Interakcje / Merkaptopuryna / Merkaptopuryna i szczepionka przeciw półpaścowi
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu merkaptopuryną, ponieważ leczenie immunosupresyjne jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.
Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi i farmaceucie, że przyjmujesz merkaptopurynę, i upewnij się, że dostaniesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Połączenie przeciwwskazaneMerkaptopuryna+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu merkaptopuryną, ponieważ leczenie immunosupresyjne jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi i farmaceucie, że przyjmujesz merkaptopurynę, i upewnij się, że dostaniesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi i farmaceucie, że przyjmujesz merkaptopurynę, i upewnij się, że dostaniesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Merkaptopuryna osłabia układ odpornościowy. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej stosować w czasie tego leczenia. Istnieje szczepionka bez żywego wirusa, którą możesz bezpiecznie przyjąć, choć może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub na całym ciele
- gorączka lub dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- silne osłabienie, ból głowy lub duszność po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu merkaptopuryną, ponieważ leczenie immunosupresyjne jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1]. Jeśli pacjent wymaga ochrony przed półpaścem, zastosuj szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, której jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na jej składniki[2]. O ile to możliwe, szczepienie warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia merkaptopuryną albo w okresie najmniejszej immunosupresji, aby uzyskać lepszą odpowiedź.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw półpaścowi osobie leczonej merkaptopuryną grozi rozsianym zakażeniem wirusem ospy wietrznej i półpaśca ze szczepu szczepionkowego, które może przebiegać ciężko. Szczepionka rekombinowana jest bezpieczna, ale jej skuteczność ochronna w trakcie immunosupresji może być mniejsza.
Mechanizm
Merkaptopuryna jest lekiem cytotoksycznym i immunosupresyjnym, który hamuje proliferację limfocytów, przez co osłabia odpowiedź immunologiczną na szczepienie. W przypadku żywej, atenuowanej szczepionki przeciw półpaścowi upośledzona odporność komórkowa nie ogranicza namnażania wirusa szczepionkowego, co stwarza ryzyko uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym. W przypadku szczepionki rekombinowanej z adiuwantem nie ma ryzyka zakażenia, ale odpowiedź immunologiczna może być słabsza.
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
- wysypka pęcherzykowa, gorączka i objawy ogólnoustrojowe po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
- liczba leukocytów i neutrofilów przy planowaniu terminu szczepienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, a jej jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość. Immunosupresja może jednak osłabić odpowiedź, dlatego warto planować szczepienie przed rozpoczęciem leczenia lub w okresie najmniejszej immunosupresji. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia merkaptopurynąkolejność włączenia · merkaptopuryna | inne zalecenie | Jeśli szczepienie jest planowane przed włączeniem merkaptopuryny, termin rozpoczęcia leczenia po podaniu żywej szczepionki ustala lekarz prowadzący, a przy chorobach szpiku lub układu limfatycznego żywa szczepionka jest przeciwwskazana niezależnie od leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaMerkaptopurynaa alkoholZaleć ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości, a najlepiej rezygnację z niego w czasie leczenia merkaptopuryną.W czasie leczenia merkaptopuryną unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia merkaptopuryną unikaj alkoholu, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.
Merkaptopuryna i alkohol mogą razem bardziej obciążać wątrobę. Regularne picie lub picie dużych ilości alkoholu może też osłabiać szpik, który i tak jest hamowany przez ten lek. Dlatego w czasie leczenia najlepiej nie pić alkoholu albo pić go tylko okazjonalnie i w małych ilościach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból lub uczucie ucisku pod prawym łukiem żebrowym
- nudności, wymioty i brak apetytu
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- gorączka, ból gardła lub częste infekcje
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleć ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości, a najlepiej rezygnację z niego w czasie leczenia merkaptopuryną. Odradzaj regularne picie i jednorazowe picie dużych ilości. U pacjentów z chorobą alkoholową lub alkoholowym uszkodzeniem wątroby poinformuj lekarza prowadzącego, bo ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do leczenia.[1] Wzrost aktywności enzymów wątrobowych lub żółtaczka wymagają oceny lekarskiej.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest większe prawdopodobieństwo polekowego uszkodzenia wątroby, w tym cholestazy i wzrostu aktywności aminotransferaz, a także trudniejsza interpretacja nieprawidłowych wyników prób wątrobowych. Przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu może dodatkowo nasilać się niedokrwistość, małopłytkowość i leukopenia. Ciężka niewydolność wątroby, również o etiologii alkoholowej, jest przeciwwskazaniem do stosowania merkaptopuryny.[1]
Mechanizm
Merkaptopuryna i etanol mogą nasilać wzajemnie swoje działanie uszkadzające wątrobę. ChPL merkaptopuryny nie wymienia alkoholu, ale ostrzega, że jednoczesne stosowanie środków o działaniu hepatotoksycznym może nasilać hepatotoksyczne działanie obu substancji.[1] Etanol, zwłaszcza pity regularnie lub w dużych ilościach, sam uszkadza wątrobę, a przy przewlekłym nadużywaniu może też hamować czynność szpiku i prowadzić do niedoboru kwasu foliowego. To może addytywnie nakładać się na mielosupresyjne działanie merkaptopuryny. Nie wykazano istotnego wpływu etanolu na metabolizm merkaptopuryny.
