Interakcje / Idelalizyb / Idelalizyb i olaparyb
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Należy unikać łączenia olaparybu z idelalizybem, a jeśli skojarzenie jest konieczne, dawkę olaparybu zmniejsza się do 100 mg dwa razy na dobę.
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Niekorzystna interakcjaIdelalizyb+ OlaparybNależy unikać łączenia olaparybu z idelalizybem, a jeśli skojarzenie jest konieczne, dawkę olaparybu zmniejsza się do 100 mg dwa razy na dobę.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Idelalizyb spowalnia rozkładanie olaparybu w organizmie, przez co olaparybu może być we krwi znacznie więcej niż zwykle. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, więc razem zwiększają ryzyko niedokrwistości, spadku odporności i krwawień. Lekarz zwykle zmniejsza wtedy dawkę olaparybu i częściej zleca badania krwi. Działanie idelalizybu utrzymuje się jeszcze kilka dni po jego odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność lub kołatanie serca
- nasilone nudności, wymioty lub biegunka
- nowy lub nasilający się kaszel
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia olaparybu z idelalizybem, a jeśli skojarzenie jest konieczne, dawkę olaparybu zmniejsza się do 100 mg dwa razy na dobę[1]. W skojarzeniu z innym mielosupresyjnym lekiem przeciwnowotworowym standardowa dawka olaparybu z monoterapii nie jest odpowiednia[1]. Podczas leczenia skojarzonego zaleca się wzmożone monitorowanie działań niepożądanych idelalizybu[2]. Po odstawieniu idelalizybu nie należy od razu wracać do pełnej dawki olaparybu, ponieważ hamowanie CYP3A utrzymuje się jeszcze przez kilka dni[2]. Decyzję o skojarzeniu i dawkowaniu podejmuje onkolog lub hematolog prowadzący.
Skutek kliniczny
Należy oczekiwać istotnego wzrostu stężenia olaparybu i nasilenia jego działań niepożądanych, przede wszystkim mielosupresji (niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość), nudności, wymiotów i zmęczenia. Mielotoksyczność może się dodatkowo sumować z działaniem idelalizybu, który sam powoduje neutropenię. Wpływ olaparybu na stężenie idelalizybu jest prawdopodobnie niewielki, ale może nasilać działania niepożądane idelalizybu.
Mechanizm
Główny metabolit idelalizybu (GS-563117) jest silnym i nieodwracalnym inhibitorem CYP3A, a idelalizyb zwiększał AUC midazolamu o około 440%[2]. Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a silny inhibitor CYP3A (itrakonazol) zwiększał jego AUC o 170% i Cmax o 42%[1]. Po odstawieniu idelalizybu aktywność CYP3A wraca do normy dopiero po kilku dniach[2]. Słabszy kierunek odwrotny dotyczy idelalizybu, który jest substratem P-gp i BCRP, podczas gdy olaparyb in vitro hamuje P-gp i BCRP oraz słabo hamuje CYP3A[1]. Do tego dochodzi sumowanie działania mielosupresyjnego dwóch leków przeciwnowotworowych[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Idelalizyb – silny inhibitor CYP3A4[3], olaparyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Idelalizyb – inhibitor P-gp[5], olaparyb – substrat P-gp[4]
- Olaparyb – inhibitor BCRP[4], idelalizyb – substrat BCRP[5]
- Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[4], idelalizyb – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
- Olaparyb – inhibitor P-gp[4], idelalizyb – substrat P-gp[5]
- Olaparyb – induktor CYP3A4[4], idelalizyb – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
- Olaparyb – induktor P-gp[4], idelalizyb – substrat P-gp[5]
- Idelalizyb: inhibitor CYP2C8[5], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C8[5], induktor CYP2C9[5], substrat BCRP[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
- Olaparyb: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OCT2[4], inhibitor P-gp[4], inhibitor UGT1A1[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[4], induktor CYP3A4[4], induktor P-gp[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina) przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- aktywność aminotransferaz i bilirubina
- objawy ze strony układu oddechowego (kaszel, duszność)
- objawy infekcji i gorączka
- nudności, wymioty, biegunka i zmęczenie
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia idelalizybuodstep · idelalizyb | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A przez metabolit idelalizybu jest nieodwracalne, a powrót aktywności enzymu następuje kilka dni po zakończeniu leczenia. Zwiększenie dawki olaparybu do dawki standardowej należy odroczyć i prowadzić pod kontrolą kliniczną. |
| dawka ≤ 100 mg dwa razy na dobęolaparyb | ryzyko maleje | Zmniejszenie dawki olaparybu do 100 mg dwa razy na dobę jest zalecanym postępowaniem przy koniecznym łączeniu z silnym inhibitorem CYP3A. Ryzyko sumowania mielosupresji pozostaje i wymaga kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuIdelalizyba alkoholZalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia idelalizybem.Ogranicz alkohol do rzadkich, małych ilości, a jeśli lekarz mówił ci o problemach z wątrobą lub masz biegunkę, nie pij wcale.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do rzadkich, małych ilości, a jeśli lekarz mówił ci o problemach z wątrobą lub masz biegunkę, nie pij wcale.
