Interakcje / Merkaptopuryna / Merkaptopuryna a alkohol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Zaleć ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości, a najlepiej rezygnację z niego w czasie leczenia merkaptopuryną.
W czasie leczenia merkaptopuryną unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.
Niekorzystna interakcjaMerkaptopurynaa alkoholZaleć ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości, a najlepiej rezygnację z niego w czasie leczenia merkaptopuryną.W czasie leczenia merkaptopuryną unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia merkaptopuryną unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.
Merkaptopuryna i alkohol mogą razem bardziej obciążać wątrobę. Regularne picie lub picie dużych ilości alkoholu może też osłabiać szpik, który i tak jest hamowany przez ten lek. Dlatego w czasie leczenia najlepiej nie pić alkoholu albo pić go tylko okazjonalnie i w małych ilościach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból lub uczucie ucisku pod prawym łukiem żebrowym
- nudności, wymioty i brak apetytu
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- gorączka, ból gardła lub częste infekcje
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleć ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości, a najlepiej rezygnację z niego w czasie leczenia merkaptopuryną. Odradzaj regularne picie i jednorazowe picie dużych ilości. U pacjentów z chorobą alkoholową lub alkoholowym uszkodzeniem wątroby poinformuj lekarza prowadzącego, bo ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do leczenia.[1] Wzrost aktywności enzymów wątrobowych lub żółtaczka wymagają oceny lekarskiej.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest większe prawdopodobieństwo polekowego uszkodzenia wątroby, w tym cholestazy i wzrostu aktywności aminotransferaz, a także trudniejsza interpretacja nieprawidłowych wyników prób wątrobowych. Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu może dodatkowo nasilać się niedokrwistość, małopłytkowość i leukopenia. Ciężka niewydolność wątroby, również o etiologii alkoholowej, jest przeciwwskazaniem do stosowania merkaptopuryny.[1]
Mechanizm
Merkaptopuryna i etanol mogą nasilać wzajemnie swoje działanie uszkadzające wątrobę. ChPL merkaptopuryny nie wymienia alkoholu, ale ostrzega, że jednoczesne stosowanie środków o działaniu hepatotoksycznym może nasilać hepatotoksyczne działanie obu substancji.[1] Etanol, zwłaszcza pity regularnie lub w dużych ilościach, sam uszkadza wątrobę, a przy przewlekłym nadużywaniu może też hamować czynność szpiku i prowadzić do niedoboru kwasu foliowego. To może addytywnie nakładać się na mielosupresyjne działanie merkaptopuryny. Nie wykazano istotnego wpływu etanolu na metabolizm merkaptopuryny.
Monitorować
- aktywność ALT i AST
- stężenie bilirubiny
- aktywność GGTP i fosfatazy zasadowej
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
- objawy żółtaczki i cholestazy
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości jednorazowo lub picie ryzykowneilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duże dawki etanolu zwiększają ryzyko addytywnej hepatotoksyczności i utrudniają ocenę prób wątrobowych. Zaleć bezwzględne unikanie upijania się w czasie leczenia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholu lub alkoholowa choroba wątrobyczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby i mielosupresji. Ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do merkaptopuryny. Skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego w celu oceny czynności wątroby i zasadności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mercaptopurinum VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mercaptopurinum-vis-100042768/
Inne interakcje tych leków 118
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora TNF należy unikać tego połączenia, chyba że korzyść wyraźnie przeważa ryzyko, a wówczas konieczne jest ścisłe monitorowanie w kierunku zakażeń, mielosupresji i nowotworów.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i lek blokujący TNF, nie przerywaj ich samodzielnie, ale regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i lek blokujący TNF, nie przerywaj ich samodzielnie, ale regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.
