Interakcje / Leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii / Leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii i leki zobojętniające – związki glinu
Leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii i leki zobojętniające – związki glinu
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu leku zobojętniającego zawierającego glin i leku wiążącego potas lub fosforany w przewodzie pokarmowym należy podawać je w możliwie dużym odstępie czasu i kontrolować skuteczność leczenia.
Jeśli bierzesz lek na zgagę z glinem razem z lekiem obniżającym potas lub fosforany, przyjmuj je w odstępie kilku godzin i zapytaj farmaceutę lub lekarza, czy nie lepszy będzie lek na zgagę bez glinu.
Interakcja klasy Leki zobojętniające – związki glinu + leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Leki zobojętniające – związki glinu
- glin, dihydroksyglinowo
- Leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii
- sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian, cyklokrzemian sodu i cyrkonu
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- polistyrenosulfonian – Żywica oddaje sód lub wapń w zamian za potas, a związki glinu przyjmowane doustnie są dla niej konkurencyjnym źródłem kationów. Glin zajmuje miejsca przeznaczone dla potasu, co osłabia obniżanie potasu. Uwolnione wodorowęglany nie zostają zobojętnione, co może prowadzić do zasadowicy metabolicznej. Opisano też niedrożność jelit spowodowaną zlepami wodorotlenku glinu z żywicą. Interakcja jest więc poważniejsza niż przy pozostałych lekach grupy b i dotyczy nie tylko odstępu między dawkami.
- cyklokrzemian sodu i cyrkonu – Lek wychwytuje potas wybiórczo w sieci krystalicznej i nie wiąże innych leków w sposób nieswoisty. Przejściowo podnosi pH w żołądku, co ma znaczenie dla leków, których wchłanianie zależy od kwaśności, a nie dla miejscowo działających związków glinu. Klinicznie istotna interakcja ze związkami glinu nie jest spodziewana, a ogólna zasada oddzielania go od innych leków doustnych wystarcza.
Niekorzystna interakcjaLeki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii (np. sewelamer, patiromer)+ Leki zobojętniające – związki glinu (np. glin, dihydroksyglinowo) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku zobojętniającego zawierającego glin i leku wiążącego potas lub fosforany w przewodzie pokarmowym należy podawać je w możliwie dużym odstępie czasu i kontrolować skuteczność leczenia.Jeśli bierzesz lek na zgagę z glinem razem z lekiem obniżającym potas lub fosforany, przyjmuj je w odstępie kilku godzin i zapytaj farmaceutę lub lekarza, czy nie lepszy będzie lek na zgagę bez glinu.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na zgagę z glinem razem z lekiem obniżającym potas lub fosforany, przyjmuj je w odstępie kilku godzin i zapytaj farmaceutę lub lekarza, czy nie lepszy będzie lek na zgagę bez glinu.
Leki na zgagę zawierające glin (np. wodorotlenek glinu) i leki obniżające potas lub fosforany we krwi (np. sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian) działają w jelitach i mogą się nawzajem osłabiać. Przy polistyrenosulfonianie takie połączenie może też powodować zaparcie, a nawet zatkanie jelit. Osoby z chorymi nerkami, które zwykle biorą te leki, nie powinny przyjmować glinu przez dłuższy czas, bo gromadzi się on w organizmie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zaparcie, wzdęcie lub ból brzucha
- nudności i wymioty
- osłabienie mięśni, kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- drętwienie, skurcze mięśni lub mrowienie
- splątanie lub nietypowa senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku zobojętniającego zawierającego glin i leku wiążącego potas lub fosforany w przewodzie pokarmowym należy podawać je w możliwie dużym odstępie czasu i kontrolować skuteczność leczenia. Patiromer należy podawać co najmniej 3 godziny przed innymi lekami doustnymi lub po nich. Polistyrenosulfonianu nie należy łączyć z doustnymi związkami glinu, a gdy połączenie jest konieczne, trzeba kontrolować równowagę kwasowo-zasadową i objawy niedrożności. U chorych z przewlekłą chorobą nerek należy unikać długotrwałego stosowania związków glinu i rozważyć leki zobojętniające lub hamujące wydzielanie kwasu bez glinu. Przy sewelamerze należy kontrolować stężenie fosforanów, bo wodorotlenek glinu nasila jego działanie.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem jest słabsze działanie jednego lub obu leków, czyli gorsza kontrola potasu lub fosforanów albo słabsze zobojętnianie kwasu żołądkowego. Przy polistyrenosulfonianie możliwa jest zasadowica metaboliczna oraz niedrożność jelit. Przy połączeniu z sewelamerem możliwe jest nadmierne obniżenie fosforanów. U chorych z przewlekłą chorobą nerek długotrwałe przyjmowanie glinu grozi jego kumulacją z uszkodzeniem kości, mózgu i niedokrwistością.
