Interakcje / Insulina lizpro / Insulina lizpro i wortioksetyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu wortioksetyny zaleca się częstsze pomiary glikemii przez pierwsze tygodnie i w razie potrzeby korektę dawki insuliny.
Przez pierwsze tygodnie po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu wortioksetyny mierz cukier częściej i noś przy sobie coś słodkiego, a jeśli wyniki są niższe niż zwykle, porozmawiaj z lekarzem o dawce insuliny.
Niekorzystna interakcjaInsulina lizpro+ WortioksetynaPo włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu wortioksetyny zaleca się częstsze pomiary glikemii przez pierwsze tygodnie i w razie potrzeby korektę dawki insuliny.Przez pierwsze tygodnie po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu wortioksetyny mierz cukier częściej i noś przy sobie coś słodkiego, a jeśli wyniki są niższe niż zwykle, porozmawiaj z lekarzem o dawce insuliny.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przez pierwsze tygodnie po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu wortioksetyny mierz cukier częściej i noś przy sobie coś słodkiego, a jeśli wyniki są niższe niż zwykle, porozmawiaj z lekarzem o dawce insuliny.
Lek przeciwdepresyjny wortioksetyna może u niektórych osób nieco obniżać poziom cukru we krwi i nasilać działanie insuliny. Na początku leczenia może też wywoływać nudności i zmniejszać apetyt, a jeśli zjesz mniej po wstrzyknięciu insuliny, cukier może spaść za nisko. Te leki można stosować razem, ale przez pierwsze tygodnie warto pilnować poziomu cukru.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, poty, kołatanie serca
- nagły silny głód
- zawroty głowy, osłabienie, splątanie
- niższe niż zwykle wyniki pomiaru cukru
- nudności lub wymioty uniemożliwiające zjedzenie posiłku po insulinie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu wortioksetyny zaleca się częstsze pomiary glikemii przez pierwsze tygodnie i w razie potrzeby korektę dawki insuliny. Zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć pod wpływem leków przeciwdepresyjnych z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny[1]. Przy nudnościach lub zmniejszonym apetycie należy dopasować dawkę insuliny okołoposiłkowej do faktycznie zjadanych posiłków. Pacjenta trzeba poinstruować o objawach hipoglikemii i sposobie jej przerywania.
Skutek kliniczny
Możliwe obniżenie glikemii i większe ryzyko hipoglikemii, zwłaszcza po włączeniu wortioksetyny lub zwiększeniu jej dawki. Po odstawieniu wortioksetyny zapotrzebowanie na insulinę może ponownie wzrosnąć i glikemia może się podnieść.
Mechanizm
Leki przeciwdepresyjne hamujące wychwyt zwrotny serotoniny działają hipoglikemizująco i mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę[1]. Wortioksetyna hamuje transporter serotoniny, dlatego można oczekiwać podobnego, sumującego się z insuliną działania obniżającego glikemię, choć nie oceniano go w badaniach dla tej substancji. Dodatkowo nudności i zmniejszony apetyt na początku leczenia wortioksetyną mogą ograniczać spożycie posiłków po podaniu insuliny okołoposiłkowej. Interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, bo insulina nie jest metabolizowana przez izoenzymy cytochromu P450.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia (samokontrola, częściej przez pierwsze tygodnie po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu wortioksetyny)
- epizody hipoglikemii
- HbA1c przy długotrwałym leczeniu
- apetyt i nudności w początkowym okresie terapii
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub zwiększenie dawki wortioksetyny u pacjenta leczonego insulinąkolejność włączenia · wortioksetyna | inne zalecenie | W pierwszych tygodniach po włączeniu lub zwiększeniu dawki wortioksetyny ryzyko hipoglikemii jest największe, dlatego wskazana jest częstsza samokontrola glikemii i gotowość do zmniejszenia dawki insuliny. |
| Odstawienie wortioksetyny u pacjenta leczonego insulinąkolejność włączenia · wortioksetyna | inne zalecenie | Po odstawieniu wortioksetyny zapotrzebowanie na insulinę może wrócić do wcześniejszego poziomu, co grozi hiperglikemią, jeśli dawkę insuliny wcześniej zmniejszono. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaInsulina lizproa alkoholNie zabraniaj pacjentowi alkoholu wprost, ale zalecaj ostrożność.Jeśli pijesz alkohol, rób to tylko podczas posiłku, mierz cukier przed snem i miej przy sobie cukier do szybkiego spożycia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli pijesz alkohol, rób to tylko podczas posiłku, mierz cukier przed snem i miej przy sobie cukier do szybkiego spożycia.