Monitorować
- aktywność ALT i AST
- stężenie bilirubiny
- aktywność GGTP i fosfatazy zasadowej
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
- objawy żółtaczki i cholestazy
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości jednorazowo lub picie ryzykowneilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duże dawki etanolu zwiększają ryzyko addytywnej hepatotoksyczności i utrudniają ocenę prób wątrobowych. Zaleć bezwzględne unikanie upijania się w czasie leczenia. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholu lub alkoholowa choroba wątrobyczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby i mielosupresji. Ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do merkaptopuryny. Skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego w celu oceny czynności wątroby i zasadności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mercaptopurinum VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mercaptopurinum-vis-100042768/
Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw półpaścowia alkoholNie trzeba zmieniać terminu szczepienia ani zalecać abstynencji z powodu alkoholu.Zaszczep się zgodnie z planem, a w dniu szczepienia i przez dobę po nim nie pij alkoholu albo ogranicz go do minimum.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Zaszczep się zgodnie z planem, a w dniu szczepienia i przez dobę po nim nie pij alkoholu albo ogranicz go do minimum.
Alkohol nie osłabia działania szczepionki przeciw półpaścowi i nie musisz rezygnować ze szczepienia, jeśli czasem pijesz. Po szczepieniu możesz czuć się zmęczony, mieć ból głowy, bóle mięśni albo dreszcze. Alkohol może te objawy nasilić, dlatego w dniu szczepienia i dzień po nim lepiej go nie pić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka utrzymująca się dłużej niż dwa dni
- duszność, obrzęk twarzy lub gardła, wysypka na całym ciele
- silne osłabienie lub zawroty głowy po szczepieniu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- brak_interakcji
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać terminu szczepienia ani zalecać abstynencji z powodu alkoholu. Rozsądnie jest doradzić ograniczenie alkoholu w dniu szczepienia i przez dobę po nim, aby nie nasilać złego samopoczucia i nie utrudniać oceny odczynów poszczepiennych.
Skutek kliniczny
Nie oczekuje się klinicznie istotnego skutku. Alkohol wypity w dniu szczepienia lub dzień po nim może nasilać lub maskować typowe ogólnoustrojowe odczyny poszczepienne, takie jak zmęczenie, ból głowy, ból mięśni czy dreszcze, które po szczepionce rekombinowanej z adiuwantem występują bardzo często[1].
Mechanizm
Nie jest znany mechanizm, przez który umiarkowana ilość alkoholu zmieniałaby skuteczność lub bezpieczeństwo szczepionki przeciw półpaścowi. Charakterystyka szczepionki rekombinowanej z adiuwantem nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a jako jedyne przeciwwskazanie podaje nadwrażliwość na składniki szczepionki[1]. Charakterystyka szczepionki żywej również nie wspomina o alkoholu, a jej przeciwwskazania dotyczą nadwrażliwości, stanów niedoboru odporności, leczenia immunosupresyjnego, czynnej nieleczonej gruźlicy i ciąży[1]. Oba produkty mają zatem ten sam status w odniesieniu do alkoholu. Teoretycznie przewlekłe nadużywanie alkoholu osłabia odporność komórkową i może zmniejszać odpowiedź na szczepienia, ale nie ma to związku z jednorazowym spożyciem alkoholu w okolicy szczepienia.
