Interakcje / Olaparyb
Olaparyb – interakcje
45 opisanych interakcji z lekami, opis połączenia z alkoholem. Marki: brak w rejestrze.
3 przeciwwskazane · 33 niekorzystne · 2 niejasne · 8 nieistotne
Interakcje z innymi lekami 45
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane3
Połączenie przeciwwskazaneOlaparyb+ KlozapinaNie łącz klozapiny z olaparybem.Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba leki.
Klozapina i olaparyb mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, w którym powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko bardzo niskiej liczby białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, a także niedokrwistości i krwawień. Olaparyb może też osłabić działanie klozapiny. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub inne objawy zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- duże zmęczenie, bladość, duszność
- nawrót niepokoju, omamów lub urojeń
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz klozapiny z olaparybem. Nie rozpoczynaj klozapiny u pacjenta leczonego olaparybem[1]. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną ma rozpocząć olaparyb, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo terapii przeciwnowotworowej podejmuje wspólnie psychiatra i onkolog. Gdy żadnego z leków nie da się zastąpić, konieczna jest częsta kontrola morfologii z rozmazem i bezwzględnym liczeniem neutrofilów, natychmiastowe odstawienie klozapiny przy neutropenii zgodnie z jej progami bezpieczeństwa oraz ocena stanu psychicznego pod kątem utraty skuteczności klozapiny.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy i zakażeń zagrażających życiu, a także pogłębienia niedokrwistości i małopłytkowości. Gdy morfologia się pogarsza, trudno ustalić, który lek jest przyczyną, co może wymusić przerwanie leczenia przeciwnowotworowego albo przeciwpsychotycznego. Możliwe jest też osłabienie działania klozapiny i nawrót objawów psychotycznych wskutek indukcji jej metabolizmu.
Mechanizm
Główny mechanizm to sumowanie działania hamującego szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a olaparyb jako lek przeciwnowotworowy działa mielosupresyjnie. Klozapiny nie wolno stosować z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[1]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u osób przyjmujących leki o znacznym ryzyku agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku wykluczają jej stosowanie[2][3]. Dodatkowo olaparyb w warunkach in vitro indukuje CYP1A2, główny szlak metabolizmu klozapiny, co teoretycznie może zmniejszać jej stężenie i skuteczność[4]. Słabe hamowanie CYP3A przez olaparyb ma dla klozapiny małe znaczenie, bo inhibitory CYP3A4 rzadko istotnie zmieniają jej stężenie[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[6]
- Olaparyb – induktor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[7]
- Olaparyb – induktor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6]
- Olaparyb – induktor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[6]
- Olaparyb: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5], inhibitor OAT3[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[5], inhibitor UGT1A1[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[5], induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
- Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- stężenie hemoglobiny i liczba płytek krwi
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- stan psychiczny i ewentualnie stężenie klozapiny we krwi
Bezpieczniejsze alternatywy
olanzapinarisperidonarypiprazol
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026].
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026].
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneOlaparyb+ Chelatory żelaza (np. deferypron) klasaNie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę.Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko, ale groźnie obniżyć liczbę białych krwinek, które bronią cię przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, również obniżają liczbę krwinek. Razem mogą doprowadzić do ciężkiego zakażenia. Deferoksamina nie ma tego działania, a deferazyroks wymaga tylko regularnych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, afty lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę. U pacjenta, który wymaga leczenia olaparybem, niraparybem, rukaparybem lub talazoparybem, deferypron należy zamienić na deferoksaminę albo deferazyroks, w porozumieniu z hematologiem i onkologiem. Jeśli pacjent otrzymuje deferazyroks, połączenie jest możliwe pod warunkiem regularnej kontroli morfologii z rozmazem. Gdy u pacjenta przyjmującego oba leki wystąpi gorączka lub objawy zakażenia, należy pilnie oznaczyć bezwzględną liczbę neutrofilów.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi dla życia zakażeniami, w tym posocznicą. Może też pogłębiać niedokrwistość i małopłytkowość. Spadek liczby granulocytów spowodowany przez deferypron trudno odróżnić od mielosupresji wywołanej przez inhibitor PARP, co opóźnia rozpoznanie i utrudnia decyzję, który lek odstawić. Ryzyko jest największe u pacjentów z wyjściowo obniżoną morfologią, po wcześniejszej chemioterapii lub z chorobą hematologiczną.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności hematologicznej. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie idiosynkratycznym, prawdopodobnie immunologicznym. Wszystkie inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) hamują szpik zależnie od dawki i powodują niedokrwistość, neutropenię oraz małopłytkowość. Interakcja nie wynika z wpływu na stężenia leków, więc dotyczy jednakowo wszystkich inhibitorów PARP. Po stronie chelatorów jest specyficzna dla deferypronu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed włączeniem leczenia i regularnie w jego trakcie
- stężenie hemoglobiny
- liczba płytek krwi
- gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej i inne objawy zakażenia
- objawy krwawienia i niedokrwistości
Połączenie przeciwwskazaneOlaparyb+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorem PARP.Nie szczep się przeciw żółtej febrze, dopóki przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z onkologiem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze, dopóki przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z onkologiem.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa, a leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, osłabiają odporność. Gdy odporność jest słabsza, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę. Szczepienie może też wtedy nie dać ci ochrony przed zakażeniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Wysoka gorączka po szczepieniu
- Silne bóle mięśni i ogólne osłabienie
- Zażółcenie skóry lub białek oczu
- Krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- Silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorem PARP. Dotyczy to jednakowo rukaparybu, talazoparybu, niraparybu i olaparybu, także w czasie przerw w dawkowaniu wynikających z toksyczności hematologicznej. Jeśli podróż do strefy endemicznej jest planowana, szczepienie należy wykonać co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia. Po zakończeniu terapii o szczepieniu decyduje lekarz po ocenie morfologii i stanu odporności, zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, pacjent powinien zrezygnować z podróży lub ją odroczyć, a jeśli to niemożliwe – otrzymać zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i stosować ścisłą ochronę przed komarami.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego inhibitorem PARP podanie szczepionki przeciw żółtej febrze grozi ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi powikłaniami poszczepiennymi – chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową oraz chorobą neurotropową z zapaleniem mózgu. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być niepełna, więc pacjent może nie uzyskać ochrony przed zakażeniem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus, który namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawną odpowiedź komórkową i humoralną. Wszystkie inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (rukaparyb, talazoparyb, niraparyb, olaparyb) uszkadzają szpik kostny i powodują neutropenię, limfopenię, niedokrwistość i małopłytkowość, a w rzadkich przypadkach zespół mielodysplastyczny lub ostrą białaczkę szpikową. Osłabienie odporności sprzyja niekontrolowanej replikacji szczepionkowego wirusa i jednocześnie zmniejsza odpowiedź poszczepienną. Działanie to jest wspólne dla całej grupy i wynika z mechanizmu przeciwnowotworowego, a nie z metabolizmu poszczególnych leków.
Monitorować
- Morfologia krwi z rozmazem przed podjęciem decyzji o szczepieniu po zakończeniu leczenia
- Liczba neutrofilów i limfocytów
- Gorączka, bóle mięśni, żółtaczka, krwawienia w ciągu kilku tygodni od przypadkowego szczepienia
- Objawy neurologiczne (ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, drgawki) po przypadkowym szczepieniu
Niekorzystna interakcja33
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ DuwelisybUnikaj łączenia olaparybu z duwelisybem, bo duwelisyb jest silnym inhibitorem CYP3A4.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.
Duwelisyb może znacznie zwiększyć ilość olaparybu we krwi, przez co łatwiej o jego działania niepożądane. Oba leki mogą też obniżać liczbę krwinek, więc razem bardziej zwiększają ryzyko zakażeń, niedokrwistości i krwawień. Lekarz zwykle zmniejsza wtedy dawkę olaparybu i częściej zleca badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nietypowe krwawienia, krwawienie z nosa lub dziąseł, łatwe siniaczenie
- duże zmęczenie, duszność, bladość skóry
- nasilone nudności lub wymioty
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia olaparybu z duwelisybem, bo duwelisyb jest silnym inhibitorem CYP3A4.[1] Jeśli skojarzenie jest konieczne, zmniejsz dawkę olaparybu do 100 mg dwa razy na dobę (200 mg na dobę).[2] Monitoruj pacjenta pod kątem toksyczności olaparybu jako jednocześnie podawanego substratu CYP3A4.[1] Regularnie kontroluj morfologię krwi, ponieważ w skojarzeniu z mielosupresyjnymi lekami przeciwnowotworowymi mielosupresja jest silniejsza i trwa dłużej.[2] Decyzję o skojarzeniu i dawkowaniu podejmuje onkolog lub hematolog prowadzący.
Skutek kliniczny
Należy spodziewać się wyraźnego wzrostu stężenia olaparybu i nasilenia jego działań niepożądanych, przede wszystkim hematologicznych – niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości. Mielosupresja obu leków się sumuje, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień.
Mechanizm
Duwelisyb i jego główny metabolit IPI-656 są silnymi inhibitorami CYP3A4.[1] Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a silny inhibitor CYP3A (itrakonazol) zwiększał jego średnie AUC o 170% i Cmax o 42%.[2] Do interakcji farmakokinetycznej dochodzi sumowanie działania mielosupresyjnego, ponieważ skojarzenie olaparybu z innymi lekami przeciwnowotworowymi nasila i wydłuża mielosupresję.[2] Słabe hamowanie CYP3A przez olaparyb nie powinno istotnie zmieniać ekspozycji na duwelisyb, skoro nawet umiarkowane inhibitory CYP3A4 nie mają na nią istotnego klinicznie wpływu.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Olaparyb – inhibitor BCRP[3], duwelisyb – substrat BCRP[4]
- Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[3], duwelisyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Olaparyb – inhibitor P-gp[3], duwelisyb – substrat P-gp[4]
- Olaparyb – induktor CYP3A4[3], duwelisyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Olaparyb – induktor P-gp[3], duwelisyb – substrat P-gp[4]
- Duwelisyb – silny inhibitor CYP3A4[4], olaparyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Olaparyb: inhibitor BCRP[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OCT2[3], inhibitor P-gp[3], inhibitor UGT1A1[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[3], induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Duwelisyb: inhibitor CYP2C8[4], silny inhibitor CYP3A4[4], substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy krwawienia i łatwe powstawanie siniaków
- objawy niedokrwistości – zmęczenie, duszność, bladość
- nudności i wymioty
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026].
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Copiktra. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026].
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ IdelalizybNależy unikać łączenia olaparybu z idelalizybem, a jeśli skojarzenie jest konieczne, dawkę olaparybu zmniejsza się do 100 mg dwa razy na dobę.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Idelalizyb spowalnia rozkładanie olaparybu w organizmie, przez co olaparybu może być we krwi znacznie więcej niż zwykle. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, więc razem zwiększają ryzyko niedokrwistości, spadku odporności i krwawień. Lekarz zwykle zmniejsza wtedy dawkę olaparybu i częściej zleca badania krwi. Działanie idelalizybu utrzymuje się jeszcze kilka dni po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność lub kołatanie serca
- nasilone nudności, wymioty lub biegunka
- nowy lub nasilający się kaszel
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia olaparybu z idelalizybem, a jeśli skojarzenie jest konieczne, dawkę olaparybu zmniejsza się do 100 mg dwa razy na dobę[1]. W skojarzeniu z innym mielosupresyjnym lekiem przeciwnowotworowym standardowa dawka olaparybu z monoterapii nie jest odpowiednia[1]. Podczas leczenia skojarzonego zaleca się wzmożone monitorowanie działań niepożądanych idelalizybu[2]. Po odstawieniu idelalizybu nie należy od razu wracać do pełnej dawki olaparybu, ponieważ hamowanie CYP3A utrzymuje się jeszcze przez kilka dni[2]. Decyzję o skojarzeniu i dawkowaniu podejmuje onkolog lub hematolog prowadzący.
Skutek kliniczny
Należy oczekiwać istotnego wzrostu stężenia olaparybu i nasilenia jego działań niepożądanych, przede wszystkim mielosupresji (niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość), nudności, wymiotów i zmęczenia. Mielotoksyczność może się dodatkowo sumować z działaniem idelalizybu, który sam powoduje neutropenię. Wpływ olaparybu na stężenie idelalizybu jest prawdopodobnie niewielki, ale może nasilać działania niepożądane idelalizybu.
Mechanizm
Główny metabolit idelalizybu (GS-563117) jest silnym i nieodwracalnym inhibitorem CYP3A, a idelalizyb zwiększał AUC midazolamu o około 440%[2]. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a silny inhibitor CYP3A (itrakonazol) zwiększał jego AUC o 170% i Cmax o 42%[1]. Po odstawieniu idelalizybu aktywność CYP3A wraca do normy dopiero po kilku dniach[2]. Słabszy kierunek odwrotny dotyczy idelalizybu, który jest substratem P-gp i BCRP, podczas gdy olaparyb in vitro hamuje P-gp i BCRP oraz słabo hamuje CYP3A[1]. Do tego dochodzi sumowanie działania mielosupresyjnego dwóch leków przeciwnowotworowych[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Olaparyb – inhibitor BCRP[3], idelalizyb – substrat BCRP[4]
- Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[3], idelalizyb – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
- Olaparyb – inhibitor P-gp[3], idelalizyb – substrat P-gp[4]
- Olaparyb – induktor CYP3A4[3], idelalizyb – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
- Olaparyb – induktor P-gp[3], idelalizyb – substrat P-gp[4]
- Idelalizyb – silny inhibitor CYP3A4[5], olaparyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Idelalizyb – inhibitor P-gp[4], olaparyb – substrat P-gp[3]
- Olaparyb: inhibitor BCRP[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OCT2[3], inhibitor P-gp[3], inhibitor UGT1A1[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[3], induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Idelalizyb: inhibitor CYP2C8[4], silny inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[4], induktor CYP2B6[4], induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C8[4], induktor CYP2C9[4], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina) przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- aktywność aminotransferaz i bilirubina
- objawy ze strony układu oddechowego (kaszel, duszność)
- objawy infekcji i gorączka
- nudności, wymioty, biegunka i zmęczenie
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026].
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026].
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, stosować je wyłącznie po uzgodnieniu między onkologiem a lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne i pod ścisłą kontrolą morfologii krwi oraz objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i jednocześnie lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj leczenia sam, ale upewnij się, że onkolog i lekarz prowadzący wiedzą o obu lekach i regularnie zlecają ci badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i jednocześnie lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj leczenia sam, ale upewnij się, że onkolog i lekarz prowadzący wiedzą o obu lekach i regularnie zlecają ci badania krwi.
Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, mogą zmniejszać liczbę krwinek. Leki obniżające odporność, takie jak fingolimod, ozanimod, natalizumab, teriflunomid, leflunomid czy tofacytynib, dodatkowo osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Przyjmowane razem mogą wyraźnie zwiększać ryzyko poważnych infekcji, niedokrwistości i krwawień. Część leków obniżających odporność działa jeszcze długo po odstawieniu, dlatego ważne jest także to, co przyjmowałeś niedawno.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- bolesna wysypka z pęcherzykami jak przy półpaścu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, stosować je wyłącznie po uzgodnieniu między onkologiem a lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne i pod ścisłą kontrolą morfologii krwi oraz objawów zakażenia. Przed włączeniem inhibitora PARP warto ocenić, czy leczenie immunosupresyjne można wstrzymać, zmniejszyć albo zamienić na lek niehamujący szpiku i niepogłębiający immunosupresji. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie trzeba pamiętać o bardzo długim utrzymywaniu się leku w organizmie i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie i natalizumabie o wielotygodniowym utrzymywaniu się działania na limfocyty. Przy wystąpieniu cytopenii stopnia wymagającego modyfikacji leczenia należy postępować zgodnie z ChPL inhibitora PARP i jednocześnie rozważyć wstrzymanie leku immunosupresyjnego. Przy skojarzeniu rukaparybu z tofacytynibem należy obserwować pacjenta pod kątem nasilenia działań niepożądanych tofacytynibu, a przy skojarzeniu talazoparybu z leflunomidem lub teriflunomidem pod kątem nasilenia toksyczności hematologicznej talazoparybu. Apremilast i nerandomilast nie wymagają takich środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Nasilona mielosupresja z niedokrwistością, małopłytkowością, neutropenią i limfopenią, a w konsekwencji większe ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji zakażeń utajonych oraz zakażeń oportunistycznych. Możliwe są krwawienia przy głębokiej małopłytkowości i konieczność przerwania lub redukcji dawki inhibitora PARP, co może pogorszyć skuteczność leczenia przeciwnowotworowego[1].
Mechanizm
Interakcja ma głównie charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych obu grup. Inhibitory PARP hamują czynność szpiku i często wywołują niedokrwistość, małopłytkowość oraz neutropenię, a przy długim stosowaniu wiążą się z ryzykiem zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej[2]. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność komórkową lub humoralną, a część z nich dodatkowo obniża liczbę krwinek – leflunomid i teriflunomid mogą wywołać leukopenię i pancytopenię, mykofenolan mofetyl i kwas mykofenolowy hamują proliferację limfocytów i działają mielotoksycznie, tofacytynib może powodować limfopenię i neutropenię, a modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) oraz immunoglobulina przeciw limfocytom T wywołują głęboką limfopenię. U chorego onkologicznego z cytopenią po inhibitorze PARP efektem jest addycyjny wzrost ryzyka ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno-1-fosforanu. Teoretycznie głęboka immunosupresja może też osłabiać przeciwnowotworowy nadzór immunologiczny. Dla wybranych par dochodzi składowa farmakokinetyczna – rukaparyb hamuje CYP3A, CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19 i glikoproteinę P, co może zwiększać ekspozycję na tofacytynib, a teriflunomid i leflunomid hamują BCRP, co może zwiększać stężenie talazoparybu będącego substratem tego transportera.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed rozpoczęciem skojarzenia i regularnie w trakcie, częściej niż przy monoterapii inhibitorem PARP
- bezwzględna liczba limfocytów i neutrofili, zwłaszcza przy modulatorach receptora sfingozyno-1-fosforanu, immunoglobulinie przeciw limfocytom T i tofacytynibie
- liczba płytek krwi i objawy krwawienia
- objawy zakażenia, w tym gorączka, zakażenia oportunistyczne i reaktywacja półpaśca
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno-1-fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Lek immunosupresyjny odstawiony niedawno przed włączeniem inhibitora PARPkolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie i natalizumabie liczba lub funkcja limfocytów wraca do normy przez wiele tygodni, dlatego ryzyko interakcji istnieje także po odstawieniu leku. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji przed rozpoczęciem inhibitora PARP. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy | ryzyko rośnie | Przy długotrwałym leczeniu podtrzymującym inhibitorem PARP narasta ryzyko utrwalonych cytopenii oraz zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej, a długotrwała immunosupresja może to ryzyko dodatkowo nasilać i utrudniać rozpoznanie przyczyny cytopenii. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje wyjściowo słabsza rezerwa szpikowa, choroby współistniejące i obniżona odporność, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń i istotnych klinicznie cytopenii przy tym skojarzeniu. |
Źródła
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora TNF i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, jeśli to możliwe, a gdy jest konieczne – prowadzić je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego chorobę zapalną oraz pod ścisłą kontrolą morfologii i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek biologiczny hamujący TNF i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że onkolog i lekarz leczący chorobę zapalną wiedzą o obu lekach, regularnie rób morfologię i przy gorączce lub objawach zakażenia od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek biologiczny hamujący TNF i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że onkolog i lekarz leczący chorobę zapalną wiedzą o obu lekach, regularnie rób morfologię i przy gorączce lub objawach zakażenia od razu skontaktuj się z lekarzem.
