Skutek kliniczny

Najczęściej senność, osłabienie, zawroty głowy i pogorszenie koordynacji oraz sprawności psychofizycznej. U osób z padaczką możliwe jest dodatkowo większe ryzyko napadu po większej ilości alkoholu^[1]. Brak badań, które ilościowo opisałyby nasilenie tych skutków.

Mechanizm

Lamotrygina i alkohol działają niezależnie na ośrodkowy układ nerwowy i oba mogą powodować senność oraz zawroty głowy, więc ich działanie się sumuje. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej, a według zbadanych źródeł alkohol nie zmienia stężenia lamotryginy. U chorych na padaczkę dochodzi dodatkowo czynnik pośredni: picie alkoholu, zwłaszcza w większych ilościach, i związany z nim brak snu mogą sprzyjać napadom^[1]. Ten element wynika z ogólnej wiedzy farmakologicznej, a nie z danych dla tej pary.

Monitorować

• senność i osłabienie w ciągu dnia
• zawroty głowy i zaburzenia równowagi
• częstość napadów u chorych na padaczkę
• regularność przyjmowania leku

Skutek kliniczny

Po jednorazowej, umiarkowanej dawce alkoholu nie wykazano zmiany stężenia wortioksetyny ani pogorszenia sprawności poznawczej w porównaniu z placebo^[1]. Podczas leczenia przeciwdepresyjnego alkohol nie jest jednak zalecany, ponieważ może utrudniać odpowiedź na leczenie i nasilać objawy choroby. Dla większych dawek i regularnego picia brakuje danych z badań.

Mechanizm

W badaniu u zdrowych osób pojedyncza dawka etanolu nie zmieniała farmakokinetyki wortioksetyny ani nie powodowała istotnych zaburzeń funkcji poznawczych w porównaniu z placebo^[1]. Nie ma więc potwierdzonej interakcji farmakokinetycznej ani wyraźnego nasilenia działania uspokajającego po jednorazowej dawce. Zalecenie unikania alkoholu wynika z zasad leczenia przeciwdepresyjnego, a nie z udowodnionego wzajemnego wpływu obu substancji. Alkohol jest depresantem ośrodkowego układu nerwowego i może pogarszać przebieg depresji oraz osłabiać skuteczność terapii.

Monitorować

• nasilenie lub nawrót objawów depresji
• senność, zawroty głowy i pogorszenie koncentracji po alkoholu
• regularność przyjmowania leku i zgłaszanie się na wizyty kontrolne
• wzorzec picia alkoholu u pacjentów z uzależnieniem lub nadużywaniem w wywiadzie

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko zespołu serotoninowego – od łagodnych objawów (drżenie, pocenie się, biegunka, niepokój) po ciężkie (hipertermia, sztywność mięśni, drgawki kloniczne, niestabilność wegetatywna, splątanie, majaczenie, śpiączka)^[2]. Możliwe są też napady drgawkowe i częstsze krwawienia, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych, przeciwpłytkowych lub NLPZ.

Mechanizm

Oba leki nasilają przekaźnictwo serotoninergiczne – cytalopram przez wybiórcze hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, wortioksetyna przez hamowanie transportera serotoniny i wpływ na receptory serotoninowe. Działania sumują się, co zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego. Cytalopramu nie łączy się z innymi lekami serotoninergicznymi ze względu na ryzyko nasilenia działania serotoninergicznego^[2]. Jednoczesne stosowanie wortioksetyny z lekami serotoninergicznymi może prowadzić do zespołu serotoninowego^[1]. Oba leki mogą też obniżać próg drgawkowy, a przy łączeniu wortioksetyny z SSRI zaleca się ostrożność z tego powodu^[1]. Leki serotoninergiczne zaburzają czynność płytek krwi, więc możliwe jest także sumowanie ryzyka krwawień^[2].

Monitorować

• objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, mioklonie, pocenie się, gorączka, tachykardia, biegunka)
• napady drgawkowe
• objawy krwawienia (siniaki, krwawienia z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego)

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest toksyczność serotoninowa – od niepokoju, drżeń i biegunki po pełny zespół serotoninowy z gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości.^[2] Przy długotrwałym stosowaniu dziurawca możliwe jest też osłabienie działania przeciwdepresyjnego wortioksetyny, a po odstawieniu ziela – wzrost jej stężenia i nasilenie działań niepożądanych.

Mechanizm

Ziele dziurawca działa serotoninergicznie i sumuje się z działaniem wortioksetyny na układ serotoninowy, co zwiększa częstość działań niepożądanych, w tym ryzyko zespołu serotoninowego.^[2] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje enzymy cytochromu P450 i może osłabiać działanie innych leków.^[1] Wortioksetyna jest metabolizowana głównie przez CYP2D6, a w mniejszym stopniu przez CYP3A4/5 i CYP2C9, a silny induktor wielu izoenzymów CYP (ryfampicyna) zmniejszał jej AUC o 72%.^[2] Dziurawiec indukuje głównie CYP3A4, dlatego spadek stężenia wortioksetyny jest możliwy, ale prawdopodobnie mniejszy niż po ryfampicynie.

