Interakcje / Miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe / Miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe i taksany
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Przy jednoczesnym stosowaniu miejscowego antybiotyku przeciwtrądzikowego i taksanu nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia.
Możesz stosować antybiotyk na trądzik nakładany na skórę w czasie leczenia taksanem, ale powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię o każdym nowym leku, zwłaszcza o antybiotyku w tabletkach.
Interakcja klasy Miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe + taksany
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe
- erytromycyna
- Taksany
- docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel
Interakcja nieistotna klinicznieMiejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe (np. erytromycyna)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu miejscowego antybiotyku przeciwtrądzikowego i taksanu nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia.Możesz stosować antybiotyk na trądzik nakładany na skórę w czasie leczenia taksanem, ale powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię o każdym nowym leku, zwłaszcza o antybiotyku w tabletkach.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować antybiotyk na trądzik nakładany na skórę w czasie leczenia taksanem, ale powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię o każdym nowym leku, zwłaszcza o antybiotyku w tabletkach.
Lek z erytromycyną nakładany na skórę przy trądziku praktycznie nie przenika do krwi. Dlatego nie wpływa na działanie leków przeciwnowotworowych z grupy taksanów, takich jak docetaksel, paklitaksel czy kabazytaksel. Inaczej jest z erytromycyną w tabletkach, która może nasilać działania niepożądane tych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Silne podrażnienie, pieczenie lub pękanie skóry w miejscu nakładania leku
- Gorączka lub dreszcze w trakcie chemioterapii
- Nasilone mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu miejscowego antybiotyku przeciwtrądzikowego i taksanu nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia. Erytromycynę w postaci żelu, roztworu lub maści można stosować w czasie leczenia docetakselem, paklitakselem lub kabazytakselem zgodnie z ulotką. Należy unikać nakładania preparatu na rozległe powierzchnie zmienionej, uszkodzonej skóry, co ma znaczenie u pacjentów z odczynami skórnymi po chemioterapii. Interakcja staje się istotna, jeśli erytromycyna jest podawana doustnie lub dożylnie, i wtedy wymaga ona oceny przez lekarza prowadzącego chemioterapię.
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać klinicznie istotnego wzrostu stężenia taksanów ani nasilenia ich toksyczności, takiej jak neutropenia, neuropatia czy zapalenie błon śluzowych, w wyniku stosowania erytromycyny na skórę. Teoretycznie największą wrażliwość na hamowanie CYP3A4 wykazują docetaksel i kabazytaksel, a mniejszą paklitaksel.
Mechanizm
Erytromycyna podana ogólnie hamuje CYP3A4, czyli główny enzym metabolizujący docetaksel i kabazytaksel oraz drugi szlak metabolizmu paklitakselu, którego główną drogą jest CYP2C8. Po nałożeniu na skórę erytromycyna wchłania się do krwi w ilościach śladowych. Stężenie ogólnoustrojowe jest zbyt małe, by w istotnym stopniu hamować CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Mechanizm opisany w bazach interakcji dotyczy więc postaci doustnej i dożylnej, a dla postaci miejscowej pozostaje teoretyczny. Ta ocena jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- Rutynowe monitorowanie w trakcie chemioterapii taksanem bez dodatkowych badań wynikających z tej interakcji
- Stan skóry w miejscu nakładania preparatu, zwłaszcza przy odczynach skórnych po chemioterapii
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe | ryzyko rośnie | Erytromycyna podana ogólnie hamuje CYP3A4 i może zwiększać stężenie docetakselu i kabazytakselu, a w mniejszym stopniu paklitakselu, co nasila ryzyko neutropenii i innych działań toksycznych. Takiego połączenia należy unikać albo stosować je wyłącznie po decyzji onkologa i przy ścisłym monitorowaniu. |
| Nakładanie na rozległe powierzchnie uszkodzonej skórypostać · miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe | inne zalecenie | Na uszkodzonej skórze wchłanianie może być większe, choć nadal nie należy oczekiwać istotnej interakcji. Zalecane jest ograniczenie powierzchni aplikacji i konsultacja dermatologiczna przy odczynach skórnych po chemioterapii. |
Alkohol przy tych lekach
Miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe a alkohol: brak opisu w bazie.
Taksany a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 86
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i taksanu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, decyzję podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne, z uwzględnieniem ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz rozpocząć chemioterapię paklitakselem, docetakselem lub kabazytakselem, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, ale nie odstawiaj żadnego leku samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz rozpocząć chemioterapię paklitakselem, docetakselem lub kabazytakselem, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, ale nie odstawiaj żadnego leku samodzielnie.