Ten lek może czasem uszkadzać wątrobę i powodować ciężką biegunkę. Alkohol także obciąża wątrobę i jelita, więc picie, zwłaszcza częste lub w dużych ilościach, może zwiększać te ryzyka. Okazjonalna mała ilość alkoholu prawdopodobnie ci nie zaszkodzi, ale nie ma badań, które by to potwierdzały.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- biegunka, zwłaszcza częsta lub z krwią
- silne osłabienie i brak apetytu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia idelalizybem. Pacjentom z nieprawidłowymi wynikami prób wątrobowych, chorobą wątroby, nasiloną biegunką lub nadużywającym alkoholu zalecaj całkowitą abstynencję. Przypomnij o regularnych kontrolach prób wątrobowych zleconych przez lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu prawdopodobnie nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Przy regularnym lub obfitym piciu możliwe jest większe ryzyko uszkodzenia wątroby, nasilenia biegunki i zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz trudności w interpretacji wyników prób wątrobowych podczas leczenia.
Mechanizm
Interakcja jest możliwa tylko teoretycznie i wynika z nakładania się działań niepożądanych, a nie ze zmiany stężenia leku. ChPL idelalizybu nie wymienia alkoholu wśród przeciwwskazań ani w punkcie dotyczącym interakcji[1]. Słowo „alkohol” pojawia się w charakterystyce produktu wyłącznie jako składnik otoczki tabletki, poli(alkohol winylowy), który nie jest etanolem[1]. Idelalizyb jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, a w mniejszym stopniu przez CYP3A i UGT1A4[1]. Nie ma danych, aby etanol w istotny klinicznie sposób zmieniał farmakokinetykę idelalizybu. Idelalizyb może powodować wzrost aktywności aminotransferaz i ciężkie polekowe uszkodzenie wątroby oraz ciężką biegunkę i zapalenie jelita grubego. Alkohol, zwłaszcza w dużych ilościach lub spożywany regularnie, sam obciąża wątrobę i podrażnia przewód pokarmowy, dlatego może teoretycznie nasilać te działania i utrudniać ocenę przyczyny nieprawidłowych wyników prób wątrobowych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- częstość i nasilenie biegunki
- objawy odwodnienia
- ilość i regularność spożywanego alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości jednorazowo (upijanie się)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Jednorazowe spożycie dużej ilości alkoholu zwiększa obciążenie wątroby i ryzyko odwodnienia przy biegunce wywołanej idelalizybem, dlatego zalecaj unikanie takich epizodów. |
| Regularne, codzienne lub prawie codzienne picieczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe spożywanie alkoholu sumuje się z hepatotoksycznością idelalizybu i utrudnia interpretację prób wątrobowych, dlatego u takich pacjentów zalecaj abstynencję i poinformuj lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zydelig. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zydelig-100327258/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuOlaparyba alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne u pacjenta, który dobrze toleruje olaparyb.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a zrezygnuj z niego, gdy masz nudności, wymioty lub czujesz się bardzo osłabiony.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małej ilości, a zrezygnuj z niego, gdy masz nudności, wymioty lub czujesz się bardzo osłabiony.
