Interakcje / Kofeina / Kofeina i lit
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Utrzymuj stałe, umiarkowane spożycie kofeiny w trakcie leczenia litem i unikaj gwałtownych zmian jej ilości.
Pij kawę i inne napoje z kofeiną w stałej, umiarkowanej ilości, a zanim mocno ją zmienisz albo odstawisz, porozmawiaj z lekarzem o kontroli stężenia litu.
Niekorzystna interakcjaKofeina+ LitUtrzymuj stałe, umiarkowane spożycie kofeiny w trakcie leczenia litem i unikaj gwałtownych zmian jej ilości.Pij kawę i inne napoje z kofeiną w stałej, umiarkowanej ilości, a zanim mocno ją zmienisz albo odstawisz, porozmawiaj z lekarzem o kontroli stężenia litu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij kawę i inne napoje z kofeiną w stałej, umiarkowanej ilości, a zanim mocno ją zmienisz albo odstawisz, porozmawiaj z lekarzem o kontroli stężenia litu.
Kofeina z kawy, herbaty, napojów energetycznych i niektórych leków przyspiesza usuwanie litu z organizmu. Gdy pijesz jej dużo, lit może działać słabiej. Gdy nagle przestaniesz pić kawę, stężenie litu może wzrosnąć i wywołać objawy przedawkowania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone drżenie rąk
- biegunka lub wymioty
- senność, splątanie
- chwiejny chód, niewyraźna mowa
- powrót objawów choroby (np. obniżony nastrój lub nadmierne pobudzenie)
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wydalanie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Utrzymuj stałe, umiarkowane spożycie kofeiny w trakcie leczenia litem i unikaj gwałtownych zmian jej ilości. Przy znacznej zmianie spożycia kofeiny (rozpoczęcie, wyraźne zwiększenie albo odstawienie) skontroluj stężenie litu w surowicy i obserwuj pacjenta pod kątem objawów toksyczności lub nawrotu choroby.
Skutek kliniczny
Regularne picie dużych ilości kawy może obniżyć stężenie litu poniżej zakresu terapeutycznego i zwiększyć ryzyko nawrotu epizodu afektywnego. Nagłe odstawienie kofeiny u pacjenta ustabilizowanego na licie może podnieść stężenie litu i wywołać objawy toksyczności, takie jak nasilone drżenie, biegunka, wymioty, splątanie, ataksja.
Mechanizm
Kofeina jako ksantyna zwiększa wydalanie litu przez nerki i obniża jego stężenie w surowicy.[1] Działanie to wynika ze zwiększenia przesączania kłębuszkowego i diurezy, dlatego nagłe odstawienie lub ograniczenie kofeiny daje efekt odwrotny – klirens litu maleje, a jego stężenie rośnie. Oba leki mogą też nasilać drżenie i niepokój.
Metabolizm i transportery
- Kofeina: wrażliwy substrat CYP1A2[2]
Monitorować
- stężenie litu w surowicy po zmianie spożycia kofeiny
- objawy toksyczności litu (drżenie, biegunka, wymioty, splątanie, ataksja)
- objawy nawrotu manii lub depresji
- drżenie i niepokój
Kiedy ocena się zmienia
| Nagłe odstawienie lub wyraźne ograniczenie kofeinydawka · kofeina | ryzyko rośnie | Nagłe przerwanie stałego spożycia kofeiny zmniejsza klirens nerkowy litu i może podnieść jego stężenie do wartości toksycznych. Skontroluj litemię po zmianie. |
| Duże, regularne spożycie kofeinydawka · kofeina | ryzyko rośnie | Duża, regularna podaż kofeiny może obniżać litemię poniżej zakresu terapeutycznego. Przy wyraźnym zwiększeniu spożycia skontroluj stężenie litu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaKofeinaa alkoholNależy odradzać łączenie alkoholu z napojami energetyzującymi i dużymi dawkami kofeiny, w tym z preparatami kofeiny w tabletkach.Nie mieszaj alkoholu z napojami energetyzującymi ani tabletkami z kofeiną i pamiętaj, że kawa nie przyspiesza wytrzeźwienia.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie mieszaj alkoholu z napojami energetyzującymi ani tabletkami z kofeiną i pamiętaj, że kawa nie przyspiesza wytrzeźwienia.
Kofeina z kawy, napojów energetyzujących lub tabletek sprawia, że po alkoholu czujesz się mniej senny i mniej pijany, ale twoja sprawność i stężenie alkoholu we krwi się nie zmieniają. Przez to łatwo wypić więcej, niż planujesz, i źle ocenić, czy możesz prowadzić. Połączenie dużych ilości kofeiny z alkoholem może też powodować kołatanie serca, niepokój i odwodnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- silny niepokój albo drżenie rąk
- zawroty głowy lub ból w klatce piersiowej
- silne pragnienie i suchość w ustach
- problemy z zaśnięciem
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy odradzać łączenie alkoholu z napojami energetyzującymi i dużymi dawkami kofeiny, w tym z preparatami kofeiny w tabletkach. Pacjenta trzeba poinformować, że kofeina nie przywraca sprawności i nie skraca czasu potrzebnego do wytrzeźwienia. U osób z zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem tętniczym lub zaburzeniami lękowymi połączenie jest szczególnie niekorzystne. Zwykła filiżanka kawy wypita w odstępie od alkoholu nie wymaga specjalnego postępowania.