Leki takie jak adalimumab, etanercept czy infliksymab osłabiają odporność, a leki przeciwnowotworowe takie jak olaparyb czy niraparyb mogą obniżać liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. Gdy przyjmujesz je razem, łatwiej o ciężkie zakażenie, które może szybko się rozwinąć. Takie połączenie wymaga wspólnej decyzji lekarzy i regularnych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból w klatce piersiowej
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- zaczerwienienie, ból lub ropienie skóry
- łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, zawroty głowy
- przewlekły kaszel z nocnymi potami i chudnięciem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora TNF i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, jeśli to możliwe, a gdy jest konieczne – prowadzić je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego chorobę zapalną oraz pod ścisłą kontrolą morfologii i objawów zakażenia. Przed rozpoczęciem leczenia trzeba wykluczyć utajoną gruźlicę i zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B oraz uzupełnić szczepienia inaktywowane, a szczepionek żywych nie należy podawać. W razie neutropenii lub małopłytkowości wywołanej olaparybem, niraparybem, rukaparybem albo talazoparybem postępuje się zgodnie z zasadami przerywania i redukcji dawki inhibitora PARP, a lekarz rozważa wstrzymanie inhibitora TNF do czasu poprawy. Każde zakażenie z gorączką u takiego pacjenta wymaga pilnej oceny lekarskiej, a przy ciężkim zakażeniu inhibitor TNF należy odstawić. Jeśli choroba zapalna na to pozwala, warto rozważyć leczenie o mniejszym wpływie na odporność układową.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym gorączki neutropenicznej, sepsy, reaktywacji gruźlicy i zakażeń wirusowych, zwłaszcza w okresach neutropenii wywołanej inhibitorem PARP. Może też nasilać cytopenie i utrudniać ocenę ich przyczyny. Dodatkowo oba rodzaje leków budzą ostrożność co do ryzyka nowotworów krwi – inhibitory PARP wiążą się z ryzykiem zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej, a stosowanie inhibitora TNF u pacjenta z czynną chorobą nowotworową wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, czyli wszystkich leków obu grup. Inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) często hamują czynność szpiku i powodują niedokrwistość, neutropenię oraz małopłytkowość. Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol) osłabiają odporność komórkową, zwiększają ryzyko zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i oportunistycznych oraz reaktywacji gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B, a rzadko same wywołują cytopenie. Działania te sumują się i nasilają ryzyko ciężkich zakażeń u pacjenta z neutropenią. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, ponieważ przeciwciała i białka fuzyjne z grupy A nie są metabolizowane przez enzymy cytochromu P450 i nie wpływają na transportery leków z grupy B. Brak par certolizumabu pegol w bazie oznacza jedynie brak danych, a mechanizm jest u niego taki sam jak u pozostałych inhibitorów TNF.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina) – częściej w początkowym okresie leczenia inhibitorem PARP
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność, objawy ze strony układu moczowego i skóry
- objawy gruźlicy i reaktywacji wirusowego zapalenia wątroby typu B, w tym próby wątrobowe
- przedłużające się lub nawracające cytopenie jako możliwy sygnał zespołu mielodysplastycznego lub ostrej białaczki szpikowej
Kiedy ocena się zmienia
| Początkowe miesiące leczenia inhibitorem PARPczas leczenia · inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy | ryzyko rośnie | Cytopenie wywołane inhibitorami PARP występują najczęściej w początkowym okresie leczenia, dlatego ryzyko ciężkiego zakażenia przy równoczesnym inhibitorze TNF jest wtedy największe i wymaga częstszej kontroli morfologii. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych oraz przy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidów lub innych leków immunosupresyjnych ryzyko ciężkich zakażeń jest wyższe. |
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inhibitory kinaz janusowych (np. barycytynib, upadacytynib, filgotynib) klasaJednoczesnego stosowania inhibitora kinaz janusowych i inhibitora PARP należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, wymaga uzgodnienia między onkologiem a lekarzem prowadzącym chorobę zapalną oraz ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia.Nie łącz tych leków na własną rękę, powiedz o obu zarówno onkologowi, jak i lekarzowi leczącemu chorobę zapalną i rób wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz tych leków na własną rękę, powiedz o obu zarówno onkologowi, jak i lekarzowi leczącemu chorobę zapalną i rób wszystkie zlecone badania krwi.
Leki na raka z grupy inhibitorów PARP, np. olaparyb lub niraparyb, mogą obniżać liczbę krwinek. Leki na choroby zapalne z grupy inhibitorów JAK, np. barycytynib lub upadacytynib, też mogą to robić i dodatkowo osłabiają odporność. Razem zwiększają ryzyko niedokrwistości, krwawień i poważnych zakażeń. Lekarze mogą je połączyć tylko wtedy, gdy uznają, że to konieczne, i będą często sprawdzać twoją krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- siniaki bez powodu, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- duże zmęczenie, bladość, duszność przy niewielkim wysiłku
- obrzęk i ból jednej nogi albo nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania inhibitora kinaz janusowych i inhibitora PARP należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, wymaga uzgodnienia między onkologiem a lekarzem prowadzącym chorobę zapalną oraz ścisłego monitorowania morfologii krwi i objawów zakażenia. U chorego leczonego olaparybem, niraparybem, rukaparybem lub talazoparybem w pierwszej kolejności warto rozważyć leczenie choroby zapalnej bez działania mielosupresyjnego. Jeśli inhibitor JAK, np. barycytynib lub upadacytynib, jest niezbędny, należy wybrać najmniejszą skuteczną dawkę i nie włączać go w okresie największej toksyczności hematologicznej inhibitora PARP. Każdy z leków trzeba wstrzymać zgodnie z progami cytopenii podanymi w jego ChPL, a przy ciężkim zakażeniu odstawić inhibitor JAK do czasu wyleczenia. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć gruźlicę i wirusowe zapalenie wątroby oraz uzupełnić szczepienia inaktywowane, a szczepionek żywych nie podawać.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej cytopenii, zwłaszcza neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości wymagającej przetoczeń, a także ciężkich i oportunistycznych zakażeń oraz reaktywacji półpaśca. Może to wymuszać przerwy w leczeniu przeciwnowotworowym lub redukcję dawki inhibitora PARP. U chorego onkologicznego inhibitor JAK dodatkowo zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, a jego wpływ na przebieg nowotworu i ryzyko wtórnych nowotworów, w tym zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej związanych z inhibitorami PARP, nie jest poznany.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań niepożądanych obu grup. Inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) uszkadzają szpik kostny i często powodują niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię. Klasyczne inhibitory kinaz janusowych (barycytynib, upadacytynib, filgotynib, ritlecytynib) hamują przekaźnictwo cytokin zależne od JAK, w tym sygnały erytropoetyny, trombopoetyny i czynników wzrostu granulocytów, co może obniżać liczbę neutrofili, limfocytów, płytek i stężenie hemoglobiny. Inhibitory JAK działają ponadto immunosupresyjnie, co nakłada się na neutropenię wywołaną przez inhibitor PARP. Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie oczekuje się, bo żaden lek z tych grup nie jest silnym inhibitorem ani induktorem enzymów metabolizujących leki z drugiej grupy. Dodatkowo inhibitory JAK należy stosować ostrożnie u osób z czynną chorobą nowotworową, a to właśnie ta populacja otrzymuje inhibitory PARP.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, limfocyty, hemoglobina, płytki) przed włączeniem drugiego leku, często w pierwszych miesiącach i potem regularnie
- objawy zakażeń, w tym gorączka, kaszel, objawy z dróg moczowych i półpasiec
- objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (obrzęk i ból kończyny, duszność, ból w klatce piersiowej)
- objawy krwawienia przy małopłytkowości
- czynność nerek przy barycytynibie i niraparybie
- utrzymująca się cytopenia jako możliwy sygnał zespołu mielodysplastycznego
Kiedy ocena się zmienia
| Pierwsze miesiące leczenia inhibitorem PARPczas leczenia · inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy | ryzyko rośnie | Toksyczność hematologiczna inhibitorów PARP, zwłaszcza małopłytkowość przy niraparybie i niedokrwistość przy olaparybie, jest największa na początku leczenia. Dołączenie inhibitora JAK w tym okresie najbardziej zwiększa ryzyko ciężkiej cytopenii, dlatego lepiej odłożyć je do ustabilizowania morfologii. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych inhibitory JAK wiążą się z większym ryzykiem ciężkich zakażeń, zakrzepicy i nowotworów, a ChPL zaleca stosowanie ich w tej grupie tylko przy braku alternatyw. W połączeniu z inhibitorem PARP ryzyko powikłań jest jeszcze większe. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Barycytynib jest wydalany głównie przez nerki i przy obniżonym eGFR jego ekspozycja rośnie, co nasila działanie mielosupresyjne. Upośledzenie czynności nerek zwiększa też ryzyko niedokrwistości przy inhibitorach PARP. Należy dostosować dawkę barycytynibu zgodnie z ChPL i częściej kontrolować morfologię. |
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie prawdziwej, szczepionka przeciw półpaścowi, szczepionka przeciw ospie wietrznej) klasaU pacjenta leczonego inhibitorem PARP szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej można podać tylko w postaci nieżywej, a szczepionki żywe są przeciwwskazane do czasu odbudowy odporności.Zanim dasz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie, powiedz lekarzowi albo farmaceucie, że przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, bo szczepionki z żywym wirusem mogą być dla ciebie niebezpieczne.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zanim dasz się zaszczepić przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie, powiedz lekarzowi albo farmaceucie, że przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, bo szczepionki z żywym wirusem mogą być dla ciebie niebezpieczne.
Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, osłabiają odporność. Szczepionka zawierająca żywego, osłabionego wirusa, na przykład szczepionka przeciw ospie wietrznej, może wtedy wywołać u ciebie groźne zakażenie. Szczepionki bez żywego wirusa, na przykład obecnie stosowana szczepionka przeciw półpaścowi, są bezpieczne, ale mogą chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami na dużej części ciała
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego inhibitorem PARP szczepionkę przeciw ospie wietrznej, półpaścowi lub ospie prawdziwej można podać tylko w postaci nieżywej, a szczepionki żywe są przeciwwskazane do czasu odbudowy odporności. Przed szczepieniem przeciw półpaścowi wybierz szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem. Przed szczepieniem przeciw ospie prawdziwej lub mpox wybierz szczepionkę niereplikującą na bazie zmodyfikowanego wirusa krowianki Ankara. Szczepionki przeciw ospie wietrznej, która jest wyłącznie żywa, nie podawaj w trakcie leczenia olaparybem, niraparybem, rukaparybem ani talazoparybem. Jeśli jest to możliwe, zaplanuj szczepienie żywe przed rozpoczęciem terapii, a szczepienie nieżywe w okresie stabilnej morfologii krwi. Szczepienie nieżywe nie wymaga przerywania inhibitora PARP. U seronegatywnego pacjenta narażonego na kontakt z ospą wietrzną rozważ profilaktykę poekspozycyjną immunoglobuliną przeciw VZV lub lekiem przeciwwirusowym.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej istnieje ryzyko rozsianego zakażenia wirusem szczepionkowym, z uogólnioną wysypką pęcherzykową, zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby lub zajęciem ośrodkowego układu nerwowego. U pacjenta z głęboką mielosupresją takie zakażenie może zagrażać życiu. Po szczepionce nieżywej głównym skutkiem jest słabsza i krócej utrzymująca się ochrona przed chorobą.
Mechanizm
Wszystkie inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) działają mielosupresyjnie. Powodują niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość i limfopenię, a u chorych na nowotwór często nakłada się to na skutki wcześniejszej chemioterapii. Osłabienie odporności komórkowej i humoralnej ma dwa skutki. Szczepionka żywa, atenuowana (przeciw ospie wietrznej, dawne żywe szczepionki przeciw półpaścowi i replikujące szczepionki krowianki przeciw ospie prawdziwej) może się niekontrolowanie namnażać i wywołać uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym. Szczepionka nieżywa (rekombinowana z adiuwantem przeciw półpaścowi, niereplikująca szczepionka na bazie zmodyfikowanego wirusa krowianki Ankara przeciw ospie prawdziwej i mpox) jest bezpieczna, ale może wywołać słabszą odpowiedź ochronną. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup. Stopień ryzyka zależy od tego, czy szczepionka zawiera żywy, replikujący się wirus, a nie od wyboru inhibitora PARP.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, limfocyty) przed planowanym szczepieniem
- objawy zakażenia po przypadkowym podaniu szczepionki żywej (gorączka, wysypka pęcherzykowa, objawy płucne lub neurologiczne)
- w razie wątpliwości odpowiedź serologiczna po szczepieniu
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora PARP należy ocenić, czy potrzebna jest zmiana leczenia przeciwgrzybiczego albo zmniejszenie dawki inhibitora PARP, i ściśle kontrolować jego działania niepożądane.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, nie zaczynaj leczenia przeciwgrzybiczego z tej grupy, także tabletki na grzybicę pochwy, bez rozmowy z onkologiem albo farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana dawki lub innego leku.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, nie zaczynaj leczenia przeciwgrzybiczego z tej grupy, także tabletki na grzybicę pochwy, bez rozmowy z onkologiem albo farmaceutą, bo może być potrzebna zmiana dawki lub innego leku.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol, pozakonazol, worykonazol czy izawukonazol, mogą zwiększać ilość leku przeciwnowotworowego z grupy inhibitorów PARP w twoim organizmie. Dotyczy to głównie olaparybu i talazoparybu. Za duża ilość takiego leku może obniżać liczbę krwinek i powodować niedokrwistość, większą skłonność do zakażeń i krwawień, a także nudności i silne zmęczenie. Niraparyb i rukaparyb zwykle nie wchodzą w tę interakcję w istotnym stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone zmęczenie, bladość, zadyszka przy niewielkim wysiłku
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł, drobne czerwone kropki na skórze
- nasilone nudności, wymioty lub biegunka
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora PARP należy ocenić, czy potrzebna jest zmiana leczenia przeciwgrzybiczego albo zmniejszenie dawki inhibitora PARP, i ściśle kontrolować jego działania niepożądane. Przy olaparybie należy unikać triazoli, a gdy nie ma alternatywy, zmniejszyć dawkę olaparybu zgodnie z ChPL, z większą redukcją przy itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu niż przy flukonazolu i izawukonazolu. Przy talazoparybie należy unikać itrakonazolu, a gdy jest niezbędny, zmniejszyć dawkę talazoparybu zgodnie z ChPL. Pozostałe triazole wymagają przy talazoparybie głównie obserwacji, z większą ostrożnością przy pozakonazolu i izawukonazolu. Po odstawieniu triazolu należy wrócić do wcześniejszej dawki inhibitora PARP dopiero po upływie kilku okresów półtrwania leku przeciwgrzybiczego. Jest to szczególnie ważne przy itrakonazolu i pozakonazolu, które długo utrzymują się w organizmie. Niraparyb i rukaparyb zwykle nie wymagają zmiany dawki z powodu triazolu.
Skutek kliniczny
Zwiększona ekspozycja na inhibitor PARP nasila jego toksyczność, głównie hematologiczną. Rośnie ryzyko niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, a także nudności, wymiotów i silnego zmęczenia. Długotrwale zwiększona ekspozycja może teoretycznie zwiększać ryzyko powikłań szpikowych. Interakcja jest najsilniejsza dla olaparybu z itrakonazolem, pozakonazolem i worykonazolem oraz dla talazoparybu z itrakonazolem.
Mechanizm
Triazole hamują CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują ten enzym umiarkowanie. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc jego stężenie we krwi wyraźnie rośnie przy każdym triazolu, a najbardziej przy silnych inhibitorach. Talazoparyb prawie nie jest metabolizowany i jest wydalany głównie przez nerki, ale jest substratem glikoproteiny P i BCRP. Jego ekspozycję zwiększają triazole hamujące glikoproteinę P, przede wszystkim itrakonazol i w mniejszym stopniu pozakonazol i izawukonazol, natomiast flukonazol i worykonazol mają na ten transport niewielki wpływ. Niraparyb i rukaparyb są w niewielkim stopniu zależne od CYP3A4, dlatego interakcja nie dotyczy ich w istotnym stopniu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, neutrofile, płytki krwi) częściej niż w standardowym schemacie przez cały okres skojarzenia
- nudności, wymioty, biegunka i nasilenie zmęczenia
- aktywność aminotransferaz i bilirubina z powodu hepatotoksyczności triazoli
- termin odstawienia triazolu w celu zaplanowania powrotu do pełnej dawki inhibitora PARP
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy HIV i inhibitora PARP z grupy olaparybu lub talazoparybu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, zmniejszyć dawkę inhibitora PARP zgodnie z ChPL dla silnych inhibitorów CYP3A4 lub P-glikoproteiny i ściśle monitorować morfologię krwi.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że zarówno onkolog, jak i lekarz prowadzący leczenie HIV wiedzą o obu lekach, i nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że zarówno onkolog, jak i lekarz prowadzący leczenie HIV wiedzą o obu lekach, i nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Niektóre leki na HIV, na przykład darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu części leków przeciwnowotworowych, takich jak olaparyb i talazoparyb. Lek przeciwnowotworowy może się wtedy gromadzić we krwi i silniej działać na szpik, przez co spada liczba krwinek. Może to powodować osłabienie, bladość, łatwe siniaczenie i częstsze infekcje. Inne leki z tej grupy, czyli niraparyb i rukaparyb, są usuwane inną drogą i ta interakcja dotyczy ich w niewielkim stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zmęczenie, osłabienie, bladość, duszność przy niewielkim wysiłku
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł, drobne czerwone wybroczyny na skórze
- nasilone nudności lub wymioty, które utrudniają jedzenie i picie
- kołatanie serca lub omdlenia (szczególnie gdy przyjmujesz sakwinawir)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy HIV i inhibitora PARP z grupy olaparybu lub talazoparybu należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne, zmniejszyć dawkę inhibitora PARP zgodnie z ChPL dla silnych inhibitorów CYP3A4 lub P-glikoproteiny i ściśle monitorować morfologię krwi. Najpierw warto wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niewzmacniany, na przykład oparty na dolutegrawirze lub raltegrawirze. Przy olaparybie dawkę zmniejsza się według zaleceń ChPL dla silnego inhibitora CYP3A4. Przy talazoparybie dawkę zmniejsza się według zaleceń ChPL dla inhibitorów P-glikoproteiny. Po odstawieniu inhibitora proteazy do pełnej dawki inhibitora PARP wraca się dopiero po kilku dniach, gdy minie działanie hamujące. Niraparyb i rukaparyb nie wymagają zmiany dawki z powodu tej interakcji. Przy rukaparybie z sakwinawirem warto jednak kontrolować EKG.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie olaparybu lub talazoparybu nasila toksyczność zależną od dawki. Dotyczy to głównie mielosupresji, czyli niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, a także nudności, wymiotów i zmęczenia. Rośnie ryzyko przerw w leczeniu, przetoczeń krwi i zakażeń w przebiegu neutropenii. Interakcja nie zmniejsza skuteczności leczenia przeciwretrowirusowego.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza wzmocnione rytonawirem lub kobicystatem, silnie hamują CYP3A4, a także P-glikoproteinę i BCRP. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego jego stężenie w osoczu wyraźnie rośnie. Talazoparyb nie jest istotnie metabolizowany, ale jest substratem P-glikoproteiny i BCRP, więc zahamowanie tych transporterów zwiększa jego wchłanianie i zmniejsza wydalanie. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy B. Niraparyb i rukaparyb są eliminowane innymi drogami i nie zależą istotnie od tych mechanizmów. W grupie A wszystkie leki w schematach stosowanych w praktyce, czyli wzmocnione rytonawirem, działają jako silne inhibitory CYP3A4. Typranawir ze wzmocnieniem rytonawirem hamuje CYP3A4, ale netto indukuje P-glikoproteinę, więc jego wpływ na talazoparyb jest niepewny, a wpływ na olaparyb pozostaje istotny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, neutrofile, płytki krwi) częściej niż w standardowym schemacie, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia
- objawy toksyczności żołądkowo-jelitowej (nudności, wymioty, biegunka)
- zmęczenie i objawy niedokrwistości
- objawy zakażenia przy neutropenii
- EKG (odstęp QT) przy skojarzeniu rukaparybu z sakwinawirem
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy ALK i inhibitora PARP należy sprawdzić, czy dany inhibitor ALK hamuje lub pobudza CYP3A4, i w zależności od tego unikać połączenia, zmienić dawkę inhibitora PARP albo ściśle monitorować pacjenta.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek na raka z grupy inhibitorów ALK i lek z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach, i nie zmieniaj samodzielnie ich dawek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek na raka z grupy inhibitorów ALK i lek z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach, i nie zmieniaj samodzielnie ich dawek.
