Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Olaparyb / Olaparyb a alkohol

Olaparyb a alkohol

Jaki opis pokazać?

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne u pacjenta, który dobrze toleruje olaparyb.

Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a zrezygnuj z niego, gdy masz nudności, wymioty lub czujesz się bardzo osłabiony.

Interakcja o niejasnym znaczeniuOlaparyba alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne u pacjenta, który dobrze toleruje olaparyb.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a zrezygnuj z niego, gdy masz nudności, wymioty lub czujesz się bardzo osłabiony.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a zrezygnuj z niego, gdy masz nudności, wymioty lub czujesz się bardzo osłabiony.

Niewielka ilość alkoholu wypita od czasu do czasu zwykle nie szkodzi podczas leczenia olaparybem. Alkohol może jednak nasilać nudności, wymioty i zmęczenie, które ten lek często wywołuje. Picie dużych ilości alkoholu może dodatkowo osłabiać krew, która podczas leczenia i tak bywa osłabiona. Nie pij drinków z sokiem grejpfrutowym, bo ten sok zwiększa ilość leku we krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne lub uporczywe nudności i wymioty
  • nasilone zmęczenie i osłabienie
  • bladość, zadyszka lub kołatanie serca
  • łatwe siniaczenie lub krwawienia
  • gorączka lub częste infekcje
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne u pacjenta, który dobrze toleruje olaparyb. Należy odradzić alkohol w okresach nasilonych nudności, wymiotów, zmęczenia lub stwierdzonej niedokrwistości. Pacjent nie powinien pić drinków z sokiem grejpfrutowym, ponieważ ChPL olaparybu zaleca unikanie tego soku podczas leczenia[1]. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto zalecić ograniczenie spożycia i poinformować lekarza prowadzącego.

Skutek kliniczny

Przy okazjonalnym, niewielkim spożyciu alkoholu nie należy się spodziewać istotnych klinicznie skutków. Możliwe jest nasilenie nudności, wymiotów, niestrawności i zmęczenia związanych z olaparybem. Regularne picie większych ilości alkoholu może pogłębiać niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię oraz utrudniać ocenę tolerancji leczenia.

Mechanizm

Bezpośrednia interakcja olaparybu z alkoholem nie jest znana, a możliwe ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych. ChPL olaparybu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Za klirens metaboliczny olaparybu odpowiadają głównie izoenzymy CYP3A4/5[1], natomiast etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Olaparyb często wywołuje nudności, wymioty, zmęczenie i niedokrwistość, a alkohol podrażnia błonę śluzową żołądka, nasila zmęczenie, a przy długotrwałym nadużywaniu sam hamuje czynność szpiku i może pogłębiać cytopenie. ChPL olaparybu zaleca unikanie soku grejpfrutowego jako inhibitora CYP3A[1], co dotyczy także drinków przygotowywanych z tym sokiem.

Metabolizm i transportery

  • Olaparyb: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor MATE2-K[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OCT2[2], inhibitor P-gp[2], inhibitor UGT1A1[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], induktor CYP2C19[2], induktor CYP2C9[2], induktor CYP3A4[2], induktor P-gp[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • nasilenie nudności i wymiotów
  • zmęczenie i osłabienie
  • morfologia krwi u osób regularnie pijących alkohol

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu samo w sobie hamuje czynność szpiku i może nasilać niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię wywołane olaparybem, dlatego należy zalecić ograniczenie spożycia i poinformować lekarza prowadzącego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/

Inne interakcje tych leków 45

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ OlaparybNie łącz klozapiny z olaparybem.Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba leki.

Klozapina i olaparyb mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, w którym powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko bardzo niskiej liczby białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, a także niedokrwistości i krwawień. Olaparyb może też osłabić działanie klozapiny. Tych leków zwykle się nie łączy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne lub inne objawy zakażenia
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • duże zmęczenie, bladość, duszność
  • nawrót niepokoju, omamów lub urojeń
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz klozapiny z olaparybem. Nie rozpoczynaj klozapiny u pacjenta leczonego olaparybem[1]. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną ma rozpocząć olaparyb, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo terapii przeciwnowotworowej podejmuje wspólnie psychiatra i onkolog. Gdy żadnego z leków nie da się zastąpić, konieczna jest częsta kontrola morfologii z rozmazem i bezwzględnym liczeniem neutrofilów, natychmiastowe odstawienie klozapiny przy neutropenii zgodnie z jej progami bezpieczeństwa oraz ocena stanu psychicznego pod kątem utraty skuteczności klozapiny.