Skutek kliniczny
Maskowanie objawów upojenia sprzyja spożywaniu większych ilości alkoholu, zachowaniom ryzykownym, prowadzeniu pojazdu po alkoholu i urazom. Duże dawki kofeiny w połączeniu z alkoholem mogą nasilać kołatanie serca, tachykardię, niepokój i bezsenność, a łączne działanie moczopędne sprzyja odwodnieniu. Kofeina nie przyspiesza wytrzeźwienia.
Mechanizm
Kofeina jako antagonista receptorów adenozynowych osłabia subiektywne odczucie senności i upojenia wywołane etanolem, ale nie znosi zaburzeń koordynacji, czasu reakcji ani oceny sytuacji i nie obniża stężenia alkoholu we krwi. Powstaje stan określany jako „pobudzony, ale pijany”, w którym osoba niedoszacowuje swojego upojenia. Kofeina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2[1]. Etanol hamuje ten szlak w umiarkowanym stopniu i może wydłużać działanie kofeiny, co ma mniejsze znaczenie kliniczne niż efekt farmakodynamiczny. ChPL cytrynianu kofeiny w postaci infuzji nie wymienia alkoholu[1], ponieważ produkt jest przeznaczony dla noworodków urodzonych przedwcześnie.
Metabolizm i transportery
- Kofeina: wrażliwy substrat CYP1A2[2]
Monitorować
- ilość spożytego alkoholu niezależnie od odczuwanego pobudzenia
- kołatanie serca i tętno
- ciśnienie tętnicze u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi
- objawy odwodnienia
- zaburzenia snu
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór do infuzji u noworodków urodzonych przedwcześniepostać · alkohol | interakcja nie dotyczy | Cytrynian kofeiny w infuzji stosuje się u wcześniaków, u których spożycie alkoholu nie występuje, więc interakcja nie ma zastosowania klinicznego. |
| Duże dawki kofeiny, w tym napoje energetyzujące i tabletki z kofeinądawka · alkohol | ryzyko rośnie | Duże dawki kofeiny nasilają maskowanie upojenia oraz ryzyko tachykardii, niepokoju i odwodnienia. |
| Duża ilość alkoholu lub picie epizodyczneilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy intensywnym piciu maskowanie sedacji zwiększa ryzyko dalszego spożycia, urazów i prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gencebok 10 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gencebok-100440256/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaLita alkoholZaleca się unikanie alkoholu przez cały okres leczenia litem.Nie pij alkoholu w trakcie leczenia litem, a jeśli się to zdarzy, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w trakcie leczenia litem, a jeśli się to zdarzy, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.
Alkohol może nasilać działanie litu na układ nerwowy. Można mieć wolniejsze reakcje, gorszą koncentrację, większą senność i zawroty głowy. Po alkoholu łatwiej też o odwodnienie, a to może być niekorzystne przy leczeniu litem. Z tych powodów w trakcie leczenia lepiej alkoholu nie pić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub zawroty głowy
- drżenie rąk, chwiejny chód
- bełkotliwa mowa lub splątanie
- uporczywe wymioty lub biegunka
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, pk_inne
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zaleca się unikanie alkoholu przez cały okres leczenia litem. Jeśli pacjent mimo to pije alkohol, należy go pouczyć, by nie prowadził pojazdów, nie pił na czczo ani w stanie odwodnienia i nie pomijał dawek litu z powodu picia. Przy nasileniu drżeń, ataksji, zaburzeń mowy, splątania lub wymiotów i biegunki należy pilnie oznaczyć stężenie litu.
Skutek kliniczny
Alkohol w trakcie leczenia litem może nasilać zaburzenia psychomotoryczne, czyli opóźniać reakcje oraz pogarszać uwagę i koncentrację. Ma to szczególne znaczenie u osób kierujących pojazdami i obsługujących maszyny. Alkohol może też nasilać senność, zawroty głowy i chwiejność nastroju, co utrudnia ocenę, czy objawy pochodzą od litu, alkoholu, czy choroby podstawowej.
Mechanizm
Alkohol i lit działają na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich efekty psychomotoryczne się sumują. Dodatkowo alkohol sprzyja odwodnieniu, a zmiany nawodnienia i bilansu sodu zmieniają wydalanie litu przez nerki. Dla litu o wąskim przedziale terapeutycznym nawet niewielkie wahania stężenia mają znaczenie, ale ten drugi mechanizm ma charakter teoretyczny.