Alkohol może obniżać poziom cukru we krwi, zwłaszcza gdy przyjmujesz insulinę. Cukier może spaść nie od razu, ale po wielu godzinach, na przykład w nocy. Objawy niedocukrzenia można pomylić z upojeniem, więc ktoś obok może nie zorientować się, że potrzebujesz pomocy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, pocenie się, uczucie głodu
- kołatanie serca, niepokój
- splątanie, senność, trudność w mówieniu
- bóle głowy lub koszmary senne w nocy
- niski wynik glukometru po alkoholu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie zabraniaj pacjentowi alkoholu wprost, ale zalecaj ostrożność. Alkohol należy pić tylko razem z posiłkiem zawierającym węglowodany, w niewielkiej ilości i nigdy na czczo. Pacjent powinien częściej mierzyć glikemię w trakcie picia i przed snem, a po alkoholu także następnego dnia. Przy glikemii niskiej albo spadkowej przed snem powinien zjeść przekąskę z węglowodanami. Dawkę insuliny na posiłek w czasie picia warto omówić z lekarzem, bo zapotrzebowanie bywa mniejsze.
Skutek kliniczny
Alkohol zmienia zapotrzebowanie na insulinę, zwykle je zmniejsza, więc standardowa dawka może wywołać hipoglikemię[1]. Hipoglikemia może wystąpić także po wielu godzinach od wypicia alkoholu, na przykład w nocy albo rano. Objawy hipoglikemii (splątanie, senność, niezborność ruchów) łatwo pomylić ze stanem upojenia, co opóźnia pomoc.
Mechanizm
Alkohol hamuje wytwarzanie glukozy w wątrobie (glukoneogenezę) i osłabia odpowiedź przeciwregulacyjną organizmu na spadek glikemii. Razem z insuliną lizpro, która obniża glikemię, zwiększa to ryzyko hipoglikemii. Alkohol może też przytępiać odczuwanie jej objawów i utrudniać ich rozpoznanie. Wpływ alkoholu na glikemię jest zmienny. Zależy od ilości wypitego alkoholu, od tego, czy pacjent jadł, i od zapasów glikogenu w wątrobie.
Monitorować
- glikemia przed alkoholem, w trakcie i przed snem
- glikemia po przebudzeniu następnego dnia
- objawy hipoglikemii (drżenie, pocenie się, kołatanie serca, głód, splątanie)
- ilość i rodzaj wypitego alkoholu oraz związek z posiłkiem
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholu w jednym posiedzeniuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy większych ilościach alkoholu rośnie ryzyko ciężkiej i opóźnionej hipoglikemii, a zdolność pacjenta do samodzielnego rozpoznania objawów maleje. |
| Regularne, długotrwałe picie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym spożywaniu alkoholu zapasy glikogenu w wątrobie mogą być mniejsze, a glukoneogeneza słabsza, co zwiększa podatność na hipoglikemię. Pacjent wymaga rozmowy o ograniczeniu alkoholu i ścisłej kontroli glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog Mix 25 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-mix-25-100029325/
Niekorzystna interakcjaWortioksetynaa alkoholZalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia wortioksetyną, zgodnie z ChPL.Jeśli to możliwe, nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a lek przyjmuj regularnie, także gdy zdarzy ci się wypić alkohol.nieznanybadania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli to możliwe, nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a lek przyjmuj regularnie, także gdy zdarzy ci się wypić alkohol.
Podczas leczenia depresji nie zaleca się picia alkoholu. W badaniu u zdrowych osób jednorazowa dawka alkoholu nie zmieniała działania leku ani nie pogarszała sprawności umysłowej. Alkohol może jednak utrudniać leczenie depresji i nasilać złe samopoczucie. Nie ma dobrych danych o tym, jak lek działa przy większych ilościach alkoholu albo przy regularnym piciu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie nastroju lub nawrót objawów depresji
- wyraźna senność lub zawroty głowy
- trudności z koncentracją
- myśli rezygnacyjne lub samobójcze (natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub numerem alarmowym)
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zalecaj pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie leczenia wortioksetyną, zgodnie z ChPL[1]. Przypadkowe lub sporadyczne wypicie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga przerywania leczenia ani zmiany dawki wortioksetyny.
Skutek kliniczny
Po jednorazowej, umiarkowanej dawce alkoholu nie wykazano zmiany stężenia wortioksetyny ani pogorszenia sprawności poznawczej w porównaniu z placebo[1]. Podczas leczenia przeciwdepresyjnego alkohol nie jest jednak zalecany, ponieważ może utrudniać odpowiedź na leczenie i nasilać objawy choroby. Dla większych dawek i regularnego picia brakuje danych z badań.