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu może teoretycznie osłabiać odpowiedź na szczepienie, ale nie jest przeciwwskazaniem i nie uzasadnia odroczenia. Przed podaniem szczepionki żywej należy wykluczyć stan niedoboru odporności i leczenie immunosupresyjne, które są ujęte w jej przeciwwskazaniach. |
| odstep ≤ 24 h od szczepieniapacjent | inne zalecenie | Spożycie większej ilości alkoholu w ciągu doby od szczepienia może nasilać ogólnoustrojowe odczyny poszczepienne i utrudniać ich ocenę, dlatego warto zalecić umiar. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
Inne interakcje tych leków 205
Połączenie przeciwwskazaneAdalimumab+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu adalimumabem, ponieważ ChPL tej szczepionki wymienia leczenie immunosupresyjne w przeciwwskazaniach.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi, że przyjmujesz adalimumab, i zapytaj, czy dostaniesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi, że przyjmujesz adalimumab, i zapytaj, czy dostaniesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Jeśli przyjmujesz adalimumab, nie możesz dostać szczepionki przeciw półpaścowi zawierającej żywego, osłabionego wirusa. Adalimumab osłabia odporność, więc taki wirus mógłby wywołać groźne zakażenie. Możesz natomiast zaszczepić się szczepionką, która nie zawiera żywego wirusa – jest bezpieczna, choć w czasie leczenia może działać nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami na skórze, zwłaszcza rozległa
- silne osłabienie lub złe samopoczucie po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu adalimumabem, ponieważ ChPL tej szczepionki wymienia leczenie immunosupresyjne w przeciwwskazaniach.[1] U pacjenta leczonego adalimumabem do profilaktyki półpaśca należy stosować szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem, której ChPL nie przewiduje przeciwwskazań związanych z leczeniem immunosupresyjnym.[2] Jeśli to możliwe, szczepienie warto zaplanować przed rozpoczęciem leczenia adalimumabem, aby uzyskać lepszą odpowiedź odpornościową.
Skutek kliniczny
Po podaniu szczepionki żywej osobie leczonej adalimumabem istnieje ryzyko uogólnionego zakażenia szczepem szczepionkowym wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Po podaniu szczepionki rekombinowanej możliwa jest słabsza odpowiedź odpornościowa, bez ryzyka zakażenia wywołanego szczepionką.
Mechanizm
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie wolno podawać osobie leczonej adalimumabem, ponieważ jest on lekiem immunosupresyjnym, a takie leczenie znajduje się w przeciwwskazaniach szczepionki żywej.[1] Adalimumab hamuje działanie czynnika martwicy nowotworów (TNF) i osłabia odporność komórkową, przez co żywy, osłabiony wirus ospy wietrznej i półpaśca ze szczepionki może namnażać się w sposób niekontrolowany. To samo osłabienie odporności może zmniejszać odpowiedź na szczepionkę rekombinowaną, która jednak nie zawiera żywego wirusa i nie może wywołać zakażenia. ChPL szczepionki rekombinowanej z adiuwantem nie wymienia adalimumabu ani leków immunosupresyjnych w przeciwwskazaniach.[2]
Monitorować
- rodzaj szczepionki przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, jeśli omyłkowo podano szczepionkę żywą
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantempostać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i jej ChPL nie wymienia leczenia immunosupresyjnego w przeciwwskazaniach, dlatego może być podana pacjentowi leczonemu adalimumabem, z zastrzeżeniem możliwej słabszej odpowiedzi odpornościowej. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia adalimumabemkolejność włączenia · szczepionka przeciw półpaścowi | inne zalecenie | Szczepienie wykonane przed włączeniem adalimumabu daje lepszą szansę na pełną odpowiedź odpornościową, a decyzję o ewentualnym użyciu szczepionki żywej przed leczeniem oraz o wymaganym odstępie podejmuje lekarz prowadzący na podstawie aktualnych zaleceń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora TNF należy unikać tego połączenia, chyba że korzyść wyraźnie przeważa ryzyko, a wówczas konieczne jest ścisłe monitorowanie w kierunku zakażeń, mielosupresji i nowotworów.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i lek blokujący TNF, nie przerywaj ich samodzielnie, ale regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów puryn i lek blokujący TNF, nie przerywaj ich samodzielnie, ale regularnie wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.