Monitorować
- objawy neurologiczne (drżenie, ataksja, zaburzenia mowy, splątanie)
- stężenie litu w surowicy przy podejrzeniu toksyczności lub po epizodzie odwodnienia
- nawodnienie i czynność nerek
- stan psychiczny i przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa ilość lub picie w trybie epizodów upijania sięilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Większa ilość alkoholu nasila zaburzenia psychomotoryczne i odwodnienie, co zwiększa ryzyko objawów neurotoksycznych oraz wahań stężenia litu. Przy takim wzorze picia należy rozważyć kontrolę stężenia litu i ocenę stanu klinicznego. |
| Osoby w podeszłym wiekuwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wrażliwość na działanie ośrodkowe jest większa, a czynność nerek często obniżona, więc ryzyko zaburzeń równowagi, upadków i toksyczności litu jest większe. Zaleca się bezwzględne unikanie alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
Inne interakcje tych leków 58
Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ LitNie wydawaj difenhydraminy pacjentowi leczonemu litem.Nie bierz difenhydraminy, a w razie bezsenności lub alergii zapytaj farmaceutę albo lekarza o bezpieczniejszy lek.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie bierz difenhydraminy, a w razie bezsenności lub alergii zapytaj farmaceutę albo lekarza o bezpieczniejszy lek.
Difenhydraminy nie łącz z litem. Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Mogą też nasilać senność, splątanie i chwiejność, co sprzyja upadkom. Kłopoty ze snem przy leczeniu litem omów z lekarzem, bo mogą wymagać innego leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zasłabnięcie lub omdlenie
- bardzo wolne tętno
- silna senność lub splątanie
- nasilone drżenie rąk
- chwiejny chód lub niewyraźna mowa
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj difenhydraminy pacjentowi leczonemu litem. Difenhydraminy nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT ani przy znamiennej bradykardii lub zaburzeniach elektrolitowych[1][2][3]. W bezsenności skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie litem, bo bezsenność może być objawem nawrotu choroby afektywnej. W objawach alergii zaproponuj lek przeciwhistaminowy o minimalnym wpływie na QT i niewielkim działaniu uspokajającym. Jeśli pacjent już przyjął difenhydraminę i ma kołatanie serca, omdlenie, nasilone splątanie lub drżenie, wymaga pilnej oceny lekarskiej z EKG i oznaczeniem stężenia litu.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, większym przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca oraz przy stężeniu litu powyżej zakresu terapeutycznego. Możliwe jest też nasilenie senności, splątania i zaburzeń równowagi z ryzykiem upadków, zwłaszcza u osób starszych. Uspokojenie i objawy cholinolityczne po difenhydraminie mogą utrudnić rozpoznanie wczesnych objawów zatrucia litem.
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działania na przewodzenie w sercu sumują się. Difenhydraminy nie łączy się z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują częstoskurcz typu torsade de pointes[1][2][3]. Lit może ponadto powodować bradykardię i zaburzenia czynności węzła zatokowego, a znamienna bradykardia sama w sobie wyklucza stosowanie difenhydraminy[1]. Dodatkowo difenhydramina hamuje ośrodkowy układ nerwowy i działa cholinolitycznie[1], a lit przy nasilonej neurotoksyczności wywołuje senność, splątanie, ataksję i zaburzenia mowy[4]. Difenhydramina nie zmienia wydalania litu przez nerki.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie litu w surowicy
- objawy neurotoksyczności litu (drżenie, ataksja, splątanie, senność)
- częstość rytmu serca
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | Osoby starsze są bardziej podatne na działanie cholinolityczne difenhydraminy, a u pacjentów z dezorientacją należy jej unikać. U tych pacjentów częściej występują też zaburzenia elektrolitowe i choroby serca zwiększające ryzyko wydłużenia QT oraz pogorszenie czynności nerek sprzyjające kumulacji litu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminastil 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminastil-100415560/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego SENOLEK 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/senolek-100465078/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
Niekorzystna interakcjaKofeina+ NorfloksacynaPodczas leczenia norfloksacyną należy w miarę możliwości unikać leków zawierających kofeinę, np. złożonych leków przeciwbólowych.Podczas leczenia tym antybiotykiem nie bierz leków przeciwbólowych z kofeiną i ogranicz kawę oraz napoje energetyczne, a jeśli potrzebujesz leku na ból, zapytaj farmaceutę o preparat bez kofeiny.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Podczas leczenia tym antybiotykiem nie bierz leków przeciwbólowych z kofeiną i ogranicz kawę oraz napoje energetyczne, a jeśli potrzebujesz leku na ból, zapytaj farmaceutę o preparat bez kofeiny.
Ten antybiotyk spowalnia usuwanie kofeiny z organizmu. Kofeina z kawy, napojów energetycznych lub niektórych leków przeciwbólowych może się wtedy gromadzić i działać mocniej oraz dłużej. Może to powodować problemy ze snem, drżenie rąk, niepokój albo szybkie bicie serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub bardzo szybkie bicie serca
- bezsenność
- drżenie rąk
- niepokój lub rozdrażnienie
- ból głowy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Podczas leczenia norfloksacyną należy w miarę możliwości unikać leków zawierających kofeinę, np. złożonych leków przeciwbólowych.[1] Warto też zalecić ograniczenie kawy, mocnej herbaty i napojów energetycznych do czasu zakończenia antybiotykoterapii. Gdy kofeina jest stosowana jako lek, przy jednoczesnym podaniu substancji zmniejszających jej wydalanie może być potrzebna mniejsza dawka, a w razie wątpliwości należy kontrolować stężenie kofeiny w osoczu.[2]
Skutek kliniczny
Kofeina dłużej utrzymuje się w organizmie i może się kumulować, co zwiększa ryzyko jej działań niepożądanych – pobudzenia, bezsenności, drżenia, kołatania serca i niepokoju. Norfloksacyna jest słabszym inhibitorem CYP1A2 niż niektóre inne chinolony, dlatego u większości pacjentów efekt jest umiarkowany, ale wyraźniejszy przy dużym spożyciu kofeiny.