Leki osłabiające układ odpornościowy, takie jak fingolimod, teriflunomid, tofacytynib, natalizumab czy mykofenolan mofetyl, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak paklitaksel, docetaksel i kabazytaksel, osłabiają odporność w różny sposób. Stosowane razem mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek i zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń. Dlatego lekarze często wstrzymują lek osłabiający odporność na czas chemioterapii albo bardzo dokładnie kontrolują wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- wysypka z pęcherzykami, na przykład półpasiec
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- nasilone mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i taksanu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest konieczne, decyzję podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne, z uwzględnieniem ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia. W praktyce przed rozpoczęciem chemioterapii zwykle wstrzymuje się lek immunosupresyjny, uwzględniając jego czas działania, zwłaszcza w przypadku natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu, inebilizumabu i immunoglobuliny przeciw limfocytom T. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, dlatego przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Po zakończeniu leczenia taksanem lek immunosupresyjny wznawia się dopiero po odbudowie liczby neutrofilów i limfocytów. Przed leczeniem warto wykluczyć gruźlicę utajoną i zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B oraz rozważyć profilaktykę przeciwdrobnoustrojową zgodnie z zaleceniami onkologicznymi. Szczepionki żywe są przeciwwskazane w czasie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, gorączki neutropenicznej i posocznicy. Przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i innych silnie limfotoksycznych lekach rośnie ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii i reaktywacji zakażeń utajonych, takich jak gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B czy półpasiec[1]. Możliwe jest pogłębienie i wydłużenie neutropenii oraz limfopenii, co może wymusić opóźnienie lub redukcję dawki chemioterapii. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie z paklitakselem możliwe jest też nasilenie typowych działań niepożądanych taksanu, takich jak neuropatia i mielosupresja.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania hamującego odporność. Taksany uszkadzają dzielące się komórki szpiku i wywołują neutropenię, a często także limfopenię, natomiast selektywne leki immunosupresyjne ograniczają liczbę lub czynność limfocytów, migrację komórek odpornościowych do tkanek, przekaźnictwo cytokin albo stężenie przeciwciał. Mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, leflunomid i teriflunomid same mogą obniżać liczbę leukocytów, więc nasilają mielosupresję. Fingolimod, ozanimod i ponesimod zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, tofacytynib i tolebrutynib hamują przekaźnictwo wewnątrzkomórkowe, natalizumab blokuje przenikanie limfocytów do ośrodkowego układu nerwowego, a immunoglobulina przeciw limfocytom T, belatacept, abatacept i inebilizumab usuwają lub wyłączają limfocyty[2]. Rawulizumab zwiększa podatność na zakażenia bakteriami otoczkowymi, a efgartigimod alfa i imlifidaza obniżają stężenie przeciwciał klasy IgG. Dodatkowo leflunomid i teriflunomid hamują CYP2C8 i białka transportowe, co może zwiększać ekspozycję na paklitaksel, metabolizowany głównie przez CYP2C8. Długi okres półtrwania niektórych leków grupy A sprawia, że ich działanie utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące po odstawieniu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofilów i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
- objawy neuropatii obwodowej przy paklitakselu łączonym z leflunomidem lub teriflunomidem
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończona procedura przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomiduodstep · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko maleje | Po przeprowadzeniu procedury przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzeniu niskiego stężenia teriflunomidu ryzyko sumowania działania i hamowania CYP2C8 przy paklitakselu istotnie maleje. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ciężka neutropenia po taksanach i cięższy przebieg zakażeń, a tofacytynib wiąże się u nich z większym ryzykiem poważnych zakażeń. |
| Lek immunosupresyjny włączany w trakcie lub krótko po chemioterapiikolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Włączanie leku immunosupresyjnego przed odbudową liczby neutrofilów i limfocytów po taksanie pogłębia i wydłuża immunosupresję, dlatego należy odczekać na normalizację morfologii. |
| Schemat cotygodniowy paklitakselu w małej dawcedawka · taksany | ryzyko maleje | Schematy cotygodniowe paklitakselu w małej dawce zwykle wywołują płytszą neutropenię niż schematy podawane co trzy tygodnie, ale nie znoszą ryzyka sumowania immunosupresji. |
Źródła
- Calabresi PA, Radue EW, Goodin D, Jeffery D, Rammohan KW, Reder AT, et al. Safety and efficacy of fingolimod in patients with relapsing-remitting multiple sclerosis (FREEDOMS II): a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet Neurol. 2014;13(6):545-56. doi: 10.1016/S1474-4422(14)70049-3. PMID: 24685276.
