Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Metotreksat / Metotreksat i szczepionka przeciw rotawirusom

Metotreksat i szczepionka przeciw rotawirusom

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep przeciw rotawirusom niemowlęcia leczonego metotreksatem.

Jeśli twoje dziecko przyjmuje metotreksat, nie szczep go przeciw rotawirusom bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie i pediatrą, a leku nie odstawiaj na własną rękę.

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ Szczepionka przeciw rotawirusomNie szczep przeciw rotawirusom niemowlęcia leczonego metotreksatem.Jeśli twoje dziecko przyjmuje metotreksat, nie szczep go przeciw rotawirusom bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie i pediatrą, a leku nie odstawiaj na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli twoje dziecko przyjmuje metotreksat, nie szczep go przeciw rotawirusom bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie i pediatrą, a leku nie odstawiaj na własną rękę.

Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy. Metotreksat obniża odporność, więc dziecko leczone tym lekiem nie powinno dostać tej szczepionki, bo wirus ze szczepionki mógłby wywołać chorobę zamiast ochrony. Jeśli metotreksat przyjmujesz ty, a szczepione jest twoje dziecko, szczepienie jest możliwe, ale po zmianie pieluchy zawsze dokładnie myj ręce.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka lub wymioty po szczepieniu
  • gorączka
  • mniej mokrych pieluch, senność, suche usta – objawy odwodnienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie szczep przeciw rotawirusom niemowlęcia leczonego metotreksatem.[1][2] O możliwości i terminie szczepienia po zakończeniu leczenia decyduje lekarz prowadzący leczenie metotreksatem razem z pediatrą, z uwzględnieniem ograniczonego wiekowo okresu, w którym można podać tę szczepionkę. Metotreksatu nie odstawia się samodzielnie w celu wykonania szczepienia. Jeśli szczepionkę podano przez pomyłkę, dziecko wymaga obserwacji w kierunku biegunki, wymiotów, gorączki i odwodnienia.

Skutek kliniczny

Żywych szczepionek nie stosuje się podczas leczenia metotreksatem.[1][2] Szczepionki przeciw rotawirusom nie podaje się dzieciom, u których występuje lub jest spodziewany niedobór odporności, a leczenie immunosupresyjne metotreksatem wywołuje taki stan.[3] Grozi to przedłużonym zakażeniem wirusem szczepionkowym z biegunką, wymiotami i odwodnieniem oraz niepełną ochroną przed zakażeniem rotawirusowym.

Mechanizm

Metotreksat hamuje proliferację limfocytów i osłabia odpowiedź odpornościową. Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, atenuowane wirusy, które namnażają się w jelicie. Przy obniżonej odporności organizm może nie kontrolować namnażania wirusa szczepionkowego, a jednocześnie wytwarza słabszą odpowiedź ochronną.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • biegunka i wymioty po przypadkowym szczepieniu
  • objawy odwodnienia
  • gorączka

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methofill-100380815/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego RotaTeq, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rotateq-100161846/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksata alkoholPacjent leczony metotreksatem powinien unikać alkoholu, a u osób nadużywających alkoholu lub z chorobą alkoholową metotreksat jest przeciwwskazany.W trakcie leczenia metotreksatem unikaj alkoholu, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym szczerze lekarzowi.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

W trakcie leczenia metotreksatem unikaj alkoholu, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym szczerze lekarzowi.

Metotreksat i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a razem robią to silniej. Regularne picie alkoholu zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia wątroby, nawet jeśli długo nie daje to żadnych objawów. Osoby, które piją dużo alkoholu lub mają chorobę alkoholową, nie powinny przyjmować tego leku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Zażółcenie skóry lub białek oczu
  • Ciemny mocz lub jasny stolec
  • Ból lub uczucie ciężaru pod prawym łukiem żebrowym
  • Nudności, brak apetytu i nietypowe zmęczenie
  • Swędzenie skóry bez wyraźnej przyczyny
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Pacjent leczony metotreksatem powinien unikać alkoholu, a u osób nadużywających alkoholu lub z chorobą alkoholową metotreksat jest przeciwwskazany.[1] Przed rozpoczęciem leczenia należy zebrać dokładny wywiad dotyczący spożycia alkoholu i ocenić czynność wątroby. U pacjentów, którzy w przeszłości nadmiernie pili alkohol, należy uwzględnić to jako czynnik ryzyka hepatotoksyczności i rozważyć nieinwazyjne metody oceny wątroby obok badań laboratoryjnych.[1] Jeśli pacjent nie jest w stanie zrezygnować z alkoholu, lekarz prowadzący powinien rozważyć ryzyko kontynuacji leczenia i częstsze monitorowanie.