Mechanizm
Norfloksacyna hamuje CYP1A2, główny enzym metabolizujący kofeinę.[1][2] Prowadzi to do zmniejszenia klirensu kofeiny i wydłużenia jej okresu półtrwania w osoczu.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy nadmiaru kofeiny: bezsenność, drżenie, niepokój, kołatanie serca
- częstość rytmu serca przy objawach
- stężenie kofeiny w osoczu, gdy kofeina jest stosowana jako lek
Bezpieczniejsze alternatywy
lewofloksacynaofloksacynaparacetamol bez dodatku kofeiny
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości kofeiny – leki złożone z kofeiną, napoje energetyczne, kilka kaw dzienniedawka · kofeina | ryzyko rośnie | Im większa dobowa podaż kofeiny, tym większe ryzyko kumulacji i objawów nadmiaru przy zahamowanym metabolizmie przez norfloksacynę. |
| Okres wzrostu i rozwoju (dzieci, młodzież, noworodki leczone kofeiną)wiek · pacjent | interakcja nie dotyczy | Norfloksacyny nie podaje się dzieciom i młodzieży w okresie wzrostu i rozwoju, więc połączenie z cytrynianem kofeiny u noworodków nie wchodzi w grę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nolicin 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nolicin-100047961/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gencebok 10 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gencebok-100440256/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nolicin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nolicin-100047961/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaKofeina+ TeofilinaNie łącz cytrynianu kofeiny z teofiliną ani teofiliny z innymi produktami zawierającymi ksantyny.Jeśli przyjmujesz teofilinę, ogranicz kawę, mocną herbatę i napoje energetyzujące, nie bierz bez porady farmaceuty leków z kofeiną i zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się kołatanie serca, drżenie albo wymioty.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz teofilinę, ogranicz kawę, mocną herbatę i napoje energetyzujące, nie bierz bez porady farmaceuty leków z kofeiną i zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się kołatanie serca, drżenie albo wymioty.
Kofeina i teofilina działają podobnie – pobudzają serce i układ nerwowy, a razem mogą działać za mocno. Teofilina wzmacnia działanie kofeiny z kawy, herbaty, napojów energetyzujących i niektórych leków przeciwbólowych. Może to wywołać szybkie bicie serca, drżenie, niepokój, nudności i kłopoty ze snem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szybkie lub nierówne bicie serca
- drżenie rąk
- niepokój i rozdrażnienie
- bezsenność
- nudności lub wymioty
- bóle głowy
- drgawki – wezwij pomoc natychmiast
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz cytrynianu kofeiny z teofiliną ani teofiliny z innymi produktami zawierającymi ksantyny.[1][2] U noworodka wcześniej leczonego teofiliną oznacz wyjściowe stężenie kofeiny w osoczu przed rozpoczęciem leczenia cytrynianem kofeiny.[1] U dorosłych przyjmujących teofilinę ogranicz dodatkowe źródła kofeiny – kawę, mocną herbatę, napoje energetyzujące i leki złożone z kofeiną – a przy stosowaniu leków wpływających na stężenie teofiliny dostosuj jej dawkę.[2] W razie wątpliwości kontroluj stężenie teofiliny lub kofeiny w osoczu.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko objawów nadmiernej stymulacji metyloksantynami – tachykardii i zaburzeń rytmu serca, niepokoju, drżenia, bezsenności, nudności i wymiotów, a przy dużych stężeniach drgawek. Wzrost stężenia teofiliny nasila ryzyko przedawkowania i toksyczności tego leku o wąskim indeksie terapeutycznym.[2] U wcześniaków wcześniej leczonych teofiliną wyjściowe stężenie kofeiny może być już podwyższone.[1]
Mechanizm
Kofeiny i teofiliny nie stosuje się jednocześnie, ponieważ obie są metyloksantynami o tym samym kierunku działania i ich efekty się sumują.[1] Teofilina nasila działanie kofeiny i podobnych substancji, a z innymi lekami zawierającymi ksantyny działa synergistycznie.[2][3] U noworodków urodzonych przedwcześnie zachodzi interkonwersja pomiędzy kofeiną i teofiliną, a teofilina jest u nich metabolizowana do kofeiny.[1] Głównym enzymem metabolizującym kofeinę jest CYP1A2, przez który kofeina może wchodzić w interakcje z innymi substratami tego enzymu.[1] Teofilina również jest metabolizowana głównie przez CYP1A2, więc oba leki mogą konkurować o tę samą drogę eliminacji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie teofiliny w surowicy
- stężenie kofeiny w osoczu u noworodków wcześniej leczonych teofiliną
- częstość i rytm serca
- ciśnienie tętnicze
- objawy toksyczności metyloksantyn – nudności, wymioty, drżenie, pobudzenie, bezsenność, drgawki
Kiedy ocena się zmienia
| Noworodek urodzony przedwcześniewiek · pacjent | inne zalecenie | U wcześniaków zachodzi interkonwersja kofeiny i teofiliny, więc po wcześniejszym leczeniu teofiliną przed rozpoczęciem podawania cytrynianu kofeiny oznacz wyjściowe stężenie kofeiny w osoczu. |