Leki z grupy analogów puryn, takie jak merkaptopuryna, tioguanina, kladrybina czy fludarabina, oraz leki blokujące TNF, takie jak adalimumab, infliksymab czy etanercept, osłabiają układ odpornościowy. Przyjmowane razem osłabiają go jeszcze bardziej. Rośnie wtedy ryzyko poważnych zakażeń, w tym gruźlicy, a bardzo rzadko także niektórych nowotworów krwi. Lekarz czasem celowo łączy te leki, na przykład w chorobie Leśniowskiego i Crohna, ale wtedy potrzebne są regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- uporczywy kaszel, duszność, nocne poty lub chudnięcie bez przyczyny
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia lub bladość i duże zmęczenie
- ból lub uczucie pełności pod żebrami po lewej albo prawej stronie
- nowe lub zmieniające się zmiany na skórze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu puryn i inhibitora TNF należy unikać tego połączenia, chyba że korzyść wyraźnie przeważa ryzyko, a wówczas konieczne jest ścisłe monitorowanie w kierunku zakażeń, mielosupresji i nowotworów. Przed włączeniem leczenia trzeba wykluczyć utajoną gruźlicę oraz zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B i C, a także uzupełnić szczepienia. Szczepionki żywe są w tym czasie przeciwwskazane. Merkaptopurynę z infliksymabem lub adalimumabem łączy się celowo w nieswoistych zapaleniach jelit. U młodych mężczyzn warto wtedy rozważyć ograniczenie czasu terapii skojarzonej albo zamianę tiopuryny na metotreksat[1]. Po kladrybinie, fludarabinie, klofarabinie lub nelarabinie inhibitor TNF należy włączać dopiero po odbudowie liczby limfocytów i ustąpieniu neutropenii. U pacjentów z głęboką limfopenią trzeba rozważyć profilaktykę przeciwdrobnoustrojową zgodnie z protokołem ośrodka. Przed włączeniem tiopuryny wskazane jest oznaczenie aktywności TPMT i genotypu NUDT15.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Obejmuje to reaktywację gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B, zakażeń wirusem półpaśca i wirusem cytomegalii, a także zakażenia oportunistyczne, takie jak pneumocystozowe zapalenie płuc. Połączenie tiopuryn (merkaptopuryny, tioguaniny) z inhibitorem TNF wiąże się z rzadkim, ale zwykle śmiertelnym chłoniakiem z limfocytów T wątroby i śledziony (HSTCL)[2]. Dotyczy to głównie młodych mężczyzn leczonych z powodu nieswoistych zapaleń jelit[3]. Opisuje się także zwiększone ryzyko innych chłoniaków i nieczerniakowych raków skóry[2]. Analogi puryn stosowane w onkologii mogą przy tym nasilać mielosupresję i wydłużać okres neutropenii oraz limfopenii.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Analogi puryn hamują syntezę kwasów nukleinowych, co uszkadza szpik i limfocyty. Najsilniej działają tu kladrybina, fludarabina, klofarabina i nelarabina, które wywołują głęboką i długotrwałą limfopenię. Merkaptopuryna i tioguanina działają podobnie, choć zwykle słabiej. Inhibitory TNF (adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol) blokują kluczową cytokinę odporności komórkowej i obrony przed zakażeniami ziarniniakowymi. Oba działania sumują się i pogłębiają immunosupresję. Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń oraz zaburzeń nadzoru immunologicznego nad nowotworami. Nie stwierdzono istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów oraz neutrofili
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność i zmiany skórne
- badanie w kierunku utajonej gruźlicy przed leczeniem i w razie objawów
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed leczeniem oraz aktywność aminotransferaz
- powiększenie wątroby lub śledziony, cytopenie i objawy ogólne sugerujące chłoniaka
- okresowa kontrola dermatologiczna skóry
Kiedy ocena się zmienia
| Młody dorosły, zwłaszcza mężczyznawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U młodych mężczyzn leczonych tiopuryną i inhibitorem TNF z powodu nieswoistego zapalenia jelit ryzyko chłoniaka z limfocytów T wątroby i śledziony jest największe. Należy rozważyć monoterapię albo zamianę tiopuryny na metotreksat. |
| Długotrwała terapia skojarzonaczas leczenia · analogi puryn | ryzyko rośnie | Ryzyko chłoniaków i nowotworów skóry rośnie wraz z czasem łącznego stosowania tiopuryny i inhibitora TNF. Należy okresowo oceniać, czy terapia skojarzona jest nadal potrzebna. |
| Dawki stosowane w chemioterapii nowotworówdawka · analogi puryn | ryzyko rośnie | Analogi puryn w dawkach onkologicznych, zwłaszcza kladrybina, fludarabina, klofarabina i nelarabina, wywołują głęboką mielosupresję i limfopenię. Dołączenie inhibitora TNF w tym okresie znacznie zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych. |
| Inhibitor TNF po leczeniu kladrybiną, fludarabiną, klofarabiną lub nelarabinąkolejność włączenia · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | inne zalecenie | Limfopenia po tych lekach utrzymuje się długo po ostatniej dawce. Inhibitor TNF należy włączać dopiero po potwierdzeniu odbudowy liczby limfocytów i neutrofili w morfologii. |
Źródła
- Beaugerie L. Immunosuppression-related lymphomas and cancers in IBD: how can they be prevented? Dig Dis. 2012;30(4):415-9. doi: 10.1159/000338144. PMID: 22796808.