Mechanizm
W badaniu u zdrowych osób pojedyncza dawka etanolu nie zmieniała farmakokinetyki wortioksetyny ani nie powodowała istotnych zaburzeń funkcji poznawczych w porównaniu z placebo[1]. Nie ma więc potwierdzonej interakcji farmakokinetycznej ani wyraźnego nasilenia działania uspokajającego po jednorazowej dawce. Zalecenie unikania alkoholu wynika z zasad leczenia przeciwdepresyjnego, a nie z udowodnionego wzajemnego wpływu obu substancji. Alkohol jest depresantem ośrodkowego układu nerwowego i może pogarszać przebieg depresji oraz osłabiać skuteczność terapii.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie lub nawrót objawów depresji
- senność, zawroty głowy i pogorszenie koncentracji po alkoholu
- regularność przyjmowania leku i zgłaszanie się na wizyty kontrolne
- wzorzec picia alkoholu u pacjentów z uzależnieniem lub nadużywaniem w wywiadzie
Kiedy ocena się zmienia
| Powyżej 0,6 g/kg jednorazowo albo regularne picieilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Brak danych z badań dla dawek etanolu większych niż 0,6 g/kg i dla przewlekłego picia. Zalecenie unikania alkoholu zachowuje pełną wagę, a pacjenta należy poinformować, że bezpieczeństwo większych ilości alkoholu nie zostało zbadane. |
| Krople doustne (zawierają etanol)postać · alkohol | inne zalecenie | Roztwór doustny wortioksetyny zawiera etanol jako substancję pomocniczą (4,25 mg na kroplę), a ChPL zamieszcza w punkcie 4.4 ostrzeżenie o jego zawartości. U pacjentów z uzależnieniem od alkoholu, z chorobami wątroby lub padaczką oraz u dzieci należy uwzględnić ilość etanolu w dawce. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Inne interakcje tych leków 190
Połączenie przeciwwskazaneBetametazon+ Insulina lizproPrzy ogólnoustrojowym stosowaniu betametazonu u chorego leczonego insuliną lizpro trzeba nasilić kontrolę glikemii i zwiększać dawki insuliny, głównie okołoposiłkowe, zgodnie z wynikami pomiarów.Podczas leczenia betametazonem w zastrzykach lub tabletkach mierz cukier częściej i ustal z lekarzem, jak zmieniać dawki insuliny w trakcie i po zakończeniu leczenia.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Podczas leczenia betametazonem w zastrzykach lub tabletkach mierz cukier częściej i ustal z lekarzem, jak zmieniać dawki insuliny w trakcie i po zakończeniu leczenia.
Betametazon podawany w zastrzyku lub w tabletkach podnosi poziom cukru we krwi i osłabia działanie insuliny. W czasie takiego leczenia możesz potrzebować więcej insuliny, a po jego zakończeniu znów mniej. Krem z betametazonem używany krótko i na małej powierzchni skóry zwykle nie wpływa na cukier.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysokie wyniki pomiarów cukru mimo zwykłej dawki insuliny
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- suchość w ustach, zmęczenie, senność
- nudności, wymioty, zapach acetonu z ust
- po odstawieniu sterydu: drżenie, poty, kołatanie serca, nagły głód lub splątanie (objawy niskiego cukru)
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy ogólnoustrojowym stosowaniu betametazonu u chorego leczonego insuliną lizpro trzeba nasilić kontrolę glikemii i zwiększać dawki insuliny, głównie okołoposiłkowe, zgodnie z wynikami pomiarów[1]. Cukrzyca figuruje wśród przeciwwskazań do ogólnoustrojowego stosowania betametazonu[2], dlatego steroid podaje się tylko przy wyraźnych wskazaniach, po rozważeniu korzyści i ryzyka. Przy zmniejszaniu dawki lub odstawieniu betametazonu dawkę insuliny należy stopniowo obniżać. Przy krótkotrwałym stosowaniu betametazonu na skórę zmiana dawkowania insuliny zwykle nie jest potrzebna.
Skutek kliniczny
Przy ogólnoustrojowym podaniu betametazonu dochodzi do hiperglikemii i pogorszenia wyrównania cukrzycy mimo dotychczasowej dawki insuliny lizpro[1]. Wzrost glikemii dotyczy zwłaszcza okresu poposiłkowego i godzin popołudniowych oraz wieczornych. Po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki steroidu zapotrzebowanie na insulinę spada, a pozostawienie zwiększonej dawki insuliny grozi hipoglikemią.
Mechanizm
Betametazon podawany ogólnie podnosi stężenie glukozy we krwi i działa przeciwnie do insuliny lizpro. Nasila glukoneogenezę w wątrobie i zmniejsza wrażliwość tkanek obwodowych na insulinę, przez co zapotrzebowanie na insulinę rośnie[1]. Glikokortykosteroidy stosowane miejscowo na skórę wchłaniają się w niewielkim stopniu, więc przy krótkim leczeniu małych powierzchni efekt ten jest zwykle bez znaczenia.