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest nasilenie toksycznego działania metotreksatu na wątrobę – wzrost aktywności aminotransferaz, stłuszczenie, zwłóknienie, a w skrajnych przypadkach marskość wątroby. W badaniach z udziałem pacjentów z łuszczycą hepatotoksyczność metotreksatu wiązała się z całkowitą dawką skumulowaną, a nadużywanie alkoholu, otyłość, cukrzyca i zaawansowany wiek ją zwiększały.[1] Zwłóknienie i marskość mogą rozwijać się przy prawidłowych wynikach prób wątrobowych, dlatego uszkodzenie bywa wykrywane późno.[1]

Mechanizm

Metotreksat i etanol sumują swoje działanie uszkadzające wątrobę. Metotreksat odkłada się w hepatocytach w postaci poliglutaminianów i zaburza przemiany folianów, a etanol powoduje stłuszczenie, stan zapalny i włóknienie wątroby oraz może pogłębiać niedobór kwasu foliowego. Charakterystyki produktów metotreksatu podają, że regularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko hepatotoksycznego działania leku i że w trakcie leczenia należy unikać alkoholu.[1] Wszystkie charakterystyki wymieniają alkohol w przeciwwskazaniach, ale różnią się zakresem zapisu – jedna obejmuje „nadużywanie alkoholu, poalkoholową chorobę wątroby i inne przewlekłe choroby wątroby”, druga „chorobę alkoholową”, a trzecia „nadużywanie alkoholu”.[1] Przeciwwskazanie dotyczy więc nadużywania alkoholu i jego następstw, natomiast okazjonalne picie jest objęte zaleceniem unikania alkoholu.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[2]

Monitorować

  • Aktywność ALT i AST
  • Stężenie bilirubiny i albumin
  • Morfologia krwi z rozmazem
  • Stężenie kreatyniny
  • Nieinwazyjna ocena zwłóknienia wątroby u pacjentów z czynnikami ryzyka
  • Wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Nadużywanie alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjentinterakcja nie dotyczyNadużywanie alkoholu, choroba alkoholowa i poalkoholowa choroba wątroby są wymienione w przeciwwskazaniach metotreksatu.
Regularne spożywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośnieRegularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko hepatotoksycznego działania metotreksatu i wymaga ściślejszego monitorowania czynności wątroby.
dawka ≥ 1,5 g dawki skumulowanejalkoholryzyko rośnieHepatotoksyczność metotreksatu wiąże się z całkowitą dawką skumulowaną, a ryzyko zmian w wątrobie opisywano po długotrwałym leczeniu i dawce skumulowanej większej niż 1,5 g.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieSzczepionka przeciw rotawirusoma alkoholNie trzeba modyfikować schematu szczepienia ani zalecać odstępu w związku z alkoholem.Nie musisz niczego zmieniać w związku ze szczepieniem, ale jeśli karmisz piersią, nie pij alkoholu.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Nie musisz niczego zmieniać w związku ze szczepieniem, ale jeśli karmisz piersią, nie pij alkoholu.

Szczepionka przeciw rotawirusom podawana jest niemowlętom do buzi i nie wchodzi w interakcję z alkoholem. Jeśli karmisz piersią i zdarzy ci się wypić alkohol, nie wpłynie to na działanie szczepionki u dziecka. Możesz karmić dziecko piersią i podawać mu inne płyny przed szczepieniem i po nim bez ograniczeń. W okresie karmienia piersią najlepiej jednak w ogóle nie pić alkoholu, niezależnie od szczepienia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny, napadowy ból brzucha u dziecka, z płaczem i podkurczaniem nóżek
  • uporczywe wymioty
  • krew w stolcu dziecka
  • wysoka gorączka po szczepieniu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
–
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba modyfikować schematu szczepienia ani zalecać odstępu w związku z alkoholem. Niezależnie od szczepienia warto przypomnieć karmiącej matce ogólne zalecenie unikania alkoholu w okresie karmienia piersią.