Niektóre leki z grupy inhibitorów ALK, na przykład cerytynib i kryzotynib, mogą zwiększać ilość olaparybu lub rukaparybu w organizmie i nasilać ich działania niepożądane, zwłaszcza na krew. Lorlatynib działa odwrotnie i może osłabiać działanie olaparybu. Nie dotyczy to wszystkich leków z tych grup, na przykład alektynib i niraparyb zwykle nie wpływają na siebie nawzajem. Oba rodzaje leków mogą też obciążać wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zmęczenie, bladość, zadyszka przy niewielkim wysiłku
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- uporczywe nudności lub wymioty
- zawroty głowy, omdlenia lub wyraźnie wolne albo nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy ALK i inhibitora PARP należy sprawdzić, czy dany inhibitor ALK hamuje lub pobudza CYP3A4, i w zależności od tego unikać połączenia, zmienić dawkę inhibitora PARP albo ściśle monitorować pacjenta. Połączenia olaparybu z cerytynibem lub kryzotynibem najlepiej unikać, a gdy jest konieczne, należy zmniejszyć dawkę olaparybu zgodnie z ChPL dla silnych lub umiarkowanych inhibitorów CYP3A4. Połączenia olaparybu z lorlatynibem nie zaleca się ze względu na ryzyko utraty skuteczności olaparybu. Przy rukaparybie z cerytynibem lub kryzotynibem trzeba ściśle kontrolować tolerancję obu leków, ponieważ wpływ może być obustronny. Przy talazoparybie z kryzotynibem należy rozważyć ostrożność jak przy inhibitorach P-glikoproteiny. Decyzję o modyfikacji leczenia powinien podjąć onkolog prowadzący.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu olaparybu lub rukaparybu z cerytynibem albo kryzotynibem rośnie ryzyko działań niepożądanych inhibitora PARP, przede wszystkim niedokrwistości, neutropenii, małopłytkowości, nudności i zmęczenia. Przy połączeniu olaparybu z lorlatynibem stężenie olaparybu spada, co może zmniejszyć skuteczność leczenia przeciwnowotworowego. Możliwe jest też nasilenie hepatotoksyczności, a przy kryzotynibie i cerytynibie należy pamiętać o ich własnym wpływie na odstęp QT i rytm serca.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo zależy od tego, jak dany inhibitor ALK wpływa na CYP3A4 i jak bardzo dany inhibitor PARP zależy od tego enzymu. Olaparyb, a w mniejszym stopniu rukaparyb, są metabolizowane przez CYP3A4. Cerytynib, silny inhibitor CYP3A4, i kryzotynib, umiarkowany inhibitor CYP3A4 oraz P-glikoproteiny, zwiększają stężenie olaparybu i rukaparybu. Lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A4 i obniża stężenie olaparybu, co może osłabiać jego skuteczność. Brygatynib może słabo indukować CYP3A4, ale znaczenie kliniczne tego efektu jest niewielkie. W drugą stronę rukaparyb słabo hamuje CYP3A4 i P-glikoproteinę, więc może nieznacznie zwiększać stężenie inhibitorów ALK metabolizowanych przez CYP3A4, zwłaszcza kryzotynibu i cerytynibu. Dodatkowo oba rodzaje leków mogą uszkadzać wątrobę, co może się sumować.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, neutrofile, płytki krwi)
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- EKG z oceną odstępu QT i częstości rytmu serca przy kryzotynibie i cerytynibie
- nasilenie nudności, wymiotów i zmęczenia
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego przy połączeniu olaparybu z lorlatynibem
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw rotawirusom i inhibitora PARP należy unikać podania żywej szczepionki osobie z mielosupresją wywołaną leczeniem.Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, nie przyjmuj żywych szczepionek bez zgody onkologa, a po zmianie pieluch zaszczepionemu niemowlęciu zawsze dokładnie myj ręce.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z tej grupy, nie przyjmuj żywych szczepionek bez zgody onkologa, a po zmianie pieluch zaszczepionemu niemowlęciu zawsze dokładnie myj ręce.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy i jest podawana niemowlętom. Leki takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb i talazoparyb, stosowane w leczeniu niektórych nowotworów, osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki mógłby wywołać zakażenie. Jeśli przyjmujesz taki lek, a w domu jest niedawno zaszczepione niemowlę, wirus może przez kilka tygodni znajdować się w jego kale. Szczepienia dziecka nie trzeba odkładać, ale zadbaj o higienę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka lub wymioty utrzymujące się dłużej niż dobę
- gorączka
- objawy odwodnienia, takie jak silne pragnienie, suchość w ustach i rzadkie oddawanie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw rotawirusom i inhibitora PARP należy unikać podania żywej szczepionki osobie z mielosupresją wywołaną leczeniem. Jeśli szczepienie jest konieczne, należy je przeprowadzić przed rozpoczęciem terapii rukaparybem, talazoparybem, niraparybem lub olaparybem albo odroczyć do ustąpienia mielosupresji po jej zakończeniu, w porozumieniu z onkologiem. Dorosłego pacjenta leczonego inhibitorem PARP, który mieszka z niedawno zaszczepionym niemowlęciem, należy poinformować o wydalaniu wirusa szczepionkowego z kałem i konieczności starannej higieny rąk po zmianie pieluch. Szczepienia niemowlęcia w otoczeniu takiego pacjenta nie należy z tego powodu odkładać.
Skutek kliniczny
Możliwe zakażenie szczepionkowym szczepem rotawirusa z biegunką, wymiotami, odwodnieniem i przedłużonym wydalaniem wirusa z kałem oraz osłabienie ochrony po szczepieniu. W praktyce jednoczesne stosowanie u tej samej osoby jest skrajnie rzadkie, ponieważ szczepionkę podaje się niemowlętom, a inhibitory PARP stosuje się u dorosłych z chorobą nowotworową. Istotniejszy klinicznie jest kontakt dorosłego leczonego inhibitorem PARP z niedawno zaszczepionym niemowlęciem, które wydala wirus szczepionkowy z kałem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, atenuowane wirusy, które namnażają się w jelicie i wymagają sprawnej odpowiedzi immunologicznej. Wszystkie inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (rukaparyb, talazoparyb, niraparyb, olaparyb) wywołują mielosupresję, głównie neutropenię, limfopenię i niedokrwistość, co osłabia odporność komórkową i humoralną. U osoby z mielosupresją wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź poszczepienna może być słabsza. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy inhibitorów PARP i dla szczepionki, ponieważ wynika z działania mielosupresyjnego, a nie z właściwości pojedynczej substancji.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
- objawy żołądkowo-jelitowe (biegunka, wymioty) i odwodnienie
- gorączka i objawy zakażenia
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora polimerazy poli-ADP-rybozy i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu należy unikać tego połączenia albo stosować je wyłącznie po wspólnej decyzji onkologa i neurologa, ze ścisłą kontrolą morfologii krwi.Jeśli przyjmujesz lek na raka z grupy inhibitorów polimerazy poli-ADP-rybozy i lek na stwardnienie rozsiane z grupy modulatorów receptora sfingozyno-1-fosforanu, upewnij się, że onkolog i neurolog wiedzą o obu lekach, regularnie rób badania krwi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka z grupy inhibitorów polimerazy poli-ADP-rybozy i lek na stwardnienie rozsiane z grupy modulatorów receptora sfingozyno-1-fosforanu, upewnij się, że onkolog i neurolog wiedzą o obu lekach, regularnie rób badania krwi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Leki na raka z tej grupy, takie jak olaparyb czy niraparyb, mogą zmniejszać liczbę krwinek, w tym krwinek odpowiedzialnych za odporność. Leki na stwardnienie rozsiane, takie jak siponimod czy etrasymod, także obniżają liczbę białych krwinek we krwi. Gdy przyjmujesz oba leki naraz, twój organizm gorzej broni się przed zakażeniami, a niektóre z nich mogą być poważne. Lekarze mogą zdecydować o czasowym odstawieniu jednego z leków lub o częstszych badaniach krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- uporczywy kaszel, ból gardła lub duszność
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- silny ból głowy ze sztywnością karku
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne zmęczenie i bladość
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora polimerazy poli-ADP-rybozy i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu należy unikać tego połączenia albo stosować je wyłącznie po wspólnej decyzji onkologa i neurologa, ze ścisłą kontrolą morfologii krwi. U chorego na stwardnienie rozsiane, u którego rozpoczyna się leczenie rukaparybem, talazoparybem, niraparybem lub olaparybem, warto rozważyć odstawienie siponimodu lub etrasymodu albo zmianę leczenia modyfikującego przebieg choroby na lek bez działania limfopenizującego. Należy pamiętać, że liczba limfocytów po odstawieniu modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu wraca do normy stopniowo, w ciągu kilku tygodni. Jeśli leczenie skojarzone jest konieczne, morfologię z rozmazem należy kontrolować częściej niż przy monoterapii. Przy ciężkiej limfopenii lub neutropenii, a także przy zakażeniu, trzeba przerwać lub wstrzymać jeden z leków zgodnie z zaleceniami ChPL. Przed leczeniem należy sprawdzić odporność na wirusa ospy wietrznej i półpaśca, a w razie potrzeby ją uzupełnić, z wyprzedzeniem i bez stosowania szczepionek żywych w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej limfopenii i neutropenii oraz ryzyko zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych. Dotyczy to między innymi reaktywacji wirusa ospy wietrznej i półpaśca, zakażeń kryptokokowych i postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Ryzyko jest najwyższe u osób po wcześniejszej chemioterapii, z wyjściowo niską liczbą krwinek i w starszym wieku. Zakażenie może mieć nietypowy lub skąpoobjawowy przebieg.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (rukaparyb, talazoparyb, niraparyb, olaparyb) uszkadzają szpik kostny. Powodują niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość, a część z nich także limfopenię. Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (siponimod, etrasymod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i znacznie zmniejszają ich liczbę we krwi obwodowej. Oba mechanizmy sumują się i osłabiają odporność komórkową, co zwiększa ryzyko zakażeń. Rukaparyb słabo hamuje enzymy, które rozkładają siponimod, ale ten efekt ma drugorzędne znaczenie wobec addycji działania immunosupresyjnego.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów i neutrofilów
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia, w tym półpaśca i zakażeń oportunistycznych
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Analogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i inhibitora PARP należy unikać nakładania się okresów mielosupresji, a jeśli połączenie jest konieczne – wykonywać morfologię krwi z rozmazem przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lub krótko po sobie lek z grupy analogów puryn i lek z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że wiedzą o tym wszyscy twoi lekarze, regularnie rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lub krótko po sobie lek z grupy analogów puryn i lek z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że wiedzą o tym wszyscy twoi lekarze, regularnie rób zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek samodzielnie.
Leki z obu grup, na przykład kladrybina, fludarabina lub merkaptopuryna oraz olaparyb, niraparyb, rukaparyb lub talazoparyb, osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem lub krótko po sobie mogą mocniej obniżyć liczbę krwinek czerwonych, białych i płytek krwi. Grozi to anemią, krwawieniami i poważnymi zakażeniami. Lekarz może zlecić częstsze badania krwi albo zmienić dawkę lub czas rozpoczęcia leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu albo czarny stolec
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność lub kołatanie serca
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- częste lub długo niegojące się infekcje
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu puryn i inhibitora PARP należy unikać nakładania się okresów mielosupresji, a jeśli połączenie jest konieczne – wykonywać morfologię krwi z rozmazem przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia. Inhibitora PARP nie należy rozpoczynać, dopóki nie ustąpi toksyczność hematologiczna po analogu puryn, a pacjent powinien mieć odnowę liczby neutrofili, płytek i stężenia hemoglobiny. U pacjentów leczonych kladrybiną, zarówno doustnie w stwardnieniu rozsianym, jak i dożylnie w hematologii, trzeba dodatkowo ocenić liczbę limfocytów i pamiętać o jej powolnej odnowie. U chorych przyjmujących merkaptopurynę lub tioguaninę warto znać status TPMT i NUDT15, bo niedobór tych enzymów nasila toksyczność szpikową. Przy narastającej cytopenii należy przerwać lub zmniejszyć dawkę zgodnie z ChPL danego leku i rozważyć profilaktykę zakażeń.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej i przedłużonej mielosupresji, czyli niedokrwistości wymagającej przetoczeń, małopłytkowości z krwawieniami oraz neutropenii z ciężkimi zakażeniami, w tym oportunistycznymi. Analogi puryn, zwłaszcza kladrybina i fludarabina, powodują długotrwałą limfopenię, która nakłada się na neutropenię wywołaną inhibitorem PARP. Wcześniejsze leczenie środkami uszkadzającymi DNA może też zwiększać ryzyko zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej, opisywanych przy inhibitorach PARP. Możliwa jest konieczność przerwania lub redukcji dawki jednego lub obu leków.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, czyli wszystkich analogów puryn i wszystkich inhibitorów PARP. Analogi puryn wbudowują się do DNA lub hamują jego syntezę i naprawę. Działają silnie cytotoksycznie na szybko dzielące się komórki szpiku i na limfocyty. Inhibitory PARP blokują naprawę pęknięć pojedynczej nici DNA i działają mielosupresyjnie, co objawia się głównie niedokrwistością, małopłytkowością i neutropenią. Oba mechanizmy uszkadzają tę samą populację komórek krwiotwórczych, więc toksyczność hematologiczna sumuje się. Istotna interakcja farmakokinetyczna między grupami nie jest znana. Kladrybina wyróżnia się wysoką klasyfikacją ze względu na długotrwałą limfopenię i ostrzeżenia w ChPL przed łączeniem z lekami mielosupresyjnymi i immunosupresyjnymi, ale mechanizm jest wspólny dla całej grupy A. Dlatego kladrybina nie jest wyjątkiem, tylko najsilniej udokumentowanym przykładem.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia
- bezwzględna liczba limfocytów, zwłaszcza po kladrybinie i fludarabinie
- objawy zakażenia, w tym oportunistycznego i półpaśca
- objawy krwawienia i liczba płytek krwi
- czynność nerek (eGFR) przed i w trakcie leczenia
- przetrwałe cytopenie mogące sugerować zespół mielodysplastyczny lub ostrą białaczkę szpikową
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Neuroleptyki – diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (np. olanzapina, kwetiapina, asenapina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin i inhibitora PARP regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i reaguj na każdy spadek liczby neutrofili.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, regularnie rób morfologię krwi, upewnij się, że onkolog i psychiatra wiedzą o obu lekach, i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, regularnie rób morfologię krwi, upewnij się, że onkolog i psychiatra wiedzą o obu lekach, i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę lub inne objawy zakażenia.
Leki przeciwnowotworowe takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb mogą obniżać liczbę krwinek. Niektóre leki przeciwpsychotyczne, na przykład klozapina, olanzapina czy kwetiapina, też mogą rzadko zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem zwiększają ryzyko groźnych infekcji, a najbardziej dotyczy to klozapiny. Rukaparyb może dodatkowo podnosić ilość klozapiny i olanzapiny we krwi, co nasila senność i zawroty głowy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w ustach
- częste lub długo trwające infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność
- nadmierna senność lub zawroty głowy przy wstawaniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu neuroleptyku z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin lub oksepin i inhibitora PARP regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem i reaguj na każdy spadek liczby neutrofili. Przed włączeniem leczenia oznacz wyjściową morfologię i uzgodnij z onkologiem i psychiatrą wspólny harmonogram badań. Klozapinę łączy się z inhibitorem PARP tylko wtedy, gdy nie ma skutecznej alternatywy, a liczbę neutrofili kontroluje się wtedy co tydzień, zwłaszcza w pierwszych miesiącach leczenia. Przy rukaparybie u pacjenta leczonego klozapiną lub olanzapiną obserwuj objawy przedawkowania neuroleptyku i rozważ oznaczenie stężenia klozapiny oraz zmniejszenie jej dawki. Przy neutropenii postępuj według zaleceń dla obu leków, a o tym, który lek odstawić lub przerwać, decyduje lekarz po ocenie przyczyny.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii, a przy klozapinie agranulocytozy, i w efekcie ciężkich zakażeń. Nakładanie się toksyczności utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby krwinek, co może prowadzić do niepotrzebnego odstawienia skutecznego leku przeciwpsychotycznego albo przeciwnowotworowego. Przy rukaparybie dochodzi ryzyko nasilenia sedacji, zawrotów głowy, hipotonii i napadów drgawkowych zależnych od stężenia klozapiny.
Mechanizm
Inhibitory PARP często uszkadzają szpik kostny i wywołują niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość. Neuroleptyki z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepin mogą powodować leukopenię i neutropenię, a klozapina także agranulocytozę. Działania te sumują się. Rukaparyb hamuje dodatkowo CYP1A2 i słabiej CYP3A, przez co może zwiększać stężenie neuroleptyków metabolizowanych tymi szlakami, zwłaszcza klozapiny i olanzapiny. Olaparyb słabo hamuje CYP3A, co może nieznacznie zwiększać stężenie kwetiapiny. Niraparyb i talazoparyb nie wpływają istotnie na metabolizm neuroleptyków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- przy rukaparybie – sedacja, ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej, stężenie klozapiny
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia albo zmienić lek przeciwwirusowy na taki, który nie pobudza enzymów wątrobowych, bo stężenie leku przeciwnowotworowego może się obniżyć.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy i masz zacząć leczenie inhibitorem PARP, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV oraz nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy i masz zacząć leczenie inhibitorem PARP, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV oraz nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Niektóre leki na HIV, takie jak efawirenz, newirapina i etrawiryna, przyspieszają rozkładanie w organizmie leków przeciwnowotworowych olaparybu i rukaparybu. Przez to lek na nowotwór może działać słabiej. Nie dotyczy to innych leków na HIV z tej grupy, takich jak dorawiryna i rylpiwiryna, ani leków przeciwnowotworowych niraparybu i talazoparybu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, np. powiększanie się brzucha, ból lub uczucie pełności w jamie brzusznej
- niepokojące wyniki badań kontrolnych przekazane przez onkologa
- planowana lub dokonana zmiana leków na HIV w trakcie leczenia przeciwnowotworowego
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia albo zmienić lek przeciwwirusowy na taki, który nie pobudza enzymów wątrobowych, bo stężenie leku przeciwnowotworowego może się obniżyć. Olaparybu nie łączy się z efawirenzem, newirapiną ani etrawiryną, a jeśli zmiana schematu przeciwwirusowego nie jest możliwa, trzeba liczyć się z osłabieniem jego działania. Rukaparyb z efawirenzem wymaga ostrożności i obserwacji odpowiedzi na leczenie. Zmianę leczenia przeciwretrowirusowego należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym terapię HIV i zaplanować z wyprzedzeniem, bo indukcja enzymów ustępuje stopniowo po odstawieniu NNRTI. Rozsądnym wyborem jest dorawiryna, rylpiwiryna albo schemat oparty na inhibitorze integrazy bez wzmacniacza farmakokinetycznego, natomiast schematy z rytonawirem lub kobicystatem zwiększają stężenie olaparybu i wymagają redukcji jego dawki.
Skutek kliniczny
Obniżenie stężenia olaparybu, a w mniejszym stopniu rukaparybu, może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i skrócić czas kontroli choroby. Nie oczekuje się wzrostu toksyczności inhibitora PARP ani utraty skuteczności leczenia przeciwretrowirusowego.
Mechanizm
Efawirenz, newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4 (efawirenz i newirapina także CYP2B6), co przyspiesza metabolizm inhibitorów PARP zależnych od tego szlaku. Najsilniej dotyczy to olaparybu, który jest eliminowany głównie przez CYP3A4. Rukaparyb jest metabolizowany przede wszystkim przez CYP2D6, a w mniejszym stopniu przez CYP1A2 i CYP3A4, dlatego spadek jego stężenia pod wpływem induktorów jest prawdopodobnie mniejszy, ale nie można go wykluczyć. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – nie dotyczy rylpiwiryny i dorawiryny po stronie NNRTI ani niraparybu i talazoparybu po stronie inhibitorów PARP. Efekt indukcji narasta stopniowo przez kilka tygodni i utrzymuje się przez pewien czas po odstawieniu induktora, szczególnie efawirenzu o długim okresie półtrwania.