- Triplett J, Kermode AG, Corbett A, Reddel SW. Warts and all: Fingolimod and unusual HPV-associated lesions. Mult Scler. 2018;25(11):1547-1550. doi: 10.1177/1352458518807088. PMID: 30427266.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się pacjentom w trakcie leczenia taksanem ani w okresie utrzymującej się immunosupresji po jego zakończeniu.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia taksanem ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed każdą podróżą w tropiki powiedz lekarzowi medycyny podróży oraz onkologowi o swojej chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia taksanem ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed każdą podróżą w tropiki powiedz lekarzowi medycyny podróży oraz onkologowi o swojej chemioterapii.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który zdrowy organizm łatwo opanowuje. Leki przeciwnowotworowe z grupy taksanów, takie jak docetaksel, paklitaksel i kabazytaksel, mocno osłabiają odporność. Gdy zaszczepisz się w trakcie takiego leczenia lub krótko po nim, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, nawet zagrażającą życiu chorobę, a samo szczepienie może cię nie chronić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- silny ból głowy lub sztywność karku
- splątanie, senność lub drgawki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- krwawienia lub siniaki bez powodu
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- silne bóle mięśni i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się pacjentom w trakcie leczenia taksanem ani w okresie utrzymującej się immunosupresji po jego zakończeniu. Jeśli szczepienie jest niezbędne przed planowaną chemioterapią docetakselem, paklitakselem lub kabazytakselem, należy je wykonać z odpowiednim wyprzedzeniem przed pierwszym podaniem cytostatyku. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie można rozważyć dopiero po ustąpieniu immunosupresji, zwykle nie wcześniej niż po około 3 miesiącach, w porozumieniu z onkologiem i po ocenie morfologii krwi. Gdy podróży do strefy endemicznej nie da się odłożyć, lekarz może wystawić zaświadczenie o przeciwwskazaniu medycznym do szczepienia, a pacjenta należy poinformować o ryzyku zakażenia i ścisłej ochronie przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia taksanem, pacjent wymaga obserwacji w kierunku powikłań poszczepiennych i pilnej konsultacji przy gorączce lub objawach neurologicznych.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po chemioterapii szczepienie przeciw żółtej febrze grozi ciężkimi powikłaniami poszczepiennymi – uogólnionym zakażeniem wirusem szczepionkowym z niewydolnością wielonarządową (postać trzewna) oraz zapaleniem mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych (postać neurotropowa), które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie wykonane w trakcie leczenia może nie zapewnić skutecznej ochrony przed zachorowaniem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawny układ odpornościowy. Wszystkie taksany działają cytotoksycznie i hamują czynność szpiku, co obniża liczbę neutrofili i limfocytów oraz osłabia odpowiedź komórkową i humoralną. Działanie to nasila premedykacja glikokortykosteroidami, którą standardowo stosuje się przy docetakselu, paklitakselu i kabazytakselu. W stanie immunosupresji wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna na szczepienie jest słabsza. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z żywego charakteru szczepionki i immunosupresyjnego działania całej klasy taksanów.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili i limfocytów przed decyzją o szczepieniu
- gorączka, bóle mięśni i złe samopoczucie w ciągu kilku dni do kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
- aktywność aminotransferaz i bilirubina przy podejrzeniu postaci trzewnej
- objawy neurologiczne – ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 4 tygodnie między szczepieniem a pierwszą dawką taksanupacjent | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala na wytworzenie odporności i opanowanie wirusa szczepionkowego, zanim dojdzie do immunosupresji. Termin uzgadnia się z onkologiem. |
| odstep ≥ 3 miesiące od ostatniej dawki taksanupacjent | ryzyko maleje | Po zakończeniu chemioterapii i ustąpieniu immunosupresji szczepienie można rozważyć po ocenie morfologii krwi i w porozumieniu z onkologiem. Odstęp wydłuża się przy dalszym leczeniu immunosupresyjnym, w tym glikokortykosteroidami. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | Wiek podeszły sam w sobie zwiększa ryzyko ciężkich powikłań po szczepionce przeciw żółtej febrze, co sumuje się z immunosupresją po taksanie. U tych pacjentów decyzję o szczepieniu po chemioterapii podejmuje się szczególnie ostrożnie. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i taksanu połączenie powinno wynikać z decyzji onkologa lub hematologa, z kontrolą morfologii przed każdym cyklem i gotowością do modyfikacji dawek lub odroczenia leczenia.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów puryn i masz dostać lek z grupy taksanów lub odwrotnie, powiedz o tym obu lekarzom, regularnie rób badania krwi i nie przerywaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów puryn i masz dostać lek z grupy taksanów lub odwrotnie, powiedz o tym obu lekarzom, regularnie rób badania krwi i nie przerywaj ani nie zmieniaj leków samodzielnie.
Leki z grupy analogów puryn, np. merkaptopuryna, tioguanina, kladrybina czy fludarabina, oraz leki z grupy taksanów, np. paklitaksel czy docetaksel, osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem lub krótko po sobie mogą mocno obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi. Grozi to ciężkimi zakażeniami, krwawieniami, a także nasileniem drętwienia i mrowienia rąk i stóp.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub złe samopoczucie jak przy grypie
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- siniaki bez powodu, krwawienie z nosa lub dziąseł
- duża bladość, osłabienie, duszność
- drętwienie, mrowienie lub pieczenie rąk i stóp
- senność, splątanie, zaburzenia chodu lub równowagi
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i taksanu połączenie powinno wynikać z decyzji onkologa lub hematologa, z kontrolą morfologii przed każdym cyklem i gotowością do modyfikacji dawek lub odroczenia leczenia. Najczęściej problem dotyczy pacjentów przewlekle leczonych merkaptopuryną lub tioguaniną z powodu chorób zapalnych jelit lub białaczki albo kladrybiną w tabletkach z powodu stwardnienia rozsianego, u których rozpoznano nowotwór lity wymagający docetakselu, paklitakselu lub kabazytakselu. W takiej sytuacji lekarz prowadzący leczenie przewlekłe powinien ocenić przerwanie lub zmianę leku. Przed rozpoczęciem taksanu u pacjenta po niedawnym leczeniu kladrybiną, fludarabiną lub klofarabiną należy sprawdzić liczbę limfocytów i rozważyć profilaktykę przeciwinfekcyjną zgodnie z lokalnymi wytycznymi. Przy nelarabinie i taksanie należy regularnie oceniać objawy neurologiczne, a przy merkaptopurynie i tioguaninie także parametry wątrobowe oraz uwzględnić aktywność TPMT i NUDT15.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej i przedłużonej neutropenii, limfopenii, małopłytkowości i niedokrwistości, a w następstwie ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych, gorączki neutropenicznej i krwawień. Możliwe jest nasilenie neuropatii obwodowej i ośrodkowej neurotoksyczności, zwłaszcza przy nelarabinie, oraz uszkodzenia wątroby przy tiopurynach. Ryzyko utrzymuje się także przy podaniu kolejnym, ponieważ limfopenia po analogach puryn może trwać wiele miesięcy.