Skutek kliniczny

Nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków połączenia. Nie ma przesłanek, by alkohol spożyty przez opiekuna lub karmiącą matkę osłabiał ochronę po szczepieniu albo nasilał działania niepożądane szczepionki u niemowlęcia.

Mechanizm

Nie jest znany mechanizm, przez który alkohol mógłby zmieniać skuteczność lub bezpieczeństwo doustnej, żywej szczepionki przeciw rotawirusom. Charakterystyki obu szczepionek nie wymieniają alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w pozostałych zapisach.[1] Charakterystyka jednej ze szczepionek wprost podaje, że nie ma żadnych ograniczeń dotyczących spożywania przez niemowlę pokarmów i płynów, w tym mleka kobiecego, przed i po szczepieniu.[1] Szczepionka jest przeznaczona wyłącznie dla niemowląt, którym alkoholu nie podaje się w żadnej sytuacji, dlatego interakcja ma charakter wyłącznie teoretyczny. Ewentualne spożycie alkoholu przez karmiącą matkę nie ma znanego wpływu na odpowiedź dziecka na szczepionkę.

Monitorować

  • Brak potrzeby dodatkowego monitorowania w związku z alkoholem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rotarix, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rotarix-100159915/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 247

Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw rotawirusomPołączenie jest przeciwwskazane – nie podawaj szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia azatiopryną.Jeśli dziecko przyjmuje azatioprynę, przed szczepieniem przeciw rotawirusom powiedz o tym lekarzowi i nie podawaj szczepionki bez jego decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli dziecko przyjmuje azatioprynę, przed szczepieniem przeciw rotawirusom powiedz o tym lekarzowi i nie podawaj szczepionki bez jego decyzji.

Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy. Azatiopryna osłabia odporność, więc wirus ze szczepionki może wywołać chorobę zamiast chronić przed nią. Tej szczepionki nie podaje się w trakcie leczenia azatiopryną ani przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka, która nie ustępuje
  • powtarzające się wymioty
  • gorączka
  • mniej mokrych pieluch, senność lub suche usta – oznaki odwodnienia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane – nie podawaj szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia azatiopryną. Przyjęcie żywej szczepionki jest przeciwwskazane u osób leczonych azatiopryną[1]. Żywych szczepionek nie stosuje się przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[2]. Jeśli szczepionkę podano omyłkowo, należy poinformować lekarza prowadzącego i obserwować dziecko pod kątem objawów żołądkowo-jelitowych i odwodnienia.

Skutek kliniczny

Możliwe jest zakażenie szczepionkowym szczepem rotawirusa z przedłużającą się biegunką, wymiotami, gorączką i ryzykiem odwodnienia, a także niepełna ochrona przed zakażeniem rotawirusowym. Szczepionki przeciw rotawirusom nie podaje się dzieciom, u których występuje lub jest spodziewany niedobór odporności[3].

Mechanizm

Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, atenuowane wirusy, a azatiopryna jako antymetabolit purynowy hamuje proliferację limfocytów i osłabia odpowiedź komórkową oraz humoralną. Działanie immunosupresyjne azatiopryny może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na szczepionki zawierające żywe drobnoustroje[2]. U osoby z obniżoną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się w niekontrolowany sposób, a jednocześnie odpowiedź ochronna na szczepienie może być słabsza.

Monitorować

  • biegunka i wymioty po omyłkowym podaniu szczepionki
  • gorączka
  • objawy odwodnienia
  • czas od zakończenia leczenia azatiopryną przed planowanym szczepieniem

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatioprynaryzyko malejePo co najmniej 3 miesiącach od zakończenia leczenia azatiopryną można rozważyć podanie żywej szczepionki, jeśli lekarz potwierdzi brak innej immunosupresji.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego RotaTeq, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rotateq-100161846/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ MetotreksatPołączenie stosuje się w protokołach onkologicznych pod ścisłą kontrolą neurologiczną i hematologiczną, z możliwą modyfikacją dawkowania.Od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o silnym bólu głowy, osłabieniu ręki lub nogi, splątaniu, nadmiernej senności, gorączce albo krwawieniu.nieznanyopisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o silnym bólu głowy, osłabieniu ręki lub nogi, splątaniu, nadmiernej senności, gorączce albo krwawieniu.