- Biancone L, Onali S, Petruzziello C, Calabrese E, Pallone F. Cancer and immunomodulators in inflammatory bowel diseases. Inflamm Bowel Dis. 2015;21(3):674-98. doi: 10.1097/MIB.0000000000000243. PMID: 25545375.
- Carvão J, Magno Pereira V, Jacinto F, Sousa Andrade C, Jasmins L. Hepatosplenic T-Cell Lymphoma: A Rare Complication of Monotherapy with Thiopurines in Crohn's Disease. GE Port J Gastroenterol. 2018;26(4):279-284. doi: 10.1159/000493350. PMID: 31328143.
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym azatiopryną.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz azatioprynę, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz azatioprynę, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie, dlatego nie możesz jej dostać w trakcie leczenia ani przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu. Szczepionka bez żywego wirusa jest dla ciebie bezpieczna, choć może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami po szczepieniu, zwłaszcza rozległa
- gorączka i wyraźne osłabienie po szczepieniu
- ból lub pieczenie skóry w jednym miejscu ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym azatiopryną[1][2]. Po zakończeniu leczenia żywą szczepionkę można rozważyć najwcześniej po 3 miesiącach[3]. U pacjenta leczonego azatiopryną właściwym wyborem jest szczepionka rekombinowana z adiuwantem, najlepiej podana przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego, a jeśli to niemożliwe – w trakcie, z uwzględnieniem możliwej słabszej odpowiedzi[3].
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce u osoby leczonej azatiopryną istnieje ryzyko uogólnionego zakażenia szczepionkowym wirusem[3]. Po szczepionce rekombinowanej głównym skutkiem jest możliwa słabsza i krócej trwająca ochrona przed półpaścem[3].
Mechanizm
Azatiopryna hamuje odporność komórkową i humoralną. Przy żywej, atenuowanej szczepionce przeciw półpaścowi osłabiona odporność nie kontroluje namnażania szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca, co może prowadzić do nietypowej, potencjalnie szkodliwej reakcji poszczepiennej[3]. Przy szczepionce rekombinowanej, która nie zawiera żywego wirusa, ryzyko zakażenia nie występuje, ale odpowiedź immunologiczna na szczepionki inaktywowane może być słabsza[3].
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
- data zakończenia leczenia azatiopryną przed ewentualnym podaniem żywej szczepionki
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepionkowym wirusem i może być podana w trakcie leczenia azatiopryną, ale odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Jeśli to możliwe, szczepienie planuje się przed rozpoczęciem leczenia. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | inne zalecenie | Żywą szczepionkę można rozważyć najwcześniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną, o ile pacjent nie otrzymuje innego leczenia immunosupresyjnego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
Połączenie przeciwwskazaneBleomycyna+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu bleomycyną.Nie szczep się żywą szczepionką przeciw półpaścowi w trakcie leczenia bleomycyną i ustal z onkologiem, kiedy i jaką szczepionką możesz się zaszczepić.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się żywą szczepionką przeciw półpaścowi w trakcie leczenia bleomycyną i ustal z onkologiem, kiedy i jaką szczepionką możesz się zaszczepić.