Mechanizm
Związki glinu i leki wiążące potas lub fosforany działają w świetle przewodu pokarmowego i same się nie wchłaniają lub wchłaniają się w niewielkim stopniu. Podane razem mogą wzajemnie się wiązać albo konkurować o miejsca wiązania. Patiromer wiąże nieswoiście wiele leków doustnych i może zmniejszać działanie leku zobojętniającego, a kationy glinu mogą zmniejszać wiązanie potasu przez żywice kationowymiennie. Polistyrenosulfonian wymienia kationy z glinem, co osłabia usuwanie potasu, sprzyja zasadowicy metabolicznej i może prowadzić do powstania zlepów zatykających jelito. Wodorotlenek glinu sam wiąże fosforany, więc z sewelamerem działa addycyjnie na obniżanie fosforanów, a u chorych z niewydolnością nerek glin może się kumulować.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie fosforanów i wapnia w surowicy
- równowaga kwasowo-zasadowa (wodorowęglany) przy polistyrenosulfonianie
- objawy zaparcia i niedrożności jelit
- stężenie glinu w surowicy u chorych z przewlekłą chorobą nerek przy długotrwałym stosowaniu
- stężenie magnezu przy patiromerze
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | W zaawansowanej niewydolności nerek glin kumuluje się, co grozi osteopatią, encefalopatią i niedokrwistością. Długotrwałego stosowania związków glinu należy unikać. |
| odstep ≥ 3 hleki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii | ryzyko maleje | Podanie leków w odstępie co najmniej 3 godzin ogranicza wzajemne wiązanie w świetle jelita i dotyczy zwłaszcza patiromeru i sewelamera. |
| Doodbytniczodroga podania · leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii | ryzyko maleje | Polistyrenosulfonian podany we wlewce doodbytniczej nie styka się ze związkami glinu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, co zmniejsza ryzyko zasadowicy i powstawania zlepów. |
| Kilka tygodniczas leczenia · leki zobojętniające – związki glinu | ryzyko rośnie | Długotrwałe przyjmowanie związków glinu zwiększa ryzyko kumulacji glinu i addycyjnego obniżenia fosforanów przy sewelamerze. |
Alkohol przy tych lekach
Leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii a alkohol: brak opisu w bazie.
Leki zobojętniające – związki glinu a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 7
Niekorzystna interakcjaLeki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii (np. sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku wiążącego potas lub fosforany i leku przeciwarytmicznego klasy III doustny lek przeciwarytmiczny należy podawać co najmniej 3 godziny przed albo 3 godziny po leku wiążącym i regularnie kontrolować elektrolity.Przyjmuj lek na rytm serca co najmniej 3 godziny przed albo 3 godziny po leku wiążącym potas lub fosforany i nie opuszczaj zaleconych badań krwi na potas.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj lek na rytm serca co najmniej 3 godziny przed albo 3 godziny po leku wiążącym potas lub fosforany i nie opuszczaj zaleconych badań krwi na potas.
Leki wiążące potas lub fosforany, takie jak patiromer, polistyrenosulfonian czy sewelamer, mogą w jelitach „zatrzymać” lek na serce, np. amiodaron lub dronedaron, przez co słabiej on działa. Leki obniżające potas mogą też czasem obniżyć go za bardzo, a zbyt niski potas razem z amiodaronem lub dronedaronem zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Odpowiedni odstęp między lekami i regularne badania krwi pozwalają bezpiecznie stosować oba leki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- osłabienie mięśni lub skurcze mięśni
- nawrót objawów arytmii, dla której bierzesz lek
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku wiążącego potas lub fosforany i leku przeciwarytmicznego klasy III doustny lek przeciwarytmiczny należy podawać co najmniej 3 godziny przed albo 3 godziny po leku wiążącym i regularnie kontrolować elektrolity. Dotyczy to patiromeru, polistyrenosulfonianu i sewelameru w połączeniu z amiodaronem lub dronedaronem. Przy polistyrenosulfonianie u chorych z gastroparezą odstęp warto wydłużyć. Przy lekach obniżających potas należy unikać nadmiernej korekty kaliemii i utrzymywać stężenie potasu i magnezu w zakresie prawidłowym, bo hipokaliemia i hipomagnezemia nasilają proarytmiczne działanie amiodaronu i dronedaronu. Cyklokrzemian sodu i cyrkonu nie wymaga odstępu czasowego, ale również wymaga kontroli potasu. Po włączeniu lub odstawieniu leku wiążącego warto ocenić skuteczność kontroli rytmu i zapis EKG.
Skutek kliniczny
Zmniejszone wchłanianie amiodaronu lub dronedaronu może osłabić kontrolę rytmu serca i sprzyjać nawrotom arytmii, w tym migotania przedsionków. Hipokaliemia lub hipomagnezemia wywołana lekiem wiążącym potas zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes u chorych leczonych amiodaronem lub dronedaronem. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu spadek jego skuteczności może ujawnić się z opóźnieniem.