Cytarabina i metotreksat są często stosowane razem w leczeniu białaczek i chłoniaków. Razem mogą silniej działać na układ nerwowy i wywołać poważne objawy, takie jak silny ból głowy, osłabienie ręki lub nogi czy zaburzenia świadomości. Mogą też mocniej obniżać liczbę krwinek, przez co łatwiej o zakażenia i krwawienia. Lekarze znają to ryzyko i dlatego dokładnie cię obserwują i często badają krew.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny lub nietypowy ból głowy
  • osłabienie albo niedowład ręki lub nogi
  • trudności z mówieniem, opadnięty kącik ust
  • splątanie, nadmierna senność, utrata przytomności
  • gorączka lub dreszcze
  • siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Połączenie stosuje się w protokołach onkologicznych pod ścisłą kontrolą neurologiczną i hematologiczną, z możliwą modyfikacją dawkowania.[1] Cytarabiny nie stosuje się u pacjentów ze zwyrodnieniowymi i toksycznymi encefalopatiami, zwłaszcza po wcześniejszym leczeniu metotreksatem lub napromienianiu.[2][3] Roztworów cytarabiny i metotreksatu nie miesza się ze sobą ze względu na niezgodność fizyczną.[1]

Skutek kliniczny

Cytarabina podawana dożylnie razem z metotreksatem podawanym dokanałowo może zwiększyć ryzyko ciężkich neurologicznych działań niepożądanych – od bólu głowy do porażenia, śpiączki i epizodów przypominających udar, opisywanych głównie u młodzieży.[1] Skojarzenie nasila też mielosupresję.[1]

Mechanizm

Cytarabina i metotreksat działają toksycznie na ośrodkowy układ nerwowy, a ich interakcja farmakodynamiczna może prowadzić do encefalopatii.[3] Oba leki są cytotoksyczne, więc ich jednoczesne podawanie sumuje toksyczność, zwłaszcza hamujące działanie na szpik kostny.[1] Roztwory cytarabiny i metotreksatu są fizycznie niezgodne.[2]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • stan neurologiczny – ból głowy, zaburzenia świadomości, niedowłady, objawy udaropodobne
  • objawy encefalopatii
  • morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek

Kiedy ocena się zmienia

Dokanałowadroga podania · metotreksatryzyko rośnieRyzyko ciężkiej neurotoksyczności dotyczy przede wszystkim skojarzenia dożylnej cytarabiny z dokanałowym metotreksatem.
Młodzieżwiek · pacjentryzyko rośnieCiężkie neurologiczne działania niepożądane zgłaszano głównie u młodzieży.
Encefalopatia po wcześniejszym leczeniu metotreksatemkolejność włączenia · pacjentinterakcja nie dotyczyZwyrodnieniowa lub toksyczna encefalopatia, zwłaszcza po metotreksacie lub radioterapii, jest przeciwwskazaniem do cytarabiny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alexan 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alexan-100003751/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cytarabine Kabi 100 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cytarabine-kabi-100289782/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cytarabina Accord 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cytarabina-accord-100384434/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDakarbazyna+ Szczepionka przeciw rotawirusomNie szczep żywą szczepionką przeciw rotawirusom dziecka leczonego dakarbazyną ani tuż po zakończeniu leczenia, dopóki odporność się nie odbuduje.Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom w czasie leczenia dakarbazyną i ustal termin szczepienia z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom w czasie leczenia dakarbazyną i ustal termin szczepienia z lekarzem prowadzącym leczenie.

Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy. Dakarbazyna mocno osłabia odporność, dlatego u dziecka leczonego tym lekiem wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę. Takiego szczepienia nie wykonuje się w czasie leczenia, a jego termin ustala lekarz po zakończeniu chemioterapii. Jeśli to ty przyjmujesz dakarbazynę, a szczepione jest twoje niemowlę, szczepienie dziecka jest możliwe, ale dokładnie myj ręce po każdej zmianie pieluchy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka
  • wymioty
  • gorączka
  • senność, brak chęci do picia, suche usta lub mniej mokrych pieluch u dziecka
  • krew w stolcu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie szczep żywą szczepionką przeciw rotawirusom dziecka leczonego dakarbazyną ani tuż po zakończeniu leczenia, dopóki odporność się nie odbuduje.[1][2] Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne razem z lekarzem kwalifikującym do szczepień, z uwzględnieniem ograniczonego wiekowo okna podania szczepionki. Inaktywowanej szczepionki przeciw rotawirusom nie ma, więc zastąpienie szczepionki żywej nie jest możliwe. Gdy dakarbazynę otrzymuje dorosły domownik zaszczepionego niemowlęcia, nie jest to przeciwwskazanie do szczepienia dziecka, ale wirus szczepionkowy jest wydalany z kałem i osoba z obniżoną odpornością powinna starannie myć ręce po zmianie pieluch.

Skutek kliniczny

Grozi uogólnione, potencjalnie zagrażające życiu zakażenie wirusem szczepionkowym, w tym ciężkie zapalenie żołądka i jelit z biegunką, wymiotami i odwodnieniem.[1] Możliwa jest też słabsza ochrona po szczepieniu.

Mechanizm

Żywej szczepionki przeciw rotawirusom nie podaje się w trakcie leczenia dakarbazyną. Dakarbazyna jest cytostatykiem uszkadzającym szpik i osłabia odporność. U osoby z osłabioną odpornością atenuowany wirus szczepionkowy może się niekontrolowanie namnażać, a odpowiedź immunologiczna na szczepienie może być słabsza. Należy unikać jednoczesnego podawania żywych lub atenuowanych żywych szczepionek z uwagi na ryzyko zagrażającej życiu choroby układowej, większe u pacjentów z wcześniej obniżoną odpornością.[1] Żywej doustnej szczepionki przeciw rotawirusom nie stosuje się u dzieci, u których występuje lub spodziewany jest niedobór odporności.[2]

Metabolizm i transportery

  • Dakarbazyna: substrat CYP1A2[3], substrat CYP2E1[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (leukopenia, małopłytkowość) przed kwalifikacją do szczepienia
  • objawy zakażenia przewodu pokarmowego – biegunka, wymioty, gorączka
  • objawy odwodnienia u dziecka

Kiedy ocena się zmienia

Zakończenie leczenia dakarbazyną i odbudowa odporności potwierdzona przez lekarzaodstep · pacjentryzyko malejePo zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności szczepienie można rozważyć, jeśli dziecko mieści się jeszcze w wiekowym oknie podania szczepionki. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący.
Dakarbazynę przyjmuje dorosły domownik, szczepione jest niemowlękolejność włączenia · pacjentinne zalecenieGdy dakarbazynę otrzymuje domownik, a nie szczepione dziecko, szczepienie nie jest przeciwwskazane. Wirus szczepionkowy jest wydalany z kałem, dlatego osoba z obniżoną odpornością powinna przestrzegać higieny rąk przy zmianie pieluch.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Detimedac 100 mg 100 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detimedac-100-mg-100001628/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego RotaTeq, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rotateq-100161846/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Detimedac 100 mg. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/detimedac-100-mg-100001628/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ MetotreksatKlozapiny nie łączy się z metotreksatem.Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, zanim lekarz prowadzący i psychiatra nie dowiedzą się, że masz zalecone oba, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, zanim lekarz prowadzący i psychiatra nie dowiedzą się, że masz zalecone oba, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.

Klozapina i metotreksat mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia lub ranki w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • nasilone osłabienie lub bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Klozapiny nie łączy się z metotreksatem. Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego metotreksat[1][2]. Gdy pacjent leczony klozapiną ma otrzymać metotreksat, lekarz prowadzący leczenie reumatologiczne, dermatologiczne lub onkologiczne powinien ustalić z psychiatrą inny lek albo inny schemat leczenia[3]. Klozapina zwykle jest lekiem ostatniego wyboru w schizofrenii lekoopornej i trudno ją zastąpić, dlatego najczęściej zmienia się lek przeciwreumatyczny. Jeżeli lekarze mimo to zdecydują o jednoczesnym leczeniu, wymaga to indywidualnej oceny ryzyka i ścisłej kontroli morfologii krwi z rozmazem.