Monitorować
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe (badania obrazowe, markery nowotworowe, np. CA-125)
- kontrola wiremii HIV i liczby limfocytów CD4 po każdej zmianie schematu przeciwretrowirusowego
- morfologia krwi przy zmianie schematu, gdy ustępuje indukcja i stężenie inhibitora PARP może wzrosnąć
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwarytmicznego klasy III i inhibitora PARP połączenia najlepiej unikać.Jeśli przyjmujesz lek przeciwarytmiczny klasy III razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że onkolog i kardiolog o tym wiedzą, nie zmieniaj dawek na własną rękę i wykonuj zlecone badania krwi oraz EKG.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwarytmiczny klasy III razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, upewnij się, że onkolog i kardiolog o tym wiedzą, nie zmieniaj dawek na własną rękę i wykonuj zlecone badania krwi oraz EKG.
Amiodaron i dronedaron, czyli leki na zaburzenia rytmu serca, mogą zwiększać ilość niektórych leków przeciwnowotworowych we krwi, na przykład olaparybu i talazoparybu. Może to nasilić ich działania niepożądane, takie jak niedokrwistość, spadek odporności i skłonność do krwawień. Rukaparyb przyjmowany razem z tymi lekami może zaburzać rytm serca. Niraparyb sprawia z nimi najmniej problemów.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca, uczucie nierównego bicia serca
- omdlenie lub nagłe silne zawroty głowy
- bardzo wolne tętno
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nasilone zmęczenie, bladość i duszność przy wysiłku
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwarytmicznego klasy III i inhibitora PARP połączenia najlepiej unikać. Jeśli jest ono konieczne, wymaga kontroli morfologii krwi, EKG i obserwacji działań niepożądanych. Przy olaparybie z dronedaronem zmniejsza się dawkę olaparybu według zasad dla umiarkowanych inhibitorów CYP3A4, a po odstawieniu dronedaronu wraca się do dawki wyjściowej. Przy olaparybie z amiodaronem dawki zwykle się nie zmienia, ale częściej kontroluje się morfologię. Przy talazoparybie z amiodaronem lub dronedaronem zmniejsza się dawkę talazoparybu jak przy silnych inhibitorach glikoproteiny P. Przy rukaparybie dawki zwykle się nie zmienia. Przed włączeniem i w trakcie leczenia wykonuje się EKG, wyrównuje potas i magnez oraz unika innych leków wydłużających QT. Gdy pacjent musi przyjmować amiodaron lub dronedaron, a wskazanie onkologiczne na to pozwala, korzystniejszy jest niraparyb.
Skutek kliniczny
Większe stężenie olaparybu lub talazoparybu nasila ich toksyczność hematologiczną – niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość – oraz nudności i zmęczenie. Przy rukaparybie głównym ryzykiem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT z możliwością częstoskurczu typu torsade de pointes. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych amiodaronu lub dronedaronu, w tym bradykardii i uszkodzenia wątroby. Toksyczność narasta stopniowo, w miarę kumulacji leków.
Mechanizm
Amiodaron i dronedaron hamują glikoproteinę P. Dronedaron jest dodatkowo umiarkowanym inhibitorem CYP3A4, amiodaron hamuje ten enzym słabiej. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a talazoparyb jest wydalany w postaci niezmienionej przy udziale glikoproteiny P i BCRP. Dlatego oba leki osiągają przy lekach przeciwarytmicznych klasy III większe stężenie we krwi. Rukaparyb działa odwrotnie. Słabo hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, więc może zwiększać stężenie amiodaronu i dronedaronu, które są substratami tych szlaków. Nieznacznie wydłuża też odstęp QT, co sumuje się z działaniem leków przeciwarytmicznych klasy III. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo nie obejmuje niraparybu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem na początku leczenia skojarzonego i regularnie w jego trakcie
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i po kilku tygodniach leczenia skojarzonego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- aktywność aminotransferaz, zwłaszcza przy rukaparybie
- tętno i objawy bradykardii
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (np. escytalopram, sertralina, cytalopram) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu SSRI i inhibitora PARP połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga regularnej kontroli morfologii z liczbą płytek krwi oraz czujności na objawy krwawienia.Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, regularnie rób zlecone badania krwi, nie przyjmuj bez porady lekarza ani farmaceuty leków przeciwbólowych typu ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy i od razu zgłoś lekarzowi każde nietypowe krwawienie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny z tej grupy razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, regularnie rób zlecone badania krwi, nie przyjmuj bez porady lekarza ani farmaceuty leków przeciwbólowych typu ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy i od razu zgłoś lekarzowi każde nietypowe krwawienie.
Leki przeciwdepresyjne z tej grupy, na przykład sertralina, escytalopram czy fluoksetyna, w połączeniu z lekami przeciwnowotworowymi takimi jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb mogą zwiększać skłonność do krwawień. Leki przeciwnowotworowe z tej grupy często obniżają liczbę płytek krwi, a leki przeciwdepresyjne osłabiają ich działanie. Rukaparyb przyjmowany razem z cytalopramem lub escytalopramem może dodatkowo zaburzać rytm serca. Te leki można zwykle stosować razem, ale pod regularną kontrolą badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki pojawiające się bez wyraźnej przyczyny
- drobne czerwone kropki na skórze
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- krew w moczu lub wymiotach
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- silne lub uporczywe nudności i wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu SSRI i inhibitora PARP połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga regularnej kontroli morfologii z liczbą płytek krwi oraz czujności na objawy krwawienia. Jeśli pacjent przyjmuje dodatkowo leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe lub NLPZ, trzeba szczególnie ostrożnie ocenić ryzyko krwawienia i rozważyć ochronę błony śluzowej żołądka. U pacjenta leczonego rukaparybem lepiej unikać cytalopramu i escytalopramu. Jeśli to niemożliwe, stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę, wykonuje EKG przed włączeniem i w trakcie leczenia, wyrównuje stężenie potasu i magnezu i nie dołącza innych leków wydłużających QT. Fluwoksamina nie jest dobrym wyborem przy olaparybie i rukaparybie, bo może zwiększać ich stężenie i toksyczność. Przy niraparybie i talazoparybie wystarcza kontrola hematologiczna. W razie istotnej małopłytkowości lub krwawienia należy ponownie ocenić potrzebę stosowania SSRI i rozważyć lek przeciwdepresyjny niewpływający na płytki krwi.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie SSRI i inhibitora PARP zwiększa ryzyko krwawień, zwłaszcza gdy rozwinie się małopłytkowość wywołana leczeniem przeciwnowotworowym. Mogą wystąpić krwawienia z przewodu pokarmowego, z nosa i dziąseł, siniaki oraz wybroczyny. Przy połączeniu rukaparybu z cytalopramem lub escytalopramem dochodzi ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Leki obu grup często wywołują nudności i wymioty, więc ich połączenie może nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe i sprzyjać zaburzeniom elektrolitowym.
Mechanizm
Główna składowa interakcji jest farmakodynamiczna i wspólna dla wszystkich leków obu grup. Inhibitory PARP często hamują czynność szpiku i wywołują małopłytkowość, a SSRI zmniejszają wychwyt serotoniny przez płytki krwi i osłabiają ich agregację. Razem addycyjnie zwiększają ryzyko krwawień. Do tego dochodzą składowe farmakokinetyczne dotyczące tylko niektórych par. Rukaparyb umiarkowanie hamuje CYP1A2 i słabiej CYP3A4, CYP2C9 i CYP2C19. Może więc zwiększać stężenie cytalopramu i escytalopramu, które są metabolizowane głównie przez CYP2C19 i CYP3A4, i nasilać zależne od stężenia wydłużenie odstępu QT. W mniejszym stopniu może to dotyczyć sertraliny. Fluwoksamina hamuje CYP1A2, CYP2C19 i CYP3A4. Może więc zwiększać stężenie olaparybu, metabolizowanego przez CYP3A4, oraz rukaparybu, metabolizowanego między innymi przez CYP1A2 i CYP3A4. Niraparyb i talazoparyb nie są w istotnym stopniu metabolizowane przez cytochrom P450. W ich przypadku interakcja ogranicza się do składowej farmakodynamicznej.
Monitorować
- morfologia krwi z liczbą płytek krwi – przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- objawy krwawienia (siniaki, wybroczyny, krwawienia z nosa i dziąseł, smoliste stolce)
- EKG z oceną odstępu QTc przy połączeniu rukaparybu z cytalopramem lub escytalopramem
- stężenie potasu i magnezu, zwłaszcza przy wymiotach lub biegunce
- nasilenie nudności i wymiotów
- objawy toksyczności olaparybu lub rukaparybu przy jednoczesnym stosowaniu fluwoksaminy (niedokrwistość, zmęczenie, nudności)
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, imatynib, bosutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy BCR-ABL i inhibitora PARP należy kontrolować morfologię krwi z rozmazem przed włączeniem drugiego leku i regularnie w trakcie leczenia, a o połączeniu i dawkach decyduje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów BCR-ABL razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów BCR-ABL razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i nie zmieniaj samodzielnie dawek żadnego z nich.
Leki na białaczkę, takie jak imatynib czy nilotynib, oraz leki stosowane w niektórych nowotworach, takie jak olaparyb czy niraparyb, mogą osłabiać szpik kostny. Gdy przyjmujesz je razem, to działanie się sumuje i łatwiej o niedokrwistość, zakażenia lub krwawienia. Niektóre z tych leków zwiększają też stężenie drugiego leku we krwi, na przykład imatynib podnosi stężenie olaparybu. Lekarz może dlatego zmienić dawkę i częściej zlecać badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy BCR-ABL i inhibitora PARP należy kontrolować morfologię krwi z rozmazem przed włączeniem drugiego leku i regularnie w trakcie leczenia, a o połączeniu i dawkach decyduje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne. Leczenie drugim lekiem rozpoczyna się po ustąpieniu wcześniejszych zaburzeń hematologicznych, a przy ciężkiej cytopenii przerywa się lub zmniejsza dawkę jednego z leków. Z olaparybem należy unikać imatynibu i nilotynibu, a gdy połączenie jest konieczne, zmniejsza się dawkę olaparybu tak jak przy umiarkowanych inhibitorach CYP3A4. Przy talazoparybie z imatynibem lub nilotynibem należy ściśle monitorować morfologię i rozważyć zmniejszenie dawki talazoparybu. Przy nilotynibie z rukaparybem należy kontrolować EKG z oceną QTc oraz stężenie potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej niedokrwistości, neutropenii z zakażeniami oraz małopłytkowości z krwawieniami. Przy parach z interakcją farmakokinetyczną wyższe stężenie leku nasila także jego inne działania niepożądane, na przykład nudności i zmęczenie przy olaparybie, a przy nilotynibie wydłużenie odstępu QT z ryzykiem zaburzeń rytmu serca.
Mechanizm
Wspólnym mechanizmem dla całej klasy jest sumowanie się działania mielosupresyjnego, ponieważ zarówno inhibitory kinazy BCR-ABL, jak i inhibitory PARP hamują czynność szpiku i często wywołują niedokrwistość, neutropenię oraz małopłytkowość. Do tego dochodzą interakcje farmakokinetyczne zależne od konkretnych leków. Imatynib i nilotynib umiarkowanie hamują CYP3A4, przez co zwiększają ekspozycję na olaparyb, który jest wrażliwym substratem tego enzymu. Imatynib i nilotynib hamują też glikoproteinę P, co może zwiększać stężenie talazoparybu. Rukaparyb słabo hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, przez co może zwiększać stężenie nilotynibu, bosutynibu i ponatynibu. Niraparyb jest metabolizowany głównie przez karboksyloesterazy, a talazoparyb w niewielkim stopniu podlega metabolizmowi i jest wydalany głównie przez nerki, więc u nich istotna jest przede wszystkim składowa farmakodynamiczna.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- objawy zakażenia, gorączka
- objawy krwawienia i siniaki
- EKG z oceną QTc przy nilotynibie
- stężenie potasu i magnezu przy nilotynibie
- czynność nerek przy talazoparybie
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Niedihydropirydynowe blokery kanału wapniowego – fenyloalkiloaminy (np. werapamil) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu werapamilu i inhibitora PARP najlepiej zastąpić werapamil lekiem kardiologicznym bez tej interakcji, a gdy werapamil jest niezbędny, trzeba zmniejszyć dawkę inhibitora PARP i ściśle kontrolować morfologię krwi.Jeśli przyjmujesz werapamil i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz o obu lekach onkologowi oraz lekarzowi, który przepisuje ci leki na serce, bo może być potrzebna zmiana dawki albo leku.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz werapamil i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz o obu lekach onkologowi oraz lekarzowi, który przepisuje ci leki na serce, bo może być potrzebna zmiana dawki albo leku.
Werapamil, stosowany na nadciśnienie, dławicę piersiową lub zaburzenia rytmu serca, może spowalniać usuwanie z organizmu niektórych leków przeciwnowotworowych z grupy inhibitorów PARP, zwłaszcza olaparybu i talazoparybu. Wtedy lek przeciwnowotworowy gromadzi się w organizmie i łatwiej o jego działania niepożądane, szczególnie spadek krwinek czerwonych, białych i płytek krwi. Lekarz może zamienić werapamil na inny lek na serce albo zmniejszyć dawkę leku przeciwnowotworowego. Przy niraparybie i rukaparybie ten problem jest dużo mniejszy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nietypowe, narastające zmęczenie, bladość lub duszność przy niewielkim wysiłku
- gorączka, dreszcze, ból gardła lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia z nosa lub dziąseł, drobne czerwone kropki na skórze
- silne nudności lub wymioty utrudniające jedzenie i picie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu werapamilu i inhibitora PARP najlepiej zastąpić werapamil lekiem kardiologicznym bez tej interakcji, a gdy werapamil jest niezbędny, trzeba zmniejszyć dawkę inhibitora PARP i ściśle kontrolować morfologię krwi. Olaparybu nie łączy się z umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4, a jeśli nie da się tego uniknąć, stosuje się zmniejszoną dawkę olaparybu. Talazoparybu nie łączy się z silnymi inhibitorami glikoproteiny P, do których należy werapamil, a jeśli połączenie jest konieczne, dawkę talazoparybu zmniejsza się. Po odstawieniu werapamilu wraca się do wcześniejszej dawki inhibitora PARP dopiero po kilku okresach półtrwania werapamilu. Diltiazem nie jest dobrym zamiennikiem, bo również hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P. Przy niraparybie i rukaparybie korekta dawki nie jest potrzebna. Zmianę leczenia kardiologicznego warto uzgodnić z onkologiem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Wyższe stężenie olaparybu lub talazoparybu nasila zależne od dawki działania niepożądane, przede wszystkim toksyczność wobec szpiku. Może to być niedokrwistość wymagająca przetoczeń, neutropenia z ryzykiem ciężkich zakażeń i małopłytkowość z krwawieniami. Częstsze są też nudności, wymioty i znaczne zmęczenie. Skutkiem bywa przerywanie leczenia onkologicznego albo konieczność zmniejszania dawki.
Mechanizm
Werapamil jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 i silnym inhibitorem glikoproteiny P. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego werapamil zmniejsza jego rozkład w wątrobie i jelicie i zwiększa jego stężenie we krwi. Talazoparyb prawie nie podlega metabolizmowi, ale jest substratem glikoproteiny P. Werapamil zwiększa jego wchłanianie z jelita i zmniejsza wydzielanie z żółcią i moczem, co również podnosi ekspozycję. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy inhibitorów PARP. Niraparyb i rukaparyb mają inne drogi eliminacji i ich stężenie nie rośnie w istotnym stopniu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, neutrofile, płytki krwi) częściej niż standardowo przez pierwsze tygodnie połączenia
- objawy niedokrwistości, zakażeń i skazy krwotocznej
- nasilenie nudności, wymiotów i zmęczenia
- ciśnienie tętnicze i tętno po zamianie werapamilu na inny lek
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Makrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i inhibitora PARP należy w pierwszej kolejności rozważyć antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i glikoproteinę P, a jeśli połączenie jest konieczne – dostosować dawkę inhibitora PARP i kontrolować morfologię krwi.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem antybiotyku, bo może być potrzebna zmiana antybiotyku albo dawki.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP i dostajesz antybiotyk z grupy makrolidów, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem antybiotyku, bo może być potrzebna zmiana antybiotyku albo dawki.
Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, zwłaszcza klarytromycyna, mogą zwiększać ilość w organizmie leków przeciwnowotworowych takich jak olaparyb i talazoparyb. Może to nasilić ich działania niepożądane, przede wszystkim spadek liczby krwinek, co objawia się osłabieniem, częstszymi zakażeniami i siniakami. Azytromycyna i spiramycyna działają w ten sposób słabo albo wcale, a niraparyb i rukaparyb są na to mało wrażliwe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, duszność, bladość skóry
- nasilone nudności lub wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu i inhibitora PARP należy w pierwszej kolejności rozważyć antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i glikoproteinę P, a jeśli połączenie jest konieczne – dostosować dawkę inhibitora PARP i kontrolować morfologię krwi. Olaparybu nie łączy się z klarytromycyną, a gdy nie da się tego uniknąć, zmniejsza się jego dawkę na czas leczenia antybiotykiem. Przy talazoparybie z klarytromycyną dawkę talazoparybu zmniejsza się na czas skojarzenia. Przy roksytromycynie zwykle wystarczy ścisła obserwacja działań niepożądanych. Po odstawieniu klarytromycyny do pełnej dawki inhibitora PARP wraca się dopiero po kilku dniach, gdy ustąpi hamowanie enzymu. Azytromycyna i spiramycyna nie wymagają zmiany dawki olaparybu, a niraparyb i rukaparyb można łączyć z makrolidami bez modyfikacji dawkowania.
Skutek kliniczny
Wzrost ekspozycji na olaparyb lub talazoparyb nasila ich działania niepożądane zależne od dawki, przede wszystkim mielosupresję (niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), a także nudności, wymioty i zmęczenie. Ciężka neutropenia u pacjenta onkologicznego leczonego z powodu zakażenia zwiększa ryzyko powikłań infekcyjnych.
Mechanizm
Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 (hamowanie zależne od mechanizmu) i glikoproteiny P. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc jego stężenie we krwi wyraźnie rośnie. Talazoparyb prawie nie podlega metabolizmowi wątrobowemu, ale jest substratem glikoproteiny P i BCRP, więc zahamowanie transportu zwiększa jego wchłanianie i zmniejsza wydalanie. Roksytromycyna hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P słabiej, dlatego jej wpływ jest mniejszy, choć kierunek jest ten sam. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy przede wszystkim klarytromycyny i w mniejszym stopniu roksytromycyny w połączeniu z olaparybem i talazoparybem.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, neutrofile, płytki krwi) w trakcie skojarzenia i po jego zakończeniu
- objawy niedokrwistości: zmęczenie, duszność, bladość
- gorączka i objawy zakażenia przy neutropenii
- krwawienia i siniaki przy małopłytkowości
- nasilenie nudności i wymiotów
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Antyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, ponieważ antyandrogen może znacznie obniżyć stężenie inhibitora PARP i osłabić jego skuteczność.Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i upewnij się, że twój onkolog wie o obu lekach.
Niektóre leki hormonalne stosowane w raku prostaty, takie jak enzalutamid i apalutamid, przyspieszają rozkład olaparybu w organizmie. Przez to olaparyb może działać słabiej na nowotwór. Po odstawieniu takiego leku hormonalnego stężenie olaparybu przez kilka tygodni stopniowo rośnie i mogą nasilić się jego działania niepożądane. Inne połączenia z tych grup, np. talazoparyb z enzalutamidem, są stosowane celowo i bezpiecznie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilające się zmęczenie, bladość lub duszność przy wysiłku
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
- gorączka lub częste infekcje
- nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową, np. bólu kości
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu i inhibitora PARP należy unikać tego połączenia, ponieważ antyandrogen może znacznie obniżyć stężenie inhibitora PARP i osłabić jego skuteczność. Dotyczy to przede wszystkim olaparybu łączonego z enzalutamidem lub apalutamidem. Jeśli wskazane jest leczenie olaparybem, rozważ zmianę hormonoterapii na lek bez silnego działania indukującego albo wybór inhibitora PARP niezależnego od CYP3A4, np. talazoparybu lub niraparybu. Gdy połączenia nie da się uniknąć, uwzględnij możliwość słabszej odpowiedzi na leczenie i ściślej monitoruj przebieg choroby. Nie zwiększaj samodzielnie dawki olaparybu w celu kompensacji indukcji bez decyzji onkologa.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia olaparybu może osłabić jego działanie przeciwnowotworowe i przyspieszyć progresję choroby. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja stopniowo wygasa przez kilka tygodni, a stężenie olaparybu rośnie, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza hematologicznych.
