyka ototoksyczności oraz dalszego uszkodzenia nerek. Ryzyko jest największe u osób starszych, odwodnionych, z cukrzycą, z wcześniejszą chorobą nerek oraz przy dużych dawkach immunoglobulin.
Mechanizm
Glikopeptydy, przede wszystkim wankomycyna, w mniejszym stopniu teikoplanina, uszkadzają kanaliki proksymalne nerek przez stres oksydacyjny i gromadzenie się leku w komórkach nabłonka. Dożylne immunoglobuliny mogą wywołać ostre uszkodzenie nerek przez osmotyczną nefrozę kanalików, zwłaszcza preparaty stabilizowane sacharozą, a także przez zwiększenie lepkości krwi i zmniejszenie przepływu nerkowego. Oba mechanizmy sumują się i zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia nerek. Zmniejszenie filtracji kłębuszkowej spowalnia wydalanie wankomycyny i teikoplaniny, co podnosi ich stężenie i dalej nasila nefrotoksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR przed leczeniem i regularnie w trakcie
- diureza i bilans płynów
- stężenie wankomycyny lub teikoplaniny we krwi
- stan nawodnienia pacjenta
- elektrolity, zwłaszcza potas
Kiedy ocena się zmienia
| Podskórnadroga podania · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko maleje | Immunoglobulina podawana podskórnie w mniejszych, częstszych dawkach nie powoduje osmotycznej nefrozy kanalików w istotnym stopniu, więc ryzyko addycyjnej nefrotoksyczności z glikopeptydem jest znikome. |
| Preparat stabilizowany sacharoząpostać · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko rośnie | Preparaty immunoglobulin zawierające sacharozę są najczęściej związane z osmotyczną nefrozą i ostrym uszkodzeniem nerek. U pacjentów leczonych wankomycyną lub teikoplaniną wybieraj preparaty bez sacharozy. |
| Dawki immunomodulującedawka · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko rośnie | Duże dawki immunoglobulin stosowane w leczeniu chorób autoimmunologicznych i szybki wlew zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek. Rozważ rozłożenie dawki na kilka dni i wolniejszy wlew. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki łatwiej wywołują ostre uszkodzenie nerek, a wankomycyna i teikoplanina kumulują się. Konieczne jest dawkowanie glikopeptydu według stężeń i częstsza kontrola kreatyniny. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte pogorszenie czynności nerek i odwodnienie, co zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek przy tym połączeniu. |
| Leczenie wielodnioweczas leczenia · glikopeptydy | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność wankomycyny i teikoplaniny narasta wraz z czasem leczenia i ekspozycją na lek. Przy dłuższej terapii kontroluj kreatyninę i stężenie leku częściej. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.