Leki z grupy analogów puryn, takie jak merkaptopuryna, tioguanina, kladrybina czy fludarabina, oraz leki blokujące TNF, takie jak adalimumab, infliksymab czy etanercept, osłabiają układ odpornościowy. Przyjmowane razem osłabiają go jeszcze bardziej. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, w tym gruźlicy, a bardzo rzadko także niektórych nowotworów krwi. Lekarz czasem celowo łączy te leki, na przykład w chorobie Leśniowskiego i Crohna, ale wtedy potrzebne są regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- uporczywy kaszel, duszność, nocne poty lub chudnięcie bez przyczyny
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia lub bladość i duże zmęczenie
- ból lub uczucie pełności pod żebrami po lewej albo prawej stronie
- nowe lub zmieniające się zmiany na skórze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora TNF należy unikać tego połączenia, chyba że korzyść wyraźnie przeważa ryzyko, a wówczas konieczne jest ścisłe monitorowanie w kierunku zakażeń, mielosupresji i nowotworów. Przed włączeniem leczenia trzeba wykluczyć utajoną gruźlicę oraz zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B i C, a także uzupełnić szczepienia. Szczepionki żywe są w tym czasie przeciwwskazane. Merkaptopurynę z infliksymabem lub adalimumabem łączy się celowo w nieswoistych zapaleniach jelit. U młodych mężczyzn warto wtedy rozważyć ograniczenie czasu terapii skojarzonej albo zamianę tiopuryny na metotreksat[1]. Po kladrybinie, fludarabinie, klofarabinie lub nelarabinie inhibitor TNF należy włączać dopiero po odbudowie liczby limfocytów i ustąpieniu neutropenii. U pacjentów z głęboką limfopenią trzeba rozważyć profilaktykę przeciwdrobnoustrojową zgodnie z protokołem ośrodka. Przed włączeniem tiopuryny wskazane jest oznaczenie aktywności TPMT i genotypu NUDT15.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Obejmuje to reaktywację gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B, zakażeń wirusem półpaśca i wirusem cytomegalii, a także zakażenia oportunistyczne, takie jak pneumocystozowe zapalenie płuc. Połączenie tiopuryn (merkaptopuryny, tioguaniny) z inhibitorem TNF wiąże się z rzadkim, ale zwykle śmiertelnym chłoniakiem z limfocytów T wątroby i śledziony (HSTCL)[2]. Dotyczy to głównie młodych mężczyzn leczonych z powodu nieswoistych zapaleń jelit[3]. Opisuje się także zwiększone ryzyko innych chłoniaków i nieczerniakowych raków skóry[2]. Analogi puryn stosowane w onkologii mogą przy tym nasilać mielosupresję i wydłużać okres neutropenii oraz limfopenii.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Analogi puryn hamują syntezę kwasów nukleinowych, co uszkadza szpik i limfocyty. Najsilniej działają tu kladrybina, fludarabina, klofarabina i nelarabina, które wywołują głęboką i długotrwałą limfopenię. Merkaptopuryna i tioguanina działają podobnie, choć zwykle słabiej. Inhibitory TNF (adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol) blokują kluczową cytokinę odporności komórkowej i obrony przed zakażeniami ziarniniakowymi. Oba działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń oraz zaburzeń nadzoru immunologicznego nad nowotworami. Nie stwierdzono istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów oraz neutrofili
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność i zmiany skórne
- badanie w kierunku utajonej gruźlicy przed leczeniem i w razie objawów
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed leczeniem oraz aktywność aminotransferaz
- powiększenie wątroby lub śledziony, cytopenie i objawy ogólne sugerujące chłoniaka
- okresowa kontrola dermatologiczna skóry
Kiedy ocena się zmienia
| Młody dorosły, zwłaszcza mężczyznawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U młodych mężczyzn leczonych tiopuryną i inhibitorem TNF z powodu nieswoistego zapalenia jelit ryzyko chłoniaka z limfocytów T wątroby i śledziony jest największe. Należy rozważyć monoterapię albo zamianę tiopuryny na metotreksat. |
| Długotrwała terapia skojarzonaczas leczenia · analogi puryn | ryzyko rośnie | Ryzyko chłoniaków i nowotworów skóry rośnie wraz z czasem łącznego stosowania tiopuryny i inhibitora TNF. Należy okresowo oceniać, czy terapia skojarzona jest nadal potrzebna. |
| Dawki stosowane w chemioterapii nowotworówdawka · analogi puryn | ryzyko rośnie | Analogi puryn w dawkach onkologicznych, zwłaszcza kladrybina, fludarabina, klofarabina i nelarabina, wywołują głęboką mielosupresję i limfopenię. Dołączenie inhibitora TNF w tym okresie znacznie zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych. |
| Inhibitor TNF po leczeniu kladrybiną, fludarabiną, klofarabiną lub nelarabinąkolejność włączenia · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | inne zalecenie | Limfopenia po tych lekach utrzymuje się długo po ostatniej dawce. Inhibitor TNF należy włączać dopiero po potwierdzeniu odbudowy liczby limfocytów i neutrofili w morfologii. |
Źródła
- Beaugerie L. Immunosuppression-related lymphomas and cancers in IBD: how can they be prevented? Dig Dis. 2012;30(4):415-9. doi: 10.1159/000338144. PMID: 22796808.