| Kofeina z kawy, herbaty lub napojów energetyzujących u dorosłego leczonego teofilinądroga podania · kofeina | inne zalecenie | Kofeina dietetyczna nie wymaga bezwzględnej abstynencji, ale jej ograniczenie zmniejsza ryzyko nasilenia działań niepożądanych teofiliny. Przy objawach nadmiernej stymulacji rozważ oznaczenie stężenia teofiliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gencebok 10 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gencebok-100440256/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Euphyllin long 200 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/euphyllin-long-100090282/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaLit+ Wodorobursztynian doksylaminyUnikaj rutynowego łączenia doksylaminy z litem, a jeśli lekarz prowadzący uzna je za konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę doksylaminy doraźnie i krótko.Zanim weźmiesz doksylaminę na sen, zapytaj lekarza prowadzącego leczenie litem, a jeśli już ją przyjmujesz, nie prowadź pojazdów i zgłoś się do lekarza przy nowym splątaniu, drżeniu lub chwiejnym chodzie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zanim weźmiesz doksylaminę na sen, zapytaj lekarza prowadzącego leczenie litem, a jeśli już ją przyjmujesz, nie prowadź pojazdów i zgłoś się do lekarza przy nowym splątaniu, drżeniu lub chwiejnym chodzie.
Lit i lek nasenny z doksylaminą razem mogą mocniej usypiać i osłabiać koncentrację, także następnego dnia. Senność, splątanie czy drżenie rąk mogą też być pierwszymi objawami zbyt wysokiego poziomu litu we krwi, a lek nasenny może je ukryć. Dlatego tych leków nie łączy się bez zgody lekarza.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność w ciągu dnia
- splątanie lub dezorientacja
- nasilone drżenie rąk
- chwiejny chód lub zaburzenia równowagi
- niewyraźna mowa
- trudności z oddawaniem moczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj rutynowego łączenia doksylaminy z litem, a jeśli lekarz prowadzący uzna je za konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę doksylaminy doraźnie i krótko. Doksylamina z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym nie powinna być stosowana.[1] Przy nowej senności, splątaniu, drżeniu lub niezborności u pacjenta przyjmującego lit nie przypisuj ich automatycznie doksylaminie – oznacz stężenie litu i oceń czynność nerek. U pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności nerek dawkę doksylaminy zmniejsza się do 12,5 mg albo przesuwa porę przyjęcia, aby uniknąć porannej senności.[2]
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie senności w ciągu dnia, spowolnienia psychoruchowego i zaburzeń równowagi. Senność, splątanie, ataksja i drżenie są też objawami neurotoksyczności litu[3], a przedawkowanie doksylaminy daje senność, splątanie i omamy[1], więc objawy obu leków mogą się nakładać i utrudniać wczesne rozpoznanie zatrucia litem.
Mechanizm
Doksylaminy nie stosuje się razem z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, a lit należy do tej grupy.[1] Zastrzeżenie wynika z możliwego hamowania metabolizmu innych leków przez doksylaminę, jednak lit nie jest metabolizowany i wydala się go przez nerki w postaci niezmienionej, więc ten mechanizm ma dla litu znaczenie teoretyczne. Praktycznie istotne jest sumowanie działania na ośrodkowy układ nerwowy – doksylamina działa addytywnie depresyjnie na OUN z innymi lekami o takim działaniu[1], a lit sam może wywoływać senność i splątanie w ramach neurotoksyczności.[3] Oba leki kumulują się przy zaburzeniach czynności nerek.[1]
Monitorować
- senność w ciągu dnia i sprawność psychoruchowa
- objawy neurotoksyczności litu: drżenie, ataksja, splątanie, oczopląs, zaburzenia mowy
- stężenie litu w surowicy przy pojawieniu się objawów neurologicznych
- czynność nerek
- elektrolity
- objawy antycholinergiczne, zwłaszcza zatrzymanie moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Ciężka niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem zarówno do litu, jak i do doksylaminy. |
| dawka ≤ 12,5 mgwodorobursztynian doksylaminy | inne zalecenie | U pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności nerek dawkę doksylaminy zmniejsza się do 12,5 mg lub przesuwa porę przyjęcia, aby ograniczyć poranną senność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Noctis 12,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/noctis-100350872/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Doksylamina Geiser 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/doksylamina-geiser-100365129/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
Niekorzystna interakcjaLit+ MeloksykamNależy unikać łączenia litu z meloksykamem i w miarę możliwości zastosować paracetamol.Nie łącz litu z meloksykamem ani innymi lekami przeciwzapalnymi bez zgody lekarza, a jeśli lekarz zdecyduje o takim leczeniu, zrób zlecone badanie stężenia litu i pij odpowiednią ilość płynów.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Nie łącz litu z meloksykamem ani innymi lekami przeciwzapalnymi bez zgody lekarza, a jeśli lekarz zdecyduje o takim leczeniu, zrób zlecone badanie stężenia litu i pij odpowiednią ilość płynów.