Mechanizm
Patiromer, polistyrenosulfonian i sewelamer to niewchłaniające się polimery, które w świetle jelita mogą wiązać inne doustne leki i zmniejszać ich wchłanianie. Amiodaron i dronedaron mają ograniczoną i zmienną biodostępność po podaniu doustnym, dlatego dodatkowe zmniejszenie wchłaniania może obniżyć ich stężenie we krwi. Drugi mechanizm dotyczy leków obniżających potas (patiromeru, polistyrenosulfonianu i cyklokrzemianu sodu i cyrkonu): nadmierne obniżenie stężenia potasu, a przy patiromerze także magnezu, sumuje się z wydłużaniem odstępu QT przez amiodaron i dronedaron. Sewelamer nie wpływa na potas, więc dotyczy go tylko mechanizm wiązania w jelicie.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy (szczególnie przy patiromerze)
- EKG z oceną odstępu QTc
- skuteczność kontroli rytmu serca (nawroty arytmii, kołatania)
- stężenie fosforanów przy sewelamerze
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Przy dożylnym podaniu amiodaronu wiązanie w przewodzie pokarmowym nie ma znaczenia i odstęp czasowy nie jest potrzebny. Nadal obowiązuje kontrola potasu i magnezu oraz EKG przy lekach obniżających potas. |
| Doodbytniczadroga podania · leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii | inne zalecenie | Polistyrenosulfonian podany we wlewce doodbytniczej nie kontaktuje się z doustnym lekiem przeciwarytmicznym w górnym odcinku przewodu pokarmowego, więc odstęp czasowy traci znaczenie. Ryzyko hipokaliemii pozostaje i wymaga kontroli potasu. |
| odstep ≥ 3 godzinypacjent | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu co najmniej 3 godzin między doustnym amiodaronem lub dronedaronem a patiromerem, polistyrenosulfonianem lub sewelamerem praktycznie eliminuje ryzyko zmniejszonego wchłaniania. Nie zmienia to ryzyka hipokaliemii. |
Niekorzystna interakcjaLeki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii (np. sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. lurazydon, zyprazydon, sertindol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku wiążącego potas lub fosforany i przeciwpsychotycznej pochodnej indolu podawaj lek przeciwpsychotyczny w odstępie co najmniej 3 godzin przed lekiem wiążącym albo po nim.Przyjmuj lek na psychozę co najmniej 3 godziny przed lekiem obniżającym potas lub fosforany albo 3 godziny po nim i nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj lek na psychozę co najmniej 3 godziny przed lekiem obniżającym potas lub fosforany albo 3 godziny po nim i nie odstawiaj żadnego z nich bez rozmowy z lekarzem.
Leki obniżające potas lub fosforany, takie jak sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian czy cyklokrzemian sodu i cyrkonu, działają w jelitach i mogą zatrzymać część innego leku przyjętego w tym samym czasie. Lek na psychozę, np. lurazydon, zyprazydon lub sertindol, może wtedy słabiej działać. Niektóre z tych leków mogą też za bardzo obniżyć potas, a to przy zyprazydonie i sertindolu może zaburzać rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- osłabienie mięśni lub skurcze mięśni
- powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokoju, bezsenności, omamów
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku wiążącego potas lub fosforany i przeciwpsychotycznej pochodnej indolu podawaj lek przeciwpsychotyczny w odstępie co najmniej 3 godzin przed lekiem wiążącym albo po nim. Przy patiromerze i polistyrenosulfonianie zachowaj odstęp co najmniej 3 godzin, a przy cyklokrzemianie sodu i cyrkonu co najmniej 2 godzin. Przy sewelamerze stosuj ten sam odstęp, jeśli tylko schemat dawkowania na to pozwala. Zyprazydon i lurazydon przyjmuje się z posiłkiem, dlatego lek wiążący warto przenieść na inny posiłek niż dawka leku przeciwpsychotycznego. U pacjentów leczonych zyprazydonem lub sertindolem kontroluj potas i magnez w trakcie leczenia patiromerem, polistyrenosulfonianem lub cyklokrzemianem sodu i cyrkonu i nie dopuszczaj do hipokaliemii. Przed włączeniem sertindolu wyrównaj potas i magnez oraz wykonaj EKG. Po włączeniu lub odstawieniu leku wiążącego obserwuj kontrolę objawów psychotycznych.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem może być słabsze działanie leku przeciwpsychotycznego i nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych, gdy oba leki przyjmuje się razem. W parach patiromeru, polistyrenosulfonianu lub cyklokrzemianu sodu i cyrkonu z zyprazydonem albo sertindolem hipokaliemia lub hipomagnezemia może sprzyjać wydłużeniu QT i groźnym arytmiom, w tym torsade de pointes. Sertindolu nie stosuje się przy niewyrównanej hipokaliemii lub hipomagnezemii.