Metabolizm i transportery
- Betametazon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- glikemia przed posiłkami i po posiłkach, zwłaszcza po południu i wieczorem
- glikemia w okresie zmniejszania dawki i po odstawieniu betametazonu (ryzyko hipoglikemii)
- ketony we krwi lub w moczu przy utrzymującej się wysokiej glikemii
- HbA1c przy dłuższej steroidoterapii
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · betametazon | ryzyko maleje | Betametazon stosowany na skórę krótko i na ograniczonej powierzchni wchłania się w ilościach bez znaczenia dla glikemii. Ostrożność zachowuje się przy dużych powierzchniach, opatrunkach okluzyjnych, uszkodzonej skórze i długotrwałym stosowaniu silnych postaci. |
| Zmniejszanie dawki lub odstawienieczas leczenia · betametazon | inne zalecenie | Przy redukcji lub odstawieniu betametazonu zapotrzebowanie na insulinę lizpro maleje. Dawki insuliny zwiększone na czas steroidoterapii należy stopniowo obniżać pod kontrolą glikemii, aby uniknąć hipoglikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Celestone 4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/celestone-100013420/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betnovate. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/betnovate-100087311/
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ Insulina lizproNie stosuj doustnej fenylefryny u pacjenta leczonego insuliną lizpro, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie przyjmuj leków na przeziębienie z fenylefryną w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leków na przeziębienie z fenylefryną w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Fenylefryna to składnik wielu tabletek i proszków na przeziębienie, który udrażnia nos. Może podnosić cukier we krwi i ciśnienie, przez co insulina działa słabiej. Osoby chore na cukrzycę nie powinny przyjmować fenylefryny w tabletkach, kapsułkach ani proszkach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysokie wyniki pomiaru cukru
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj doustnej fenylefryny u pacjenta leczonego insuliną lizpro, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1][2]. Przy objawach przeziębienia wybierz leczenie bez sympatykomimetyku doustnego, na przykład paracetamol w monoterapii i krótkotrwale miejscowy lek obkurczający błonę śluzową nosa. Jeśli pacjent już przyjął fenylefrynę, zaleć częstsze pomiary glikemii do czasu jej odstawienia.
Skutek kliniczny
Możliwe jest pogorszenie kontroli glikemii z hiperglikemią mimo stosowania insuliny oraz wzrost ciśnienia tętniczego i zaburzenia rytmu serca u chorych na cukrzycę. Doustnej fenylefryny nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2].
Mechanizm
Fenylefryna jest aminą sympatykomimetyczną, która pobudza receptory adrenergiczne. Może przez to podnosić stężenie glukozy we krwi, czyli działać przeciwnie do insuliny lizpro. Zapotrzebowanie na insulinę rośnie pod wpływem substancji o działaniu hiperglikemizującym, w tym leków pobudzających receptory adrenergiczne[3]. Dodatkowo fenylefryna zwęża naczynia i podnosi ciśnienie tętnicze, co u chorych na cukrzycę z częstymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi zwiększa ryzyko.
Monitorować
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (krople lub aerozol do nosa, krótkotrwale)oksymetazolina (krople lub aerozol do nosa, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Donosowa lub do okadroga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Przy podaniu miejscowym do nosa lub oka wchłanianie ogólnoustrojowe fenylefryny jest małe, ale u chorych na cukrzycę nadal zaleca się ostrożność, najkrótsze stosowanie i kontrolę glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
Połączenie przeciwwskazaneInsulina lizpro+ PropranololU pacjenta leczonego insuliną lizpro preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu.Mierz cukier częściej niż zwykle, miej zawsze przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli zdarzają ci się niskie cukry.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Mierz cukier częściej niż zwykle, miej zawsze przy sobie glukozę i powiedz lekarzowi, jeśli zdarzają ci się niskie cukry.
Propranolol może sprawić, że cukier spadnie bardziej i dłużej będzie wracał do normy. Ukrywa też typowe sygnały niskiego cukru, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk. Z tego powodu niedocukrzenie łatwo przeoczyć, szczególnie w nocy lub po wysiłku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- dezorientacja lub trudności z koncentracją
- senność, osłabienie
- bóle głowy lub koszmary nocne
- bardzo wolne bicie serca lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną lizpro preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu. Propranololu nie stosuje się u osób podatnych na hipoglikemię, w tym u chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej hipoglikemii[1][2]. Jeśli połączenie jest konieczne, po włączeniu propranololu częściej kontroluj glikemię i bądź gotów zmniejszyć dawkę insuliny[3]. Naucz pacjenta rozpoznawać hipoglikemię po poceniu się, głodzie i zaburzeniach koncentracji, a nie po kołataniu serca.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może być głębsza, dłuższa i późno rozpoznana, ponieważ jej typowe objawy ostrzegawcze są osłabione. Możliwe są ciężkie epizody z zaburzeniami świadomości, zwłaszcza w nocy, po wysiłku, przy pominięciu posiłku lub po alkoholu.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk blokuje receptory beta-2 w wątrobie i mięśniach, przez co hamuje glikogenolizę i spowalnia powrót glikemii do normy po hipoglikemii. Beta-adrenolityki zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę i mogą nasilać jej działanie hipoglikemizujące[3]. Blokada receptorów beta znosi też adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie rąk, a pocenie się zwykle pozostaje zachowane. W czasie hipoglikemii niehamowane pobudzenie receptorów alfa przez katecholaminy może podnieść ciśnienie tętnicze i nasilić bradykardię.