Mechanizm
Analogi puryn i taksany sumują swoje działanie toksyczne na szpik kostny. Analogi puryn hamują syntezę DNA i powodują głęboką, często długotrwałą limfopenię i neutropenię, a taksany uszkadzają wrzeciono podziałowe szybko dzielących się komórek i wywołują neutropenię. Dochodzi do addycji mielosupresji i immunosupresji, która dotyczy wszystkich leków obu grup. U części leków nakładają się też inne toksyczności. Nelarabina, fludarabina i klofarabina działają neurotoksycznie, a taksany wywołują neuropatię obwodową. Merkaptopuryna i tioguanina mogą uszkadzać wątrobę, co ma znaczenie przy docetakselu i kabazytakselu wymagających sprawnej wątroby do eliminacji. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo analogi puryn nie są metabolizowane przez CYP3A4 i nie wpływają istotnie na ten enzym.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru
- liczba limfocytów, w tym CD4, po leczeniu kladrybiną, fludarabiną lub klofarabiną
- objawy zakażenia i gorączka
- aminotransferazy i bilirubina, zwłaszcza przy merkaptopurynie, tioguaninie, docetakselu i kabazytakselu
- kreatynina i eGFR przy kladrybinie, fludarabinie i klofarabinie
- objawy neuropatii obwodowej i neurotoksyczności ośrodkowej, zwłaszcza przy nelarabinie
Kiedy ocena się zmienia
| Kladrybina w tabletkach stosowana w stwardnieniu rozsianympostać · analogi puryn | ryzyko rośnie | Kladrybina w tabletkach nie powinna być stosowana u pacjentów z czynnym nowotworem ani otrzymujących leczenie mielosupresyjne, dlatego potrzeba leczenia taksanem wyklucza kontynuację kolejnego kursu kladrybiny. Decyzję o dalszym leczeniu stwardnienia rozsianego podejmuje neurolog. |
| Taksan po niedawnym leczeniu kladrybiną, fludarabiną lub klofarabinąkolejność włączenia · analogi puryn | inne zalecenie | Limfopenia po tych lekach utrzymuje się długo, dlatego przed taksanem należy ocenić liczbę limfocytów i rozważyć profilaktykę zakażeń oportunistycznych, nawet gdy analog puryn odstawiono. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Kladrybina, fludarabina i klofarabina są wydalane głównie przez nerki, więc ich kumulacja przy niewydolności nerek nasila mielotoksyczność połączenia z taksanem. |
| Nelarabinapostać · analogi puryn | inne zalecenie | Przy nelarabinie oprócz mielosupresji sumuje się neurotoksyczność z neuropatią potaksanową, dlatego wymagana jest ocena neurologiczna przed każdym cyklem. |
Niekorzystna interakcjaChelatory żelaza (np. deferazyroks, deferypron)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaJednoczesnego stosowania chelatora żelaza i taksanu należy unikać, a jeśli nie da się go uniknąć, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi z powodu ryzyka ciężkiej neutropenii.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i masz zaczynać chemioterapię taksanem, powiedz o tym onkologowi przed pierwszym podaniem i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i masz zaczynać chemioterapię taksanem, powiedz o tym onkologowi przed pierwszym podaniem i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron i deferazyroks, mogą obniżać liczbę białych krwinek. Leki do chemioterapii z grupy taksanów, takie jak docetaksel, paklitaksel i kabazytaksel, działają podobnie, więc razem zwiększają ryzyko ciężkich zakażeń. Deferoksamina nie powoduje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy infekcji, np. kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu
- duże osłabienie
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania chelatora żelaza i taksanu należy unikać, a jeśli nie da się go uniknąć, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi z powodu ryzyka ciężkiej neutropenii. Deferypron jest w tym połączeniu najbardziej ryzykowny, bo jego ChPL przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie leków mogących wywoływać neutropenię lub agranulocytozę, dlatego na czas leczenia docetakselem, paklitakselem lub kabazytakselem należy go odstawić i rozważyć zmianę chelatora. Przy deferazyroksie należy rozważyć czasowe wstrzymanie chelatacji na okres chemioterapii, a jeśli jest kontynuowany, kontrolować morfologię częściej niż zwykle. Przy połączeniu deferazyroksu z paklitakselem należy dodatkowo obserwować nasilenie toksyczności paklitakselu wynikające z hamowania jego metabolizmu. Decyzję o chelatacji w trakcie chemioterapii powinien podjąć onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie przeładowania żelazem.