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy i zakażeń zagrażających życiu, a także pogłębienia niedokrwistości i małopłytkowości. Gdy morfologia się pogarsza, trudno ustalić, który lek jest przyczyną, co może wymusić przerwanie leczenia przeciwnowotworowego albo przeciwpsychotycznego. Możliwe jest też osłabienie działania klozapiny i nawrót objawów psychotycznych wskutek indukcji jej metabolizmu.

Mechanizm

Główny mechanizm to sumowanie działania hamującego szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a olaparyb jako lek przeciwnowotworowy działa mielosupresyjnie. Klozapiny nie wolno stosować z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[1]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u osób przyjmujących leki o znacznym ryzyku agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku wykluczają jej stosowanie[2][3]. Dodatkowo olaparyb w warunkach in vitro indukuje CYP1A2, główny szlak metabolizmu klozapiny, co teoretycznie może zmniejszać jej stężenie i skuteczność[4]. Słabe hamowanie CYP3A przez olaparyb ma dla klozapiny małe znaczenie, bo inhibitory CYP3A4 rzadko istotnie zmieniają jej stężenie[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[6]
  • Olaparyb – induktor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[7]
  • Olaparyb – induktor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6]
  • Olaparyb – induktor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[6]
  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
  • Olaparyb: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5], inhibitor OAT3[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[5], inhibitor UGT1A1[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[5], induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • stężenie hemoglobiny i liczba płytek krwi
  • objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
  • stan psychiczny i ewentualnie stężenie klozapiny we krwi

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinarisperidonarypiprazol

Kiedy ocena się zmienia

Olaparyb przepisywany pacjentowi już stabilnie leczonemu klozapinąkolejność włączenia · klozapinainne zalecenieU pacjenta z lekooporną schizofrenią stabilnym na klozapinie zamiana leku przeciwpsychotycznego niesie ryzyko nawrotu psychozy. Decyzja wymaga konsultacji psychiatry i onkologa. Jeśli leczenie skojarzone zostanie podjęte mimo przeciwwskazania, konieczna jest częsta kontrola morfologii z rozmazem i natychmiastowe odstawienie klozapiny przy neutropenii.
Planowane rozpoczęcie klozapiny w trakcie leczenia olaparybemkolejność włączenia · pacjentinterakcja nie dotyczyLeczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy. Wybierz inny lek przeciwpsychotyczny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneChelatory żelaza (np. deferypron)+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, talazoparyb, niraparyb) klasaNie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę.Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.

Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko, ale groźnie obniżyć liczbę białych krwinek, które bronią cię przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, również obniżają liczbę krwinek. Razem mogą doprowadzić do ciężkiego zakażenia. Deferoksamina nie ma tego działania, a deferazyroks wymaga tylko regularnych badań krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, afty lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • częste lub nawracające infekcje
  • nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę. U pacjenta, który wymaga leczenia olaparybem, niraparybem, rukaparybem lub talazoparybem, deferypron należy zamienić na deferoksaminę albo deferazyroks, w porozumieniu z hematologiem i onkologiem. Jeśli pacjent otrzymuje deferazyroks, połączenie jest możliwe pod warunkiem regularnej kontroli morfologii z rozmazem. Gdy u pacjenta przyjmującego oba leki wystąpi gorączka lub objawy zakażenia, należy pilnie oznaczyć bezwzględną liczbę neutrofilów.