- Biancone L, Onali S, Petruzziello C, Calabrese E, Pallone F. Cancer and immunomodulators in inflammatory bowel diseases. Inflamm Bowel Dis. 2015;21(3):674-98. doi: 10.1097/MIB.0000000000000243. PMID: 25545375.
- Carvão J, Magno Pereira V, Jacinto F, Sousa Andrade C, Jasmins L. Hepatosplenic T-Cell Lymphoma: A Rare Complication of Monotherapy with Thiopurines in Crohn's Disease. GE Port J Gastroenterol. 2018;26(4):279-284. doi: 10.1159/000493350. PMID: 31328143.
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ MerkaptopurynaNie należy łączyć klozapiny z merkaptopuryną.Nie zaczynaj brać tych leków razem i od razu powiedz o tym psychiatrze oraz lekarzowi, który przepisał merkaptopurynę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać tych leków razem i od razu powiedz o tym psychiatrze oraz lekarzowi, który przepisał merkaptopurynę.
Klozapina i merkaptopuryna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Takie połączenie może prowadzić do groźnych infekcji, dlatego zwykle się go nie stosuje.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z merkaptopuryną. ChPL klozapiny zakazuje jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu mielosupresyjnym, w tym środków cytotoksycznych.[1] Nie wolno też rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących substancje związane ze znacznym ryzykiem agranulocytozy.[2] Jeśli pacjent leczony klozapiną wymaga merkaptopuryny, decyzję o dalszym leczeniu przeciwpsychotycznym powinien podjąć psychiatra wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie merkaptopuryną, z rozważeniem zmiany klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny. W wyjątkowej sytuacji, gdy specjaliści uznają połączenie za nieuniknione, konieczna jest częsta kontrola morfologii z rozmazem i prób wątrobowych.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest addytywna mielosupresja prowadząca do neutropenii lub agranulocytozy z ryzykiem ciężkich, zagrażających życiu zakażeń. Dodatkowo merkaptopuryna jako lek immunosupresyjny sama zwiększa ryzyko infekcji.[3] Przy jednoczesnym stosowaniu trudno też ustalić, który lek odpowiada za spadek liczby leukocytów, co utrudnia decyzję o odstawieniu klozapiny.
Mechanizm
Klozapina i merkaptopuryna mogą uszkadzać szpik kostny, więc przy jednoczesnym stosowaniu ich działanie mielosupresyjne się sumuje. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne.[1] Do tej grupy należy merkaptopuryna jako antymetabolit puryn o działaniu cytotoksycznym. Oba leki mogą też działać na wątrobę, a ChPL merkaptopuryny ostrzega, że łączenie jej ze środkami hepatotoksycznymi może nasilać hepatotoksyczność obu leków.[3]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- aktywność AlAT i AspAT oraz stężenie bilirubiny
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana wcześniej, merkaptopuryna dołączanakolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Gdy pacjent jest już stabilnie leczony klozapiną i wymaga merkaptopuryny, połączenie nadal pozostaje przeciwwskazane, bo ChPL klozapiny zakazuje jednoczesnego stosowania środków cytotoksycznych. Konieczna jest wspólna decyzja psychiatry i lekarza prowadzącego o zmianie leczenia, a klozapiny nie wolno odstawiać nagle bez nadzoru psychiatry. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mercaptopurinum VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mercaptopurinum-vis-100042768/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneMerkaptopuryna+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu merkaptopuryną, ponieważ leczenie immunosupresyjne jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi i farmaceucie, że przyjmujesz merkaptopurynę, i upewnij się, że dostaniesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi i farmaceucie, że przyjmujesz merkaptopurynę, i upewnij się, że dostaniesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Merkaptopuryna osłabia układ odpornościowy. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej stosować w czasie tego leczenia. Istnieje szczepionka bez żywego wirusa, którą możesz bezpiecznie przyjąć, choć może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub na całym ciele
- gorączka lub dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- silne osłabienie, ból głowy lub duszność po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu merkaptopuryną, ponieważ leczenie immunosupresyjne jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1]. Jeśli pacjent wymaga ochrony przed półpaścem, zastosuj szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, której jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na jej składniki[2]. O ile to możliwe, szczepienie warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia merkaptopuryną albo w okresie najmniejszej immunosupresji, aby uzyskać lepszą odpowiedź.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw półpaścowi osobie leczonej merkaptopuryną grozi rozsianym zakażeniem wirusem ospy wietrznej i półpaśca ze szczepu szczepionkowego, które może przebiegać ciężko. Szczepionka rekombinowana jest bezpieczna, ale jej skuteczność ochronna w trakcie immunosupresji może być mniejsza.