Meloksykam to lek przeciwbólowy i przeciwzapalny, który utrudnia nerkom usuwanie litu z organizmu. Lit może się wtedy gromadzić we krwi i działać toksycznie. Ten sam problem dotyczy innych podobnych leków przeciwbólowych, także dostępnych bez recepty, np. ibuprofenu czy naproksenu. Ryzyko jest większe, gdy jesteś odwodniony, masz chore nerki albo jesteś w starszym wieku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone drżenie rąk
- biegunka lub wymioty
- chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- niewyraźna mowa
- senność lub splątanie
- mimowolne skurcze mięśni
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać łączenia litu z meloksykamem i w miarę możliwości zastosować paracetamol[1][2][3]. Jeśli leczenie skojarzone jest konieczne, trzeba dokładnie monitorować stężenie litu w osoczu przy rozpoczynaniu leczenia meloksykamem, przy zmianie jego dawki i po jego odstawieniu[1]. Dawkę litu koryguje się na podstawie oznaczonego stężenia. Należy zadbać o prawidłowe nawodnienie pacjenta i kontrolować czynność nerek. Trzeba też uwzględnić inne leki podwyższające stężenie litu, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany i leki moczopędne, zwłaszcza tiazydowe[4].
Skutek kliniczny
Stężenie litu w surowicy może osiągnąć wartości toksyczne[1]. Toksyczność litu objawia się m.in. nasilonym drżeniem, ataksją, hiperrefleksją, zaburzeniami mowy, splątaniem, sennością i oczopląsem, a także biegunką i wymiotami[4]. Ryzyko rośnie u osób odwodnionych, w podeszłym wieku i z zaburzoną czynnością nerek. Odstawienie meloksykamu u pacjenta, którego dawkę litu dostosowano w trakcie leczenia skojarzonego, może z kolei obniżyć stężenie litu poniżej zakresu terapeutycznego.
Mechanizm
Meloksykam hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych, co zmniejsza przepływ nerkowy i filtrację kłębuszkową oraz nasila zwrotne wchłanianie litu w kanalikach razem z sodem. W efekcie zmniejsza się wydalanie litu przez nerki i rośnie jego stężenie w surowicy[1]. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym selektywne inhibitory cyklooksygenazy 2, podwyższają stężenie litu w stanie stacjonarnym[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie litu w surowicy przy włączeniu, zmianie dawki i odstawieniu meloksykamu
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
- stężenie sodu i stan nawodnienia
- objawy toksyczności litu (drżenie, ataksja, splątanie, senność, biegunka, wymioty)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zaburzenia czynności nerek lub odwodnienieeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek i odwodnienie nasilają retencję litu i zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia nerek przy stosowaniu meloksykamu. Ciężka niewydolność nerek wyklucza stosowanie obu leków u pacjentów niedializowanych. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku klirens nerkowy litu jest mniejszy, a nerki są bardziej wrażliwe na zahamowanie prostaglandyn, co zwiększa ryzyko toksyczności litu. |
| Włączenie, zmiana dawki lub odstawienie meloksykamu u pacjenta leczonego litemkolejność włączenia · meloksykam | inne zalecenie | Każda zmiana w leczeniu meloksykamem wymaga kontroli stężenia litu w osoczu, także po jego odstawieniu, gdy stężenie litu może się obniżyć. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trosicam 7,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trosicam-100248033/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Remolexam 7,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/remolexam-100361031/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Movalis 7,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/movalis-100077548/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trosicam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/trosicam-100248033/
Niekorzystna interakcjaCyprofloksacyna+ KofeinaW trakcie leczenia cyprofloksacyną i przez krótki czas po jego zakończeniu należy ograniczyć spożycie kawy, mocnej herbaty, napojów energetycznych i leków zawierających kofeinę.W czasie brania antybiotyku i przez kilka dni po nim ogranicz kawę, mocną herbatę, napoje energetyczne i leki z kofeiną, a jeśli pojawi się kołatanie serca lub bezsenność, zrezygnuj z nich i zapytaj farmaceutę.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
W czasie brania antybiotyku i przez kilka dni po nim ogranicz kawę, mocną herbatę, napoje energetyczne i leki z kofeiną, a jeśli pojawi się kołatanie serca lub bezsenność, zrezygnuj z nich i zapytaj farmaceutę.
Ten antybiotyk spowalnia usuwanie kofeiny z organizmu. Kawa, mocna herbata, napoje energetyczne i niektóre leki przeciwbólowe z kofeiną mogą wtedy działać silniej i dłużej niż zwykle. Może to powodować kołatanie serca, bezsenność, nerwowość lub drżenie rąk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca
- bardzo szybkie bicie serca
- bezsenność
- nerwowość lub niepokój
- drżenie rąk
- ból głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
W trakcie leczenia cyprofloksacyną i przez krótki czas po jego zakończeniu należy ograniczyć spożycie kawy, mocnej herbaty, napojów energetycznych i leków zawierających kofeinę. U wcześniaków leczonych cytrynianem kofeiny leki zmniejszające wydalanie kofeiny mogą wymagać zmniejszenia jej dawki, a w razie wątpliwości należy kontrolować stężenie kofeiny w osoczu[1]. Przy nasilonych objawach nadmiaru kofeiny warto rozważyć fluorochinolon słabo hamujący CYP1A2.