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
Monitorować
- glikemia (częściej po włączeniu lub zwiększeniu dawki propranololu, także w nocy)
- częstość pracy serca
- ciśnienie tętnicze
- liczba i ciężkość epizodów hipoglikemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Propranolol włączany u pacjenta już stosującego insulinę lizprokolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po włączeniu propranololu u pacjenta na stabilnej dawce insuliny zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć. W pierwszych tygodniach zwiększ częstość pomiarów glikemii i rozważ redukcję dawki insuliny przy spadkach glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneKwas salicylowy+ Insulina lizproPlastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się u pacjentów leczonych insuliną lizpro, ponieważ są przeciwwskazane w cukrzycy.Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i pokaż odcisk lekarzowi lub podologowi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i pokaż odcisk lekarzowi lub podologowi.
Plastry i maści na odciski z kwasem salicylowym mogą uszkodzić skórę stóp. Jeśli masz cukrzycę i przyjmujesz insulinę, taka rana może się długo nie goić i łatwo ulec zakażeniu. Kwas salicylowy stosowany na dużą powierzchnię skóry może też nasilić działanie insuliny i obniżyć cukier.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, ból, pęcherz lub rana w miejscu stosowania
- sączenie, ropa lub obrzęk stopy
- drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód – objawy niskiego cukru
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Plastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się u pacjentów leczonych insuliną lizpro, ponieważ są przeciwwskazane w cukrzycy[1]. Maści keratolitycznych o dużym stężeniu kwasu salicylowego również nie należy wydawać choremu na cukrzycę do samodzielnego leczenia zmian na stopach. Odciski i modzele u chorego na cukrzycę powinien ocenić lekarz lub podolog. Roztworu 2% nie stosuje się na rozległe powierzchnie skóry, w ostrych stanach zapalnych ani na zmiany sączące[2].
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest chemiczne uszkodzenie skóry stopy z owrzodzeniem i zakażeniem, które u chorego na cukrzycę może prowadzić do zespołu stopy cukrzycowej. Przy rozległym stosowaniu kwasu salicylowego możliwa jest hipoglikemia wynikająca z nasilenia działania insuliny.
Mechanizm
Kwas salicylowy w preparatach na odciski i modzele działa silnie keratolitycznie i może uszkodzić skórę stóp. U chorych na cukrzycę zaburzenia czucia i ukrwienia sprzyjają niezauważonym owrzodzeniom i zakażeniom, dlatego plastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się w cukrzycy[1]. Salicylany wchłonięte do krwi nasilają działanie hipoglikemizujące insuliny i zmniejszają zapotrzebowanie na nią[3]. Przy stosowaniu na małą, nieuszkodzoną powierzchnię skóry wchłanianie jest niewielkie, więc ten drugi mechanizm ma znaczenie głównie przy dużych powierzchniach lub uszkodzonej skórze.
Monitorować
- stan skóry stóp w miejscu stosowania
- stężenie glukozy we krwi przy stosowaniu kwasu salicylowego na większej powierzchni skóry
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór na skórę 2%postać · kwas salicylowy | ryzyko maleje | Roztwór 2% stosowany na małą, nieuszkodzoną powierzchnię skóry poza stopami wchłania się w niewielkim stopniu. Nie stosuje się go na rozległe powierzchnie skóry, w ostrych stanach zapalnych ani na zmiany sączące. U chorego na cukrzycę nie należy nim samodzielnie leczyć zmian na stopach. |
| Rozległe powierzchnie skóry lub skóra uszkodzonadroga podania · kwas salicylowy | ryzyko rośnie | Na rozległej lub uszkodzonej powierzchni skóry wchłanianie kwasu salicylowego rośnie, a salicylany zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę. Takie stosowanie jest przeciwwskazane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster), plaster leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plaster-na-odciski-100232210/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Spirytus salicylowy 2%, roztwór na skórę. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spirytus-salicylowy-100156615/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
Połączenie przeciwwskazaneLinezolid+ WortioksetynaNie łącz linezolidu z wortioksetyną i w miarę możliwości wybierz antybiotyk bez działania hamującego MAO.Powiedz lekarzowi, że bierzesz wortioksetynę, zanim zaczniesz linezolid, i nie odstawiaj leku przeciwdepresyjnego na własną rękę.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, że bierzesz wortioksetynę, zanim zaczniesz linezolid, i nie odstawiaj leku przeciwdepresyjnego na własną rękę.