Mechanizm
Merkaptopuryna jest lekiem cytotoksycznym i immunosupresyjnym, który hamuje proliferację limfocytów, przez co osłabia odpowiedź immunologiczną na szczepienie. W przypadku żywej, atenuowanej szczepionki przeciw półpaścowi upośledzona odporność komórkowa nie ogranicza namnażania wirusa szczepionkowego, co stwarza ryzyko uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym. W przypadku szczepionki rekombinowanej z adiuwantem nie ma ryzyka zakażenia, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza.
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
- wysypka pęcherzykowa, gorączka i objawy ogólnoustrojowe po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
- liczba leukocytów i neutrofilów przy planowaniu terminu szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, a jej jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość. Immunosupresja może jednak osłabić odpowiedź, dlatego warto planować szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub w okresie najmniejszej immunosupresji. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia merkaptopurynąkolejność włączenia · merkaptopuryna | inne zalecenie | Jeśli szczepienie jest planowane przed włączeniem merkaptopuryny, termin rozpoczęcia leczenia po podaniu żywej szczepionki ustala lekarz prowadzący, a przy chorobach szpiku lub układu limfatycznego żywa szczepionka jest przeciwwskazana niezależnie od leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
Połączenie przeciwwskazaneMerkaptopuryna+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu merkaptopuryną.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz merkaptopurynę, i nie przyjmuj szczepionki z żywymi bakteriami.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi, że przyjmujesz merkaptopurynę, i nie przyjmuj szczepionki z żywymi bakteriami.
Merkaptopuryna osłabia odporność. Jedna z doustnych szczepionek przeciw cholerze zawiera żywe, osłabione bakterie i u ciebie mogłaby wywołać zakażenie, dlatego nie możesz jej przyjąć. Możesz dostać szczepionkę z zabitymi bakteriami, ale może ona chronić słabiej. Między tą szczepionką a tabletką merkaptopuryny zachowaj co najmniej godzinę przerwy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka po szczepieniu
- gorączka
- wymioty
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu merkaptopuryną[1]. Jeśli szczepienie przed podróżą jest potrzebne, wybierz szczepionkę inaktywowaną i zachowaj odstęp 1 godziny między nią a merkaptopuryną przyjmowaną doustnie, zarówno przed, jak i po szczepieniu[2]. Przypomnij o higienie żywności i wody w podróży, bo ochrona po szczepieniu może być słabsza.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej możliwe zakażenie szczepem szczepionkowym z objawami ze strony przewodu pokarmowego oraz słabsza ochrona przed cholerą. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwa słabsza odpowiedź odpornościowa.
Mechanizm
Merkaptopuryna działa immunosupresyjnie i zwiększa ryzyko zakażeń[3]. U osoby z osłabioną odpornością żywy, atenuowany szczep przecinkowca cholery może się nadmiernie namnażać i wywołać zakażenie, dlatego żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się w trakcie terapii immunosupresyjnej[1]. Immunosupresja może też osłabiać odpowiedź na szczepionkę inaktywowaną, która nie niesie ryzyka zakażenia.