Skutek kliniczny

Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi dla życia zakażeniami, w tym posocznicą. Może też pogłębiać niedokrwistość i małopłytkowość. Spadek liczby granulocytów spowodowany przez deferypron trudno odróżnić od mielosupresji wywołanej przez inhibitor PARP, co opóźnia rozpoznanie i utrudnia decyzję, który lek odstawić. Ryzyko jest największe u pacjentów z wyjściowo obniżoną morfologią, po wcześniejszej chemioterapii lub z chorobą hematologiczną.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności hematologicznej. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie idiosynkratycznym, prawdopodobnie immunologicznym. Wszystkie inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) hamują szpik zależnie od dawki i powodują niedokrwistość, neutropenię oraz małopłytkowość. Interakcja nie wynika z wpływu na stężenia leków, więc dotyczy jednakowo wszystkich inhibitorów PARP. Po stronie chelatorów jest specyficzna dla deferypronu.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed włączeniem leczenia i regularnie w jego trakcie
  • stężenie hemoglobiny
  • liczba płytek krwi
  • gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej i inne objawy zakażenia
  • objawy krwawienia i niedokrwistości

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, talazoparyb, niraparyb) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorem PARP.Nie szczep się przeciw żółtej febrze, dopóki przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z onkologiem.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep się przeciw żółtej febrze, dopóki przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z onkologiem.

Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa, a leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, osłabiają odporność. Gdy odporność jest słabsza, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę. Szczepienie może też wtedy nie dać ci ochrony przed zakażeniem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Wysoka gorączka po szczepieniu
  • Silne bóle mięśni i ogólne osłabienie
  • Zażółcenie skóry lub białek oczu
  • Krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
  • Silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorem PARP. Dotyczy to jednakowo rukaparybu, talazoparybu, niraparybu i olaparybu, także w czasie przerw w dawkowaniu wynikających z toksyczności hematologicznej. Jeśli podróż do strefy endemicznej jest planowana, szczepienie należy wykonać co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia. Po zakończeniu terapii o szczepieniu decyduje lekarz po ocenie morfologii i stanu odporności, zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, pacjent powinien zrezygnować z podróży lub ją odroczyć, a jeśli to niemożliwe – otrzymać zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i stosować ścisłą ochronę przed komarami.

Skutek kliniczny

U pacjenta leczonego inhibitorem PARP podanie szczepionki przeciw żółtej febrze grozi ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi powikłaniami poszczepiennymi – chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową oraz chorobą neurotropową z zapaleniem mózgu. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być niepełna, więc pacjent może nie uzyskać ochrony przed zakażeniem.

Mechanizm

Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus, który namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawną odpowiedź komórkową i humoralną. Wszystkie inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (rukaparyb, talazoparyb, niraparyb, olaparyb) uszkadzają szpik kostny i powodują neutropenię, limfopenię, niedokrwistość i małopłytkowość, a w rzadkich przypadkach zespół mielodysplastyczny lub ostrą białaczkę szpikową. Osłabienie odporności sprzyja niekontrolowanej replikacji szczepionkowego wirusa i jednocześnie zmniejsza odpowiedź poszczepienną. Działanie to jest wspólne dla całej grupy i wynika z mechanizmu przeciwnowotworowego, a nie z metabolizmu poszczególnych leków.

Monitorować

  • Morfologia krwi z rozmazem przed podjęciem decyzji o szczepieniu po zakończeniu leczenia
  • Liczba neutrofilów i limfocytów
  • Gorączka, bóle mięśni, żółtaczka, krwawienia w ciągu kilku tygodni od przypadkowego szczepienia
  • Objawy neurologiczne (ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, drgawki) po przypadkowym szczepieniu

Kiedy ocena się zmienia

Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem PARPkolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrzeryzyko malejeSzczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora PARP pozwala na wygaśnięcie replikacji wirusa szczepionkowego i wytworzenie odporności przed osłabieniem szpiku.
odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia inhibitorem PARPinhibitory polimerazy poli-ADP-rybozyryzyko malejePo zakończeniu leczenia szczepienie można rozważyć zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach, po potwierdzeniu prawidłowej morfologii i ocenie odporności przez lekarza prowadzącego.
wiek ≥ 60 latpacjentryzyko rośnieWiek co najmniej 60 lat niezależnie zwiększa ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu przeciw żółtej febrze, co dodatkowo pogłębia ryzyko u pacjenta leczonego inhibitorem PARP.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaIdelalizyb+ OlaparybNależy unikać łączenia olaparybu z idelalizybem, a jeśli skojarzenie jest konieczne, dawkę olaparybu zmniejsza się do 100 mg dwa razy na dobę.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.