Mechanizm
Sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian i cyklokrzemian sodu i cyrkonu to niewchłaniające się substancje, które działają w przewodzie pokarmowym. Wiążą jony, ale mogą też wiązać inne leki przyjęte w tym samym czasie albo zmieniać warunki ich wchłaniania. Cyklokrzemian sodu i cyrkonu przejściowo podnosi pH w żołądku. Może to zmniejszać wchłanianie lurazydonu, zyprazydonu i sertindolu oraz obniżać ich stężenie we krwi. Ten mechanizm dotyczy wszystkich par obu grup. Drugi mechanizm dotyczy tylko leków obniżających potas, czyli patiromeru, polistyrenosulfonianu i cyklokrzemianu sodu i cyrkonu. Zbyt mocne obniżenie potasu, a przy patiromerze także magnezu, zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu w trakcie leczenia zyprazydonem i sertindolem. Sewelamer nie obniża potasu, a lurazydon w niewielkim stopniu wpływa na odstęp QT, dlatego w tych parach znaczenie ma głównie wiązanie w jelicie.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy, zwłaszcza po włączeniu lub zwiększeniu dawki leku obniżającego potas
- stężenie magnezu w surowicy, szczególnie przy patiromerze
- EKG z oceną QTc u pacjentów leczonych zyprazydonem lub sertindolem
- kontrola objawów psychotycznych i ewentualne oznaki utraty skuteczności leku przeciwpsychotycznego
- przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 hleki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu co najmniej 3 godzin między dawkami, a przy cyklokrzemianie sodu i cyrkonu co najmniej 2 godzin, ogranicza wpływ na wchłanianie leku przeciwpsychotycznego. Nie zmienia to ryzyka związanego z hipokaliemią przy zyprazydonie i sertindolu. |
| Doodbytniczadroga podania · leki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii | inne zalecenie | Polistyrenosulfonian podany doodbytniczo nie wiąże leków przyjętych doustnie, więc odstęp w dawkowaniu nie jest potrzebny. Nadal obowiązuje kontrola potasu przy zyprazydonie i sertindolu. |
| Domięśniowapostać · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | inne zalecenie | Zyprazydon podany domięśniowo nie podlega wiązaniu w przewodzie pokarmowym, więc odstęp nie jest potrzebny. Pozostaje konieczność kontroli potasu, magnezu i QTc przy lekach obniżających potas. |
Niekorzystna interakcjaLeki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii (np. sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku wiążącego fosforany lub potas i inhibitora kinazy FGFR należy rozdzielić ich przyjmowanie w czasie, tak aby inhibitor FGFR został przyjęty z wyprzedzeniem lub kilka godzin po leku wiążącym.Przyjmuj lek przeciwnowotworowy co najmniej 3 godziny przed lub po leku na fosfor albo potas i nie zaczynaj nowego leku obniżającego fosfor bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj lek przeciwnowotworowy co najmniej 3 godziny przed lub po leku na fosfor albo potas i nie zaczynaj nowego leku obniżającego fosfor bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne.
Leki na wysoki poziom fosforu lub potasu, takie jak sewelamer, patiromer, polistyrenosulfonian czy cyklokrzemian sodu i cyrkonu, działają w jelitach i mogą wiązać inne tabletki. Jeśli przyjmiesz je razem z lekiem przeciwnowotworowym, takim jak erdafitynib, pemigatynib lub futibatynib, lek przeciwnowotworowy może słabiej się wchłonąć i gorzej działać. Przy erdafitynibie lekarz na początku ustala dawkę na podstawie poziomu fosforu we krwi, dlatego leki obniżające fosfor można włączyć dopiero po tej decyzji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pogorszenie samopoczucia lub objawów choroby nowotworowej
- osłabienie mięśni, kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- swędzenie skóry, bóle kości lub stawów
- nasilone zaparcia lub ból brzucha
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku wiążącego fosforany lub potas i inhibitora kinazy FGFR należy rozdzielić ich przyjmowanie w czasie, tak aby inhibitor FGFR został przyjęty z wyprzedzeniem lub kilka godzin po leku wiążącym. Patiromer i polistyrenosulfonian przyjmuje się co najmniej 3 godziny przed lub po innych lekach doustnych, a cyklokrzemian sodu i cyrkonu co najmniej 2 godziny przed lub po lekach o wchłanianiu zależnym od pH. Sewelamer należy podawać w odstępie od inhibitora FGFR, zwłaszcza że jest przyjmowany z posiłkami kilka razy dziennie. U pacjentów leczonych erdafitynibem należy unikać włączania sewelameru i innych leków obniżających fosforany do czasu podjęcia decyzji o zwiększeniu dawki na podstawie stężenia fosforanów, a hiperfosfatemię w tym okresie kontroluje się w pierwszej kolejności dietą ubogą w fosforany. Przy pemigatynibie i futibatynibie leki obniżające fosforany są stosowane w leczeniu hiperfosfatemii wywołanej terapią i wymagają jedynie zachowania odstępu.
Skutek kliniczny
Możliwe zmniejszenie stężenia inhibitora FGFR i osłabienie jego skuteczności przeciwnowotworowej przy jednoczesnym przyjmowaniu z lekiem wiążącym. W przypadku erdafitynibu wcześnie włączony sewelamer może zamaskować wzrost fosforanów i doprowadzić do błędnej decyzji o niezwiększaniu dawki. Interakcja dotyczy całej klasy, a jej najsilniejsza i najlepiej opisana postać to połączenie sewelameru z erdafitynibem w okresie ustalania dawki.