Bleomycyna osłabia odporność. Żywa szczepionka przeciw półpaścowi zawiera osłabionego wirusa, który u osoby z obniżoną odpornością może wywołać ciężkie, a nawet zagrażające życiu zakażenie. Istnieje szczepionka bez żywego wirusa, która jest bezpieczniejsza, ale w czasie chemioterapii może działać słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami na skórze
- silne osłabienie lub złe samopoczucie po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu bleomycyną[1][2]. Jeśli szczepienie przeciw półpaścowi jest wskazane, należy użyć szczepionki nieżywej, jeżeli jest dostępna[1], czyli rekombinowanej szczepionki z adiuwantem. Termin jej podania najlepiej uzgodnić z onkologiem, preferując okres przed rozpoczęciem chemioterapii lub poza okresem największej immunosupresji. Ryzyko jest większe u pacjentów z odpornością osłabioną już przez chorobę podstawową[1].
Skutek kliniczny
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w trakcie chemioterapii bleomycyną, bo szczepienie żywymi szczepionkami podczas immunosupresyjnej chemioterapii prowadziło do ciężkich i śmiertelnych zakażeń[1]. Leczenie immunosupresyjne jest przeciwwskazaniem do podania żywej szczepionki przeciw półpaścowi[2]. Rekombinowana szczepionka z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem szczepionkowym, ale jej skuteczność w czasie chemioterapii może być mniejsza.
Mechanizm
Bleomycyna jest cytotoksycznym lekiem chemioterapeutycznym o działaniu immunosupresyjnym. Pod jej wpływem osłabiona odporność nie hamuje namnażania atenuowanego wirusa ospy wietrznej i półpaśca z żywej szczepionki, co grozi uogólnionym zakażeniem szczepem szczepionkowym. Immunosupresja osłabia też odpowiedź immunologiczną na każdą szczepionkę, także nieżywą rekombinowaną.
Monitorować
- rodzaj szczepionki przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
- objawy uogólnionego zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca po omyłkowym podaniu żywej szczepionki
- gorączka i wysypka pęcherzykowa po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (nieżywa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i nie grozi zakażeniem szczepionkowym. W czasie chemioterapii odpowiedź immunologiczna może być słabsza, dlatego termin szczepienia warto uzgodnić z onkologiem, najlepiej przed rozpoczęciem leczenia lub poza okresem największej immunosupresji. |
| Zakończenie chemioterapii i odbudowa odpornościodstep · bleomycyna | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia bleomycyną decyzję o ewentualnym podaniu żywej szczepionki podejmuje lekarz prowadzący po ocenie stanu odporności pacjenta, szczególnie gdy choroba podstawowa sama osłabia odporność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bleomedac 15000 IU/fiolkę, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bleomedac-100165034/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
Połączenie przeciwwskazaneBudezonid+ Szczepionka przeciw półpaścowiBudezonidu donosowego ani wziewnego nie trzeba odstawiać przed szczepieniem przeciw półpaścowi ani zachowywać odstępu.Możesz się zaszczepić przeciw półpaścowi i nie przerywaj stosowania budezonidu, ale powiedz lekarzowi, jeśli bierzesz też sterydy w tabletkach lub inne leki obniżające odporność.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Możesz się zaszczepić przeciw półpaścowi i nie przerywaj stosowania budezonidu, ale powiedz lekarzowi, jeśli bierzesz też sterydy w tabletkach lub inne leki obniżające odporność.
Budezonid stosowany do nosa lub do inhalacji działa głównie w miejscu podania i nie osłabia odporności całego organizmu. Dlatego nie przeszkadza w szczepieniu przeciw półpaścowi. Znaczenie mogłyby mieć dopiero duże dawki sterydów w tabletkach lub zastrzykach.
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Budezonidu donosowego ani wziewnego nie trzeba odstawiać przed szczepieniem przeciw półpaścowi ani zachowywać odstępu. Żywa szczepionka przeciw półpaścowi nie jest przeciwwskazana u osób stosujących kortykosteroidy miejscowo lub wziewnie, małe dawki kortykosteroidów o działaniu ogólnym albo terapię zastępczą[1]. Jest natomiast przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie, w tym dużymi dawkami kortykosteroidów o działaniu ogólnym[1]. Szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem można podać bez względu na stosowanie budezonidu miejscowo[2].
Skutek kliniczny
Przy budezonidzie donosowym lub wziewnym nie należy oczekiwać osłabienia odpowiedzi na szczepionkę przeciw półpaścowi ani zwiększenia ryzyka działań niepożądanych szczepienia. Istotne znaczenie mogłaby mieć dopiero immunosupresja wywołana dużymi dawkami kortykosteroidów o działaniu ogólnym.