Niewielka ilość alkoholu wypita od czasu do czasu zwykle nie szkodzi podczas leczenia olaparybem. Alkohol może jednak nasilać nudności, wymioty i zmęczenie, które ten lek często wywołuje. Picie dużych ilości alkoholu może dodatkowo osłabiać krew, która podczas leczenia i tak bywa osłabiona. Nie pij drinków z sokiem grejpfrutowym, bo ten sok zwiększa ilość leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne lub uporczywe nudności i wymioty
- nasilone zmęczenie i osłabienie
- bladość, zadyszka lub kołatanie serca
- łatwe siniaczenie lub krwawienia
- gorączka lub częste infekcje
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu jest dopuszczalne u pacjenta, który dobrze toleruje olaparyb. Należy odradzić alkohol w okresach nasilonych nudności, wymiotów, zmęczenia lub stwierdzonej niedokrwistości. Pacjent nie powinien pić drinków z sokiem grejpfrutowym, ponieważ ChPL olaparybu zaleca unikanie tego soku podczas leczenia[1]. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu warto zalecić ograniczenie spożycia i poinformować lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, niewielkim spożyciu alkoholu nie należy się spodziewać istotnych klinicznie skutków. Możliwe jest nasilenie nudności, wymiotów, niestrawności i zmęczenia związanych z olaparybem. Regularne picie większych ilości alkoholu może pogłębiać niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię oraz utrudniać ocenę tolerancji leczenia.
Mechanizm
Bezpośrednia interakcja olaparybu z alkoholem nie jest znana, a możliwe ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych. ChPL olaparybu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Za klirens metaboliczny olaparybu odpowiadają głównie izoenzymy CYP3A4/5[1], natomiast etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Olaparyb często wywołuje nudności, wymioty, zmęczenie i niedokrwistość, a alkohol podrażnia błonę śluzową żołądka, nasila zmęczenie, a przy długotrwałym nadużywaniu sam hamuje czynność szpiku i może pogłębiać cytopenie. ChPL olaparybu zaleca unikanie soku grejpfrutowego jako inhibitora CYP3A[1], co dotyczy także drinków przygotowywanych z tym sokiem.
Metabolizm i transportery
- Olaparyb: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor MATE2-K[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OCT2[2], inhibitor P-gp[2], inhibitor UGT1A1[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], induktor CYP2C19[2], induktor CYP2C9[2], induktor CYP3A4[2], induktor P-gp[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]
Monitorować
- nasilenie nudności i wymiotów
- zmęczenie i osłabienie
- morfologia krwi u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu samo w sobie hamuje czynność szpiku i może nasilać niedokrwistość, małopłytkowość i neutropenię wywołane olaparybem, dlatego należy zalecić ograniczenie spożycia i poinformować lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
Inne interakcje tych leków 120
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ OlaparybNie łącz klozapiny z olaparybem.Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba leki.
Klozapina i olaparyb mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, w którym powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko bardzo niskiej liczby białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, a także niedokrwistości i krwawień. Olaparyb może też osłabić działanie klozapiny. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub inne objawy zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- duże zmęczenie, bladość, duszność
- nawrót niepokoju, omamów lub urojeń
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz klozapiny z olaparybem. Nie rozpoczynaj klozapiny u pacjenta leczonego olaparybem[1]. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną ma rozpocząć olaparyb, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo terapii przeciwnowotworowej podejmuje wspólnie psychiatra i onkolog. Gdy żadnego z leków nie da się zastąpić, konieczna jest częsta kontrola morfologii z rozmazem i bezwzględnym liczeniem neutrofilów, natychmiastowe odstawienie klozapiny przy neutropenii zgodnie z jej progami bezpieczeństwa oraz ocena stanu psychicznego pod kątem utraty skuteczności klozapiny.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy i zakażeń zagrażających życiu, a także pogłębienia niedokrwistości i małopłytkowości. Gdy morfologia się pogarsza, trudno ustalić, który lek jest przyczyną, co może wymusić przerwanie leczenia przeciwnowotworowego albo przeciwpsychotycznego. Możliwe jest też osłabienie działania klozapiny i nawrót objawów psychotycznych wskutek indukcji jej metabolizmu.