Mechanizm
Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4 i przyspieszają metabolizm leków, które są przez ten enzym w dużej mierze rozkładane. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego pod wpływem tych antyandrogenów jego stężenie w osoczu wyraźnie spada. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – nie dotyczy antyandrogenów bez silnego działania indukującego (bikalutamid, flutamid, darolutamid) ani inhibitorów PARP metabolizowanych innymi drogami (niraparyb, talazoparyb, rukaparyb).
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (PSA, badania obrazowe) przy jednoczesnym stosowaniu
- morfologia krwi z rozmazem w pierwszych tygodniach po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu
- objawy niedokrwistości, małopłytkowości i neutropenii po wygaśnięciu indukcji
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. lurazydon, zyprazydon, sertindol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu przeciwpsychotycznej pochodnej indolu i inhibitora PARP stosuj najmniejszą skuteczną dawkę neuroleptyku i obserwuj pacjenta pod kątem nasilenia działań niepożądanych, w tym zaburzeń rytmu serca.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i lek na nowotwór z tej grupy, nie zmieniaj dawek na własną rękę i powiedz o obu lekach lekarzowi prowadzącemu oraz farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i lek na nowotwór z tej grupy, nie zmieniaj dawek na własną rękę i powiedz o obu lekach lekarzowi prowadzącemu oraz farmaceucie.
Niektóre leki na nowotwory, takie jak rukaparyb i słabiej olaparyb, mogą zwiększać ilość w organizmie leków przeciwpsychotycznych, na przykład lurazydonu czy sertindolu. Może to nasilić senność, niepokój ruchowy i zawroty głowy. Przy zyprazydonie i sertindolu rośnie też ryzyko zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza gdy masz wymioty lub biegunkę. Niraparyb i talazoparyb nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie albo nagłe zawroty głowy
- silna senność lub spowolnienie
- niepokój ruchowy, drżenie, sztywność mięśni
- uporczywe wymioty lub biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu przeciwpsychotycznej pochodnej indolu i inhibitora PARP stosuj najmniejszą skuteczną dawkę neuroleptyku i obserwuj pacjenta pod kątem nasilenia działań niepożądanych, w tym zaburzeń rytmu serca. Sertindolu najlepiej nie łączyć z rukaparybem, a jeśli leczenie przeciwpsychotyczne musi być kontynuowane, rozważ zmianę neuroleptyku. Lurazydon podawany z rukaparybem wymaga zmniejszenia dawki jak przy umiarkowanym inhibitorze CYP3A4. Przy zyprazydonie i sertindolu wykonaj EKG przed włączeniem inhibitora PARP i po osiągnięciu stanu stacjonarnego oraz wyrównuj potas i magnez, szczególnie u pacjentów z wymiotami lub biegunką. Po odstawieniu rukaparybu stężenie lurazydonu spada, więc może być konieczny powrót do wcześniejszej dawki.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia neuroleptyku może nasilać sedację, akatyzję, objawy pozapiramidowe i niedociśnienie ortostatyczne. Przy sertindolu i zyprazydonie najważniejsze jest ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza przy jednoczesnych zaburzeniach elektrolitowych. Przy lurazydonie dominuje nasilenie działań niepożądanych zależnych od dawki.
Mechanizm
Lurazydon i sertindol są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a zyprazydon w mniejszej części, bo przeważa u niego szlak oksydazy aldehydowej. Rukaparyb jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 (oraz CYP1A2), a olaparyb słabym inhibitorem CYP3A4, więc mogą zwiększać ekspozycję na neuroleptyk, najsilniej na lurazydon i sertindol. Do tego dochodzi składowa farmakodynamiczna wspólna dla inhibitorów PARP, czyli częste nudności, wymioty i biegunka prowadzące do hipokaliemii i hipomagnezemii, które nasilają wydłużenie odstępu QT wywoływane przez sertindol i zyprazydon. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy przede wszystkim rukaparybu, słabiej olaparybu, a nie dotyczy niraparybu i talazoparybu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia skojarzonego (szczególnie sertindol i zyprazydon)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, zwłaszcza przy wymiotach lub biegunce
- sedacja, akatyzja i objawy pozapiramidowe
- ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
- kontrola objawów psychiatrycznych po odstawieniu inhibitora PARP
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów (np. metadon, lewometadon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku z grupy metadonu i inhibitora PARP obserwuj pacjenta pod kątem nasilenia działania opioidu, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu inhibitora PARP, a także pod kątem objawów odstawiennych po jego odstawieniu.Jeśli przyjmujesz metadon lub lewometadon i zaczynasz albo kończysz leczenie lekiem z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi z programu substytucyjnego i nie zmieniaj sam dawki metadonu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz metadon lub lewometadon i zaczynasz albo kończysz leczenie lekiem z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi z programu substytucyjnego i nie zmieniaj sam dawki metadonu.
Niektóre leki przeciwnowotworowe z tej grupy, przede wszystkim rukaparyb i olaparyb, mogą spowalniać rozkład metadonu i lewometadonu w organizmie. Wtedy metadon działa silniej i dłużej, co może powodować większą senność, płytszy oddech albo zaburzenia rytmu serca. Niraparyb i talazoparyb nie mają tego działania w istotnym stopniu. Po zakończeniu leczenia onkologicznego metadon może zacząć działać słabiej i mogą pojawić się objawy odstawienia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność lub trudność z wybudzeniem
- wolny lub płytki oddech
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- po zakończeniu leczenia onkologicznego: niepokój, poty, ziewanie, bóle mięśni, biegunka (objawy odstawienia)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku z grupy metadonu i inhibitora PARP obserwuj pacjenta pod kątem nasilenia działania opioidu, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu inhibitora PARP, a także pod kątem objawów odstawiennych po jego odstawieniu. Dotyczy to przede wszystkim rukaparybu i olaparybu. Przy niraparybie i talazoparybie istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje. U pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT, takimi jak hipokaliemia, choroba serca czy inne leki wydłużające QT, warto wykonać EKG przed włączeniem rukaparybu lub olaparybu i po kilku tygodniach leczenia. W razie nadmiernej sedacji dawkę metadonu lub lewometadonu zmniejsza lekarz prowadzący terapię substytucyjną. Lekarz ten powinien wiedzieć o rozpoczęciu i zakończeniu leczenia onkologicznego.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia metadonu lub lewometadonu może nasilić sedację i depresję oddechową. Może też dodatkowo wydłużyć odstęp QT, który metadon sam wydłuża w sposób zależny od stężenia. Z powodu długiego i zmiennego okresu półtrwania metadonu skutek może narastać przez kilka dni po włączeniu inhibitora PARP. Po odstawieniu rukaparybu lub olaparybu stężenie opioidu może spaść i wywołać objawy odstawienne.
Mechanizm
Metadon i lewometadon są rozkładane w wątrobie głównie przez CYP3A4 i CYP2B6, a w mniejszym stopniu przez CYP2C19 i CYP2D6. Rukaparyb słabo hamuje CYP3A4 i CYP2C19, a olaparyb słabo hamuje CYP3A4. Może to spowolnić rozkład opioidu i podnieść jego stężenie we krwi. Niraparyb i talazoparyb nie hamują tych enzymów w istotnym stopniu, więc mechanizm nie obejmuje całej grupy inhibitorów PARP.
Monitorować
- nadmierna senność i spowolnienie oddechu w pierwszych tygodniach po włączeniu rukaparybu lub olaparybu
- EKG (odstęp QTc) u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia QT
- stężenie potasu i magnezu
- objawy odstawienne opioidu po zakończeniu lub przerwaniu leczenia rukaparybem lub olaparybem
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Leki stosowane w dziedzicznym obrzęku naczynioruchowym (np. berotralstat) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu berotralstatu i inhibitora PARP należy liczyć się ze wzrostem stężenia inhibitora PARP i nasileniem jego toksyczności, dlatego połączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne – trzeba ściśle kontrolować morfologię i tolerancję leczenia.Jeśli przyjmujesz berotralstat i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz onkologowi o obu lekach i regularnie rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz berotralstat i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, nie zmieniaj samodzielnie dawek, powiedz onkologowi o obu lekach i regularnie rób zlecone badania krwi.
Berotralstat, lek zapobiegający napadom dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego, może zwiększać ilość niektórych leków przeciwnowotworowych z grupy inhibitorów PARP we krwi, na przykład olaparybu, talazoparybu czy rukaparybu. Przez to łatwiej o ich działania niepożądane, zwłaszcza spadek liczby krwinek. Leki na obrzęk podawane w zastrzykach, takie jak ikatybant, lanadelumab czy inhibitor C1-esterazy, nie mają tego działania. Efekt berotralstatu może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone zmęczenie, osłabienie, bladość, duszność przy wysiłku
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienia z nosa lub dziąseł
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- uporczywe nudności lub wymioty
- kołatanie serca, omdlenia lub zawroty głowy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu berotralstatu i inhibitora PARP należy liczyć się ze wzrostem stężenia inhibitora PARP i nasileniem jego toksyczności, dlatego połączenia najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne – trzeba ściśle kontrolować morfologię i tolerancję leczenia. Najprostszym rozwiązaniem jest zamiana profilaktyki dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego na lanadelumab albo inhibitor C1-esterazy, które nie wchodzą w interakcje farmakokinetyczne. Gdy olaparyb musi być stosowany razem z berotralstatem, dawkę olaparybu zmniejsza się tak jak przy innych umiarkowanych inhibitorach CYP3A4. Przy talazoparybie i rukaparybie zaleca się częstsze kontrole morfologii i w razie toksyczności wczesne zmniejszenie dawki inhibitora PARP. Przy rukaparybie warto rozważyć kontrolę EKG, zwłaszcza u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT. Niraparyb jest najmniej podatny na tę interakcję. Ikatybant i konestat alfa stosowane doraźnie w napadach można łączyć z każdym inhibitorem PARP.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia inhibitora PARP może nasilić jego zależne od dawki działania niepożądane. Chodzi przede wszystkim o toksyczność hematologiczną (niedokrwistość, małopłytkowość, neutropenię), a także o nudności, wymioty i zmęczenie. Przy połączeniu z rukaparybem dochodzi możliwy wzrost stężenia berotralstatu, który przy dużej ekspozycji wydłuża odstęp QT. Berotralstat ma długi okres półtrwania, dlatego interakcja narasta stopniowo przez kilka dni od włączenia i utrzymuje się po jego odstawieniu.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy leków stosowanych w dziedzicznym obrzęku naczynioruchowym. Dotyczy wyłącznie berotralstatu, jedynego doustnego, drobnocząsteczkowego leku w tej grupie. Berotralstat umiarkowanie hamuje CYP3A4 oraz hamuje glikoproteinę P i CYP2D6. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc jego stężenie rośnie. Talazoparyb jest wydalany w postaci niezmienionej z udziałem glikoproteiny P i BCRP, a ich hamowanie zwiększa jego ekspozycję. Rukaparyb jest metabolizowany między innymi przez CYP2D6 i CYP3A4 oraz transportowany przez glikoproteinę P, a sam słabo hamuje CYP3A i glikoproteinę P. Możliwy jest więc także niewielki wzrost stężenia berotralstatu. Ikatybant, inhibitor C1-esterazy, konestat alfa i lanadelumab to peptydy lub białka eliminowane przez katabolizm i nie biorą udziału w tej interakcji.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, płytki krwi, neutrofile) częściej niż zwykle przez pierwsze tygodnie skojarzenia
- objawy nietolerancji inhibitora PARP: nudności, wymioty, zmęczenie
- EKG (odstęp QTc) przy skojarzeniu berotralstatu z rukaparybem i przy innych czynnikach ryzyka wydłużenia QT
- aktywność aminotransferaz przy rukaparybie
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inne leki przeciwwymiotne (np. aprepitant, fosaprepitant) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aprepitantu lub fosaprepitantu z inhibitorem PARP metabolizowanym przez CYP3A4 najlepiej wybrać lek przeciwwymiotny niehamujący CYP3A4, a jeśli antagonista receptora NK1 jest konieczny, ograniczyć jego stosowanie do najkrótszego kursu i kontrolować tolerancję leczenia.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP i dostajesz aprepitant lub fosaprepitant, upewnij się, że onkolog wie o obu lekach, i nie zmieniaj dawek na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP i dostajesz aprepitant lub fosaprepitant, upewnij się, że onkolog wie o obu lekach, i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Aprepitant i fosaprepitant to leki zapobiegające nudnościom przy chemioterapii. Mogą one spowalniać usuwanie z organizmu olaparybu, przez co jego ilość we krwi rośnie i łatwiej o działania niepożądane, zwłaszcza spadek liczby krwinek. Ta interakcja nie dotyczy niraparybu, talazoparybu ani rukaparybu. Lekarz może dobrać inny lek przeciwwymiotny, np. ondansetron, albo czasowo zmienić dawkę olaparybu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone zmęczenie, osłabienie lub bladość
- duszność lub kołatanie serca przy niewielkim wysiłku
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- nasilone nudności lub wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aprepitantu lub fosaprepitantu z inhibitorem PARP metabolizowanym przez CYP3A4 najlepiej wybrać lek przeciwwymiotny niehamujący CYP3A4, a jeśli antagonista receptora NK1 jest konieczny, ograniczyć jego stosowanie do najkrótszego kursu i kontrolować tolerancję leczenia. Dotyczy to olaparybu. Umiarkowanych inhibitorów CYP3A4 z olaparybem się unika, a gdy połączenie jest niezbędne, rozważa się czasowe zmniejszenie dawki olaparybu na okres stosowania inhibitora. Fosaprepitant podany jednorazowo dożylnie hamuje CYP3A4 krócej niż trzydniowy schemat doustnego aprepitantu. Przy niraparybie, talazoparybie i rukaparybie nie jest potrzebna zmiana postępowania.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia olaparybu może nasilać jego działania niepożądane, przede wszystkim toksyczność hematologiczną (niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), a także nudności, wymioty i zmęczenie. Przy krótkim, kilkudniowym kursie przeciwwymiotnym efekt jest przejściowy, ale przy powtarzaniu kursów w kolejnych cyklach chemioterapii może się sumować.
Mechanizm
Aprepitant i powstający z fosaprepitantu aprepitant są umiarkowanymi inhibitorami CYP3A4 w okresie stosowania. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc jego stężenie w osoczu rośnie przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów tego enzymu. Po zakończeniu kursu aprepitantu przejściowo pojawia się słaba indukcja CYP3A4, która może nieznacznie obniżać stężenie olaparybu, ale nie ma to zwykle znaczenia klinicznego. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy inhibitorów PARP – niraparyb, talazoparyb i rukaparyb nie zależą w istotnym stopniu od CYP3A4.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, neutrofile, płytki krwi) w trakcie i po kursie aprepitantu
- nasilenie nudności, wymiotów i zmęczenia
- objawy infekcji i krwawień
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Barbiturany (np. fenobarbital, prymidon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu barbituranu i inhibitora PARP metabolizowanego przez CYP3A4 należy unikać tego połączenia, bo działanie przeciwnowotworowe inhibitora PARP może być wyraźnie osłabione.Jeśli przyjmujesz fenobarbital lub prymidon i masz zacząć leczenie lekiem z grupy inhibitorów PARP, powiedz o tym onkologowi i neurologowi przed rozpoczęciem terapii i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz fenobarbital lub prymidon i masz zacząć leczenie lekiem z grupy inhibitorów PARP, powiedz o tym onkologowi i neurologowi przed rozpoczęciem terapii i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.
Fenobarbital i prymidon przyspieszają usuwanie z organizmu niektórych leków przeciwnowotworowych z grupy inhibitorów PARP, zwłaszcza olaparybu i w mniejszym stopniu rukaparybu. Przez to lek przeciwnowotworowy może działać słabiej. Niraparyb i talazoparyb nie są narażone na ten problem w istotnym stopniu. Lekarz może zmienić lek przeciwpadaczkowy na inny, np. lewetyracetam, ale robi się to stopniowo i pod kontrolą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową
- napady padaczkowe w trakcie zmiany leku przeciwpadaczkowego
- nietypowe siniaki, krwawienia lub częste infekcje po odstawieniu barbituranu
- duże zmęczenie i bladość skóry
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu barbituranu i inhibitora PARP metabolizowanego przez CYP3A4 należy unikać tego połączenia, bo działanie przeciwnowotworowe inhibitora PARP może być wyraźnie osłabione. Olaparybu nie łączy się z fenobarbitalem ani prymidonem, a u pacjenta z padaczką należy w porozumieniu z neurologiem rozważyć zmianę leczenia przeciwpadaczkowego na lek nieindukujący enzymów przed rozpoczęciem terapii. Przy rukaparybie połączenia również lepiej unikać, a gdy zmiana barbituranu nie jest możliwa, trzeba ściśle monitorować skuteczność leczenia onkologicznego. Zamiany barbituranu nie przeprowadza się gwałtownie, bo nagłe odstawienie grozi napadami padaczkowymi i zespołem odstawiennym. Po odstawieniu barbituranu efekt indukcji utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni, a stężenie inhibitora PARP stopniowo rośnie, dlatego w tym czasie należy kontrolować morfologię krwi. Niraparyb i talazoparyb nie podlegają tej interakcji w istotnym stopniu i mogą być rozważone, gdy pozwala na to wskazanie onkologiczne.
Skutek kliniczny
Obniżenie stężenia olaparybu, a w mniejszym stopniu rukaparybu, może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i sprzyjać progresji choroby. Po odstawieniu barbituranu stężenie inhibitora PARP stopniowo rośnie, co może nasilić jego działania niepożądane, zwłaszcza mielosupresję.
Mechanizm
Fenobarbital i prymidon, który przekształca się w organizmie w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4 oraz glikoproteiny P. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i transportowany przez glikoproteinę P, dlatego barbiturany znacznie przyspieszają jego eliminację i obniżają jego stężenie we krwi. Rukaparyb jest metabolizowany przez kilka izoenzymów cytochromu P450, w tym CYP3A4, więc indukcja również może zmniejszać jego ekspozycję, choć w mniejszym i słabiej poznanym stopniu. Indukcja narasta stopniowo przez pierwsze tygodnie stosowania barbituranu i ustępuje powoli po jego odstawieniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo niraparyb i talazoparyb nie zależą istotnie od CYP3A4.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (badania obrazowe, markery nowotworowe, np. CA-125)
- morfologia krwi z rozmazem po odstawieniu lub zmianie barbituranu
- kontrola napadów padaczkowych w trakcie zamiany leku przeciwpadaczkowego
- objawy zespołu odstawiennego po redukcji dawki barbituranu
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inhibitory kinaz zależnych od cyklin (np. palbocyklib, abemacyklib, rybocyklib) klasaInhibitora kinaz zależnych od cyklin i inhibitora polimerazy poli-ADP-rybozy nie należy łączyć poza badaniem klinicznym lub decyzją zespołu onkologicznego, a jeśli połączenie jest konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi.Nie przyjmuj jednocześnie leku na raka z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin i leku z grupy inhibitorów polimerazy poli-ADP-rybozy, jeśli onkolog wyraźnie tego nie zalecił, a jeśli zalecił, rób regularnie morfologię krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj jednocześnie leku na raka z grupy inhibitorów kinaz zależnych od cyklin i leku z grupy inhibitorów polimerazy poli-ADP-rybozy, jeśli onkolog wyraźnie tego nie zalecił, a jeśli zalecił, rób regularnie morfologię krwi.