Linezolid to antybiotyk, który razem z wortioksetyną może wywołać groźne nagromadzenie serotoniny w organizmie, zwane zespołem serotoninowym. Tych leków zwykle się nie łączy. Jeśli lekarz uzna, że oba są konieczne, będziesz pod ścisłą obserwacją.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- drżenie albo mimowolne skurcze mięśni
- wysoka gorączka i obfite pocenie się
- szybkie bicie serca
- biegunka, nudności lub wymioty
- silny ból głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz linezolidu z wortioksetyną i w miarę możliwości wybierz antybiotyk bez działania hamującego MAO[1]. Jeśli linezolid jest niezbędny, lek dołączany podaje się w minimalnej dawce, a pacjenta ściśle monitoruje się pod kątem zespołu serotoninowego[1]. Leczenie wymaga ścisłej obserwacji pacjenta i kontroli ciśnienia tętniczego[2]. Odstawienie wortioksetyny na czas antybiotykoterapii nie usuwa ryzyka od razu, bo lek eliminuje się powoli, a decyzję o przerwie podejmuje lekarz prowadzący z psychiatrą.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to zespół serotoninowy, który może przebiegać ciężko, z hipertermią, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości. Przypadki zespołu serotoninowego zgłaszano podczas jednoczesnego stosowania linezolidu i leków przeciwdepresyjnych hamujących wychwyt zwrotny serotoniny[2]. Linezolid może też podnosić ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w skojarzeniu z innymi lekami działającymi na układ monoaminergiczny[2].
Mechanizm
Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy, więc hamuje rozkład serotoniny[2]. Wortioksetyna hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i działa na receptory serotoninowe, co razem z zahamowaniem MAO nasila przekaźnictwo serotoninergiczne. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego, bo linezolid nie jest metabolizowany przez CYP450 i nie hamuje izoenzymów CYP, w tym CYP2D6[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego: pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, potliwość, biegunka
- temperatura ciała
- ciśnienie tętnicze i tętno
- stan psychiczny pacjenta przy ewentualnej przerwie w leczeniu wortioksetyną
Bezpieczniejsze alternatywy
wankomycynateikoplaninadaptomycynasulfametoksazol z trimetoprimemdoksycyklinaklindamycyna
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyvoxid 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyvoxid-100106340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Niekorzystna interakcjaCytalopram+ WortioksetynaUnikaj długotrwałego łączenia cytalopramu z wortioksetyną, bo zwykle wystarcza jeden lek przeciwdepresyjny z tej grupy.Upewnij się u lekarza lub farmaceuty, czy masz przyjmować oba leki naraz, i zgłoś się pilnie do lekarza, jeśli pojawią się niepokojące objawy.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Upewnij się u lekarza lub farmaceuty, czy masz przyjmować oba leki naraz, i zgłoś się pilnie do lekarza, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Oba leki działają przeciwdepresyjnie w podobny sposób i razem mogą za mocno zwiększać ilość serotoniny w organizmie. Może to wywołać groźny stan zwany zespołem serotoninowym. Zwykle nie przyjmuje się tych leków razem na stałe, czasem nakładają się tylko na krótko przy zmianie leczenia. Nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj leków samodzielnie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój, pobudzenie lub splątanie
- drżenie, mimowolne skurcze lub sztywność mięśni
- gorączka i obfite pocenie się
- szybkie bicie serca
- biegunka lub nudności
- drgawki
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj długotrwałego łączenia cytalopramu z wortioksetyną, bo zwykle wystarcza jeden lek przeciwdepresyjny z tej grupy. Jeśli oba leki występują równocześnie, ustal z lekarzem, czy chodzi o zaplanowaną zmianę leczenia, czy o dublowanie terapii. Przy zamianie jednego leku na drugi stosuj schemat zmiany ustalony przez lekarza i obserwuj pacjenta pod kątem objawów zespołu serotoninowego, szczególnie po zwiększeniu dawki. Zachowaj ostrożność u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie[1] oraz u przyjmujących leki zwiększające ryzyko krwawienia[2].
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko zespołu serotoninowego – od łagodnych objawów (drżenie, pocenie się, biegunka, niepokój) po ciężkie (hipertermia, sztywność mięśni, drgawki kloniczne, niestabilność wegetatywna, splątanie, majaczenie, śpiączka)[2]. Możliwe są też napady drgawkowe i częstsze krwawienia, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych, przeciwpłytkowych lub NLPZ.