Mechanizm
Leki wiążące fosforany i potas działają w świetle przewodu pokarmowego. Sewelamer, patiromer i polistyrenosulfonian to niewchłaniane polimery, które mogą wiązać inne leki doustne przyjęte w tym samym czasie i zmniejszać ich wchłanianie. Cyklokrzemian sodu i cyrkonu przejściowo podnosi pH w żołądku, co może zmieniać rozpuszczalność i wchłanianie leków o rozpuszczalności zależnej od pH. Wszystkie inhibitory kinazy FGFR są lekami doustnymi o działaniu zależnym od ekspozycji, więc zmniejszone wchłanianie może osłabić ich działanie przeciwnowotworowe. Dodatkowo hiperfosfatemia jest farmakodynamicznym wskaźnikiem zahamowania FGFR. Erdafitynib jest zwiększany na podstawie stężenia fosforanów w surowicy we wczesnym okresie leczenia, a lek obniżający fosforany, taki jak sewelamer, podany przed tą decyzją może zafałszować wynik i prowadzić do niepotrzebnego pozostawienia zbyt małej dawki.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy, szczególnie we wczesnym okresie leczenia erdafitynibem
- stężenie potasu w surowicy przy stosowaniu patiromeru, polistyrenosulfonianu lub cyklokrzemianu sodu i cyrkonu
- stężenie wapnia w surowicy
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe
- przestrzeganie odstępów między dawkami w planie dnia pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| Erdafitynib przed decyzją o zwiększeniu dawki na podstawie stężenia fosforanówkolejność włączenia · inhibitory kinazy FGFR | inne zalecenie | W okresie przed zwiększeniem dawki erdafitynibu na podstawie stężenia fosforanów należy unikać leków obniżających fosforany, w tym sewelameru, bo maskują farmakodynamiczny wskaźnik zahamowania FGFR. Hiperfosfatemię kontroluje się w tym czasie dietą, a lek wiążący fosforany można włączyć po ustaleniu dawki. |
| odstep ≥ 3 godziny dla patiromeru i polistyrenosulfonianu, 2 godziny dla cyklokrzemianu sodu i cyrkonuleki stosowane w hiperkaliemii i hiperfosfatemii | ryzyko maleje | Zachowanie odpowiedniego odstępu między lekiem wiążącym a inhibitorem FGFR ogranicza ryzyko zmniejszenia wchłaniania. U pacjentów z zaburzeniami opróżniania żołądka odstęp od żywic jonowymiennych powinien być dłuższy. |
Niekorzystna interakcjaLeki zobojętniające – związki glinu (np. glin, dihydroksyglinowo)+ Inhibitory integrazy (np. raltegrawir, kabotegrawir, dolutegrawir) klasaLeku zobojętniającego zawierającego glin nie przyjmuje się razem z doustnym inhibitorem integrazy – trzeba zachować odstęp między dawkami albo wybrać inny lek na nadkwaśność.Nie przyjmuj leku na zgagę zawierającego glin razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów integrazy – zapytaj farmaceutę, jaki odstęp zachować albo jaki inny lek na zgagę wybrać.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj leku na zgagę zawierającego glin razem z lekiem na HIV z grupy inhibitorów integrazy – zapytaj farmaceutę, jaki odstęp zachować albo jaki inny lek na zgagę wybrać.
Leki na zgagę i nadkwaśność zawierające glin wiążą w żołądku i jelitach leki na HIV z grupy inhibitorów integrazy, takie jak dolutegrawir, raltegrawir czy kabotegrawir w tabletkach. Lek na HIV wchłania się wtedy dużo słabiej i może przestać skutecznie hamować wirusa. Może to też sprawić, że wirus stanie się oporny na leczenie. Kabotegrawir podawany w zastrzyku nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący, że wirus HIV znów jest wykrywalny we krwi
- potrzeba częstego, codziennego przyjmowania leków na zgagę
- trudność z zapamiętaniem odstępów między lekami
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Leku zobojętniającego zawierającego glin nie przyjmuje się razem z doustnym inhibitorem integrazy – trzeba zachować odstęp między dawkami albo wybrać inny lek na nadkwaśność. Dolutegrawir przyjmuje się co najmniej 2 godziny przed lub 6 godzin po leku zobojętniającym z glinem. Kabotegrawir w tabletkach przyjmuje się co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po takim leku. Raltegrawiru nie łączy się z lekami zobojętniającymi zawierającymi glin, bo odstęp nie zapobiega skutecznie spadkowi jego stężenia, dlatego u chorego na raltegrawirze lepiej zamienić lek zobojętniający na famotydynę albo inhibitor pompy protonowej. Kabotegrawir podawany domięśniowo nie wchodzi w tę interakcję.
Skutek kliniczny
Stężenie inhibitora integrazy we krwi wyraźnie spada. Grozi to utratą kontroli nad zakażeniem HIV, wzrostem wiremii i wyselekcjonowaniem szczepów opornych na inhibitory integrazy. Kabotegrawir doustny stosowany w profilaktyce przedekspozycyjnej może przy tym chronić słabiej. Leki zobojętniające działają bez zmian.