Skutek kliniczny
Ryzyko ciężkiej, przedłużonej neutropenii lub agranulocytozy z neutropenią z gorączką, ciężkimi zakażeniami i sepsą, które mogą zagrażać życiu. Możliwe opóźnienia kolejnych cykli chemioterapii i konieczność redukcji dawek taksanu. Przy deferazyroksie z paklitakselem możliwe także nasilenie innych działań niepożądanych paklitakselu, np. neuropatii.
Mechanizm
Głównym mechanizmem jest addycja działania mielosupresyjnego. Taksany regularnie wywołują neutropenię zależną od dawki, a deferypron może powodować neutropenię i agranulocytozę o niejasnym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Deferazyroks rzadziej, ale także może wywoływać cytopenie, w tym neutropenię i trombocytopenię. Dodatkowo deferazyroks hamuje CYP2C8, który jest głównym szlakiem metabolizmu paklitakselu, co może zwiększać ekspozycję na paklitaksel i jego toksyczność. Deferazyroks słabo indukuje CYP3A4, ale znaczenie tego dla docetakselu i kabazytakselu jest niepewne. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy deferypronu i deferazyroksu, a nie deferoksaminy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym cyklem taksanu i częściej między cyklami
- liczba płytek krwi
- gorączka i objawy zakażenia
- objawy neuropatii obwodowej przy paklitakselu z deferazyroksem
- czynność nerek i wątroby przy deferazyroksie
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzymanie chelatora na czas chemioterapii taksanemodstep · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Czasowe odstawienie deferypronu lub deferazyroksu na okres leczenia taksanem i wznowienie po normalizacji morfologii ogranicza ryzyko sumowania mielotoksyczności. W razie potrzeby kontynuacji chelatacji można rozważyć deferoksaminę. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, a także przy wcześniejszej neutropenii, zajęciu szpiku lub wcześniejszej radioterapii, rezerwa szpikowa jest mniejsza i ryzyko ciężkiej neutropenii przy tym połączeniu jest większe. |
Niekorzystna interakcjaInhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i taksanu onkolog i lekarz prowadzący immunosupresję powinni wspólnie zaplanować leczenie oraz ściśle monitorować morfologię i stężenie leku immunosupresyjnego.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kalcyneuryny i masz dostać taksan, powiedz o tym onkologowi przed każdym cyklem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki leku chroniącego przeszczep bez zgody lekarza.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kalcyneuryny i masz dostać taksan, powiedz o tym onkologowi przed każdym cyklem chemioterapii i nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki leku chroniącego przeszczep bez zgody lekarza.
Leki chroniące przeszczep lub hamujące układ odpornościowy, takie jak cyklosporyna, takrolimus czy woklosporyna, mogą zwiększać w organizmie ilość leków przeciwnowotworowych z grupy taksanów, takich jak docetaksel, paklitaksel i kabazytaksel. Przez to chemioterapia może mocniej działać na krew, jelita i nerwy. Oba rodzaje leków osłabiają też odporność, więc łatwiej o poważne zakażenie. Najsilniej działa w ten sposób cyklosporyna.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- silna lub długotrwała biegunka
- drętwienie, mrowienie albo pieczenie dłoni i stóp
- duże osłabienie lub duszność
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i taksanu onkolog i lekarz prowadzący immunosupresję powinni wspólnie zaplanować leczenie oraz ściśle monitorować morfologię i stężenie leku immunosupresyjnego. Zespół onkologiczny musi wiedzieć o przyjmowaniu cyklosporyny, takrolimusu lub woklosporyny przed każdym cyklem chemioterapii. Przy cyklosporynie z docetakselem lub kabazytakselem należy rozważyć redukcję dawki taksanu albo, jeśli pozwala na to stan przeszczepu lub choroby podstawowej, zmianę immunosupresji na lek bez wpływu na CYP3A4 i glikoproteinę P. Nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawki inhibitora kalcyneuryny ze względu na ryzyko odrzucenia przeszczepu lub zaostrzenia choroby. Warto rozważyć profilaktykę zakażeń i czynniki wzrostu granulocytów zgodnie z protokołem onkologicznym.
Skutek kliniczny
Wyższe stężenie taksanu nasila jego toksyczność, czyli neutropenię, w tym gorączkę neutropeniczną, zapalenie błon śluzowych, biegunkę i neuropatię obwodową. Połączenie głębokiej neutropenii z immunosupresją zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, także oportunistycznych. Ryzyko jest wspólne dla całej klasy, ale największe przy cyklosporynie podawanej z docetakselem lub kabazytakselem, a mniejsze przy takrolimusie, woklosporynie i paklitakselu. Możliwe są też niewielkie wahania stężenia inhibitora kalcyneuryny w okresie chemioterapii.