Mechanizm
Oba leki nasilają przekaźnictwo serotoninergiczne – cytalopram przez wybiórcze hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, wortioksetyna przez hamowanie transportera serotoniny i wpływ na receptory serotoninowe. Działania sumują się, co zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego. Cytalopramu nie łączy się z innymi lekami serotoninergicznymi ze względu na ryzyko nasilenia działania serotoninergicznego[2]. Jednoczesne stosowanie wortioksetyny z lekami serotoninergicznymi może prowadzić do zespołu serotoninowego[1]. Oba leki mogą też obniżać próg drgawkowy, a przy łączeniu wortioksetyny z SSRI zaleca się ostrożność z tego powodu[1]. Leki serotoninergiczne zaburzają czynność płytek krwi, więc możliwe jest także sumowanie ryzyka krwawień[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cytalopram: słaby inhibitor CYP1A2[3], słaby inhibitor CYP2C19[3], słaby inhibitor CYP2D6[3], substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]
- Wortioksetyna: słaby inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, mioklonie, pocenie się, gorączka, tachykardia, biegunka)
- napady drgawkowe
- objawy krwawienia (siniaki, krwawienia z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego)
Kiedy ocena się zmienia
| Krótkotrwałe nakładanie się leków przy zamianie terapiiczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Krótkie nakładanie się leków w ramach zaplanowanej zamiany jest dopuszczalne pod warunkiem stosowania schematu ustalonego przez lekarza i obserwacji w kierunku zespołu serotoninowego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Niekorzystna interakcjaDziurawiec+ WortioksetynaNie łączy się ziela dziurawca z wortioksetyną ani z innymi lekami przeciwdepresyjnymi.Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci, gdy przyjmujesz wortioksetynę, a jeśli już go przyjmujesz, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o jego odstawieniu.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci, gdy przyjmujesz wortioksetynę, a jeśli już go przyjmujesz, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o jego odstawieniu.
Dziurawiec i wortioksetyna działają na ten sam układ w mózgu, więc razem mogą wywołać groźne objawy nadmiaru serotoniny. Dziurawiec może też zmieniać ilość leku w organizmie i przez to osłabiać jego działanie. Dotyczy to również herbatek i suplementów z dziurawcem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny niepokój lub pobudzenie
- drżenie mięśni lub mimowolne skurcze
- nadmierne pocenie się
- gorączka
- przyspieszone bicie serca
- biegunka
- splątanie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łączy się ziela dziurawca z wortioksetyną ani z innymi lekami przeciwdepresyjnymi.[1] Pacjentowi leczonemu wortioksetyną należy odradzić wszystkie preparaty z dziurawcem, także herbatki i suplementy. Jeśli pacjent już przyjmuje oba preparaty, należy odstawić dziurawiec i obserwować objawy toksyczności serotoninowej oraz zmianę tolerancji wortioksetyny w kolejnych tygodniach. Po dodaniu albo odstawieniu induktora CYP można rozważyć dostosowanie dawki wortioksetyny w zależności od odpowiedzi pacjenta.[2] Ryzyko rośnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, np. tramadolu lub tryptanów.[2]
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest toksyczność serotoninowa – od niepokoju, drżeń i biegunki po pełny zespół serotoninowy z gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości.[2] Przy długotrwałym stosowaniu dziurawca możliwe jest też osłabienie działania przeciwdepresyjnego wortioksetyny, a po odstawieniu ziela – wzrost jej stężenia i nasilenie działań niepożądanych.
Mechanizm
Ziele dziurawca działa serotoninergicznie i sumuje się z działaniem wortioksetyny na układ serotoninowy, co zwiększa częstość działań niepożądanych, w tym ryzyko zespołu serotoninowego.[2] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje enzymy cytochromu P450 i może osłabiać działanie innych leków.[1] Wortioksetyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4/5 i CYP2C9, a silny induktor wielu izoenzymów CYP (ryfampicyna) zmniejszał jej AUC o 72%.[2] Dziurawiec indukuje głównie CYP3A4, dlatego spadek stężenia wortioksetyny jest możliwy, ale prawdopodobnie mniejszy niż po ryfampicynie.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, potliwość, biegunka, gorączka, sztywność mięśni)
- skuteczność leczenia przeciwdepresyjnego
- nasilenie działań niepożądanych wortioksetyny po odstawieniu dziurawca
Kiedy ocena się zmienia
| Systematyczne stosowanieczas leczenia · dziurawiec | ryzyko rośnie | Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje enzymy cytochromu P450, co dokłada do ryzyka serotoninergicznego możliwy spadek ekspozycji na wortioksetynę i osłabienie jej działania. |
| Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia wortioksetynąkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja enzymów stopniowo ustępuje, a ekspozycja na wortioksetynę może wzrosnąć, dlatego w kolejnych tygodniach należy obserwować działania niepożądane i w razie potrzeby rozważyć dostosowanie dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/brintellix-100317047/
Niekorzystna interakcjaAdrenalina+ Insulina lizproAdrenaliny w anafilaksji ani w resuscytacji nie opóźnia się i nie pomija z powodu leczenia insuliną.Po wstrzyknięciu adrenaliny mierz cukier częściej przez kilka godzin i dostosuj dawkę insuliny według pomiarów i zaleceń lekarza.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Po wstrzyknięciu adrenaliny mierz cukier częściej przez kilka godzin i dostosuj dawkę insuliny według pomiarów i zaleceń lekarza.