Monitorować

• objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, potliwość, biegunka, gorączka, sztywność mięśni)
• skuteczność leczenia przeciwdepresyjnego
• nasilenie działań niepożądanych wortioksetyny po odstawieniu dziurawca

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i koordynacji ruchowej oraz spowolnienia psychoruchowego. Rośnie ryzyko upadków i pogarsza się zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Istotnych zmian stężeń lamotryginy nie należy się spodziewać.

Mechanizm

Lorazepam łączony z innymi lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym z lekami przeciwdrgawkowymi, może addytywnie nasilać hamowanie OUN^[1]. Lamotrygina sama może wywoływać senność, zawroty głowy, ataksję i podwójne widzenie, więc działania niepożądane obu leków się sumują. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – lorazepam in vitro jedynie w minimalnym stopniu hamuje powstawanie 2-N-glukuronidu lamotryginy^[2]. Wyniki badań farmakokinetycznych benzodiazepin z lekami przeciwpadaczkowymi są sprzeczne – opisywano zarówno wzrost, jak i spadek stężeń, a także brak zmian^[1].

Monitorować

• nasilenie senności i sedacji
• zawroty głowy, ataksja, zaburzenia równowagi i ryzyko upadków
• podwójne lub niewyraźne widzenie
• zdolność prowadzenia pojazdów
• kontrola napadów u pacjentów z padaczką

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i widzenia oraz spowolnienia psychoruchowego. Skutkiem może być upadek, uraz albo zdarzenie podczas prowadzenia pojazdu. U chorych na padaczkę leki przeciwhistaminowe I generacji mogą dodatkowo obniżać próg drgawkowy, co osłabia kontrolę napadów.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania hamującego ośrodkowy układ nerwowy. Klemastyna jako lek przeciwhistaminowy I generacji przenika do mózgu i działa uspokajająco, a jej łączenie z lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy nasila to działanie^[1]. Lamotrygina sama wywołuje zawroty głowy, ataksję, podwójne widzenie i zaburzenia ostrości wzroku, a objawy te nasilają się przy łączeniu z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy^[2]. Klemastyna nie jest metabolizowana przez glukuronidację w stopniu istotnym dla lamotryginy, dlatego interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana.

Monitorować

• senność i spowolnienie psychoruchowe
• zawroty głowy i zaburzenia równowagi
• podwójne widzenie i zaburzenia ostrości wzroku
• częstość napadów padaczkowych

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzynaloratadynadesloratadynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Możliwy zespół serotoninowy obejmujący zmiany stanu psychicznego, niestabilność układu autonomicznego i zaburzenia nerwowo-mięśniowe^[2]. Ryzyko jest małe, ale zdarzenie może być ciężkie.

Mechanizm

Wortioksetyna hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i działa na kilka podtypów receptorów serotoninowych. Almotryptan jest agonistą receptorów 5-HT1B/1D. Oba leki nasilają przekaźnictwo serotoninergiczne, a ich działanie się sumuje. Połączenie tryptanu z lekiem serotoninergicznym może prowadzić do zespołu serotoninowego^[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ almotryptan nie zmienia metabolizmu leków przemienianych przez enzymy CYP ani MAO^[2].

Monitorować

• objawy zespołu serotoninowego: pobudzenie, splątanie, drżenia, sztywność lub drgawki mięśni, gorączka, poty, kołatanie serca, biegunka
• częstość przyjmowania almotryptanu
• inne leki serotoninergiczne przyjmowane jednocześnie

Skutek kliniczny

Możliwe jest nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i koordynacji ruchowej oraz spowolnienia psychoruchowego. U osób starszych rośnie ryzyko upadków i złamań, a w połączeniu z alkoholem, opioidami lub innymi lekami uspokajającymi także ryzyko depresji oddechowej^[1].

Mechanizm

Interakcja wynika z sumowania działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy, a nie ze zmiany stężeń leków. Alprazolam łączony z lekami przeciwdrgawkowymi może nasilać hamujący wpływ na OUN^[1]. Lamotrygina sama wywołuje zawroty głowy, ataksję, podwójne widzenie i senność, co sumuje się z sedacją i zaburzeniami koordynacji po benzodiazepinie. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ alprazolam jest metabolizowany przez CYP3A4^[1], lamotrygina jest metabolizowana głównie przez glukuronidację z udziałem UGT^[2], a lamotrygina nie powoduje istotnej klinicznie indukcji ani hamowania enzymów cytochromu P450^[2].

Monitorować

• nasilenie senności i spowolnienia psychoruchowego
• zawroty głowy, ataksja, podwójne widzenie
• ryzyko upadków u osób starszych
• częstość oddechów u pacjentów z chorobami układu oddechowego lub przyjmujących opioidy