Monitorować
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego po szczepieniu (biegunka, gorączka, wymioty)
- przestrzeganie odstępu 1 godziny między szczepionką inaktywowaną a merkaptopuryną
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw cholerze (inaktywowane pałeczki Vibrio cholerae O1 z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholerycznej)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym i nie jest przeciwwskazana, ale wymaga odstępu 1 godziny od innych leków doustnych przed i po podaniu, a odpowiedź odpornościowa przy immunosupresji może być słabsza. |
| odstep ≥ 1 godzina przed i po szczepionce inaktywowanejszczepionka przeciw cholerze | inne zalecenie | Zachowanie godzinnego odstępu między szczepionką inaktywowaną a merkaptopuryną doustną spełnia wymóg niepodawania innych leków doustnych w okresie okołoszczepiennym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mercaptopurinum VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mercaptopurinum-vis-100042768/
Połączenie przeciwwskazaneMerkaptopuryna+ Szczepionka BCGNie łącz dopęcherzowego BCG z merkaptopuryną.Jeśli przyjmujesz merkaptopurynę, powiedz o tym urologowi przed wlewem BCG i nie odstawiaj merkaptopuryny bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz merkaptopurynę, powiedz o tym urologowi przed wlewem BCG i nie odstawiaj merkaptopuryny bez rozmowy z lekarzem.
Merkaptopuryna osłabia odporność. Leczenie BCG polega na podaniu do pęcherza żywych, osłabionych bakterii, które pobudzają odporność do walki z nowotworem. Przy osłabionej odporności te bakterie mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie, a samo leczenie może działać słabiej. Dlatego tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka powyżej 38,5°C trwająca dłużej niż dobę
- dreszcze i silne osłabienie
- kaszel, duszność lub bóle stawów po wlewie
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilone pieczenie przy oddawaniu moczu lub krew w moczu utrzymujące się dłużej niż kilka dni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dopęcherzowego BCG z merkaptopuryną. Produktu nie stosuje się u osób leczonych równocześnie cytostatykami[1]. Jeśli pacjent przyjmuje merkaptopurynę, decyzję o leczeniu raka pęcherza (inna metoda leczenia dopęcherzowego albo odroczenie BCG po zakończeniu immunosupresji i odbudowie odporności) podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z urologiem i onkologiem lub hematologiem. Nie odstawiaj merkaptopuryny samodzielnie w celu umożliwienia wlewów BCG.
Skutek kliniczny
Ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG (gorączka, objawy ogólnoustrojowe, zajęcie narządów odległych) oraz utrata skuteczności przeciwnowotworowej leczenia dopęcherzowego. Merkaptopuryna sama w sobie zwiększa podatność na zakażenia, szczególnie przy leukopenii.
Mechanizm
Merkaptopuryna jest lekiem cytostatycznym i immunosupresyjnym, który hamuje proliferację limfocytów i osłabia odpowiedź komórkową. Działanie przeciwnowotworowe dopęcherzowego BCG zależy od miejscowej odpowiedzi immunologicznej na żywe, atenuowane prątki, więc immunosupresja osłabia skuteczność leczenia. Jednocześnie upośledzona odporność utrudnia kontrolę nad prątkami BCG i sprzyja ich szerzeniu poza pęcherz moczowy. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych cytostatykami lub immunosupresyjnie[1]. BCG nie należy stosować u pacjentów z obniżoną odpornością wynikającą z leczenia cytostatycznego lub immunosupresyjnego[2]. Zaburzenie odpowiedzi immunologicznej wywołane lekami wyklucza leczenie BCG[3].
Monitorować
- wywiad lekowy przed każdym cyklem BCG w kierunku leków immunosupresyjnych i cytostatycznych
- morfologia krwi z rozmazem u pacjenta leczonego merkaptopuryną
- objawy zakażenia ogólnoustrojowego (gorączka powyżej 38,5°C utrzymująca się dłużej niż dobę, dreszcze, osłabienie) po wlewie BCG
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórna (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka BCG podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki. U pacjenta otrzymującego merkaptopurynę szczepienie żywą szczepionką grozi uogólnionym zakażeniem i należy je odroczyć do czasu ustąpienia immunosupresji, zgodnie z decyzją lekarza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
Połączenie przeciwwskazaneMerkaptopuryna+ MitomycynaNie podawaj ogólnie mitomycyny w czasowym związku z leczeniem merkaptopuryną bez decyzji onkologa lub hematologa prowadzącego leczenie.Powiedz lekarzowi prowadzącemu, że przyjmujesz merkaptopurynę, zanim dostaniesz mitomycynę, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawek sam.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi prowadzącemu, że przyjmujesz merkaptopurynę, zanim dostaniesz mitomycynę, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawek sam.