Oba leki stosuje się w leczeniu nowotworów i oba mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem, na przykład rybocyklib z olaparybem albo palbocyklib z niraparybem, mogą silniej obniżać liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. Rybocyklib dodatkowo zwiększa ilość olaparybu we krwi, co może nasilać jego działania niepożądane. Takie połączenie stosuje się tylko na wyraźne zalecenie onkologa.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- duże osłabienie, bladość, duszność przy niewielkim wysiłku
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Inhibitora kinaz zależnych od cyklin i inhibitora polimerazy poli-ADP-rybozy nie należy łączyć poza badaniem klinicznym lub decyzją zespołu onkologicznego, a jeśli połączenie jest konieczne, wymaga ono ścisłej kontroli morfologii krwi. Standardem jest stosowanie tych leków sekwencyjnie, z włączeniem drugiego leku dopiero po ustąpieniu toksyczności hematologicznej pierwszego. Rybocyklibu nie łączy się z olaparybem bez redukcji dawki olaparybu zgodnej z zaleceniami dla umiarkowanych inhibitorów CYP3A4. Gdy potrzebny jest inhibitor kinaz zależnych od cyklin u pacjenta leczonego olaparybem lub rukaparybem, korzystniejszy farmakokinetycznie jest palbocyklib lub abemacyklib. Przy pojawieniu się cytopenii postępuje się według zasad przerywania i redukcji dawek obu leków.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości, a w konsekwencji zakażeń, krwawień i konieczności przerywania leczenia lub redukcji dawek. Najsilniejszy efekt można przewidywać przy połączeniu rybocyklibu z olaparybem, gdzie do addycji toksyczności szpikowej dochodzi wzrost stężenia olaparybu. Abemacyklib słabiej hamuje szpik niż palbocyklib i rybocyklib, ale nie znosi to ryzyka addycji.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup i wynika głównie z sumowania się działania hamującego szpik kostny. Inhibitory kinaz zależnych od cyklin zatrzymują podziały komórek prekursorowych szpiku i wywołują przede wszystkim neutropenię, a inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy uszkadzają te komórki przez zaburzenie naprawy DNA i wywołują głównie niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię. U części par dochodzi składnik farmakokinetyczny. Rybocyklib hamuje CYP3A4 i zwiększa stężenie olaparybu, który jest substratem tego enzymu, a w mniejszym stopniu także rukaparybu. Rukaparyb i olaparyb słabo hamują CYP3A4 i mogą nieznacznie zwiększać stężenie palbocyklibu, abemacyklibu i rybocyklibu. Niraparyb i talazoparyb nie zależą istotnie od CYP3A4, więc w ich przypadku interakcja ma wyłącznie charakter farmakodynamiczny.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed włączeniem drugiego leku, a następnie często w pierwszych miesiącach leczenia
- liczba neutrofilów i objawy zakażenia, w tym gorączka
- stężenie hemoglobiny i objawy niedokrwistości
- liczba płytek krwi i objawy skazy krwotocznej
- przy rybocyklibie z olaparybem objawy nadmiernego działania olaparybu, w tym nudności i zmęczenie
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu prokinetyku i inhibitora PARP, który hamuje CYP3A4, należy unikać połączenia i zastąpić prokinetyk lekiem niezależnym od CYP3A4.Nie łącz samodzielnie leku przyspieszającego pracę żołądka z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, tylko powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, bo czasem trzeba zmienić lek na żołądek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz samodzielnie leku przyspieszającego pracę żołądka z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, tylko powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie onkologiczne, bo czasem trzeba zmienić lek na żołądek.
Niektóre leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, na przykład rukaparyb i olaparyb, mogą spowalniać usuwanie cyzaprydu z organizmu. Cyzapryd to lek przyspieszający pracę żołądka. Gdy gromadzi się go za dużo, może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Inne leki na żołądek, takie jak metoklopramid czy itopryd, nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy, zasłabnięcie albo omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nasilone wymioty lub biegunka, które mogą zaburzać stężenie potasu i magnezu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu prokinetyku i inhibitora PARP, który hamuje CYP3A4, należy unikać połączenia i zastąpić prokinetyk lekiem niezależnym od CYP3A4. Dotyczy to przede wszystkim cyzaprydu z rukaparybem, w mniejszym stopniu cyzaprydu z olaparybem. Gdy potrzebny jest prokinetyk lub lek przeciwwymiotny, wybiera się metoklopramid albo itopryd. Jeśli odstawienie cyzaprydu nie jest możliwe, przed włączeniem inhibitora PARP i w trakcie leczenia trzeba wykonać EKG i wyrównać stężenie potasu i magnezu. Należy też unikać innych leków wydłużających odstęp QT.
Skutek kliniczny
Większe stężenie cyzaprydu zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Zagrożenie jest większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, chorobach serca, wymiotach i biegunce, a takie stany często występują u chorych onkologicznych. Działanie inhibitorów PARP nie zmienia się w istotny sposób.
Mechanizm
Cyzapryd jest metabolizowany niemal wyłącznie przez CYP3A4 i ma wąski indeks terapeutyczny. Rukaparyb hamuje CYP3A4 w stopniu słabym do umiarkowanego, a olaparyb w stopniu słabym. Oba leki mogą więc zwiększać stężenie cyzaprydu we krwi. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy cyzaprydu jako ofiary oraz rukaparybu i olaparybu jako sprawców. Metoklopramid i itopryd nie są metabolizowane przez CYP3A4, a niraparyb i talazoparyb nie hamują go istotnie.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie skojarzenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, zwłaszcza przy wymiotach lub biegunce
- kołatania serca, zasłabnięcia i omdlenia
- inne stosowane leki wydłużające odstęp QT lub hamujące CYP3A4
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Pochodne hydantoiny (np. fenytoina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fenytoiny i inhibitora PARP najlepiej zamienić fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje enzymów wątrobowych, a jeśli to niemożliwe, konieczne jest ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia onkologicznego i stężenia fenytoiny.Jeśli przyjmujesz fenytoinę i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj żadnego leku samodzielnie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz fenytoinę i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj żadnego leku samodzielnie.
Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków przeciwnowotworowych, szczególnie olaparybu i w mniejszym stopniu rukaparybu. Przez to lek na nowotwór może działać słabiej. Rukaparyb może z kolei zwiększać ilość fenytoiny we krwi i nasilać jej działania niepożądane. Niraparyb i talazoparyb nie mają takiego problemu z fenytoiną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy i chwiejny chód
- oczopląs lub podwójne widzenie
- nadmierna senność lub splątanie
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leków
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu fenytoiny i inhibitora PARP najlepiej zamienić fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje enzymów wątrobowych, a jeśli to niemożliwe, konieczne jest ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia onkologicznego i stężenia fenytoiny. Olaparybu nie należy łączyć z fenytoiną ani innymi silnymi induktorami CYP3A4, ponieważ zwiększenie dawki olaparybu nie kompensuje spadku jego stężenia. Przy rukaparybie połączenie jest możliwe pod warunkiem kontroli stężenia fenytoiny po włączeniu i odstawieniu rukaparybu. Zmianę leku przeciwpadaczkowego należy uzgodnić z neurologiem i onkologiem, pamiętając, że efekt indukcji utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest utrata skuteczności leczenia przeciwnowotworowego olaparybem z powodu zbyt niskiego stężenia leku. Przy rukaparybie należy liczyć się z mniejszym spadkiem jego stężenia oraz z możliwym wzrostem stężenia fenytoiny i objawami jej toksyczności, takimi jak oczopląs, zaburzenia równowagi i senność.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4 oraz glikoproteiny P, a olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc fenytoina przyspiesza jego eliminację i znacznie obniża jego stężenie. Rukaparyb jest metabolizowany częściowo przez CYP3A4, dlatego jego ekspozycja również może się zmniejszyć, choć słabiej. Interakcja z rukaparybem jest dwukierunkowa, bo rukaparyb słabo hamuje CYP2C9 i CYP2C19, które rozkładają fenytoinę, co może podnieść jej stężenie. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – niraparyb i talazoparyb nie zależą istotnie od CYP3A4.
Monitorować
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe (markery, badania obrazowe)
- stężenie fenytoiny w surowicy przy rukaparybie
- objawy toksyczności fenytoiny (oczopląs, ataksja, senność)
- kontrola napadów padaczkowych po zmianie leku przeciwpadaczkowego
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inhibitory kinazy EGFR (np. erlotynib, gefitynib, afatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy EGFR i inhibitora PARP połączenie prowadź wyłącznie pod nadzorem onkologa, ze ścisłym monitorowaniem morfologii krwi i objawów ze strony płuc.Jeśli bierzesz lek na raka z grupy erlotynibu lub ozymertynibu razem z lekiem z grupy olaparybu lub niraparybu, przyjmuj je tylko z wyraźnego zalecenia onkologa i regularnie rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na raka z grupy erlotynibu lub ozymertynibu razem z lekiem z grupy olaparybu lub niraparybu, przyjmuj je tylko z wyraźnego zalecenia onkologa i regularnie rób zlecone badania krwi.
Leki na raka z grupy erlotynibu, gefitynibu czy ozymertynibu oraz leki z grupy olaparybu, niraparybu czy rukaparybu mogą obciążać szpik i płuca. Gdy bierzesz je razem, łatwiej o spadek liczby krwinek, a więc o zmęczenie, infekcje i krwawienia. Rzadko oba rodzaje leków mogą też wywołać zapalenie płuc. Niektóre z tych leków dodatkowo zwiększają we krwi ilość drugiego leku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowa lub narastająca duszność, suchy kaszel, gorączka
- siniaki bez powodu, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- silne zmęczenie, bladość, zawroty głowy
- częste infekcje, dreszcze
- kołatanie serca, omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kinazy EGFR i inhibitora PARP połączenie prowadź wyłącznie pod nadzorem onkologa, ze ścisłym monitorowaniem morfologii krwi i objawów ze strony płuc. Takie skojarzenie nie jest standardem leczenia i zwykle dotyczy badań klinicznych albo wyjątkowych decyzji terapeutycznych, dlatego każdą taką receptę warto potwierdzić z lekarzem prowadzącym. Przy ozymertynibie wykonaj EKG przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Przy rukaparybie zwróć uwagę na nasilenie działań niepożądanych inhibitora kinazy EGFR, takich jak biegunka, wysypka i zmiany w EKG. Przy talazoparybie, niraparybie i olaparybie skojarzonych z gefitynibem, afatynibem lub ozymertynibem obserwuj szczególnie toksyczność hematologiczną i rozważ redukcję dawki inhibitora PARP przy cytopeniach. Przy objawach śródmiąższowej choroby płuc oba leki należy wstrzymać do czasu diagnostyki.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie może nasilać mielosupresję (niedokrwistość, małopłytkowość, neutropenię z ryzykiem zakażeń i krwawień) oraz zwiększać ryzyko zapalenia płuc. Przy ozymertynibie dochodzi ryzyko wydłużenia odstępu QT, a przy rukaparybie i talazoparybie wyraźniejszy wzrost ekspozycji na jeden z leków.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla całej klasy w części farmakodynamicznej, a jej siła różni się między parami w części farmakokinetycznej. Obie grupy mogą uszkadzać szpik i miąższ płuc. Inhibitory PARP często wywołują niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię, a inhibitory kinazy EGFR, zwłaszcza ozymertynib, mogą dodatkowo obniżać liczbę krwinek. Oba rodzaje leków wiążą się też z ryzykiem śródmiąższowej choroby płuc. Część inhibitorów kinazy EGFR (gefitynib, afatynib, ozymertynib) hamuje białka transportowe P-gp i BCRP, a talazoparyb, niraparyb i olaparyb są substratami tych transporterów, co może zwiększać ich ekspozycję. Rukaparyb hamuje CYP1A2, CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6 oraz P-gp i BCRP, przez co może podwyższać stężenie inhibitorów kinazy EGFR metabolizowanych tymi szlakami, np. erlotynibu, gefitynibu i ozymertynibu. Ozymertynib wydłuża odstęp QT, więc w parze z rukaparybem nakładają się podwyższona ekspozycja i ryzyko zaburzeń rytmu. Brak informacji dla erlotynibu, dakomitynibu, lazertynibu i aumolertynibu oznacza brak danych, a nie brak interakcji, bo działanie na szpik i płuca dotyczy całej klasy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed włączeniem, co tydzień w pierwszym miesiącu, potem co miesiąc
- EKG z oceną QTc przy skojarzeniach z ozymertynibem
- stężenie potasu i magnezu
- objawy płucne: duszność, kaszel, gorączka
- ciśnienie tętnicze przy niraparybie
- aminotransferazy i kreatynina
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Inne leki przeciwgruźlicze (np. bedakilina, delamanid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwgruźliczego z tej grupy i inhibitora PARP regularnie kontroluj EKG, elektrolity i próby wątrobowe przez cały okres leczenia.Jeśli przyjmujesz lek na gruźlicę i lek z grupy inhibitorów PARP na nowotwór, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, powiedz obu lekarzom o drugim leczeniu i chodź na zlecone badania EKG i krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na gruźlicę i lek z grupy inhibitorów PARP na nowotwór, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, powiedz obu lekarzom o drugim leczeniu i chodź na zlecone badania EKG i krwi.
Niektóre leki na gruźlicę, na przykład bedakilina i delamanid, mogą wpływać na rytm serca. Rukaparyb, a w mniejszym stopniu olaparyb, stosowane w leczeniu nowotworów, mogą zwiększać ilość bedakiliny we krwi i przez to nasilać to działanie. Inne leki z tych grup, na przykład etambutol, pirazynamid, niraparyb czy talazoparyb, nie działają w ten sposób. Lekarz może zlecić częstsze badania EKG i krwi, żeby leczenie było bezpieczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- nietypowe zmęczenie, siniaki lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwgruźliczego z tej grupy i inhibitora PARP regularnie kontroluj EKG, elektrolity i próby wątrobowe przez cały okres leczenia. Bedakiliny nie należy długotrwale łączyć z rukaparybem jako umiarkowanym inhibitorem CYP3A4. Jeśli leczenie skojarzone jest konieczne, wykonaj EKG przed jego rozpoczęciem i często w trakcie, wyrównaj stężenie potasu, magnezu i wapnia oraz unikaj innych leków wydłużających QT. Przy delamanidzie i olaparybie ryzyko jest mniejsze, ale kontrola EKG pozostaje wskazana. Gdy wybór inhibitora PARP jest możliwy, rozważ niraparyb albo talazoparyb, które nie hamują CYP3A4.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia bedakiliny albo metabolitu delamanidu może nasilić wydłużenie odstępu QT i zwiększyć ryzyko zaburzeń rytmu serca, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Bedakilina ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego jej stężenie narasta stopniowo przy dłuższym leczeniu skojarzonym. Dodatkowo bedakilina i rukaparyb mogą podwyższać aktywność aminotransferaz.
Mechanizm
Rukaparyb umiarkowanie hamuje CYP3A4, a olaparyb robi to słabo. Bedakilina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a z udziałem tego enzymu powstaje też metabolit delamanidu odpowiedzialny za wydłużanie odstępu QT. Hamowanie CYP3A4 może więc zwiększyć ekspozycję na bedakilinę i ten metabolit delamanidu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy głównie bedakiliny i delamanidu łączonych z rukaparybem, w mniejszym stopniu z olaparybem.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem leczenia skojarzonego i regularnie w jego trakcie
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- morfologia krwi
- objawy zaburzeń rytmu serca, takie jak kołatanie serca, zawroty głowy i omdlenia
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Niedihydropirydynowe blokery kanału wapniowego – benzotiazepiny (np. diltiazem) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu diltiazemu i inhibitora PARP najlepiej wybrać lek kardiologiczny, który nie hamuje CYP3A4 ani glikoproteiny P.Jeśli przyjmujesz diltiazem i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi, który przepisał diltiazem, i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz diltiazem i lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi, który przepisał diltiazem, i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Diltiazem, lek na serce i nadciśnienie, może zwiększać ilość niektórych leków przeciwnowotworowych z grupy inhibitorów PARP we krwi, zwłaszcza olaparybu i w mniejszym stopniu talazoparybu. Wtedy łatwiej o niedokrwistość, spadek odporności, siniaki, nudności i duże zmęczenie. Rukaparyb działa odwrotnie i może nasilać działanie diltiazemu, co grozi zbyt wolnym tętnem i spadkiem ciśnienia. Niraparyb nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duże osłabienie, bladość, zadyszka przy niewielkim wysiłku
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone nudności lub wymioty
- bardzo wolne tętno, zawroty głowy lub omdlenie
- obrzęki nóg
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu diltiazemu i inhibitora PARP najlepiej wybrać lek kardiologiczny, który nie hamuje CYP3A4 ani glikoproteiny P. Gdy połączenie jest konieczne, trzeba ściśle monitorować tolerancję leczenia. Olaparybu nie należy łączyć z diltiazemem. Jeśli nie da się zamienić diltiazemu, dawkę olaparybu zmniejsza się zgodnie z zaleceniami dla umiarkowanych inhibitorów CYP3A4. Po odstawieniu diltiazemu wraca się do pełnej dawki olaparybu, po upływie kilku okresów półtrwania diltiazemu. Przy talazoparybie dawki zwykle się nie zmienia, ale częściej kontroluje się morfologię krwi. Przy rukaparybie trzeba obserwować działanie diltiazemu, czyli tętno, ciśnienie tętnicze i przewodzenie przedsionkowo-komorowe. W razie bradykardii lub niedociśnienia zmniejsza się dawkę diltiazemu albo zamienia go na inny lek. Niraparyb można łączyć z diltiazemem bez szczególnych środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Większe stężenie olaparybu lub talazoparybu zwiększa ryzyko ich typowych działań niepożądanych zależnych od dawki. Są to przede wszystkim niedokrwistość, neutropenia i małopłytkowość, a także nudności, wymioty i zmęczenie. Przy rukaparybie wzrost stężenia diltiazemu może nasilać bradykardię, blok przedsionkowo-komorowy, niedociśnienie i obrzęki obwodowe. Skutki narastają stopniowo, w ciągu kilku dni do kilku tygodni wspólnego stosowania.
Mechanizm
Diltiazem umiarkowanie hamuje CYP3A4 i słabo hamuje glikoproteinę P. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego diltiazem zwiększa jego stężenie i ekspozycję. Talazoparyb prawie nie podlega metabolizmowi CYP, ale jest substratem glikoproteiny P i BCRP, więc diltiazem może umiarkowanie zwiększyć jego stężenie. Rukaparyb działa w przeciwnym kierunku. Sam umiarkowanie hamuje CYP3A4, więc może zwiększać stężenie diltiazemu, który jest substratem tego enzymu. Interakcja nie jest więc wspólna dla całej klasy. Najsilniej dotyczy olaparybu, słabiej talazoparybu, w parze z rukaparybem ofiarą jest diltiazem, a niraparyb praktycznie nie wchodzi w tę interakcję.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (hemoglobina, neutrofile, płytki krwi) przy olaparybie i talazoparybie, częściej niż standardowo w pierwszych tygodniach połączenia
- nudności, wymioty, zmęczenie i inne objawy nietolerancji inhibitora PARP
- tętno i ciśnienie tętnicze przy rukaparybie
- EKG z oceną odstępu PR i rytmu serca przy rukaparybie, zwłaszcza u osób z zaburzeniami przewodzenia
- obrzęki obwodowe i zawroty głowy przy rukaparybie
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Pochodne karboksamidu (np. karbamazepina, eslikarbazepina, okskarbazepina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu pochodnej karboksamidu i inhibitora PARP lek przeciwpadaczkowy może osłabić działanie leku przeciwnowotworowego, dlatego połączenia należy unikać i w miarę możliwości zamienić lek przeciwpadaczkowy na niewywołujący indukcji enzymów.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpadaczkowy i lek przeciwnowotworowy z tej grupy, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpadaczkowy i lek przeciwnowotworowy z tej grupy, powiedz o tym onkologowi i neurologowi, ale nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Niektóre leki przeciwpadaczkowe, zwłaszcza karbamazepina, a także okskarbazepina i eslikarbazepina, przyspieszają usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych takich jak olaparyb czy rukaparyb. Lek na nowotwór może wtedy działać słabiej, choć nie odczujesz tego od razu. Karbamazepina może też obniżać liczbę krwinek, podobnie jak leki z tej grupy przeciwnowotworowej. Niraparyb i talazoparyb są na to mniej wrażliwe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- gorączka, częste infekcje, ból gardła
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność
- nasilenie lub powrót napadów padaczkowych po zmianie leku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu pochodnej karboksamidu i inhibitora PARP lek przeciwpadaczkowy może osłabić działanie leku przeciwnowotworowego, dlatego połączenia należy unikać i w miarę możliwości zamienić lek przeciwpadaczkowy na niewywołujący indukcji enzymów. Olaparybu nie łączy się z karbamazepiną, a z okskarbazepiną i eslikarbazepiną łączy się tylko wtedy, gdy zamiana jest niemożliwa i z uwzględnieniem ryzyka mniejszej skuteczności. Przy rukaparybie stosuje się tę samą ostrożność, choć efekt jest prawdopodobnie słabszy. Zamianę leku przeciwpadaczkowego ustala neurolog z onkologiem, a efekt indukcji ustępuje stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu. Jeśli leczenie przeciwpadaczkowe musi pozostać bez zmian, onkolog może rozważyć niraparyb lub talazoparyb. Przy karbamazepinie z każdym inhibitorem PARP należy regularnie kontrolować morfologię krwi.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia olaparybu lub rukaparybu może osłabić skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i przyspieszyć progresję choroby. Interakcja nie daje objawów ostrych, więc łatwo ją przeoczyć. Przy karbamazepinie dochodzi ryzyko nasilenia niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości niezależnie od rodzaju inhibitora PARP. Po odstawieniu induktora stężenie inhibitora PARP stopniowo rośnie, co może nasilić jego działania niepożądane.