Idelalizyb spowalnia rozkładanie olaparybu w organizmie, przez co olaparybu może być we krwi znacznie więcej niż zwykle. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, więc razem zwiększają ryzyko niedokrwistości, spadku odporności i krwawień. Lekarz zwykle zmniejsza wtedy dawkę olaparybu i częściej zleca badania krwi. Działanie idelalizybu utrzymuje się jeszcze kilka dni po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
  • nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
  • silne zmęczenie, bladość, duszność lub kołatanie serca
  • nasilone nudności, wymioty lub biegunka
  • nowy lub nasilający się kaszel
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać łączenia olaparybu z idelalizybem, a jeśli skojarzenie jest konieczne, dawkę olaparybu zmniejsza się do 100 mg dwa razy na dobę[1]. W skojarzeniu z innym mielosupresyjnym lekiem przeciwnowotworowym standardowa dawka olaparybu z monoterapii nie jest odpowiednia[1]. Podczas leczenia skojarzonego zaleca się wzmożone monitorowanie działań niepożądanych idelalizybu[2]. Po odstawieniu idelalizybu nie należy od razu wracać do pełnej dawki olaparybu, ponieważ hamowanie CYP3A utrzymuje się jeszcze przez kilka dni[2]. Decyzję o skojarzeniu i dawkowaniu podejmuje onkolog lub hematolog prowadzący.

Skutek kliniczny

Należy oczekiwać istotnego wzrostu stężenia olaparybu i nasilenia jego działań niepożądanych, przede wszystkim mielosupresji (niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość), nudności, wymiotów i zmęczenia. Mielotoksyczność może się dodatkowo sumować z działaniem idelalizybu, który sam powoduje neutropenię. Wpływ olaparybu na stężenie idelalizybu jest prawdopodobnie niewielki, ale może nasilać działania niepożądane idelalizybu.

Mechanizm

Główny metabolit idelalizybu (GS-563117) jest silnym i nieodwracalnym inhibitorem CYP3A, a idelalizyb zwiększał AUC midazolamu o około 440%[2]. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a silny inhibitor CYP3A (itrakonazol) zwiększał jego AUC o 170% i Cmax o 42%[1]. Po odstawieniu idelalizybu aktywność CYP3A wraca do normy dopiero po kilku dniach[2]. Słabszy kierunek odwrotny dotyczy idelalizybu, który jest substratem P-gp i BCRP, podczas gdy olaparyb in vitro hamuje P-gp i BCRP oraz słabo hamuje CYP3A[1]. Do tego dochodzi sumowanie działania mielosupresyjnego dwóch leków przeciwnowotworowych[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Idelalizyb – silny inhibitor CYP3A4[3], olaparyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Idelalizyb – inhibitor P-gp[5], olaparyb – substrat P-gp[4]
  • Olaparyb – inhibitor BCRP[4], idelalizyb – substrat BCRP[5]
  • Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[4], idelalizyb – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Olaparyb – inhibitor P-gp[4], idelalizyb – substrat P-gp[5]
  • Olaparyb – induktor CYP3A4[4], idelalizyb – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Olaparyb – induktor P-gp[4], idelalizyb – substrat P-gp[5]
  • Idelalizyb: inhibitor CYP2C8[5], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C8[5], induktor CYP2C9[5], substrat BCRP[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
  • Olaparyb: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OCT2[4], inhibitor P-gp[4], inhibitor UGT1A1[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[4], induktor CYP3A4[4], induktor P-gp[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina) przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina
  • objawy ze strony układu oddechowego (kaszel, duszność)
  • objawy infekcji i gorączka
  • nudności, wymioty, biegunka i zmęczenie

Bezpieczniejsze alternatywy

niraparybtalazoparyb

Kiedy ocena się zmienia

Kilka dni od odstawienia idelalizybuodstep · idelalizybinne zalecenieHamowanie CYP3A przez metabolit idelalizybu jest nieodwracalne, a powrót aktywności enzymu następuje kilka dni po zakończeniu leczenia. Zwiększenie dawki olaparybu do dawki standardowej należy odroczyć i prowadzić pod kontrolą kliniczną.
dawka ≤ 100 mg dwa razy na dobęolaparybryzyko malejeZmniejszenie dawki olaparybu do 100 mg dwa razy na dobę jest zalecanym postępowaniem przy koniecznym łączeniu z silnym inhibitorem CYP3A. Ryzyko sumowania mielosupresji pozostaje i wymaga kontroli morfologii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ DuwelisybUnikaj łączenia olaparybu z duwelisybem, bo duwelisyb jest silnym inhibitorem CYP3A4.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.