Mechanizm
Wszystkie inhibitory integrazy mają w miejscu aktywnym fragment, który wiąże jony metali dwu- i trójwartościowych. Jony glinu z leków zobojętniających wiążą się z inhibitorem integrazy w świetle przewodu pokarmowego. Powstaje kompleks, który słabo się wchłania. Mechanizm wynika z budowy całej klasy inhibitorów integrazy i z obecności jonu glinu w każdym leku zobojętniającym zawierającym glin, w tym w związkach dihydroksyglinowych. Interakcja dotyczy więc wszystkich par obu grup, o ile inhibitor integrazy podaje się doustnie.
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po włączeniu leku zobojętniającego przy stałym przyjmowaniu
- przestrzeganie odstępów między dawkami w praktyce, zwłaszcza przy samoleczeniu zgagi
- częstość sięgania po leki zobojętniające bez recepty
Kiedy ocena się zmienia
| Domięśniowa (kabotegrawir o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · inhibitory integrazy | interakcja nie dotyczy | Kabotegrawir podawany domięśniowo nie przechodzi przez przewód pokarmowy, więc leki zobojętniające z glinem nie zmniejszają jego stężenia. Interakcja dotyczy tylko tabletek stosowanych na początku leczenia lub jako pomost. |
| Dolutegrawir 2 h przed lub 6 h po leku z glinem, kabotegrawir doustny 2 h przed lub 4 h po leku z glinemodstep · pacjent | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu pozwala stosować dolutegrawir i kabotegrawir doustny z lekiem zobojętniającym zawierającym glin. Odstęp nie dotyczy raltegrawiru, którego z takim lekiem się nie łączy. |
Niekorzystna interakcjaLeki zobojętniające – związki glinu (np. glin, dihydroksyglinowo)+ Preparaty wapnia (np. wapń) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku zobojętniającego zawierającego glin i preparatu wapnia zachowaj odstęp co najmniej 2 godzin między nimi, a przy cytrynianie wapnia lub niewydolności nerek unikaj tego połączenia.Przyjmuj lek na zgagę z glinem i preparat wapnia w odstępie co najmniej 2 godzin, a jeśli masz chore nerki albo stosujesz cytrynian wapnia, zapytaj farmaceutę o lek na zgagę bez glinu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj lek na zgagę z glinem i preparat wapnia w odstępie co najmniej 2 godzin, a jeśli masz chore nerki albo stosujesz cytrynian wapnia, zapytaj farmaceutę o lek na zgagę bez glinu.
Leki na zgagę zawierające glin (na przykład wodorotlenek glinu) i preparaty wapnia mogą na siebie wpływać, gdy przyjmujesz je razem. Szczególnie cytrynian wapnia i wapń w tabletkach musujących sprawiają, że do organizmu dostaje się więcej glinu. Glin może się wtedy gromadzić w kościach i w mózgu, zwłaszcza gdy masz chore nerki. Przy krótkim stosowaniu i zdrowych nerkach ryzyko jest małe, jeśli rozdzielisz te leki w czasie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- splątanie, problemy z pamięcią lub trudności z mówieniem
- drgawki
- bóle kości lub łatwe złamania
- osłabienie mięśni
- nietypowe zmęczenie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku zobojętniającego zawierającego glin i preparatu wapnia zachowaj odstęp co najmniej 2 godzin między nimi, a przy cytrynianie wapnia lub niewydolności nerek unikaj tego połączenia. Interakcja dotyczy całej klasy: zarówno glinu, jak i soli dihydroksyglinowo-sodowej oraz każdego preparatu wapnia, ale jej siła zależy głównie od soli wapnia. Najsilniej działa cytrynian wapnia i preparaty zawierające kwas cytrynowy, w tym tabletki musujące. U pacjentów z eGFR poniżej 30 ml/min i u dializowanych nie zaleca się przewlekłego stosowania związków glinu, a do wiązania fosforanów lepiej wybrać lek bez glinu. Przy krótkim, doraźnym stosowaniu leku zobojętniającego u osoby z prawidłową czynnością nerek wystarczy rozdzielenie dawek w czasie.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest gromadzenie się glinu w organizmie. Może to prowadzić do encefalopatii glinowej (zaburzenia mowy, splątanie, drgawki), osteomalacji i niedokrwistości mikrocytowej. Ryzyko jest największe u osób z przewlekłą chorobą nerek, u dializowanych i przy długotrwałym przyjmowaniu dużych dawek. Przy długim łączeniu obu leków może też wystąpić hipofosfatemia z osłabieniem mięśni i bólami kostnymi. U osoby z prawidłową czynnością nerek, która krótko przyjmuje lek zobojętniający doraźnie i węglan wapnia, istotne skutki są mało prawdopodobne.
Mechanizm
Sole wapnia z kwasem cytrynowym (cytrynian wapnia, preparaty musujące z kwasem cytrynowym) tworzą w przewodzie pokarmowym rozpuszczalne kompleksy z glinem. Te kompleksy wchłaniają się dużo łatwiej niż sam glin, więc do krwi trafia go więcej i może się on odkładać w kościach i mózgu. Inne sole wapnia, na przykład węglan, mleczan lub glukonian, nie zwiększają tak wyraźnie wchłaniania glinu. Oba leki wiążą też fosforany w jelicie, więc przy długim stosowaniu ich działanie w obniżaniu stężenia fosforanów się sumuje. Zobojętnienie soku żołądkowego może dodatkowo nieco osłabić wchłanianie węglanu wapnia przyjętego na czczo.