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy lub pancytopenii z groźnymi zakażeniami. Jednoczesne przyjmowanie leku hamującego szpik utrudnia też ocenę, który lek odpowiada za spadek krwinek, i może opóźnić właściwą reakcję na niepokojące wyniki morfologii.

Mechanizm

Oba leki działają toksycznie na szpik kostny, więc ich działania hamujące wytwarzanie krwinek sumują się. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a metotreksat jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i może prowadzić do leukopenii, małopłytkowości i pancytopenii. Klozapiny nie wolno stosować jednocześnie z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy[1][2].

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
  • próby wątrobowe

Bezpieczniejsze alternatywy

hydroksychlorochina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana u pacjenta już przyjmującego metotreksatkolejność włączenia · klozapinainterakcja nie dotyczyRozpoczęcie leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy jest przeciwwskazane.
Mała dawka raz w tygodniu (choroby reumatyczne, łuszczyca)dawka · metotreksatinne zalecenieMała dawka metotreksatu nie znosi przeciwwskazania, bo lek nadal działa hamująco na szpik. Jeżeli lekarze uznają połączenie za nieuniknione, decyzja wymaga indywidualnej oceny i częstszej kontroli morfologii z rozmazem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKwas acetylosalicylowy+ MetotreksatNie należy łączyć kwasu acetylosalicylowego, także w małych dawkach przeciwpłytkowych, z metotreksatem w dawkach 15 mg na tydzień lub większych.Nie bierz aspiryny ani leków przeciwbólowych z jej dodatkiem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i zapytaj farmaceutę, czym bezpiecznie złagodzić ból lub gorączkę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie bierz aspiryny ani leków przeciwbólowych z jej dodatkiem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i zapytaj farmaceutę, czym bezpiecznie złagodzić ból lub gorączkę.

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) utrudnia nerkom usuwanie metotreksatu z organizmu. Przez to metotreksatu zostaje we krwi więcej i może on silniej uszkadzać szpik, który wytwarza krwinki. Przy większych dawkach metotreksatu tych leków nie wolno łączyć, a przy mniejszych lekarz musi częściej sprawdzać twoje wyniki krwi. Dotyczy to także aspiryny w małych dawkach „na serce” i leków przeciwbólowych z aspiryną kupowanych bez recepty.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • nasilona biegunka lub wymioty
  • nietypowe osłabienie lub bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – wydalanie, pk_wiazanie_bialek
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie należy łączyć kwasu acetylosalicylowego, także w małych dawkach przeciwpłytkowych, z metotreksatem w dawkach 15 mg na tydzień lub większych.[1] Przy metotreksacie w dawkach mniejszych niż 15 mg na tydzień połączenie jest możliwe z zachowaniem ostrożności, a w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego należy co tydzień kontrolować morfologię krwi.[2] Pacjentów z nawet łagodnymi zaburzeniami czynności nerek oraz osoby w podeszłym wieku trzeba monitorować dokładniej.[3] U pacjentów z graniczną czynnością nerek nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.[4]

Skutek kliniczny

Wzrasta stężenie metotreksatu i nasila się jego toksyczne działanie na szpik, czyli toksyczność hematologiczna.[3] Podczas jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu, zwłaszcza w dużych dawkach, notowano ciężkie działania niepożądane, w tym zgon, niespodziewanie ciężką mielosupresję, niedokrwistość aplastyczną i toksyczne działanie na przewód pokarmowy.[4]