Duwelisyb może znacznie zwiększyć ilość olaparybu we krwi, przez co łatwiej o jego działania niepożądane. Oba leki mogą też obniżać liczbę krwinek, więc razem bardziej zwiększają ryzyko zakażeń, niedokrwistości i krwawień. Lekarz zwykle zmniejsza wtedy dawkę olaparybu i częściej zleca badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
  • nietypowe krwawienia, krwawienie z nosa lub dziąseł, łatwe siniaczenie
  • duże zmęczenie, duszność, bladość skóry
  • nasilone nudności lub wymioty
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Unikaj łączenia olaparybu z duwelisybem, bo duwelisyb jest silnym inhibitorem CYP3A4.[1] Jeśli skojarzenie jest konieczne, zmniejsz dawkę olaparybu do 100 mg dwa razy na dobę (200 mg na dobę).[2] Monitoruj pacjenta pod kątem toksyczności olaparybu jako jednocześnie podawanego substratu CYP3A4.[1] Regularnie kontroluj morfologię krwi, ponieważ w skojarzeniu z mielosupresyjnymi lekami przeciwnowotworowymi mielosupresja jest silniejsza i trwa dłużej.[2] Decyzję o skojarzeniu i dawkowaniu podejmuje onkolog lub hematolog prowadzący.

Skutek kliniczny

Należy spodziewać się wyraźnego wzrostu stężenia olaparybu i nasilenia jego działań niepożądanych, przede wszystkim hematologicznych – niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości. Mielosupresja obu leków się sumuje, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień.

Mechanizm

Duwelisyb i jego główny metabolit IPI-656 są silnymi inhibitorami CYP3A4.[1] Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a silny inhibitor CYP3A (itrakonazol) zwiększał jego średnie AUC o 170% i Cmax o 42%.[2] Do interakcji farmakokinetycznej dochodzi sumowanie działania mielosupresyjnego, ponieważ skojarzenie olaparybu z innymi lekami przeciwnowotworowymi nasila i wydłuża mielosupresję.[2] Słabe hamowanie CYP3A przez olaparyb nie powinno istotnie zmieniać ekspozycji na duwelisyb, skoro nawet umiarkowane inhibitory CYP3A4 nie mają na nią istotnego klinicznie wpływu.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Olaparyb – inhibitor BCRP[3], duwelisyb – substrat BCRP[4]
  • Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[3], duwelisyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Olaparyb – inhibitor P-gp[3], duwelisyb – substrat P-gp[4]
  • Olaparyb – induktor CYP3A4[3], duwelisyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Olaparyb – induktor P-gp[3], duwelisyb – substrat P-gp[4]
  • Duwelisyb – silny inhibitor CYP3A4[4], olaparyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Olaparyb: inhibitor BCRP[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OCT2[3], inhibitor P-gp[3], inhibitor UGT1A1[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[3], induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
  • Duwelisyb: inhibitor CYP2C8[4], silny inhibitor CYP3A4[4], substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
  • objawy zakażenia, w tym gorączka
  • objawy krwawienia i łatwe powstawanie siniaków
  • objawy niedokrwistości – zmęczenie, duszność, bladość
  • nudności i wymioty

Bezpieczniejsze alternatywy

niraparyb

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≤ 100 mg dwa razy na dobęolaparybryzyko malejeZmniejszenie dawki olaparybu do 100 mg dwa razy na dobę kompensuje zahamowanie CYP3A przez duwelisyb, ale nie znosi sumowania mielosupresji, dlatego nadal konieczna jest regularna kontrola morfologii krwi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Copiktra 15 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/copiktra-100455394/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Copiktra. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/copiktra-100455394/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, talazoparyb, niraparyb) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i inhibitora PARP należy unikać nakładania się okresów mielosupresji, a jeśli połączenie jest konieczne – wykonywać morfologię krwi z rozmazem przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lub krótko po sobie lek z grupy analogów puryn i lek z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że wiedzą o tym wszyscy twoi lekarze, regularnie rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz jednocześnie lub krótko po sobie lek z grupy analogów puryn i lek z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że wiedzą o tym wszyscy twoi lekarze, regularnie rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek samodzielnie.