Mechanizm
Karbamazepina jest silnym, a okskarbazepina i eslikarbazepina umiarkowanymi induktorami CYP3A4. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a rukaparyb częściowo przez CYP3A4 obok CYP2D6 i CYP1A2, dlatego indukcja przyspiesza ich eliminację i obniża stężenie w osoczu. Najsilniejszy i najlepiej udokumentowany efekt dotyczy olaparybu z karbamazepiną. Niraparyb i talazoparyb nie są istotnie metabolizowane przez CYP3A4, więc ten mechanizm ich nie dotyczy. Dodatkowo karbamazepina może sama uszkadzać szpik, co sumuje się z mielotoksycznością wszystkich inhibitorów PARP.
Monitorować
- odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe (badania obrazowe, markery nowotworowe)
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza przy karbamazepinie
- kontrola napadów padaczkowych przy zamianie leku przeciwpadaczkowego
- działania niepożądane inhibitora PARP po odstawieniu induktora
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ Glikokortykosteroidy (np. deksametazon, prednizon, prednizolon) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu i inhibitora PARP oceń, czy steroid nie obniża skuteczności leczenia przeciwnowotworowego – istotne ryzyko dotyczy głównie długotrwałego, ogólnoustrojowego podawania deksametazonu w dużych dawkach.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP i lekarz zaleci ci steryd w tabletkach lub zastrzykach, powiedz o tym onkologowi, zwłaszcza gdy steryd ma być stosowany dłużej niż kilka dni.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP i lekarz zaleci ci steryd w tabletkach lub zastrzykach, powiedz o tym onkologowi, zwłaszcza gdy steryd ma być stosowany dłużej niż kilka dni.
Niektóre leki sterydowe, przede wszystkim deksametazon w tabletkach lub zastrzykach przyjmowany przez dłuższy czas, mogą przyspieszać usuwanie z organizmu leków przeciwnowotworowych takich jak olaparyb i w mniejszym stopniu rukaparyb. Może to osłabić działanie leczenia nowotworu. Krótkie stosowanie deksametazonu na nudności oraz sterydy w kremach, inhalatorach czy kroplach nie stanowią problemu. Leki niraparyb i talazoparyb nie mają tej interakcji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost markerów nowotworowych w badaniach kontrolnych
- nawrót lub nasilenie objawów choroby nowotworowej
- gorączka lub inne objawy zakażenia przy dłuższym stosowaniu sterydu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikokortykosteroidu i inhibitora PARP oceń, czy steroid nie obniża skuteczności leczenia przeciwnowotworowego – istotne ryzyko dotyczy głównie długotrwałego, ogólnoustrojowego podawania deksametazonu w dużych dawkach. Z olaparybem unikaj przewlekłego stosowania deksametazonu, jeśli istnieje alternatywa, a gdy jest konieczny, rozważ prednizon lub prednizolon w możliwie najmniejszej dawce. Krótkotrwałe podanie deksametazonu jako leku przeciwwymiotnego lub w premedykacji nie wymaga zmiany leczenia. Przy rukaparybie efekt jest słabszy i zwykle wystarcza obserwacja odpowiedzi na leczenie. Niraparyb i talazoparyb można łączyć z glikokortykosteroidami bez zmiany dawkowania. Skojarzenie olaparybu lub niraparybu z abirateronem i prednizonem lub prednizolonem jest schematem standardowym i nie wymaga modyfikacji.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to spadek stężenia inhibitora PARP i osłabienie skuteczności leczenia przeciwnowotworowego, co jest najbardziej prawdopodobne przy długotrwałym, ogólnoustrojowym stosowaniu deksametazonu z olaparybem. Krótkie podanie deksametazonu, na przykład jako leku przeciwwymiotnego, oraz małe dawki prednizonu lub prednizolonu nie powinny mieć istotnego wpływu. Połączenia olaparybu z abirateronem i prednizonem lub prednizolonem w raku gruczołu krokowego są stosowane celowo.
Mechanizm
Glikokortykosteroidy, a w największym stopniu deksametazon, indukują CYP3A4 w wątrobie i jelicie, zwłaszcza przy dużych dawkach i dłuższym stosowaniu. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, dlatego indukcja przyspiesza jego eliminację i obniża ekspozycję. Rukaparyb jest tylko częściowo rozkładany przez CYP3A4, więc ten efekt jest u niego słabszy. Rukaparyb słabo hamuje CYP3A4, co może nieznacznie zwiększać stężenie glikokortykosteroidów, ale nie ma to zwykle znaczenia klinicznego. Prednizon, prednizolon i triamcynolon są słabszymi induktorami od deksametazonu, a dla wamorolonu brak danych o istotnej indukcji.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwnowotworowego (markery nowotworowe, np. CA-125 lub PSA, oraz badania obrazowe)
- czas trwania i dawka ogólnoustrojowego glikokortykosteroidu, zwłaszcza deksametazonu
- morfologia krwi i objawy zakażenia przy dłuższym stosowaniu steroidu
Interakcja o niejasnym znaczeniu1
Interakcja o niejasnym znaczeniuOlaparyb+ Nieselektywne beta-blokery (np. sotalol, propranolol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu nieselektywnego beta-blokera i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać leczenia, ale warto kontrolować tętno, ciśnienie tętnicze i elektrolity, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii przeciwnowotworowej.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i powiedz mu, jeśli masz wymioty, biegunkę, zawroty głowy albo uczucie kołatania serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza i powiedz mu, jeśli masz wymioty, biegunkę, zawroty głowy albo uczucie kołatania serca.
Leki na serce i ciśnienie z grupy nieselektywnych beta-blokerów, takie jak propranolol czy sotalol, zwykle można przyjmować razem z lekami przeciwnowotworowymi z grupy inhibitorów PARP, takimi jak olaparyb czy niraparyb. Rukaparyb może jednak zwiększać ilość propranololu we krwi, co czasem nadmiernie zwalnia serce i obniża ciśnienie. Jeśli przyjmujesz sotalol, wymioty lub biegunka wywołane leczeniem onkologicznym mogą zaburzyć poziom potasu i magnezu, a to zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub zasłabnięcie
- bardzo wolne albo nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- uporczywe wymioty lub biegunka
- nasilone zmęczenie i duszność przy wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu nieselektywnego beta-blokera i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać leczenia, ale warto kontrolować tętno, ciśnienie tętnicze i elektrolity, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii przeciwnowotworowej. Przy rukaparybie i propranololu obserwuj objawy nadmiernej beta-blokady i w razie potrzeby zmniejsz dawkę propranololu. U pacjentów przyjmujących sotalol oznacz EKG z oceną QTc przed włączeniem inhibitora PARP i po kilku tygodniach leczenia, a także kontroluj potas i magnez, szczególnie przy wymiotach lub biegunce. Wzrost kreatyniny przy rukaparybie i olaparybie może wynikać z hamowania transporterów nerkowych, a nie z rzeczywistego pogorszenia filtracji, dlatego decyzję o dawce sotalolu opieraj na całościowej ocenie funkcji nerek. Przy talazoparybie i niraparybie interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.
Skutek kliniczny
U większości pacjentów połączenie nie powoduje istotnych klinicznie zmian. Przy rukaparybie możliwe jest nasilenie działania propranololu z bradykardią, niedociśnieniem i zawrotami głowy. Przy sotalolu głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT i częstoskurcz typu torsade de pointes, szczególnie gdy wymioty lub biegunka spowodują zaburzenia elektrolitowe albo gdy pogorszy się funkcja nerek.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy i w większości par ma charakter teoretyczny. Propranolol jest metabolizowany w wątrobie głównie przez CYP1A2 i CYP2D6, a sotalol nie jest metabolizowany i wydala się w postaci niezmienionej przez nerki. Rukaparyb hamuje CYP1A2 i w mniejszym stopniu CYP2D6, przez co może zwiększać stężenie propranololu. Rukaparyb i olaparyb hamują nerkowe transportery OCT2 i MATE, co objawia się wzrostem kreatyniny i może utrudniać ocenę funkcji nerek, od której zależy dawkowanie sotalolu. Talazoparyb i niraparyb nie hamują istotnie enzymów ani transporterów biorących udział w eliminacji obu beta-blokerów. Po stronie farmakodynamicznej wspólne dla klasy jest to, że nudności, wymioty i biegunka wywoływane przez inhibitory PARP mogą prowadzić do hipokaliemii i hipomagnezemii, które zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu przy sotalolu, a niedokrwistość i zmęczenie mogą nasilać słabszą tolerancję wysiłku przy beta-blokadzie.
Monitorować
- tętno spoczynkowe
- ciśnienie tętnicze
- EKG z oceną QTc u pacjentów przyjmujących sotalol
- stężenie potasu i magnezu
- kreatynina i eGFR
- objawy nadmiernej beta-blokady (zawroty głowy, omdlenia, nasilone zmęczenie)
Interakcja nieistotna klinicznie8
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Butyrofenony (np. haloperydol) klasaHaloperydol można stosować razem z inhibitorem PARP bez zmiany dawkowania, przy rutynowej kontroli morfologii krwi prowadzonej w trakcie leczenia przeciwnowotworowego.Możesz przyjmować haloperydol razem z inhibitorem PARP, ale nie opuszczaj zaplanowanych badań krwi i mów lekarzowi o każdym nowym leku.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz przyjmować haloperydol razem z inhibitorem PARP, ale nie opuszczaj zaplanowanych badań krwi i mów lekarzowi o każdym nowym leku.
Haloperydol zwykle można bezpiecznie przyjmować razem z lekami przeciwnowotworowymi z grupy inhibitorów PARP, takimi jak olaparyb, niraparyb czy talazoparyb. Oba rodzaje leków mogą rzadko obniżać liczbę krwinek, dlatego ważne są regularne badania krwi, które i tak masz zaplanowane. Inaczej jest z rukaparybem, który razem z haloperydolem może zaburzać rytm serca, więc lekarz może zlecić badanie EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- duże osłabienie i bladość
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub silne zawroty głowy
- uporczywe wymioty lub biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Haloperydol można stosować razem z inhibitorem PARP bez zmiany dawkowania, przy rutynowej kontroli morfologii krwi prowadzonej w trakcie leczenia przeciwnowotworowego. Dotyczy to olaparybu, niraparybu i talazoparybu. Wyjątkiem jest rukaparyb, przy którym połączenie z haloperydolem wymaga kontroli EKG, wyrównania elektrolitów i najmniejszej skutecznej dawki haloperydolu, a przy możliwości wyboru lepiej sięgnąć po lek przeciwwymiotny lub przeciwpsychotyczny o mniejszym wpływie na QT. Niezależnie od wybranego inhibitora PARP u chorych z nasilonymi wymiotami lub biegunką warto oznaczyć potas i magnez przed podaniem haloperydolu, zwłaszcza dożylnie.
Skutek kliniczny
Przy typowym inhibitorze PARP nie oczekuje się klinicznie istotnego skutku. Teoretycznie może nieco wzrosnąć ryzyko spadku liczby białych krwinek, ale jest ono wychwytywane przez kontrolę morfologii prowadzoną rutynowo w trakcie leczenia inhibitorem PARP. Wymioty i biegunka wywołane leczeniem przeciwnowotworowym mogą obniżać potas i magnez, co niezależnie od interakcji zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu po haloperydolu.
Mechanizm
Olaparyb, niraparyb i talazoparyb nie hamują w klinicznie istotnym stopniu enzymów rozkładających haloperydol i nie wydłużają w istotny sposób odstępu QT, dlatego nie zmieniają ani stężenia, ani działania haloperydolu na serce. Teoretycznie możliwe jest jedynie sumowanie działania na szpik kostny. Inhibitory PARP często powodują niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość, a haloperydol rzadko wywołuje leukopenię, neutropenię i agranulocytozę. Haloperydol nie wpływa na metabolizm inhibitorów PARP. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – rukaparyb dodatkowo wydłuża QT i hamuje metabolizm haloperydolu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem w rytmie zaplanowanym dla inhibitora PARP
- potas i magnez u chorych z wymiotami lub biegunką
- EKG z oceną QTc przy rukaparybie, haloperydolu dożylnym lub innych czynnikach ryzyka wydłużenia QT
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Analogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, somatostatyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami lekarza i informuj lekarza lub farmaceutę o każdym nowym leku, zwłaszcza gdy stosujesz pasyreotyd razem z rukaparybem.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami lekarza i informuj lekarza lub farmaceutę o każdym nowym leku, zwłaszcza gdy stosujesz pasyreotyd razem z rukaparybem.
Leki takie jak oktreotyd czy lanreotyd zwykle możesz przyjmować razem z lekami onkologicznymi takimi jak olaparyb czy niraparyb bez zmiany dawek. Wyjątkiem jest połączenie pasyreotydu z rukaparybem, bo oba leki mogą wpływać na rytm serca. W takim przypadku lekarz może zlecić badanie EKG i kontrolę potasu oraz magnezu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagłe zawroty głowy
- bardzo wolne tętno
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia. Wyjątkiem jest połączenie pasyreotydu z rukaparybem, przy którym przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy wykonać EKG z oceną QTc, wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz unikać dokładania innych leków wydłużających odstęp QT. U chorych z wrodzonym zespołem długiego QT, istotną bradykardią lub niewydolnością serca połączenia pasyreotydu z rukaparybem należy unikać albo stosować je pod ścisłą kontrolą kardiologiczną. Przy olaparybie, niraparybie i talazoparybie wystarcza standardowe monitorowanie przewidziane dla każdego z leków osobno.
Skutek kliniczny
Dla większości par nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków. Przy łączeniu pasyreotydu z rukaparybem możliwe jest wydłużenie odstępu QT i bradykardia, a w rzadkich przypadkach, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii lub chorobie serca, groźne komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes.
Mechanizm
Brak wspólnego dla całej klasy mechanizmu interakcji. Analogi somatostatyny są w większości peptydami eliminowanymi bez istotnego udziału CYP i nie wpływają znacząco na metabolizm ani transport inhibitorów PARP, a inhibitory PARP nie zmieniają eliminacji analogów somatostatyny. Jedynym wiarygodnym mechanizmem jest addycja działania na układ przewodzący serca w parze pasyreotyd z rukaparybem – oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a pasyreotyd dodatkowo zwalnia czynność serca, co sprzyja arytmiom. Paltusotyna jest metabolizowana przez CYP3A4, ale słabe hamowanie tego enzymu przez rukaparyb nie powinno mieć znaczenia klinicznego.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed i w trakcie łączenia pasyreotydu z rukaparybem
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca
- glikemia przy leczeniu pasyreotydem
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Inhibitory monoaminooksydazy typu B (np. rasagilina, selegilina, safinamid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora MAO-B i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawkowania żadnego z leków.Możesz zwykle przyjmować lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, ale nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz onkologowi oraz neurologowi o wszystkich lekach, które przyjmujesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz zwykle przyjmować lek na chorobę Parkinsona z grupy inhibitorów MAO-B razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PARP, ale nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz onkologowi oraz neurologowi o wszystkich lekach, które przyjmujesz.
Leki na chorobę Parkinsona, takie jak rasagilina, selegilina i safinamid, zwykle nie wpływają na działanie leków przeciwnowotworowych, takich jak olaparyb, niraparyb, talazoparyb czy rukaparyb, ani odwrotnie. Wyjątkiem jest rukaparyb, który może spowolnić usuwanie rasagiliny z organizmu i nasilić jej działania niepożądane. Niraparyb może podnosić ciśnienie krwi, dlatego mierz je regularnie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- nasilenie mimowolnych ruchów ciała
- widzenie lub słyszenie rzeczy, których nie ma
- silny ból głowy lub kołatanie serca
- bardzo wysokie ciśnienie w pomiarze domowym
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora MAO-B i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawkowania żadnego z leków. Wyjątkiem jest rukaparyb u pacjenta przyjmującego rasagilinę. W takiej sytuacji obserwuj pacjenta przez pierwsze tygodnie po włączeniu rukaparybu, szukając objawów nadmiernego działania rasagiliny. Gdy objawy wystąpią, rozważ wraz z neurologiem zmniejszenie dawki rasagiliny albo zmianę na safinamid. Przy selegilinie zachowaj czujność w podobnym, mniejszym zakresie. Przy niraparybie kontroluj ciśnienie tętnicze, jak przy każdym jego stosowaniu.
Skutek kliniczny
U większości par leków z obu grup nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Przy połączeniu rukaparybu z rasagiliną wyższe stężenie rasagiliny może nasilić jej działania niepożądane. Należą do nich spadki ciśnienia przy wstawaniu, dyskinezy, nudności, bóle głowy, zaburzenia snu i omamy, a u osób wrażliwych także wzrost ciśnienia tętniczego. Z tego powodu może utracić się wybiórczość wobec MAO-B.
Mechanizm
Inhibitory MAO-B i inhibitory PARP nie mają wspólnego mechanizmu interakcji obejmującego całą klasę. Wyjątkiem jest rukaparyb, który w umiarkowanym stopniu hamuje CYP1A2. W ten sposób spowalnia rozkład rasagiliny, a w mniejszym stopniu także selegiliny. Olaparyb, niraparyb i talazoparyb nie hamują CYP1A2 w istotnym klinicznie stopniu. Safinamid jest rozkładany głównie bez udziału cytochromu P450. Niraparyb in vitro hamuje transportery wychwytu zwrotnego monoamin i może podnosić ciśnienie tętnicze. Teoretycznie może to sumować się z działaniem inhibitorów MAO-B, ale nie ma potwierdzenia klinicznego.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym spadki ortostatyczne – szczególnie przy rukaparybie z rasagiliną oraz przy niraparybie
- nasilenie dyskinez, omamów, zaburzeń snu i nudności po włączeniu rukaparybu u pacjenta na rasagilinie
- bóle głowy i kołatanie serca
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Fluorochinolony okulistyczne (np. ofloksacyna, moksyfloksacyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu okulistycznego i inhibitora PARP nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia żadnego z leków.Możesz stosować krople lub maść do oczu z fluorochinolonem razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP bez zmian w dawkowaniu, a po zakropleniu uciśnij przez chwilę wewnętrzny kącik oka.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować krople lub maść do oczu z fluorochinolonem razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP bez zmian w dawkowaniu, a po zakropleniu uciśnij przez chwilę wewnętrzny kącik oka.
Antybiotyk w kroplach lub maści do oczu, taki jak ofloksacyna lub moksyfloksacyna, działa głównie w oku i prawie nie trafia do krwi. Dlatego nie wpływa na leki przeciwnowotworowe, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb. Te leki z kolei nie osłabiają działania kropli. Możesz stosować oba leki tak, jak zalecił lekarz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Brak poprawy lub nasilenie zaczerwienienia, bólu albo ropnej wydzieliny z oka po 2–3 dniach stosowania kropli
- Kołatanie serca, omdlenie lub nagłe zawroty głowy – skontaktuj się z lekarzem niezależnie od przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonu okulistycznego i inhibitora PARP nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia żadnego z leków. Ofloksacynę i moksyfloksacynę w kroplach lub maści do oczu można stosować u pacjentów leczonych rukaparybem, talazoparybem, niraparybem lub olaparybem zgodnie ze zwykłymi zaleceniami. Warto przypomnieć pacjentowi o uciśnięciu kąta przyśrodkowego oka po zakropleniu, co dodatkowo ogranicza przenikanie leku do krwi. Ocena nie dotyczy ogólnoustrojowych postaci fluorochinolonów. Przy leczeniu doustnym lub dożylnym, zwłaszcza moksyfloksacyną, należy ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, w tym elektrolity i inne leki wydłużające QT.