Mechanizm

Kwas acetylosalicylowy zmniejsza klirens nerkowy metotreksatu przez hamowanie jego wydzielania kanalikowego, a salicylany dodatkowo wypierają metotreksat z połączeń z białkami osocza.[1] Metotreksat może zwiększać biodostępność i toksyczność w wyniku wypierania przez salicylany z miejsc wiązania z białkami, a salicylany jako słabe kwasy organiczne zmniejszają jego wydzielanie kanalikowe.[4]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem co tydzień w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego
  • czynność nerek (kreatynina, eGFR)
  • objawy toksyczności metotreksatu – zapalenie i owrzodzenia jamy ustnej, objawy z przewodu pokarmowego, objawy zakażenia, krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

klopidogrelparacetamol

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 15 mg na tydzieńmetotreksatryzyko rośniePrzy metotreksacie w dawkach 15 mg na tydzień lub większych jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego jest przeciwwskazane.
Mniej niż 15 mg na tydzieńdawka · metotreksatryzyko malejePrzy metotreksacie w dawkach mniejszych niż 15 mg na tydzień połączenie wymaga ostrożności oraz cotygodniowej kontroli morfologii krwi w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego.
Obniżony, także łagodne zaburzenia czynności nerekeGFR · pacjentinne zaleceniePrzy nawet łagodnych zaburzeniach czynności nerek konieczne jest dokładniejsze monitorowanie. U pacjentów z graniczną czynnością nerek nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.
Podeszły wiekwiek · pacjentinne zalecenieU pacjentów w podeszłym wieku należy prowadzić dokładne monitorowanie leczenia skojarzonego.
dawka ≥ 1 g na dobękwas acetylosalicylowyryzyko rośnieWiększość opisanych interakcji kwasu acetylosalicylowego dotyczy dawek konwencjonalnych od 1 g do 3 g na dobę, więc przy dawkach przeciwbólowych i przeciwzapalnych ryzyko jest większe niż przy dawkach przeciwpłytkowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Acard 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acard-100002148/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardiopirin 100 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cardiopirin-100033226/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abrea 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abrea-100364986/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ FingolimodNie łącz metotreksatu z fingolimodem.Jeśli dostałeś oba leki, nie zaczynaj ich łączyć i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, a do tego czasu nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli dostałeś oba leki, nie zaczynaj ich łączyć i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, a do tego czasu nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.

Metotreksat i fingolimod osłabiają układ odpornościowy, a razem robią to znacznie silniej. Takie połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, także rzadkich i groźnych dla życia. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub objawy grypopodobne
  • uporczywy kaszel lub duszność
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz metotreksatu z fingolimodem. Jeśli pacjent przyjmujący fingolimod wymaga leczenia immunosupresyjnego z innego wskazania, decyzję o wyborze terapii podejmuje neurolog wspólnie z lekarzem prowadzącym drugą chorobę. Przy zmianie leczenia z jednego leku na drugi zachowuje się ostrożność, ponieważ działanie na układ odpornościowy może utrzymywać się po odstawieniu.[1] Krótkie kuracje kortykosteroidami w leczeniu rzutów stwardnienia rozsianego nie zwiększały częstości zakażeń i nie są objęte tym przeciwwskazaniem.[1]

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, oraz nasilonej limfopenii i innych cytopenii. Oba leki wymagają też unikania żywych szczepionek, a odpowiedź na inne szczepienia może być osłabiona.[1]

Mechanizm

Fingolimodu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne, a metotreksat należy do tej grupy.[1][2][3] Leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i immunosupresyjnych nie łączy się z fingolimodem ze względu na addycyjne działanie na układ immunologiczny.[1] Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi, a metotreksat hamuje metabolizm folianów i może uszkadzać szpik, co prowadzi do sumowania się immunosupresji i ryzyka cytopenii.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]
  • Fingolimod: substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów
  • objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
  • nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML)
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ Podtlenek azotuPodtlenku azotu nie stosuje się podczas terapii metotreksatem.Zawsze mów dentyście, położnej, ratownikowi i anestezjologowi, że przyjmujesz metotreksat, i nie używaj gazu rozweselającego w żadnej postaci.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Zawsze mów dentyście, położnej, ratownikowi i anestezjologowi, że przyjmujesz metotreksat, i nie używaj gazu rozweselającego w żadnej postaci.