Leki z obu grup, na przykład kladrybina, fludarabina lub merkaptopuryna oraz olaparyb, niraparyb, rukaparyb lub talazoparyb, osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem lub krótko po sobie mogą mocniej obniżyć liczbę krwinek czerwonych, białych i płytek krwi. Grozi to anemią, krwawieniami i poważnymi zakażeniami. Lekarz może zlecić częstsze badania krwi albo zmienić dawkę lub czas rozpoczęcia leczenia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • krew w moczu lub stolcu albo czarny stolec
  • nasilone zmęczenie, bladość, duszność lub kołatanie serca
  • bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
  • częste lub długo niegojące się infekcje
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i inhibitora PARP należy unikać nakładania się okresów mielosupresji, a jeśli połączenie jest konieczne – wykonywać morfologię krwi z rozmazem przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia. Inhibitora PARP nie należy rozpoczynać, dopóki nie ustąpi toksyczność hematologiczna po analogu puryn, a pacjent powinien mieć odnowę liczby neutrofili, płytek i stężenia hemoglobiny. U pacjentów leczonych kladrybiną, zarówno doustnie w stwardnieniu rozsianym, jak i dożylnie w hematologii, trzeba dodatkowo ocenić liczbę limfocytów i pamiętać o jej powolnej odnowie. U chorych przyjmujących merkaptopurynę lub tioguaninę warto znać status TPMT i NUDT15, bo niedobór tych enzymów nasila toksyczność szpikową. Przy narastającej cytopenii należy przerwać lub zmniejszyć dawkę zgodnie z ChPL danego leku i rozważyć profilaktykę zakażeń.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej i przedłużonej mielosupresji, czyli niedokrwistości wymagającej przetoczeń, małopłytkowości z krwawieniami oraz neutropenii z ciężkimi zakażeniami, w tym oportunistycznymi. Analogi puryn, zwłaszcza kladrybina i fludarabina, powodują długotrwałą limfopenię, która nakłada się na neutropenię wywołaną inhibitorem PARP. Wcześniejsze leczenie środkami uszkadzającymi DNA może też zwiększać ryzyko zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej, opisywanych przy inhibitorach PARP. Możliwa jest konieczność przerwania lub redukcji dawki jednego lub obu leków.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, czyli wszystkich analogów puryn i wszystkich inhibitorów PARP. Analogi puryn wbudowują się do DNA lub hamują jego syntezę i naprawę. Działają silnie cytotoksycznie na szybko dzielące się komórki szpiku i na limfocyty. Inhibitory PARP blokują naprawę pęknięć pojedynczej nici DNA i działają mielosupresyjnie, co objawia się głównie niedokrwistością, małopłytkowością i neutropenią. Oba mechanizmy uszkadzają tę samą populację komórek krwiotwórczych, więc toksyczność hematologiczna sumuje się. Istotna interakcja farmakokinetyczna między grupami nie jest znana. Kladrybina wyróżnia się wysoką klasyfikacją ze względu na długotrwałą limfopenię i ostrzeżenia w ChPL przed łączeniem z lekami mielosupresyjnymi i immunosupresyjnymi, ale mechanizm jest wspólny dla całej grupy A. Dlatego kladrybina nie jest wyjątkiem, tylko najsilniej udokumentowanym przykładem.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia
  • bezwzględna liczba limfocytów, zwłaszcza po kladrybinie i fludarabinie
  • objawy zakażenia, w tym oportunistycznego i półpaśca
  • objawy krwawienia i liczba płytek krwi
  • czynność nerek (eGFR) przed i w trakcie leczenia
  • przetrwałe cytopenie mogące sugerować zespół mielodysplastyczny lub ostrą białaczkę szpikową