Monitorować
- czynność nerek (kreatynina, eGFR) przed długotrwałym stosowaniem związków glinu
- stężenie fosforanów i wapnia w surowicy przy długim stosowaniu
- stężenie glinu w surowicy u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek i dializowanych
- objawy neurologiczne (splątanie, zaburzenia mowy, drgawki) i bóle kostne
Kiedy ocena się zmienia
| Cytrynian wapnia lub preparat musujący z kwasem cytrynowympostać · preparaty wapnia | ryzyko rośnie | Cytrynian tworzy z glinem rozpuszczalne kompleksy, które łatwo się wchłaniają. Łączenia z cytrynianem lepiej unikać albo zachować wyraźny odstęp w czasie. |
| eGFR ≤ 30pacjent | inne zalecenie | Przy ciężkiej niewydolności nerek i u dializowanych glin się kumuluje. Unikaj przewlekłego stosowania związków glinu, a szczególnie łączenia ich z cytrynianami. Do wiązania fosforanów wybierz lek bez glinu. |
| Stosowanie przewlekłe (tygodnie)czas leczenia · leki zobojętniające – związki glinu | ryzyko rośnie | Długotrwałe przyjmowanie związków glinu zwiększa ryzyko gromadzenia się glinu i hipofosfatemii, które nasilają się przy jednoczesnym stosowaniu wapnia. Przy krótkim, doraźnym stosowaniu znaczenie interakcji jest małe. |
Niekorzystna interakcjaLeki zobojętniające – związki glinu (np. glin, dihydroksyglinowo)+ Preparaty potasu (np. potas) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku zobojętniającego zawierającego glin i preparatu potasu zachowuje się odstęp co najmniej 2 godzin między nimi, a u chorych z niewydolnością nerek unika się tego połączenia.Lek na zgagę z glinem i preparat potasu przyjmuj w odstępie co najmniej 2 godzin, a jeśli masz chore nerki, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy w ogóle możesz je łączyć.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Lek na zgagę z glinem i preparat potasu przyjmuj w odstępie co najmniej 2 godzin, a jeśli masz chore nerki, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy w ogóle możesz je łączyć.
Niektóre preparaty potasu, zwłaszcza tabletki musujące z cytrynianem potasu, sprawiają, że z leków na zgagę zawierających glin, na przykład wodorotlenek glinu, do krwi przechodzi więcej glinu. U zdrowych osób zwykle nie jest to groźne przy krótkim stosowaniu. U osób z chorymi nerkami glin może gromadzić się w organizmie i szkodzić mózgowi oraz kościom.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- splątanie lub kłopoty z pamięcią
- trudności z mówieniem
- bóle kości lub osłabienie mięśni
- nasilone zmęczenie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku zobojętniającego zawierającego glin i preparatu potasu zachowuje się odstęp co najmniej 2 godzin między nimi, a u chorych z niewydolnością nerek unika się tego połączenia. Największe znaczenie ma to dla preparatów zawierających cytrynian potasu, w tym wielu postaci musujących. Przy chlorku potasu ryzyko zwiększonego wchłaniania glinu jest małe, ale odstęp nadal jest rozsądny. U chorych z przewlekłą chorobą nerek lepiej zastąpić lek zobojętniający z glinem lekiem bez glinu albo wybrać preparat potasu bez cytrynianu.
Skutek kliniczny
Zwiększone wchłanianie glinu może prowadzić do jego gromadzenia się w organizmie, zwłaszcza u osób z niewydolnością nerek, które słabo wydalają glin. Przewlekłe obciążenie glinem może powodować encefalopatię, osteomalację i niedokrwistość mikrocytarną. U osób z prawidłową czynnością nerek przy krótkim stosowaniu znaczenie kliniczne jest zwykle małe.
Mechanizm
Sole kwasu cytrynowego obecne w części preparatów potasu tworzą z glinem rozpuszczalne kompleksy, które łatwo przechodzą przez błonę śluzową jelita. Przez to wyraźnie rośnie wchłanianie glinu z leków zobojętniających, który przy samodzielnym stosowaniu wchłania się w niewielkim stopniu. Mechanizm dotyczy wszystkich związków glinu stosowanych doustnie, w tym wodorotlenku glinu i węglanu dihydroksyglinowo-sodowego. Chlorek potasu nie tworzy takich kompleksów, więc interakcja przez wchłanianie dotyczy głównie preparatów zawierających cytrynian potasu.