Mechanizm
Kortykosteroidy w dużych dawkach o działaniu ogólnym hamują odpowiedź immunologiczną, co teoretycznie może osłabiać odpowiedź na szczepienie, a w przypadku szczepionki żywej zwiększać ryzyko zakażenia szczepionkowym wirusem. Budezonid podawany donosowo lub w nebulizacji działa głównie miejscowo i w typowych dawkach nie powoduje istotnej immunosupresji ogólnoustrojowej.
Metabolizm i transportery
- Budezonid: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki kortykosteroidu o działaniu ogólnym (leczenie immunosupresyjne)dawka · budezonid | ryzyko rośnie | Dotyczy wyłącznie żywej szczepionki przeciw półpaścowi. W leczeniu immunosupresyjnym, w tym dużymi dawkami kortykosteroidów o działaniu ogólnym, szczepienie żywą szczepionką jest przeciwwskazane. |
| Donosowa lub wziewnadroga podania · budezonid | ryzyko maleje | Kortykosteroidy miejscowe i wziewne nie są przeciwwskazaniem do podania żywej szczepionki przeciw półpaścowi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneBusulfan+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem ani osobom z białaczką lub inną chorobą szpiku.Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz busulfan, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz busulfan, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Busulfan osłabia odporność. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej podawać w czasie leczenia. Istnieje szczepionka bez żywego wirusa, którą można stosować, choć w trakcie leczenia może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała po szczepieniu
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się po szczepieniu
- silne osłabienie, kaszel lub duszność po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem ani osobom z białaczką lub inną chorobą szpiku[1]. Jeśli pacjent wymaga ochrony przed półpaścem, stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne, najlepiej przed rozpoczęciem terapii albo w okresie możliwie najmniejszej immunosupresji.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki pacjentowi leczonemu busulfanem grozi rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym, które może zagrażać życiu. Przy szczepionce rekombinowanej głównym skutkiem jest możliwe zmniejszenie skuteczności szczepienia.
Mechanizm
Busulfan działa cytotoksycznie i hamuje czynność szpiku, co prowadzi do immunosupresji. Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w stanach niedoboru odporności, w tym w białaczce i innych chorobach szpiku, ani w trakcie leczenia immunosupresyjnego[1]. U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepienia żywymi szczepionkami[2]. Osłabiona odporność sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca oraz zmniejsza odpowiedź immunologiczną na szczepienie. Szczepionka rekombinowana z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem szczepionkowym, ale odpowiedź na nią w trakcie immunosupresji może być słabsza.
Monitorować
- objawy zakażenia po szczepieniu, zwłaszcza rozsiana wysypka pęcherzykowa i gorączka
- morfologia krwi z rozmazem jako ocena stopnia immunosupresji przed planowanym szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa i nie grozi zakażeniem szczepionkowym. W trakcie leczenia busulfanem odpowiedź na szczepienie może być osłabiona, dlatego termin podania warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne lub hematologiczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneCertolizumab pegol+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu certolizumabem pegol.Zanim zaszczepisz się przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz ten lek, i zaszczep się wyłącznie szczepionką bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaszczepisz się przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz ten lek, i zaszczep się wyłącznie szczepionką bez żywego wirusa.
Lek, który przyjmujesz, osłabia działanie układu odpornościowego. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywy, osłabiony wirus może w takiej sytuacji wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej przyjmować w czasie leczenia. Istnieje szczepionka przeciw półpaścowi bez żywego wirusa, którą można bezpiecznie podać, choć może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała
- gorączka po szczepieniu
- silne osłabienie lub złe samopoczucie po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu certolizumabem pegol. U pacjentów leczonych lub planujących leczenie certolizumabem pegol do ochrony przed półpaścem stosuj szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem. Gdy to możliwe, zaplanuj szczepienie przed rozpoczęciem leczenia biologicznego, a decyzję o terminie podania żywej szczepionki w okresie przed włączeniem lub po odstawieniu leku pozostaw lekarzowi prowadzącemu.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki pacjentowi leczonemu certolizumabem pegol grozi rozsianym zakażeniem szczepem szczepionkowym wirusa ospy wietrznej i półpaśca, które może być ciężkie. Odpowiedź na szczepienie może być ponadto słabsza niż u osoby z prawidłową odpornością. W przypadku szczepionki rekombinowanej głównym problemem jest możliwe osłabienie odpowiedzi immunologicznej, bez ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym.