Kiedy ocena się zmienia

Do czasu odnowy morfologii po ostatnim cyklu analogu purynodstep · analogi purynryzyko rośnieRozpoczęcie inhibitora PARP przed odnową parametrów hematologicznych po analogu puryn znacznie zwiększa ryzyko ciężkiej i przedłużonej cytopenii. Po kladrybinie i fludarabinie limfopenia może utrzymywać się długo, nawet gdy pozostałe parametry wróciły do normy.
eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjentryzyko rośnieKladrybina, fludarabina i klofarabina są w dużej mierze wydalane przez nerki, a olaparyb, niraparyb i talazoparyb wymagają oceny dawki przy upośledzonej czynności nerek. Zmniejszona eliminacja zwiększa ekspozycję i nasila toksyczność szpikową połączenia. Konieczna jest weryfikacja dawek zgodnie z ChPL każdego leku.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych rezerwa szpikowa jest mniejsza, a czynność nerek często obniżona, co zwiększa ryzyko ciężkiej mielosupresji i zakażeń przy łączeniu obu grup.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAntyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid)+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. olaparyb) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, ponieważ antyandrogen może znacznie obniżyć stężenie inhibitora PARP i osłabić jego skuteczność.Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.

Niektóre leki hormonalne stosowane w raku prostaty, takie jak enzalutamid i apalutamid, przyspieszają rozkład olaparybu w organizmie. Przez to olaparyb może działać słabiej na nowotwór. Po odstawieniu takiego leku hormonalnego stężenie olaparybu przez kilka tygodni stopniowo rośnie i mogą nasilić się jego działania niepożądane. Inne połączenia z tych grup, np. talazoparyb z enzalutamidem, są stosowane celowo i bezpiecznie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilające się zmęczenie, bladość lub duszność przy wysiłku
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
  • gorączka lub częste infekcje
  • nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową, np. bólu kości
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, ponieważ antyandrogen może znacznie obniżyć stężenie inhibitora PARP i osłabić jego skuteczność. Dotyczy to przede wszystkim olaparybu łączonego z enzalutamidem lub apalutamidem. Jeśli wskazane jest leczenie olaparybem, rozważ zmianę hormonoterapii na lek bez silnego działania indukującego albo wybór inhibitora PARP niezależnego od CYP3A4, np. talazoparybu lub niraparybu. Gdy połączenia nie da się uniknąć, uwzględnij możliwość słabszej odpowiedzi na leczenie i ściślej monitoruj przebieg choroby. Nie zwiększaj samodzielnie dawki olaparybu w celu kompensacji indukcji bez decyzji onkologa.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia olaparybu może osłabić jego działanie przeciwnowotworowe i przyspieszyć progresję choroby. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja stopniowo wygasa przez kilka tygodni, a stężenie olaparybu rośnie, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza hematologicznych.

Mechanizm

Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4 i przyspieszają metabolizm leków, które są przez ten enzym w dużej mierze rozkładane. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego pod wpływem tych antyandrogenów jego stężenie w osoczu wyraźnie spada. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – nie dotyczy antyandrogenów bez silnego działania indukującego (bikalutamid, flutamid, darolutamid) ani inhibitorów PARP metabolizowanych innymi drogami (niraparyb, talazoparyb, rukaparyb).

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (PSA, badania obrazowe) przy jednoczesnym stosowaniu
  • morfologia krwi z rozmazem w pierwszych tygodniach po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu
  • objawy niedokrwistości, małopłytkowości i neutropenii po wygaśnięciu indukcji

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidu w trakcie leczenia olaparybemkolejność włączenia · antyandrogenyinne zaleceniePo odstawieniu silnie indukującego antyandrogenu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni, a ekspozycja na olaparyb rośnie. W tym okresie należy częściej kontrolować morfologię krwi i objawy toksyczności olaparybu.
Włączenie olaparybu u pacjenta już leczonego enzalutamidem lub apalutamidemkolejność włączenia · inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozyinne zaleceniePrzy włączaniu olaparybu u pacjenta z pełną indukcją CYP3A4 ekspozycja na olaparyb od początku jest obniżona. Przed rozpoczęciem leczenia warto rozważyć zmianę hormonoterapii lub wybór innego inhibitora PARP.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, olaparyb) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu barbituranu i inhibitora PARP metabolizowanego przez CYP3A4 należy unikać tego połączenia, bo działanie przeciwnowotworowe inhibitora PARP może być wyraźnie osłabione.Jeśli przyjmujesz fenobarbital lub prymidon i masz zacząć leczenie lekiem z grupy inhibitorów PARP, powiedz o tym onkologowi i neurologowi przed rozpoczęciem terapii i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz fenobarbital lub prymidon i masz zacząć leczenie lekiem z grupy inhibitorów PARP, powiedz o tym onkologowi i neurologowi przed rozpoczęciem terapii i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.