Monitorować
- czynność nerek (eGFR) przed i w trakcie długotrwałego stosowania
- objawy neurologiczne – zaburzenia pamięci, mowy, splątanie
- bóle kostne i objawy osteomalacji przy długim stosowaniu
- stężenie glinu w surowicy u chorych dializowanych lub z ciężką niewydolnością nerek
- stężenie potasu w surowicy zgodnie ze wskazaniem do suplementacji
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | U chorych z ciężką niewydolnością nerek wydalanie glinu jest znacznie upośledzone, dlatego połączenia należy unikać i zastąpić lek zobojętniający z glinem lekiem bez glinu. |
| Cytrynian potasupostać · preparaty potasu | ryzyko rośnie | Cytrynian potasu, obecny głównie w postaciach musujących, w największym stopniu zwiększa wchłanianie glinu. |
| Chlorek potasupostać · preparaty potasu | ryzyko maleje | Chlorek potasu nie tworzy z glinem rozpuszczalnych kompleksów, więc ryzyko zwiększonego wchłaniania glinu jest małe. |
| odstep ≥ 2 hpacjent | ryzyko maleje | Rozdzielenie podania leku zobojętniającego z glinem i preparatu potasu ogranicza kontakt obu substancji w przewodzie pokarmowym i zmniejsza wchłanianie glinu. |
Niekorzystna interakcjaLeki zobojętniające – związki glinu (np. glin, dihydroksyglinowo)+ Inhibitory kinazy FGFR (np. pemigatynib, erdafitynib, futibatynib) klasaPrzy leczeniu inhibitorem kinazy FGFR nie należy włączać leku zobojętniającego zawierającego glin bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów FGFR, nie stosuj leków na zgagę zawierających glin bez zgody onkologa i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów FGFR, nie stosuj leków na zgagę zawierających glin bez zgody onkologa i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Leki na zgagę zawierające glin, np. wodorotlenek glinu, obniżają poziom fosforanów we krwi. Przy leczeniu takimi lekami jak erdafitynib, pemigatynib czy futibatynib lekarz sprawdza właśnie fosforany, żeby ocenić działanie leku i dobrać dawkę. Lek z glinem może zafałszować ten wynik i sprawić, że dawka leku przeciwnowotworowego zostanie źle dobrana.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona zgaga lub niestrawność, z powodu której sięgasz po leki zobojętniające
- świąd skóry, skurcze lub mrowienie mięśni po odstawieniu leku na zgagę
- przewlekłe zaparcia przy długim stosowaniu leku z glinem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu inhibitorem kinazy FGFR nie należy włączać leku zobojętniającego zawierającego glin bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. W okresie ustalania dawki erdafitynibu na podstawie stężenia fosforanów należy unikać wszystkich leków zmieniających stężenie fosforanów, w tym preparatów glinu. Przy pemigatynibie i futibatynibie leki wiążące fosforany stosuje się tylko z decyzji onkologa w ramach leczenia hiperfosfatemii, a preparaty glinu nie są w tej roli lekami pierwszego wyboru. Pacjentowi z objawami ze strony przewodu pokarmowego należy zaproponować alternatywę bez glinu i odnotować każdy przyjmowany lek zobojętniający, aby wynik fosforanów był interpretowany prawidłowo.
Skutek kliniczny
Sztucznie obniżone stężenie fosforanów może prowadzić do błędnej decyzji o dawce inhibitora FGFR, czyli do pozostawienia zbyt małej dawki i słabszego działania przeciwnowotworowego albo do zwiększenia dawki, gdy nie jest to uzasadnione. Nieplanowane odstawienie leku zobojętniającego może z kolei odsłonić hiperfosfatemię. Związki glinu przyjmowane długo zwiększają też ryzyko kumulacji glinu, zwłaszcza przy niewydolności nerek.
Mechanizm
Związki glinu wiążą fosforany w przewodzie pokarmowym i obniżają ich stężenie we krwi. Podwyższenie stężenia fosforanów jest bezpośrednim skutkiem zahamowania receptorów FGFR i służy jako wskaźnik działania leku. Lek zobojętniający z glinem może więc zamaskować ten efekt i zafałszować ocenę, na której opiera się dawkowanie inhibitora FGFR. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Największe znaczenie ma przy erdafitynibie, którego dawkę zwiększa się na podstawie stężenia fosforanów w pierwszych tygodniach leczenia.
Monitorować
- stężenie fosforanów w surowicy
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego zgodnie z planem onkologa
- objawy hiperfosfatemii po odstawieniu leku zobojętniającego
- czynność nerek przy dłuższym stosowaniu związków glinu
Kiedy ocena się zmienia
| Erdafitynib w okresie ustalania dawki na podstawie stężenia fosforanówkolejność włączenia · inhibitory kinazy FGFR | ryzyko rośnie | W okresie, gdy decyzja o zwiększeniu dawki erdafitynibu zależy od stężenia fosforanów, należy unikać wszelkich leków zmieniających to stężenie, w tym związków glinu. |
| Pojedyncza dawka doraźna zgłoszona onkologowiczas leczenia · leki zobojętniające – związki glinu | ryzyko maleje | Pojedyncza dawka leku z glinem poza okresem ustalania dawki ma mniejsze znaczenie, ale powinna być odnotowana przy interpretacji wyniku fosforanów. |
| Obniżony eGFR – niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy niewydolności nerek glin kumuluje się w organizmie, dlatego długie stosowanie jego związków jako leków wiążących fosforany nie jest zalecane. |
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.