Skutek kliniczny
Większe i dłużej utrzymujące się stężenie kofeiny może nasilać jej działania niepożądane – kołatanie serca, przyspieszenie czynności serca, bezsenność, niepokój, drżenie rąk i bóle głowy. Ryzyko rośnie przy dużym spożyciu kawy, napojów energetycznych i leków zawierających kofeinę oraz u osób wrażliwych na kofeinę.
Mechanizm
Cyprofloksacyna jest umiarkowanym inhibitorem CYP1A2[2], a CYP1A2 jest głównym enzymem metabolizującym kofeinę[1]. Zahamowanie tego enzymu zmniejsza klirens kofeiny i wydłuża jej działanie, dlatego po jednoczesnym podaniu stężenie kofeiny w osoczu rośnie[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- kołatanie serca i częstość akcji serca
- bezsenność, niepokój, drżenie
- bóle głowy
- stężenie kofeiny w osoczu u wcześniaków leczonych cytrynianem kofeiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Wcześniak leczony cytrynianem kofeinywiek · pacjent | inne zalecenie | U wcześniaków może być wymagane zmniejszenie dawki cytrynianu kofeiny po dołączeniu leku zmniejszającego wydalanie kofeiny, a w razie wątpliwości należy kontrolować jej stężenie w osoczu. |
| Duże dobowe spożycie kofeiny (kilka kaw, napoje energetyczne, leki z kofeiną)dawka · kofeina | ryzyko rośnie | Im większa dobowa podaż kofeiny, tym większe ryzyko objawów jej nadmiaru po zahamowaniu metabolizmu przez cyprofloksacynę. |
| Kilka dni po zakończeniu kuracjiczas leczenia · cyprofloksacyna | inne zalecenie | Spowolnienie metabolizmu kofeiny może utrzymywać się krótko po odstawieniu cyprofloksacyny, dlatego ograniczenie kofeiny warto utrzymać jeszcze przez kilka dni. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gencebok 10 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gencebok-100440256/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaCytrynian sodu+ LitPrzy regularnym, kilkudniowym stosowaniu cytrynianu sodu kontroluj stężenie litu w surowicy po włączeniu i ponownie po odstawieniu cytrynianu.Nie stosuj cytrynianu sodu dłużej niż jeden dzień bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie litem i zapytaj go o kontrolę stężenia litu we krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj cytrynianu sodu dłużej niż jeden dzień bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie litem i zapytaj go o kontrolę stężenia litu we krwi.
Cytrynian sodu, obecny np. w saszetkach na dolegliwości pęcherza, może przyspieszać usuwanie litu z organizmu. Wtedy lit może działać słabiej i objawy choroby mogą wrócić. Gdy przestaniesz przyjmować cytrynian, poziom litu może z kolei wzrosnąć. Jednorazowe użycie zwykle nie ma znaczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót objawów choroby, np. obniżony nastrój, rozdrażnienie, bezsenność, gonitwa myśli
- silne drżenie rąk
- biegunka lub wymioty
- senność lub splątanie
- chwiejny chód lub niewyraźna mowa
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy regularnym, kilkudniowym stosowaniu cytrynianu sodu kontroluj stężenie litu w surowicy po włączeniu i ponownie po odstawieniu cytrynianu. Dawkę litu zmieniaj wyłącznie na podstawie oznaczonego stężenia. U pacjenta przyjmującego lit unikaj doraźnego, wielodniowego samoleczenia preparatami alkalizującymi bez wiedzy lekarza prowadzącego. Podczas antykoagulacji cytrynianowej obiegu pozaustrojowego oceniaj stężenie litu z uwzględnieniem jego usuwania przez sam zabieg i kontroluj je po zakończeniu terapii nerkozastępczej.
Skutek kliniczny
Regularne przyjmowanie cytrynianu sodu może obniżyć stężenie litu poniżej zakresu terapeutycznego i osłabić kontrolę choroby afektywnej. Po odstawieniu cytrynianu wydalanie litu wraca do wyjściowego poziomu, a stężenie litu może wzrosnąć aż do objawów toksyczności, jeśli wcześniej zwiększono dawkę litu.
Mechanizm
Cytrynian sodu działa alkalizująco, bo cytrynian jest przekształcany w organizmie do wodorowęglanu, a jednocześnie dostarcza sód.[1] Związki alkalizujące zmniejszają stężenie litu w surowicy.[2] Lit i sód są wchłaniane zwrotnie w kanalikach nerkowych tymi samymi drogami, więc większa podaż sodu i alkalizacja moczu zwiększają wydalanie litu z moczem. Dane dotyczą grupy związków alkalizujących, a dla samego cytrynianu sodu wniosek jest przeniesiony z tej grupy.