Mechanizm
Główny mechanizm to sumowanie działania hamującego szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a olaparyb jako lek przeciwnowotworowy działa mielosupresyjnie. Klozapiny nie wolno stosować z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[1]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u osób przyjmujących leki o znacznym ryzyku agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku wykluczają jej stosowanie[2][3]. Dodatkowo olaparyb w warunkach in vitro indukuje CYP1A2, główny szlak metabolizmu klozapiny, co teoretycznie może zmniejszać jej stężenie i skuteczność[4]. Słabe hamowanie CYP3A przez olaparyb ma dla klozapiny małe znaczenie, bo inhibitory CYP3A4 rzadko istotnie zmieniają jej stężenie[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[6]
- Olaparyb – induktor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[7]
- Olaparyb – induktor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6]
- Olaparyb – induktor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[6]
- Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]
- Olaparyb: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor MATE1[5], inhibitor MATE2-K[5], inhibitor OAT3[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OCT2[5], inhibitor P-gp[5], inhibitor UGT1A1[5], induktor CYP1A2[5], induktor CYP2B6[5], induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[5], induktor CYP3A4[5], induktor P-gp[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- stężenie hemoglobiny i liczba płytek krwi
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- stan psychiczny i ewentualnie stężenie klozapiny we krwi
Bezpieczniejsze alternatywy
olanzapinarisperidonarypiprazol
Kiedy ocena się zmienia
| Olaparyb przepisywany pacjentowi już stabilnie leczonemu klozapinąkolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | U pacjenta z lekooporną schizofrenią stabilnym na klozapinie zamiana leku przeciwpsychotycznego niesie ryzyko nawrotu psychozy. Decyzja wymaga konsultacji psychiatry i onkologa. Jeśli leczenie skojarzone zostanie podjęte mimo przeciwwskazania, konieczna jest częsta kontrola morfologii z rozmazem i natychmiastowe odstawienie klozapiny przy neutropenii. |
| Planowane rozpoczęcie klozapiny w trakcie leczenia olaparybemkolejność włączenia · pacjent | interakcja nie dotyczy | Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy. Wybierz inny lek przeciwpsychotyczny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaAlkaloidu sporyszu nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K, który hamuje CYP3A4.Nie przyjmuj leku na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PI3K, zanim nie porozmawiasz z lekarzem, który dobierze ci inny lek na ból głowy.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na migrenę z grupy alkaloidów sporyszu razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów PI3K, zanim nie porozmawiasz z lekarzem, który dobierze ci inny lek na ból głowy.