Oba leki są lekami przeciwnowotworowymi, które osłabiają szpik kostny wytwarzający krwinki. Przyjmowane w tym samym okresie mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Grozi to ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Takie leczenie może prowadzić tylko lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub w stolcu
- drobne czerwone plamki na skórze
- silne osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj ogólnie mitomycyny w czasowym związku z leczeniem merkaptopuryną bez decyzji onkologa lub hematologa prowadzącego leczenie. Czasowy związek z podawaniem innych cytostatyków może być przeciwwskazaniem do ogólnego podania mitomycyny[1]. Jeśli lekarz prowadzący zdecyduje o leczeniu sekwencyjnym, przed każdym kursem oznacz morfologię z rozmazem i liczbę płytek. Merkaptopurynę odracza się przy leukocytach poniżej 1500/µl, neutrofilach poniżej 200/µl lub płytkach poniżej 75 000/µl[2]. Nie podawaj szczepionek z żywymi drobnoustrojami[1].
Skutek kliniczny
Grozi głęboka leukopenia, neutropenia, małopłytkowość lub pancytopenia z ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Pancytopenia, izolowana leukopenia lub małopłytkowość, skazy krwotoczne i ostre zakażenia wykluczają ogólne podanie mitomycyny[1].
Mechanizm
Oba leki są cytostatykami uszkadzającymi szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Mitomycyna podana ogólnie może wchodzić w interakcje prowadzące do mielotoksyczności z innymi cytostatykami[1]. Merkaptopuryna sama powoduje leukopenię i małopłytkowość, a jej podanie odracza się przy niskiej liczbie leukocytów, neutrofilów lub płytek[2]. Łączne zahamowanie odporności zwiększa ryzyko zakażeń[2].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
- objawy skazy krwotocznej
- czynność wątroby
- czynność nerek
Kiedy ocena się zmienia
| Dopęcherzowadroga podania · mitomycyna | ryzyko maleje | Przy podaniu mitomycyny do pęcherza moczowego przeciwwskazanie związane z innymi cytostatykami dotyczy podania ogólnego, a działanie ogólnoustrojowe jest znacznie mniejsze. Kontroluj morfologię krwi w trakcie leczenia merkaptopuryną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mercaptopurinum VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mercaptopurinum-vis-100042768/
Połączenie przeciwwskazaneMerkaptopuryna+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu merkaptopuryną.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i przed wyjazdem zapytaj lekarza, czy możesz dostać szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i przed wyjazdem zapytaj lekarza, czy możesz dostać szczepionkę w zastrzyku.
Merkaptopuryna osłabia układ odpornościowy. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie i przy słabszej odporności mogą one wywołać zakażenie, a szczepienie może nie chronić. Szczepionka w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii, ale też może działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- biegunka lub wymioty
- ból brzucha
- złe samopoczucie, osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu merkaptopuryną[1]. Jeśli ochrona przed durem brzusznym jest potrzebna, rozważ szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań i uprzedź pacjenta, że ochrona może być niepełna. Gdy leczenie merkaptopuryną jest dopiero planowane, szczepienie najlepiej wykonać przed jego rozpoczęciem, a termin szczepienia po zakończeniu terapii ustala lekarz prowadzący na podstawie stanu odporności.
Skutek kliniczny
Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom otrzymującym leki immunosupresyjne lub antymitotyczne, w tym merkaptopurynę[1]. U takiego pacjenta istnieje teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym oraz niepełnej ochrony przed durem brzusznym. Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwań nie niesie ryzyka zakażenia, ale odpowiedź ochronna może być słabsza.
Mechanizm
Merkaptopuryna działa immunosupresyjnie i antymitotycznie. Hamuje proliferację limfocytów, przez co osłabia odpowiedź immunologiczną na antygeny szczepionki. W przypadku żywej, atenuowanej szczepionki doustnej zawierającej szczep Salmonella Typhi Ty 21a upośledzona odporność może dodatkowo nie wystarczyć do kontrolowania namnażania bakterii szczepionkowych.