Fenobarbital i prymidon przyspieszają usuwanie z organizmu niektórych leków przeciwnowotworowych z grupy inhibitorów PARP, zwłaszcza olaparybu i w mniejszym stopniu rukaparybu. Przez to lek przeciwnowotworowy może działać słabiej. Niraparyb i talazoparyb nie są narażone na ten problem w istotnym stopniu. Lekarz może zmienić lek przeciwpadaczkowy na inny, np. lewetyracetam, ale robi się to stopniowo i pod kontrolą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową
  • napady padaczkowe w trakcie zmiany leku przeciwpadaczkowego
  • nietypowe siniaki, krwawienia lub częste infekcje po odstawieniu barbituranu
  • duże zmęczenie i bladość skóry
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu barbituranu i inhibitora PARP metabolizowanego przez CYP3A4 należy unikać tego połączenia, bo działanie przeciwnowotworowe inhibitora PARP może być wyraźnie osłabione. Olaparybu nie łączy się z fenobarbitalem ani prymidonem, a u pacjenta z padaczką należy w porozumieniu z neurologiem rozważyć zmianę leczenia przeciwpadaczkowego na lek nieindukujący enzymów przed rozpoczęciem terapii. Przy rukaparybie połączenia również lepiej unikać, a gdy zmiana barbituranu nie jest możliwa, trzeba ściśle monitorować skuteczność leczenia onkologicznego. Zamiany barbituranu nie przeprowadza się gwałtownie, bo nagłe odstawienie grozi napadami padaczkowymi i zespołem odstawiennym. Po odstawieniu barbituranu efekt indukcji utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni, a stężenie inhibitora PARP stopniowo rośnie, dlatego w tym czasie należy kontrolować morfologię krwi. Niraparyb i talazoparyb nie podlegają tej interakcji w istotnym stopniu i mogą być rozważone, gdy pozwala na to wskazanie onkologiczne.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężenia olaparybu, a w mniejszym stopniu rukaparybu, może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i sprzyjać progresji choroby. Po odstawieniu barbituranu stężenie inhibitora PARP stopniowo rośnie, co może nasilić jego działania niepożądane, zwłaszcza mielosupresję.

Mechanizm

Fenobarbital i prymidon, który przekształca się w organizmie w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4 oraz glikoproteiny P. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i transportowany przez glikoproteinę P, dlatego barbiturany znacznie przyspieszają jego eliminację i obniżają jego stężenie we krwi. Rukaparyb jest metabolizowany przez kilka izoenzymów cytochromu P450, w tym CYP3A4, więc indukcja również może zmniejszać jego ekspozycję, choć w mniejszym i słabiej poznanym stopniu. Indukcja narasta stopniowo przez pierwsze tygodnie stosowania barbituranu i ustępuje powoli po jego odstawieniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo niraparyb i talazoparyb nie zależą istotnie od CYP3A4.

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (badania obrazowe, markery nowotworowe, np. CA-125)
  • morfologia krwi z rozmazem po odstawieniu lub zmianie barbituranu
  • kontrola napadów padaczkowych w trakcie zamiany leku przeciwpadaczkowego
  • objawy zespołu odstawiennego po redukcji dawki barbituranu

Kiedy ocena się zmienia

Barbituran odstawiony w ciągu ostatnich kilku tygodnikolejność włączenia · barbituranyinne zalecenieIndukcja enzymów ustępuje stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu fenobarbitalu lub prymidonu. W tym okresie stężenie olaparybu lub rukaparybu może być jeszcze obniżone, a następnie stopniowo rośnie, dlatego warto rozważyć odroczenie startu terapii i kontrolować morfologię krwi.
Barbituran włączany u pacjenta leczonego olaparybem lub rukaparybemkolejność włączenia · inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozyinne zalecenieWłączenie barbituranu u pacjenta stabilnie leczonego olaparybem lub rukaparybem stopniowo obniża stężenie inhibitora PARP w ciągu kolejnych tygodni. Należy w pierwszej kolejności wybrać lek przeciwpadaczkowy lub uspokajający, który nie indukuje enzymów.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.