Niektóre leki przeciwnowotworowe, takie jak idelalizyb i duwelisyb, spowalniają usuwanie z organizmu dihydroergotaminy, leku stosowanego na migrenę. Dihydroergotamina gromadzi się wtedy we krwi i może mocno obkurczyć naczynia krwionośne. Może to doprowadzić do niedokrwienia rąk, nóg, serca lub jelit, a to stan groźny dla życia. Alpelisyb nie ma takiego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade, sine lub zdrętwiałe palce rąk albo stóp
- ból nóg podczas chodzenia lub w spoczynku
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- zaburzenia mowy lub widzenia albo osłabienie jednej strony ciała
- nudności i wymioty po przyjęciu leku na migrenę
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Alkaloidu sporyszu nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K, który hamuje CYP3A4. Na czas leczenia przeciwnowotworowego trzeba wybrać inny lek przeciwmigrenowy. Połączenia dihydroergotaminy z idelalizybem nie stosuje się, ponieważ idelalizyb jest silnym inhibitorem CYP3A4. Dihydroergotaminy nie podaje się też razem z duwelisybem. Jeśli pacjent przyjmował dihydroergotaminę przed włączeniem inhibitora PI3K, należy ją odstawić i zastąpić lekiem, który nie jest metabolizowany przez CYP3A4. Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się przez kilka dni po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu, dlatego dihydroergotaminy nie wprowadza się od razu po zakończeniu ich przyjmowania. Alpelisyb nie wymaga takich ograniczeń.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to zatrucie sporyszem, czyli ergotyzm. Jest to silny skurcz naczyń, który może prowadzić do niedokrwienia kończyn z bólem, bladością, zimnem i martwicą palców. Może też dojść do niedokrwienia mięśnia sercowego, mózgu lub jelit. Takie powikłania mogą zagrażać życiu albo prowadzić do utraty kończyny. Przy idelalizybie ryzyko jest największe, ponieważ silnie hamuje on CYP3A4. Przy duwelisybie ryzyko jest mniejsze, ale nadal istotne klinicznie.
Mechanizm
Idelalizyb, a dokładnie jego główny metabolit, silnie hamuje CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Duwelisyb hamuje ten enzym słabiej, w stopniu umiarkowanym. Dihydroergotamina jest rozkładana głównie przez CYP3A4, więc zahamowanie tego enzymu zmniejsza jej eliminację i podnosi stężenie we krwi. Wtedy nasila się jej działanie obkurczające naczynia. Interakcja dotyczy inhibitorów PI3K, które hamują CYP3A4, czyli idelalizybu i duwelisybu, ale nie alpelisybu. W grupie alkaloidów sporyszu jest tylko jeden lek, więc po tej stronie wyjątków nie ma.
Monitorować
- objawy niedokrwienia kończyn: ból, drętwienie, bladość, zasinienie lub chłód palców
- ból w klatce piersiowej i objawy niedokrwienia mięśnia sercowego
- ciśnienie tętnicze
- objawy neurologiczne wskazujące na niedokrwienie mózgu
- silny ból brzucha jako możliwy objaw niedokrwienia jelit
- nudności i wymioty jako wczesne objawy przedawkowania alkaloidu sporyszu
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka dni od odstawienia idelalizybu lub duwelisybuodstep · inhibitory kinazy PI3K | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A4 wygasa stopniowo po odstawieniu inhibitora PI3K. Dihydroergotaminę można rozważyć dopiero po upływie kilku dni od ostatniej dawki i przy obserwacji objawów niedokrwienia. |
Połączenie przeciwwskazaneChelatory żelaza (np. deferypron)+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, talazoparyb, niraparyb) klasaNie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę.Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku usuwającego żelazo razem z lekiem z grupy inhibitorów PARP, dopóki lekarz nie potwierdzi, że to bezpieczne, a jeśli przyjmujesz deferypron, powiedz o tym onkologowi, bo zwykle trzeba go zamienić na inny lek.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, zwłaszcza deferypron, mogą rzadko, ale groźnie obniżyć liczbę białych krwinek, które bronią cię przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, również obniżają liczbę krwinek. Razem mogą doprowadzić do ciężkiego zakażenia. Deferoksamina nie ma tego działania, a deferazyroks wymaga tylko regularnych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, afty lub owrzodzenia w jamie ustnej
- częste lub nawracające infekcje