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu fluorochinolonu w oku nie należy się spodziewać klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QT ani zmiany skuteczności lub toksyczności inhibitora PARP. Nie opisano przypadków działań niepożądanych przypisywanych temu połączeniu.
Mechanizm
Interakcja jest teoretyczna i opiera się na ogólnoustrojowych postaciach fluorochinolonów. Fluorochinolony podane doustnie lub dożylnie, zwłaszcza moksyfloksacyna, wydłużają odstęp QT. Przy jednoczesnym stosowaniu leku przeciwnowotworowego, który może wpływać na repolaryzację lub zaburzać gospodarkę elektrolitową przez wymioty i biegunkę, można zakładać sumowanie tego działania. Po podaniu do worka spojówkowego ofloksacyna i moksyfloksacyna osiągają w osoczu stężenia o rzędy wielkości mniejsze niż po podaniu ogólnym. Takie stężenia nie wpływają na odstęp QT. Fluorochinolony okulistyczne nie wpływają też na metabolizm ani transport rukaparybu, talazoparybu, niraparybu i olaparybu, a inhibitory PARP nie zmieniają działania kropli w oku. Ocena jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, ponieważ o braku znaczenia klinicznego decyduje miejscowa droga podania fluorochinolonu, a nie właściwości poszczególnych substancji.
Monitorować
- Brak potrzeby dodatkowego monitorowania z powodu tego połączenia
- Przy ogólnoustrojowym podaniu fluorochinolonu – EKG z oceną QTc oraz stężenie potasu i magnezu u pacjentów z czynnikami ryzyka
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Benzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawek ani unikać połączenia.Możesz przyjmować lek z grupy benzamidów razem z inhibitorem PARP, ale powiedz lekarzowi onkologowi i psychiatrze o obu lekach, wykonuj zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz przyjmować lek z grupy benzamidów razem z inhibitorem PARP, ale powiedz lekarzowi onkologowi i psychiatrze o obu lekach, wykonuj zlecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Leki z grupy benzamidów, takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd, zwykle można przyjmować razem z lekami przeciwnowotworowymi z grupy inhibitorów PARP, takimi jak olaparyb, niraparyb czy talazoparyb. Oba rodzaje leków mogą rzadko obniżać liczbę krwinek, dlatego regularne badania krwi są ważne. Szczególnej ostrożności wymaga rukaparyb, bo razem z benzamidem może zaburzać rytm serca. Wtedy lekarz zwykle zleca badanie EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo omdlenie
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie i bladość skóry
- nadmierna senność, sztywność mięśni lub drżenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzamidu i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawek ani unikać połączenia. Morfologię krwi kontroluje się zgodnie ze schematem obowiązującym dla inhibitora PARP, a przy spadku liczby leukocytów lub neutrofili warto uwzględnić benzamid jako możliwą współprzyczynę. Jeśli lekiem z grupy B jest rukaparyb, przed włączeniem benzamidu wykonaj EKG z oceną QTc, wyrównaj potas i magnez, a kontrolę EKG powtórz po osiągnięciu stanu stacjonarnego i po zwiększeniu dawki. U chorych z dodatkowymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT lepiej wybrać lek przeciwpsychotyczny o mniejszym potencjale proarytmicznym niż amisulpryd albo rozważyć inny inhibitor PARP. Kreatynina rośnie w trakcie leczenia rukaparybem bez rzeczywistego pogorszenia filtracji, więc przy dawkowaniu benzamidów według czynności nerek warto interpretować ją ostrożnie.
Skutek kliniczny
Przy olaparybie, niraparybie i talazoparybie nie oczekuje się klinicznie istotnej interakcji, a ryzyko dotyczy głównie teoretycznego nasilenia mielosupresji. Przy rukaparybie rośnie ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub niewydolności nerek.
Mechanizm
Dla typowej pary benzamidu i inhibitora PARP nie jest znany istotny mechanizm farmakokinetyczny. Benzamidy są w niewielkim stopniu metabolizowane i wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Olaparyb, niraparyb i talazoparyb nie wpływają w klinicznie istotny sposób na ich eliminację. Teoretycznie możliwe jest sumowanie działań niepożądanych, przede wszystkim hematologicznych, bo inhibitory PARP często powodują niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię, a leki przeciwpsychotyczne rzadko wywołują leukopenię lub agranulocytozę. Wyjątkiem jest rukaparyb, który wydłuża QT i hamuje nerkowe transportery kationów organicznych, co z benzamidami daje addycję działania proarytmicznego i może zmniejszać ich wydalanie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem zgodnie ze schematem dla inhibitora PARP
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia – przy skojarzeniu z rukaparybem
- stężenie potasu i magnezu w surowicy – przy skojarzeniu z rukaparybem
- czynność nerek (kreatynina, eGFR)
- objawy przedawkowania benzamidu: senność, objawy pozapiramidowe, niedociśnienie
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Azole do stosowania miejscowego (np. ketokonazol, klotrymazol, izokonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu azolu na skórę, skórę głowy, paznokcie lub do pochwy i inhibitora PARP nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania.Możesz stosować przeciwgrzybiczy krem, maść, szampon lub globulkę razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, ale zanim użyjesz żelu z mikonazolem do jamy ustnej, zapytaj farmaceutę lub lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować przeciwgrzybiczy krem, maść, szampon lub globulkę razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, ale zanim użyjesz żelu z mikonazolem do jamy ustnej, zapytaj farmaceutę lub lekarza.
Leki przeciwgrzybicze stosowane na skórę, skórę głowy, paznokcie lub do pochwy, takie jak klotrymazol, ketokonazol, bifonazol czy izokonazol, prawie nie przenikają do krwi. Dlatego nie wpływają na leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb. Inaczej jest z mikonazolem w żelu do jamy ustnej, który po połknięciu trafia do krwi i może zwiększać ilość olaparybu w organizmie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone nudności lub wymioty
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- gorączka lub częste infekcje
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu azolu na skórę, skórę głowy, paznokcie lub do pochwy i inhibitora PARP nie trzeba zmieniać leczenia ani dawkowania. Ketokonazol, klotrymazol, izokonazol i bifonazol w postaciach miejscowych można stosować z olaparybem, niraparybem, rukaparybem i talazoparybem bez dodatkowych środków ostrożności. Wyjątkiem jest mikonazol w żelu doustnym, którego lepiej unikać u pacjenta przyjmującego olaparyb – w kandydozie jamy ustnej można wybrać nystatynę lub amfoterycynę B do stosowania miejscowego. Jeśli żel doustny z mikonazolem jest konieczny, obserwuj pacjenta pod kątem nasilenia działań niepożądanych olaparybu i skonsultuj się z prowadzącym onkologiem. Ketokonazol ogólnoustrojowy nie należy do tej klasy i z olaparybem wymaga odrębnej oceny.
Skutek kliniczny
Przy stosowaniu azoli na skórę lub do pochwy nie należy spodziewać się klinicznie istotnej zmiany stężenia ani działania inhibitorów PARP. Interakcja jest wspólna dla całej klasy tylko w tym sensie, że dla wszystkich par ryzyko jest pomijalne. Przy mikonazolu w żelu doustnym, zwłaszcza stosowanym kilka razy dziennie przez dłuższy czas, możliwy jest wzrost stężenia olaparybu i nasilenie jego działań niepożądanych, takich jak nudności, zmęczenie, niedokrwistość i inne cytopenie.
Mechanizm
Azole stosowane miejscowo na skórę, skórę głowy, paznokcie lub błonę śluzową pochwy wchłaniają się do krwi w znikomym stopniu, więc nie osiągają stężeń hamujących CYP3A4 ani glikoproteinę P w wątrobie i jelicie. Teoretycznie ich działanie mogłoby dotyczyć olaparybu, który jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, oraz w mniejszym stopniu talazoparybu, który jest substratem glikoproteiny P i BCRP. Niraparyb jest metabolizowany głównie przez karboksyloesterazy, a rukaparyb przez kilka izoenzymów CYP bez dominującego udziału CYP3A4, więc ich ekspozycja praktycznie nie zależy od hamowania CYP3A4. Silne hamowanie CYP3A4 opisywane dla ketokonazolu dotyczy postaci ogólnoustrojowej, a nie preparatów miejscowych. Wyjątkiem jest mikonazol w żelu doustnym, który po połknięciu wchłania się istotnie i hamuje CYP3A4.
Monitorować
- przy mikonazolu w żelu doustnym i olaparybie: morfologia krwi z rozmazem
- przy mikonazolu w żelu doustnym i olaparybie: nasilenie nudności, wymiotów i zmęczenia
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe (np. erytromycyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny na skórę i inhibitora PARP nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia.Możesz stosować erytromycynę na skórę razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP bez zmiany dawek, ale nie przyjmuj żadnego antybiotyku w tabletkach bez uzgodnienia z onkologiem.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować erytromycynę na skórę razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP bez zmiany dawek, ale nie przyjmuj żadnego antybiotyku w tabletkach bez uzgodnienia z onkologiem.
Erytromycyna nakładana na skórę przy trądziku prawie nie dostaje się do krwi, więc nie wpływa na leki przeciwnowotworowe takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb. Możesz używać jej razem z tymi lekami bez zmiany dawek. Inaczej jest z erytromycyną w tabletkach – ona może zwiększać ilość niektórych z tych leków w organizmie i nasilać ich działania niepożądane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Nasilone zmęczenie lub bladość skóry
- Łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
- Gorączka lub częste infekcje
- Silne nudności lub wymioty
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny na skórę i inhibitora PARP nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu leczenia. Interakcja jest wspólna dla całej klasy w tym sensie, że postać miejscowa erytromycyny wyklucza istotny wpływ na rukaparyb, talazoparyb, niraparyb i olaparyb. Należy upewnić się, że pacjent nie otrzymuje równocześnie erytromycyny doustnej lub dożylnej. Gdyby lekarz planował ogólnoustrojowe podanie erytromycyny u pacjenta leczonego olaparybem, wymaga to zmniejszenia dawki olaparybu lub wyboru antybiotyku niehamującego CYP3A4. Przy talazoparybie i rukaparybie podanie ogólnoustrojowe erytromycyny wymaga ścisłej obserwacji toksyczności hematologicznej, a niraparyb nie wymaga korekty.
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu erytromycyny nie należy oczekiwać zmiany stężenia ani działania inhibitorów PARP. Klinicznie istotne nasilenie działań niepożądanych inhibitora PARP, takich jak niedokrwistość, małopłytkowość, neutropenia czy nudności, byłoby możliwe dopiero przy ogólnoustrojowym podaniu erytromycyny, zwłaszcza w połączeniu z olaparybem.
Mechanizm
Erytromycyna podana ogólnie hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, więc teoretycznie może zwiększać stężenie inhibitorów PARP metabolizowanych przez CYP3A4 (olaparyb, w mniejszym stopniu rukaparyb) lub transportowanych przez glikoproteinę P (talazoparyb). Po nałożeniu na skórę erytromycyna wchłania się do krwi w ilościach śladowych, które nie wystarczają do zahamowania enzymów wątrobowych ani transporterów jelitowych. Dlatego w tej postaci mechanizm nie ma znaczenia dla żadnego leku z obu grup. Niraparyb jest metabolizowany głównie przez karboksyloesterazy, a nie przez CYP3A4, więc nie podlegałby tej interakcji nawet przy erytromycynie podanej doustnie.
Monitorować
- Brak dodatkowych badań z powodu tej interakcji przy stosowaniu erytromycyny na skórę – wystarcza rutynowa morfologia krwi wynikająca z leczenia inhibitorem PARP
- Weryfikacja, czy pacjent nie przyjmuje jednocześnie erytromycyny doustnej lub dożylnej
Interakcja nieistotna klinicznieOlaparyb+ Inne leki nasercowe (np. trimetazydyna, adenozyna, głóg) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu leku nasercowego z tej grupy i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawek ani schematu leczenia.Możesz zwykle przyjmować oba leki razem, ale przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem PARP pokaż lekarzowi i farmaceucie listę wszystkich swoich leków i suplementów na serce.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz zwykle przyjmować oba leki razem, ale przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem PARP pokaż lekarzowi i farmaceucie listę wszystkich swoich leków i suplementów na serce.
Większość leków i suplementów na serce, takich jak trimetazydyna, meldonium, koenzym Q10 czy preparaty z głogu, możesz bezpiecznie stosować razem z lekami przeciwnowotworowymi z grupy inhibitorów PARP, na przykład olaparybem czy niraparybem. Ostrożność jest potrzebna przy trzech lekach na serce – iwabradynie, ranolazynie i mawakamtenie. Niektóre leki przeciwnowotworowe z tej grupy mogą zwiększać ich ilość w organizmie, co może nadmiernie zwolnić pracę serca, zaburzyć jego rytm albo osłabić jego siłę skurczu. Lekarz może wtedy zmienić dawkę albo zlecić dodatkowe badania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne bicie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- kołatanie serca lub nieregularne bicie serca
- nasilona duszność, obrzęki nóg lub szybkie męczenie się
- błyski światła w polu widzenia
- nietypowe siniaki, krwawienia, częste infekcje lub silne osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu leku nasercowego z tej grupy i inhibitora PARP zwykle nie trzeba zmieniać dawek ani schematu leczenia. Wyjątek stanowią iwabradyna, ranolazyna i mawakamten. Przy iwabradynie łączonej z rukaparybem lub olaparybem kontroluj tętno spoczynkowe i rozważ zmniejszenie dawki iwabradyny, gdy tętno spada poniżej docelowego zakresu lub pojawiają się objawy bradykardii. Przy ranolazynie stosuj najmniejszą skuteczną dawkę, wykonaj EKG z oceną QT i unikaj dodatkowych leków wydłużających QT, a przy talazoparybie częściej kontroluj morfologię krwi. Mawakamten łącz z rukaparybem lub olaparybem tylko z oceną frakcji wyrzutowej w echokardiografii i z uwzględnieniem genotypu CYP2C19, w razie potrzeby zmniejszając dawkę.
Skutek kliniczny
Dla większości par nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków. Przy iwabradynie łączonej z rukaparybem lub olaparybem możliwe jest nasilenie bradykardii i zaburzeń widzenia typu fosfenów. Przy ranolazynie możliwe jest wydłużenie odstępu QT, a przy łączeniu z talazoparybem nasilenie niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości. Przy mawakamtenie wzrost stężenia może prowadzić do spadku frakcji wyrzutowej lewej komory i objawów niewydolności serca.
Mechanizm
Dla większości leków nasercowych z tej grupy brak wspólnego mechanizmu interakcji z inhibitorami PARP. Trimetazydyna i meldonium są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej, fosfokreatyna i ubidekarenon są związkami endogennymi, adenozyna i regadenozon działają krótko po podaniu dożylnym i nie zależą od cytochromu P450, a preparaty z głogu i kwiatostanu głogu nie mają udokumentowanego wpływu na farmakokinetykę inhibitorów PARP. Inhibitory PARP różnią się między sobą – rukaparyb słabo hamuje CYP3A4, CYP2C19 i CYP2C9 oraz umiarkowanie CYP1A2, olaparyb słabo hamuje CYP3A4, talazoparyb jest substratem glikoproteiny P, a niraparyb jest rozkładany głównie przez karboksyloesterazy. Istotne klinicznie interakcje dotyczą więc tylko leków nasercowych wrażliwych na hamowanie CYP3A4 lub CYP2C19 albo hamujących glikoproteinę P, czyli iwabradyny, ranolazyny i mawakamtenu.
Monitorować
- tętno spoczynkowe i objawy bradykardii przy iwabradynie
- EKG z oceną odstępu QT przy ranolazynie
- morfologia krwi przy ranolazynie łączonej z talazoparybem
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii przy mawakamtenie
Alkohol
Interakcja o niejasnym znaczeniuOlaparyba alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne u pacjenta, który dobrze toleruje olaparyb.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a zrezygnuj z niego, gdy masz nudności, wymioty lub czujesz się bardzo osłabiony.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a zrezygnuj z niego, gdy masz nudności, wymioty lub czujesz się bardzo osłabiony.
Niewielka ilość alkoholu wypita od czasu do czasu zwykle nie szkodzi podczas leczenia olaparybem. Alkohol może jednak nasilać nudności, wymioty i zmęczenie, które ten lek często wywołuje. Picie dużych ilości alkoholu może dodatkowo osłabiać krew, która podczas leczenia i tak bywa osłabiona. Nie pij drinków z sokiem grejpfrutowym, bo ten sok zwiększa ilość leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne lub uporczywe nudności i wymioty
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- bladość, zadyszka lub kołatanie serca
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- gorączka lub częste infekcje
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne u pacjenta, który dobrze toleruje olaparyb. Należy odradzić alkohol w okresach nasilonych nudności, wymiotów, zmęczenia lub stwierdzonej niedokrwistości. Pacjent nie powinien pić drinków z sokiem grejpfrutowym, ponieważ ChPL olaparybu zaleca unikanie tego soku podczas leczenia[1]. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto zalecić ograniczenie spożycia i poinformować lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, niewielkim spożyciu alkoholu nie należy się spodziewać istotnych klinicznie skutków. Możliwe jest nasilenie nudności, wymiotów, niestrawności i zmęczenia związanych z olaparybem. Regularne picie większych ilości alkoholu może pogłębiać niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię oraz utrudniać ocenę tolerancji leczenia.
Mechanizm
Bezpośrednia interakcja olaparybu z alkoholem nie jest znana, a możliwe ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych. ChPL olaparybu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Za klirens metaboliczny olaparybu odpowiadają głównie izoenzymy CYP3A4/5[1], natomiast etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Olaparyb często wywołuje nudności, wymioty, zmęczenie i niedokrwistość, a alkohol podrażnia błonę śluzową żołądka, nasila zmęczenie, a przy długotrwałym nadużywaniu sam hamuje czynność szpiku i może pogłębiać cytopenie. ChPL olaparybu zaleca unikanie soku grejpfrutowego jako inhibitora CYP3A[1], co dotyczy także drinków przygotowywanych z tym sokiem.
Metabolizm i transportery
- Olaparyb: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor MATE2-K[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OCT2[2], inhibitor P-gp[2], inhibitor UGT1A1[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], induktor CYP2C19[2], induktor CYP2C9[2], induktor CYP3A4[2], induktor P-gp[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]
Monitorować
- nasilenie nudności i wymiotów
- zmęczenie i osłabienie
- morfologia krwi u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu samo w sobie hamuje czynność szpiku i może nasilać niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię wywołane olaparybem, dlatego należy zalecić ograniczenie spożycia i poinformować lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026].
Metabolizm i transportery
Enzymy i transportery, przez które ten lek wchodzi w interakcje farmakokinetyczne. Inhibitor zwiększa, a induktor zmniejsza stężenie leków, które są substratami tego samego enzymu albo transportera.
| Enzym lub transporter | Rola | Źródło |
|---|---|---|
| BCRP | inhibitor | ChPL |
| CYP3A4 | słaby inhibitor | ChPL |
| MATE1 | inhibitor | ChPL |
| MATE2-K | inhibitor | ChPL |
| OAT3 | inhibitor | ChPL |
| OATP1B1 | inhibitor | ChPL |
| OCT2 | inhibitor | ChPL |
| P-gp | inhibitor | ChPL |
| UGT1A1 | inhibitor | ChPL |
| CYP1A2 | induktor | ChPL |
| CYP2B6 | induktor | ChPL |
| CYP2C19 | induktor | ChPL |
| CYP2C9 | induktor | ChPL |
| CYP3A4 | induktor | ChPL |
| P-gp | induktor | ChPL |
| CYP3A4 | umiarkowanie wrażliwy substrat | ChPL |
| P-gp | substrat | ChPL |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.