Monitorować
- objawy zakażenia przewodu pokarmowego (gorączka, biegunka, ból brzucha) po omyłkowym podaniu szczepionki żywej
- stan odporności (liczba leukocytów i neutrofilów) przed decyzją o szczepieniu po zakończeniu leczenia
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana, do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna (szczepionka żywa, szczep Ty 21a)droga podania · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko rośnie | Żywej doustnej szczepionki nie podaje się w trakcie leczenia immunosupresyjnego lub antymitotycznego. |
| Domięśniowa lub podskórna (szczepionka inaktywowana)droga podania · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie stwarza ryzyka zakażenia, ale odpowiedź ochronna może być osłabiona przez merkaptopurynę. Można ją podać, informując pacjenta o możliwej niepełnej ochronie. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia merkaptopurynąkolejność włączenia · merkaptopuryna | inne zalecenie | Jeśli leczenie merkaptopuryną jest planowane, a szczepienie potrzebne, najlepiej przeprowadzić je przed włączeniem leku. Odstęp ustala lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Analogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna) klasaPrzy jednoczesnym lub kolejnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu puryn należy unikać takiego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, prowadzić je pod ścisłą kontrolą morfologii krwi i objawów zakażenia.Nie łącz leku osłabiającego odporność z analogiem puryn bez wyraźnej decyzji lekarza prowadzącego, a jeśli przyjmujesz oba, regularnie badaj krew i zgłaszaj lekarzowi każdy objaw zakażenia.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku osłabiającego odporność z analogiem puryn bez wyraźnej decyzji lekarza prowadzącego, a jeśli przyjmujesz oba, regularnie badaj krew i zgłaszaj lekarzowi każdy objaw zakażenia.
Leki na choroby autoimmunologiczne i stwardnienie rozsiane, takie jak fingolimod, natalizumab, teriflunomid czy mykofenolan mofetyl, osłabiają odporność. Leki z grupy analogów puryn, takie jak kladrybina, merkaptopuryna czy fludarabina, dodatkowo hamują wytwarzanie krwinek w szpiku. Razem mogą bardzo mocno osłabić organizm i zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. Działanie niektórych z tych leków utrzymuje się jeszcze długo po ich odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub uczucie rozbicia
- kaszel, duszność lub ból przy oddychaniu
- bolesna wysypka z pęcherzykami, owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia z nosa lub dziąseł
- nasilone osłabienie i bladość skóry
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, osłabienie kończyn lub zmiany zachowania
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub kolejnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu puryn należy unikać takiego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, prowadzić je pod ścisłą kontrolą morfologii krwi i objawów zakażenia. Przed włączeniem analogu puryn u pacjenta leczonego natalizumabem, modulatorem receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod), teriflunomidem, leflunomidem lub inebilizumabem trzeba sprawdzić, czy lek immunosupresyjny został odstawiony z zachowaniem okresu wypłukiwania i czy liczba limfocytów wróciła do normy. Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie długo, dlatego przed zmianą leczenia zwykle wykonuje się procedurę przyspieszonej eliminacji. Doustna kladrybina stosowana w stwardnieniu rozsianym jest przeciwwskazana u osób przyjmujących leki immunosupresyjne lub mielosupresyjne, a natalizumab jest przeciwwskazany u osób z obniżoną odpornością, także po chemioterapii. W hematologii i transplantologii połączenie fludarabiny lub klofarabiny z mykofenolanem, immunoglobuliną przeciw limfocytom T albo inhibitorami kalcyneuryny bywa elementem zaplanowanego protokołu kondycjonowania i profilaktyki choroby przeszczep przeciw gospodarzowi, który prowadzi wyłącznie ośrodek specjalistyczny z profilaktyką przeciwzakaźną. Przy łączeniu merkaptopuryny lub tioguaniny z mykofenolanem albo leflunomidem należy rozważyć zmniejszenie dawek i kontrolować także próby wątrobowe. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć czynne zakażenia, sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B i gruźlicy oraz nie podawać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej i długotrwałej limfopenii, neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości oraz ciężkich zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych (pneumocystozowe zapalenie płuc, reaktywacja wirusa półpaśca, cytomegalowirusa i wirusowego zapalenia wątroby typu B, grzybice układowe). Przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i kladrybinie szczególnie istotne jest ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Długotrwała immunosupresja może zwiększać ryzyko nowotworów wtórnych. Przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tiopurynach możliwe jest addytywne uszkodzenie wątroby. Ryzyko dotyczy całej klasy z wyjątkiem apremilastu i nerandomilastu, a jest największe przy lekach powodujących limfopenię lub mielosupresję.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy osłabienia odporności, a nie zmiany stężeń leków. Analogi puryn (kladrybina, fludarabina, klofarabina, nelarabina, merkaptopuryna, tioguanina) są antymetabolitami. Hamują syntezę i naprawę DNA, przez co uszkadzają szpik i niszczą limfocyty, a kladrybina i fludarabina powodują głęboką i długotrwałą limfopenię[1]. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność różnymi drogami. Modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych. Natalizumab blokuje przechodzenie limfocytów do tkanek. Teriflunomid i leflunomid hamują syntezę pirymidyn. Mykofenolan mofetyl i kwas mykofenolowy hamują syntezę puryn w limfocytach. Tofacytynib hamuje kinazy JAK. Inebilizumab, immunoglobulina przeciw limfocytom T, abatacept i belatacept usuwają limfocyty albo blokują ich aktywację. Efgartigimod alfa i imlifidaza obniżają stężenie przeciwciał IgG, a rawulizumab blokuje dopełniacz. Skutki obu grup się sumują, a przy lekach działających na tę samą linię komórkową (limfocyty, synteza nukleotydów) mogą się wzajemnie nasilać. Leflunomid, teriflunomid oraz tiopuryny (merkaptopuryna, tioguanina) dodatkowo uszkadzają wątrobę, co sumuje się z ich działaniem na szpik.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów przed włączeniem leku i regularnie w trakcie leczenia
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne o charakterze półpaśca
- nowe lub narastające objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny przy leflunomidzie, teriflunomidzie, merkaptopurynie i tioguaninie
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B i cytomegalowirusem u pacjentów z grupy ryzyka
- czas od odstawienia poprzedniego leku immunosupresyjnego i powrót liczby limfocytów do normy przed zmianą terapii
Kiedy ocena się zmienia
| Kladrybina w tabletkach stosowana w stwardnieniu rozsianympostać · analogi puryn | ryzyko rośnie | Doustna kladrybina stosowana w stwardnieniu rozsianym jest przeciwwskazana u pacjentów z obniżoną odpornością, w tym otrzymujących leczenie immunosupresyjne lub mielosupresyjne. Przed jej włączeniem trzeba odstawić poprzedni lek immunosupresyjny z zachowaniem okresu wypłukiwania i potwierdzić prawidłową liczbę limfocytów. |
| Natalizumab u pacjenta po chemioterapii analogiem puryn lub w jej trakciekolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także w następstwie chemioterapii. Wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi zwiększa ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. |
| Okres wypłukiwania po odstawieniu teriflunomidu, leflunomidu, modulatora receptora S1P lub inebilizumabuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, a po modulatorach receptora S1P i inebilizumabie limfopenia może trwać jeszcze długo po odstawieniu. Przed włączeniem analogu puryn należy wykonać procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu albo odczekać do powrotu liczby limfocytów do normy. |
| Fludarabina lub klofarabina w protokole kondycjonowania przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczychkolejność włączenia · analogi puryn | inne zalecenie | W kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych fludarabina lub klofarabina bywa celowo łączona z immunoglobuliną przeciw limfocytom T, a następnie z mykofenolanem w profilaktyce choroby przeszczep przeciw gospodarzowi. Takie połączenie jest zaplanowane i prowadzone w ośrodku specjalistycznym z profilaktyką przeciwzakaźną i ścisłym monitorowaniem, więc nie powinno być traktowane jako błąd w leczeniu. |
Źródła
- Butzkueven H, Hillert J, Soilu-Hänninen M, Ziemssen T, Kuhle J, Wergeland S, et al. The CLARION study: first report on safety findings in patients newly initiating treatment with cladribine tablets or fingolimod for multiple sclerosis. Curr Med Res Opin. 2023;39(10):1367-1374. doi: 10.1080/03007995.2023.2256220. PMID: 37675878.
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.