Mechanizm
Taksany są substratami CYP3A4 i glikoproteiny P. Docetaksel i kabazytaksel są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a paklitaksel głównie przez CYP2C8 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4. Inhibitory kalcyneuryny są substratami CYP3A4 i glikoproteiny P, a część z nich także je hamuje. Najsilniej hamuje cyklosporyna, która zmniejsza metabolizm wątrobowy i wypływ taksanów z komórek, przez co zwiększa ich ekspozycję. Takrolimus i woklosporyna hamują te szlaki słabiej i działają głównie konkurencyjnie, więc kierunek interakcji jest ten sam, a nasilenie mniejsze. Do tego immunosupresja wywołana przez inhibitor kalcyneuryny sumuje się z mielosupresją po taksanie i zwiększa ryzyko zakażeń.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili w okresie nadiru
- stężenie minimalne inhibitora kalcyneuryny w trakcie chemioterapii i po jej zakończeniu
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy neuropatii obwodowej
- zapalenie błon śluzowych i biegunka
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
- aktywność enzymów wątrobowych i bilirubina
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść z takrolimusem na skórę, krople do oczu z cyklosporyną)droga podania · inhibitory kalcyneuryny | ryzyko maleje | Przy stosowaniu miejscowym na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe inhibitora kalcyneuryny jest minimalne, więc nie należy oczekiwać istotnego wpływu na farmakokinetykę taksanu. Ostrożność dotyczy jedynie rozległych zmian skórnych z uszkodzoną barierą naskórka. |
| Dawki ogólnoustrojowe stosowane po przeszczepieniu narządudawka · inhibitory kalcyneuryny | ryzyko rośnie | Wyższe dawki i stężenia cyklosporyny silniej hamują CYP3A4 i glikoproteinę P, co nasila wzrost ekspozycji na docetaksel i kabazytaksel. U chorych po przeszczepieniu dochodzi też głębsza immunosupresja i większe ryzyko zakażeń w okresie neutropenii. |
Niekorzystna interakcjaLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwarytmicznego klasy III i taksanu należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, ściśle monitorować toksyczność taksanu i czynność serca.Jeśli przyjmujesz lek przeciwarytmiczny klasy III i masz dostać taksan, powiedz o tym onkologowi i kardiologowi przed rozpoczęciem chemioterapii i nie zmieniaj sam dawek leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwarytmiczny klasy III i masz dostać taksan, powiedz o tym onkologowi i kardiologowi przed rozpoczęciem chemioterapii i nie zmieniaj sam dawek leków.
Leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, mogą spowalniać usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych z grupy taksanów, np. docetakselu, paklitakselu i kabazytakselu. Lek na raka może wtedy działać silniej niż zwykle i dawać więcej działań niepożądanych, zwłaszcza spadek odporności i zakażenia. Oba rodzaje leków mogą też obciążać płuca i nerwy oraz spowalniać pracę serca. Amiodaron działa w organizmie jeszcze przez wiele miesięcy po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nowa lub nasilająca się duszność albo suchy kaszel
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca, zawroty głowy, omdlenie
- owrzodzenia w jamie ustnej lub silna biegunka
- drętwienie, mrowienie albo ból dłoni i stóp
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwarytmicznego klasy III i taksanu należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne, ściśle monitorować toksyczność taksanu i czynność serca. Największą ostrożność trzeba zachować przy docetakselu i kabazytakselu, dla których ChPL zaleca unikanie silnych inhibitorów CYP3A4 lub rozważenie zmniejszenia dawki. Przy dronedaronie należy rozważyć zmianę leku przeciwarytmicznego przed rozpoczęciem chemioterapii. Przy amiodaronie zamiana leku nie usuwa interakcji od razu, ponieważ działanie hamujące utrzymuje się długo po odstawieniu. Decyzję o dawce taksanu podejmuje onkolog w porozumieniu z kardiologiem. Przed każdym cyklem należy oceniać morfologię z rozmazem, a w trakcie leczenia EKG i objawy ze strony płuc.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia taksanu może nasilić jego toksyczność, przede wszystkim neutropenię z ryzykiem gorączki neutropenicznej i ciężkich zakażeń, a także zapalenie błon śluzowych, biegunkę, neuropatię obwodową i zatrzymanie płynów. Możliwe jest addycyjne ryzyko toksyczności płucnej oraz bradykardii i zaburzeń przewodzenia. Zatrzymanie płynów po docetakselu może dodatkowo pogorszyć stan pacjentów z niewydolnością serca, u których dronedaron jest przeciwwskazany.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, choć jej siła zależy od konkretnej pary. Amiodaron i dronedaron hamują izoenzym CYP3A4 oraz glikoproteinę P, a taksany są metabolizowane w wątrobie z udziałem CYP3A4 i usuwane przez glikoproteinę P. Docetaksel i kabazytaksel są metabolizowane głównie przez CYP3A4, więc ich ekspozycja może wzrosnąć najbardziej. Dronedaron hamuje CYP3A4 silniej niż amiodaron. Paklitaksel jest metabolizowany głównie przez CYP2C8 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4, dlatego wzrost jego stężenia jest prawdopodobnie mniejszy, ale nadal możliwy. Amiodaron i jego aktywny metabolit mają bardzo długi okres półtrwania, więc hamowanie metabolizmu utrzymuje się długo po odstawieniu leku. Dochodzi do tego addycja działań niepożądanych. Amiodaron i taksany mogą wywoływać śródmiąższowe zapalenie płuc i neuropatię obwodową. Paklitaksel może powodować bradykardię i zaburzenia przewodzenia, które nasilają się z bradykardią wywołaną przez amiodaron i dronedaron.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, szczególnie liczba neutrofilów przed każdym cyklem i w okresie nadiru
- EKG – częstość rytmu, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, odstęp QT
- objawy toksyczności płucnej – duszność, kaszel, gorączka, w razie potrzeby badanie obrazowe