Monitorować
- stężenie litu w surowicy po włączeniu i po odstawieniu cytrynianu sodu
- stężenie sodu w surowicy
- wodorowęglany i gazometria przy podawaniu dożylnym
- objawy nawrotu manii lub depresji
- objawy toksyczności litu po odstawieniu cytrynianu
Kiedy ocena się zmienia
| Doodbytnicza (wlewka)droga podania · cytrynian sodu | ryzyko maleje | Wlewka doodbytnicza z cytrynianem sodu stosowana doraźnie nie dostarcza ilości wystarczającej do zmiany wydalania litu. |
| Pojedyncza dawkaczas leczenia · cytrynian sodu | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka doustna nie zmienia istotnie stężenia litu w stanie stacjonarnym. Znaczenie ma stosowanie przez kilka dni lub dłużej. |
| Dożylna (antykoagulacja cytrynianowa obiegu pozaustrojowego)droga podania · cytrynian sodu | inne zalecenie | Podczas terapii nerkozastępczej z antykoagulacją cytrynianową na stężenie litu wpływa przede wszystkim jego usuwanie przez zabieg. Cytrynian zwiększa ryzyko hipernatremii i zasadowicy metabolicznej, co należy uwzględnić przy ocenie gospodarki sodowej. Stężenie litu kontroluj w trakcie i po zakończeniu zabiegu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cifoban 136 mmol/l, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cifoban-100433687/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ LitDiklofenaku nie należy włączać rutynowo u pacjenta leczonego litem, a do doraźnego leczenia bólu lepiej wybrać paracetamol.Nie bierz diklofenaku bez porozumienia z lekarzem, który leczy cię litem, a na ból zapytaj farmaceutę o paracetamol.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie bierz diklofenaku bez porozumienia z lekarzem, który leczy cię litem, a na ból zapytaj farmaceutę o paracetamol.
Diklofenak, lek przeciwbólowy i przeciwzapalny, utrudnia nerkom usuwanie litu z organizmu. Lit może się wtedy gromadzić we krwi i spowodować zatrucie. Ryzyko jest większe, gdy jesteś odwodniony, masz chore nerki albo przyjmujesz leki na nadciśnienie lub moczopędne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone drżenie rąk
- nudności, wymioty lub biegunka
- chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- niewyraźna mowa
- splątanie lub nadmierna senność
- osłabienie mięśni lub mimowolne skurcze
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Diklofenaku nie należy włączać rutynowo u pacjenta leczonego litem, a do doraźnego leczenia bólu lepiej wybrać paracetamol. Jeśli diklofenak jest konieczny, trzeba kontrolować stężenie litu w surowicy[1][2]. Stężenie oznacza się kilka dni po włączeniu diklofenaku, po każdej zmianie jego dawki oraz po jego odstawieniu, bo wtedy stężenie litu może się obniżyć. W razie potrzeby dawkę litu należy zmniejszyć. Pacjent musi być dobrze nawodniony, a czynność nerek trzeba kontrolować.
Skutek kliniczny
Stężenie litu w osoczu może wzrosnąć aż do poziomu toksycznego[1][3]. Lit ma wąski indeks terapeutyczny. Zatrucie objawia się nudnościami, wymiotami, biegunką, nasilonym drżeniem rąk, ataksją, zaburzeniami mowy, splątaniem i sennością, a w ciężkich przypadkach drgawkami i zaburzeniami świadomości. Ryzyko rośnie przy odwodnieniu, upośledzonej czynności nerek, w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, sartanów lub leków moczopędnych[3].
Mechanizm
Najlepiej unikać diklofenaku u pacjenta leczonego litem, a jeśli jest konieczny – trzeba kontrolować stężenie litu. Diklofenak hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych. Zmniejsza to przepływ nerkowy i filtrację kłębuszkową oraz nasila zwrotne wchłanianie litu w kanalikach razem z sodem. W efekcie zmniejsza się klirens nerkowy litu i rośnie jego stężenie w osoczu[1][2]. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, także selektywne inhibitory COX-2, zwiększają stężenie litu w stanie stacjonarnym[3].
Metabolizm i transportery
- Diklofenak: substrat CYP2C9[4]
Monitorować
- stężenie litu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- stężenie sodu w surowicy
- objawy toksyczności litu (drżenie, ataksja, splątanie, biegunka, wymioty)
- stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Diklofenak stosowany na skórę daje znacznie mniejsze stężenia w osoczu, więc istotny wzrost stężenia litu jest mało prawdopodobny. Ostrożność obowiązuje przy stosowaniu na duże powierzchnie i przez dłuższy czas. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek nerkowe wydalanie litu jest już ograniczone, a diklofenak dodatkowo pogarsza filtrację. Ryzyko toksyczności litu jest wtedy większe. W niewydolności nerek diklofenak jest przeciwwskazany. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są pogorszenie czynności nerek, odwodnienie i stosowanie diuretyków lub inhibitorów ACE, co nasila retencję litu. |
| Leczenie dłuższe niż kilka dniczas leczenia · diklofenak | ryzyko rośnie | Stężenie litu narasta stopniowo. Przy dłuższym stosowaniu diklofenaku konieczna jest kontrola stężenia litu po włączeniu i po odstawieniu NLPZ. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olfen 75 SR 75 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olfen-75-sr-100111630/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lithium-carbonicum-gsk-100039430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.