Mechanizm
Żywej, atenuowanej szczepionki przeciw półpaścowi nie wolno podawać osobom w trakcie leczenia immunosupresyjnego, a certolizumab pegol jako inhibitor TNF-alfa osłabia odpowiedź immunologiczną. ChPL żywej szczepionki przeciw półpaścowi wymienia leczenie immunosupresyjne oraz niedobory odporności komórkowej wśród przeciwwskazań[1]. Zahamowanie TNF-alfa może ułatwić namnażanie się atenuowanego szczepu wirusa ospy wietrznej i półpaśca z vaccine oraz osłabić odpowiedź poszczepienną. Rekombinowana szczepionka z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa, a jej ChPL nie wymienia certolizumabu pegol ani leków immunosupresyjnych wśród przeciwwskazań[2]. ChPL certolizumabu pegol nie wymienia szczepionki przeciw półpaścowi[3].
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi (żywa czy rekombinowana) przed podaniem
- objawy rozsianego zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca po omyłkowym podaniu żywej szczepionki (wysypka pęcherzykowa poza jednym dermatomem, gorączka)
- odczyny poszczepienne po szczepionce rekombinowanej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantempostać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa i jej ChPL nie przeciwwskazuje jej u pacjentów leczonych immunosupresyjnie. Możliwe jest jedynie słabsze wytworzenie odporności w trakcie leczenia certolizumabem pegol. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia certolizumabem pegolkolejność włączenia · szczepionka przeciw półpaścowi | inne zalecenie | Szczepienie przed włączeniem leczenia biologicznego pozwala uzyskać lepszą odpowiedź poszczepienną. O dopuszczalności i terminie podania żywej szczepionki przed rozpoczęciem terapii decyduje lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Shingrix -, proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/shingrix-100402280/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cimzia 200 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cimzia-100206939/
Połączenie przeciwwskazaneDakarbazyna+ Szczepionka przeciw półpaścowiNie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu dakarbazyną.Nie szczep się żywą szczepionką przeciw półpaścowi w trakcie chemioterapii, a termin i rodzaj szczepienia ustal ze swoim onkologiem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się żywą szczepionką przeciw półpaścowi w trakcie chemioterapii, a termin i rodzaj szczepienia ustal ze swoim onkologiem.
Lek przeciwnowotworowy, który otrzymujesz, osłabia odporność. Szczepionka zawierająca żywego, osłabionego wirusa półpaśca może wtedy wywołać ciężką, uogólnioną chorobę zagrażającą życiu. Istnieje też szczepionka bez żywego wirusa, która jest bezpieczna, ale w czasie chemioterapii może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami rozsiana po całym ciele
- gorączka lub dreszcze po szczepieniu
- silne osłabienie, duszność albo dezorientacja
- bolesna wysypka pęcherzykowa w jednym pasie skóry mimo szczepienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw półpaścowi pacjentowi leczonemu dakarbazyną.[1] Jeśli szczepienie jest wskazane, użyj szczepionki rekombinowanej z adiuwantem, a termin szczepienia względem cykli chemioterapii ustal z onkologiem.[2]
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki przeciw półpaścowi w trakcie leczenia dakarbazyną istnieje ryzyko zagrażającej życiu choroby układowej wywołanej szczepem szczepionkowym. Szczepionka rekombinowana nie stwarza tego ryzyka, ale jej skuteczność w okresie immunosupresji może być mniejsza.
Mechanizm
Dakarbazyna działa mielotoksycznie i osłabia odporność, co sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się atenuowanego wirusa ospy wietrznej i półpaśca z żywej szczepionki. Ten sam mechanizm może osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionkę rekombinowaną, która nie zawiera żywego wirusa.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, płytki krwi) przed szczepieniem
- objawy uogólnionego zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca, w tym rozsiana wysypka pęcherzykowa i gorączka
- objawy półpaśca mimo szczepienia jako wyraz słabszej odpowiedzi immunologicznej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie zawiera żywego wirusa, więc nie stwarza ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym i jest preferowaną opcją u pacjentów leczonych dakarbazyną. W okresie mielosupresji odpowiedź immunologiczna może być słabsza, dlatego termin szczepienia względem cykli chemioterapii ustala się z onkologiem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detimedac 100 mg 100 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detimedac-100-mg-100001628/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detimedac 100 mg. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/detimedac-100-mg-100001628/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.