Adrenalina podnosi cukier we krwi i przez kilka godzin po jej podaniu insulina może działać słabiej. W razie ciężkiej reakcji alergicznej nigdy nie zwlekaj z wstrzyknięciem adrenaliny z powodu cukrzycy. Drżenie, kołatanie serca i pocenie się po adrenalinie mogą przypominać niedocukrzenie, dlatego zawsze sprawdź cukier glukometrem, zanim coś zjesz lub podasz insulinę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoki cukier w pomiarze glukometrem
- silne pragnienie i częste oddawanie moczu
- nudności, wymioty lub ból brzucha przy wysokim cukrze
- nietypowa senność lub osłabienie
- drżenie i kołatanie serca, które mogą być mylone z niedocukrzeniem
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Adrenaliny w anafilaksji ani w resuscytacji nie opóźnia się i nie pomija z powodu leczenia insuliną. W stanach zagrożenia życia nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do zastosowania adrenaliny[1] Po podaniu adrenaliny należy częściej kontrolować glikemię przez kolejne godziny, a przy wlewie ciągłym mierzyć ją regularnie i dostosowywać dawkę insuliny. U osób z cukrzycą może być konieczne zwiększenie dawki insuliny[1] Po ustąpieniu działania adrenaliny zapotrzebowanie na insulinę wraca do wyjściowego, dlatego doraźnie zwiększone dawki trzeba szybko zredukować, aby nie dopuścić do hipoglikemii.
Skutek kliniczny
Po podaniu adrenaliny pojawia się przemijająca hiperglikemia, wyraźniejsza i dłuższa przy ciągłym wlewie dożylnym niż po pojedynczym wstrzyknięciu domięśniowym. Substancje o działaniu hiperglikemizującym mogą zwiększać zapotrzebowanie na insulinę[2] U osób z cukrzycą może być konieczne zwiększenie dawki insuliny[1] Drżenie, kołatanie serca i pocenie się po adrenalinie mogą przypominać objawy hipoglikemii i utrudniać ocenę stanu chorego bez pomiaru glikemii.
Mechanizm
Adrenalina działa przeciwstawnie do insuliny i podnosi stężenie glukozy we krwi. Adrenalina hamuje wydzielanie insuliny[1] Ponadto przez receptory adrenergiczne nasila rozkład glikogenu i wytwarzanie glukozy w wątrobie oraz zmniejsza zużycie glukozy przez tkanki obwodowe. U chorego leczonego insuliną lizpro główne znaczenie ma wzrost wytwarzania glukozy i przejściowa insulinooporność, a nie hamowanie wydzielania, ponieważ podana insulina nie zależy od czynności trzustki.
Monitorować
- glikemia przez kilka godzin po podaniu adrenaliny
- glikemia regularnie w trakcie ciągłego wlewu adrenaliny
- ciała ketonowe we krwi lub w moczu przy utrzymującej się hiperglikemii u chorego z cukrzycą typu 1
Kiedy ocena się zmienia
| Ciągły wlew dożylnydroga podania · adrenalina | ryzyko rośnie | Ciągły wlew adrenaliny powoduje utrwaloną hiperglikemię i insulinooporność, co zwykle wymaga częstych pomiarów glikemii i bieżącego dostosowywania dawki insuliny, często we wlewie dożylnym. |
| Pojedyncze wstrzyknięcie domięśniowe w anafilaksjidawka · adrenalina | inne zalecenie | Po pojedynczej dawce domięśniowej wzrost glikemii jest zwykle przemijający. Podania nie opóźnia się, a po zdarzeniu zaleca się częstsze pomiary glikemii i korektę insuliny według wyników. |
| Roztwór z lekiem miejscowo znieczulającym (znieczulenie stomatologiczne)postać · adrenalina | ryzyko maleje | Niewielka ilość adrenaliny dodawana do leków miejscowo znieczulających zwykle nie zmienia istotnie glikemii i nie wymaga korekty insulinoterapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adrenalina WZF 300 mcg/0,3 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adrenalina-wzf-100124176/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Humalog BASAL 100 j./ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/humalog-basal-100029325/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.