Podtlenek azotu, czyli tzw. gaz rozweselający, jest używany do uspokojenia u dentysty, łagodzenia bólu przy porodzie i w karetce. Razem z metotreksatem może bardzo nasilić jego szkodliwe działanie na szpik i błony śluzowe. Mogą wtedy pojawić się bolesne owrzodzenia w ustach, częste infekcje albo łatwe powstawanie siniaków. Dotyczy to również rekreacyjnego wdychania gazu z baloników.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub bolesne zapalenie w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze, ból gardła lub częste infekcje
  • siniaki, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • nasilone osłabienie i bladość
  • nowe drętwienia, zaburzenia równowagi lub splątanie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – synergizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Podtlenku azotu nie stosuje się podczas terapii metotreksatem[1]. Do znieczulenia lub analgezji zabiegowej należy wybrać inny środek. Folinian wapnia może zmniejszyć nasilenie interakcji, ale nie zastępuje unikania połączenia[2]. Jeśli do ekspozycji już doszło, trzeba poinformować lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i kontrolować pacjenta pod kątem toksyczności.

Skutek kliniczny

Toksyczność metotreksatu rośnie – może wystąpić ciężka, nieprzewidywalna mielosupresja i zapalenie jamy ustnej, a przy podaniu dooponowym ostra, nieprzewidywalna neurotoksyczność[2]. Podtlenek azotu nasila działanie chemioterapeutyczne metotreksatu[1].

Mechanizm

Podtlenek azotu nieodwracalnie utlenia kobalt w witaminie B12 i w ten sposób ją dezaktywuje[3]. Brak aktywnej witaminy B12 blokuje syntazę metioniny, przez co folany zostają uwięzione w postaci metylotetrahydrofolianu i nie wracają do puli tetrahydrofolianu. Ten efekt nakłada się na hamowanie reduktazy dihydrofolianowej przez metotreksat i wzmacnia jego wpływ na metabolizm folianów[2].

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem w kolejnych dniach po ekspozycji
  • stan błony śluzowej jamy ustnej
  • objawy neurologiczne, zwłaszcza po dooponowym podaniu metotreksatu

Bezpieczniejsze alternatywy

sewoflurandesfluranizofluran

Kiedy ocena się zmienia

Dooponowodroga podania · metotreksatryzyko rośniePrzy dooponowym podaniu metotreksatu połączenie z podtlenkiem azotu może wywołać ostrą, nieprzewidywalną neurotoksyczność.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Podtlenek azotu Messer nie mniej niż 98%, gaz medyczny skroplony. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/podtlenek-azotu-messer-100108154/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Podtlenek azotu AIR PRODUCTS 100%, gaz medyczny skroplony. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/podtlenek-azotu-air-products-100279944/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ AcytretynaMetotreksatu nie łączy się z acytretyną – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, który lek pozostawić, a do tego czasu nie odstawiaj żadnego na własną rękę i nie pij alkoholu.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, który lek pozostawić, a do tego czasu nie odstawiaj żadnego na własną rękę i nie pij alkoholu.

Metotreksat i acytretyna mogą uszkadzać wątrobę, a przyjmowane razem znacznie zwiększają to ryzyko. Tych leków nie należy stosować jednocześnie. Uszkodzenie wątroby może długo nie dawać objawów, dlatego tak ważne są badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • jasny stolec
  • ból lub uczucie pełności pod prawym łukiem żebrowym
  • nudności i utrata apetytu
  • nietypowe zmęczenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Metotreksatu nie łączy się z acytretyną – połączenie jest przeciwwskazane[1][2]. Jeśli pacjent przyjmuje oba leki, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu odstawienia jednego z nich i wyboru innej terapii ogólnej łuszczycy.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko polekowego zapalenia wątroby. Uszkodzenie może rozwijać się skrycie i ujawnić się dopiero w badaniach laboratoryjnych albo jako żółtaczka.

Mechanizm

Metotreksat i acytretyna działają toksycznie na wątrobę, a ich działania się sumują. Retinoidy, w tym acytretyna, zwiększają ryzyko hepatotoksycznego działania metotreksatu[3][4]. Przy jednoczesnym leczeniu metotreksatem i etretynatem, z którego wywodzi się acytretyna, wykazano zwiększone ryzyko zapalenia wątroby[1][2].

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[5]

Monitorować

  • aktywność aminotransferaz (ALT, AST)
  • stężenie bilirubiny
  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu)

Bezpieczniejsze alternatywy

dimetylapremilast

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Acitren 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acitren-100257167/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neotigason 10 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neotigason-100046826/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.