- objawy neuropatii obwodowej
- zatrzymanie płynów i masa ciała, szczególnie przy docetakselu
- próby wątrobowe
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron i dezetyloamiodaron mają bardzo długi okres półtrwania, więc hamowanie CYP3A4 i glikoproteiny P utrzymuje się przez wiele miesięcy po odstawieniu. Interakcję należy uwzględniać także u pacjentów, którzy niedawno przestali przyjmować amiodaron. |
| Paklitakselpostać · taksany | ryzyko maleje | Paklitaksel jest metabolizowany głównie przez CYP2C8, dlatego wzrost jego ekspozycji pod wpływem amiodaronu lub dronedaronu jest prawdopodobnie mniejszy niż w przypadku docetakselu i kabazytakselu. Nadal należy uwzględniać addycyjne ryzyko bradykardii, zaburzeń przewodzenia, neuropatii i toksyczności płucnej. |
Niekorzystna interakcjaMakrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna)+ Taksany (np. docetaksel, paklitaksel, kabazytaksel) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i taksanu należy w miarę możliwości wybrać antybiotyk, który nie hamuje CYP3A4, a gdy nie jest to możliwe, trzeba ściśle monitorować toksyczność taksanu, zwłaszcza neutropenię.Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii taksanem i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne i farmaceucie, zanim zaczniesz go przyjmować.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii taksanem i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne i farmaceucie, zanim zaczniesz go przyjmować.
Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, przede wszystkim klarytromycyna, a słabiej roksytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych z grupy taksanów, takich jak docetaksel, kabazytaksel i w mniejszym stopniu paklitaksel. Lek przeciwnowotworowy może się wtedy gromadzić we krwi i silniej obniżać odporność. Rośnie ryzyko poważnych zakażeń, owrzodzeń w jamie ustnej i biegunki. Azytromycyna i spiramycyna nie dają takiego efektu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo inne objawy nowego zakażenia
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- nasilona biegunka
- silne osłabienie
- nasilone drętwienie lub mrowienie dłoni i stóp
- szybko narastające obrzęki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i taksanu należy w miarę możliwości wybrać antybiotyk, który nie hamuje CYP3A4, a gdy nie jest to możliwe, trzeba ściśle monitorować toksyczność taksanu, zwłaszcza neutropenię. Charakterystyki docetakselu i kabazytakselu zalecają unikanie silnych inhibitorów CYP3A4, w tym klarytromycyny. Jeśli klarytromycyna jest konieczna, warto rozważyć zmniejszenie dawki taksanu lub przesunięcie wlewu na czas po zakończeniu antybiotykoterapii, zawsze w porozumieniu z onkologiem. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 słabiej, ale u chorych otrzymujących docetaksel lub kabazytaksel także wymaga ostrożności. W przypadku paklitakselu interakcja jest słabsza, jednak kontrola morfologii pozostaje wskazana. Azytromycyna i spiramycyna nie wymagają modyfikacji leczenia taksanem.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia taksanu nasila jego toksyczność zależną od dawki. Najgroźniejsza jest ciężka neutropenia z gorączką neutropeniczną i zakażeniami. Mogą też nasilić się zapalenie błon śluzowych, biegunka, neuropatia obwodowa i zatrzymanie płynów, a w przypadku docetakselu także hepatotoksyczność. Ryzyko jest największe przy połączeniu klarytromycyny z docetakselem lub kabazytakselem oraz u chorych z zaburzeniami czynności wątroby.
Mechanizm
Makrolidy 14-członowe hamują CYP3A4 w wątrobie i jelicie oraz glikoproteinę P. Klarytromycyna robi to silnie i w sposób zależny od mechanizmu, czyli nieodwracalnie unieczynnia enzym. Roksytromycyna działa słabo. Docetaksel i kabazytaksel są eliminowane głównie przez CYP3A4 i są substratami glikoproteiny P, dlatego ich klirens spada, a ekspozycja rośnie. Paklitaksel jest metabolizowany głównie przez CYP2C8, a CYP3A4 jest szlakiem pobocznym. Wpływ makrolidów na paklitaksel jest więc słabszy, choć nie można go wykluczyć. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy przede wszystkim klarytromycyny, w mniejszym stopniu roksytromycyny, a nie dotyczy azytromycyny i spiramycyny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofilów w okresie spodziewanego nadiru
- gorączka i objawy zakażenia
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny (szczególnie przy docetakselu)
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i biegunka
- objawy neuropatii obwodowej
- obrzęki i zatrzymanie płynów (docetaksel)
Kiedy ocena się zmienia
| Kuracja makrolidem zakończona kilka dni przed kolejnym wlewem taksanuodstep · makrolidy | ryzyko maleje | Taksany podaje się we wlewach co kilka tygodni. Jeśli krótka kuracja klarytromycyną lub roksytromycyną kończy się odpowiednio wcześnie przed kolejnym wlewem, ryzyko interakcji maleje. Trzeba jednak pamiętać, że po odstawieniu klarytromycyny aktywność CYP3A4 wraca stopniowo, ponieważ enzym jest nieodwracalnie unieczynniany. Termin wlewu warto uzgodnić z onkologiem. |
Niekorzystna interakcjaMiejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe (np. erytromycyna)+ Makrolidy (np. azytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu miejscowego antybiotyku przeciwtrądzikowego i makrolidu podawanego ogólnie należy unikać długotrwałego łączenia obu leków, bo dublują one działanie i sprzyjają oporności bakterii.Jeśli używasz antybiotyku na trądzik na skórę i dostałeś antybiotyk z grupy makrolidów w tabletkach, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy w tym czasie kontynuować leczenie skóry.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli używasz antybiotyku na trądzik na skórę i dostałeś antybiotyk z grupy makrolidów w tabletkach, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy w tym czasie kontynuować leczenie skóry.
Erytromycyna w żelu lub płynie na trądzik i antybiotyki z grupy makrolidów w tabletkach, takie jak azytromycyna czy klarytromycyna, działają na bakterie w ten sam sposób. Stosowanie ich razem nie leczy lepiej, a może sprawić, że bakterie na skórze przestaną na nie reagować. Wtedy trądzik gorzej się leczy, a w przyszłości te antybiotyki mogą słabiej działać na zakażenia. Lek na skórę prawie nie przenika do krwi, więc to połączenie nie jest groźne dla serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- trądzik nie poprawia się po kilku tygodniach leczenia
- nasilenie się krost i zmian zapalnych mimo stosowania leków
- silne podrażnienie, pieczenie lub łuszczenie skóry w miejscu stosowania
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu miejscowego antybiotyku przeciwtrądzikowego i makrolidu podawanego ogólnie należy unikać długotrwałego łączenia obu leków, bo dublują one działanie i sprzyjają oporności bakterii. Jeśli makrolid ogólnie jest potrzebny w leczeniu trądziku, nie dołącza się erytromycyny na skórę, a zamiast niej stosuje się nadtlenek benzoilu lub miejscowy retinoid. Gdy w leczeniu trądziku potrzebny jest antybiotyk doustny, preferuje się tetracykliny, takie jak doksycyklina lub limecyklina, a makrolidy rezerwuje się dla sytuacji, gdy tetracyklin nie można stosować. Przy krótkiej kuracji azytromycyną, klarytromycyną, roksytromycyną lub spiramycyną z powodu zakażenia nie ma konieczności zmiany dawek, a decyzję o czasowym odstawieniu erytromycyny na skórę można pozostawić lekarzowi prowadzącemu. Nie ma potrzeby kontroli EKG ani modyfikacji dawek leków metabolizowanych przez CYP3A4 z powodu samej erytromycyny miejscowej.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest dublowanie leczenia bez dodatkowej korzyści oraz większe ryzyko wyselekcjonowania bakterii opornych na makrolidy. Może to osłabić skuteczność leczenia trądziku i ograniczyć użyteczność makrolidów w przyszłych zakażeniach u pacjenta. Nie należy się spodziewać ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z samego połączenia, takich jak zaburzenia rytmu serca.
Mechanizm
Erytromycyna stosowana na skórę i makrolidy podawane ogólnie działają w ten sam sposób. Wiążą się z podjednostką 50S rybosomu bakterii i hamują syntezę białek. Równoczesne stosowanie dwóch leków z tej samej grupy nie poszerza spektrum działania, ale nasila presję selekcyjną na bakterie skóry, przede wszystkim Cutibacterium acnes oraz gronkowce i paciorkowce. Sprzyja to oporności krzyżowej typu MLS-B, która obejmuje wszystkie makrolidy, w tym azytromycynę, klarytromycynę, roksytromycynę i spiramycynę. Erytromycyna na skórze wchłania się do krwi w ilościach śladowych, dlatego nie nasila istotnie hamowania CYP3A4 ani wydłużenia odstępu QT wywoływanych przez makrolidy podawane ogólnie. Ostrzeżenia o tych działaniach dotyczą erytromycyny doustnej lub dożylnej, a nie preparatów na skórę. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- skuteczność leczenia trądziku po kilku tygodniach terapii
- nawrót lub nasilenie zmian zapalnych mimo leczenia jako możliwy objaw oporności
- czas trwania terapii antybiotykiem miejscowym i ogólnym
- podrażnienie skóry w miejscu stosowania
Kiedy ocena się zmienia
| Krótka kuracja z powodu ostrego zakażeniaczas leczenia · makrolidy | ryzyko maleje | Przy kilkudniowej kuracji makrolidem z powodu ostrego zakażenia presja selekcyjna jest ograniczona w czasie i połączenie nie wymaga interwencji. Decyzję o czasowym odstawieniu erytromycyny na skórę można pozostawić lekarzowi. |
| Długotrwałe leczenie trądzikuczas leczenia · makrolidy | ryzyko rośnie | Wielotygodniowe stosowanie makrolidu ogólnie w leczeniu trądziku razem z erytromycyną miejscową znacząco zwiększa ryzyko oporności. Należy zastąpić antybiotyk miejscowy nadtlenkiem benzoilu lub retinoidem i rozważyć tetracyklinę zamiast makrolidu. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.