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy jednocześnie stosować chelatora żelaza i inhibitora PARP, gdy chelatorem jest deferypron, ponieważ ChPL deferypronu przeciwwskazuje łączenie go z lekami powodującymi neutropenię lub agranulocytozę. U pacjenta, który wymaga leczenia olaparybem, niraparybem, rukaparybem lub talazoparybem, deferypron należy zamienić na deferoksaminę albo deferazyroks, w porozumieniu z hematologiem i onkologiem. Jeśli pacjent otrzymuje deferazyroks, połączenie jest możliwe pod warunkiem regularnej kontroli morfologii z rozmazem. Gdy u pacjenta przyjmującego oba leki wystąpi gorączka lub objawy zakażenia, należy pilnie oznaczyć bezwzględną liczbę neutrofilów.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi dla życia zakażeniami, w tym posocznicą. Może też pogłębiać niedokrwistość i małopłytkowość. Spadek liczby granulocytów spowodowany przez deferypron trudno odróżnić od mielosupresji wywołanej przez inhibitor PARP, co opóźnia rozpoznanie i utrudnia decyzję, który lek odstawić. Ryzyko jest największe u pacjentów z wyjściowo obniżoną morfologią, po wcześniejszej chemioterapii lub z chorobą hematologiczną.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności hematologicznej. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie idiosynkratycznym, prawdopodobnie immunologicznym. Wszystkie inhibitory PARP (olaparyb, niraparyb, rukaparyb, talazoparyb) hamują szpik zależnie od dawki i powodują niedokrwistość, neutropenię oraz małopłytkowość. Interakcja nie wynika z wpływu na stężenia leków, więc dotyczy jednakowo wszystkich inhibitorów PARP. Po stronie chelatorów jest specyficzna dla deferypronu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed włączeniem leczenia i regularnie w jego trakcie
- stężenie hemoglobiny
- liczba płytek krwi
- gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej i inne objawy zakażenia
- objawy krwawienia i niedokrwistości
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaProkinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K hamującym CYP3A4, ponieważ grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Nie łącz leku przyspieszającego pracę przewodu pokarmowego z lekiem z grupy inhibitorów kinazy PI3K bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku przyspieszającego pracę przewodu pokarmowego z lekiem z grupy inhibitorów kinazy PI3K bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.
Niektóre leki na raka krwi, takie jak idelalizyb i duwelisyb, spowalniają usuwanie z organizmu cyzaprydu – leku przyspieszającego pracę żołądka i jelit. Cyzapryd gromadzi się wtedy we krwi i może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Inne leki na pracę przewodu pokarmowego, takie jak metoklopramid czy itopryd, nie dają tego problemu. Alpelisyb, stosowany w leczeniu raka piersi, nie wpływa w ten sposób na cyzapryd.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Prokinetyku metabolizowanego przez CYP3A4 nie łączy się z inhibitorem kinazy PI3K hamującym CYP3A4, ponieważ grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Cyzaprydu nie stosuje się razem z idelalizybem ani duwelisybem. Gdy pacjent wymaga leku prokinetycznego w trakcie leczenia tymi inhibitorami, wybiera się metoklopramid lub itopryd. Po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez pewien czas, dlatego cyzapryd można rozważyć dopiero po wygaśnięciu tego efektu.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia cyzaprydu może wywołać wydłużenie odstępu QT, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, omdlenia i nagły zgon sercowy. Ryzyko jest największe przy idelalizybie, a zwiększają je hipokaliemia, hipomagnezemia, bradykardia, choroby serca i inne leki wydłużające QT.
Mechanizm
Cyzapryd jest metabolizowany prawie wyłącznie przez CYP3A4. Idelalizyb (przez swój główny metabolit) silnie, a duwelisyb umiarkowanie hamuje CYP3A4, co zmniejsza eliminację cyzaprydu i prowadzi do wzrostu jego stężenia we krwi. Cyzapryd w dużych stężeniach blokuje kanały potasowe hERG w sercu i wydłuża odstęp QT. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy cyzaprydu w połączeniu z inhibitorami kinazy PI3K hamującymi CYP3A4, a nie metoklopramidu, itoprydu ani alpelisybu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc, jeśli połączenia nie udało się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne stosowane leki wydłużające QT lub hamujące CYP3A4
Kiedy ocena się zmienia
| W ciągu kilku dni po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybuodstep · inhibitory kinazy PI3K | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 nie ustępuje natychmiast po odstawieniu inhibitora kinazy PI3K, szczególnie idelalizybu, którego metabolit hamuje enzym w sposób trwały. Cyzapryd można rozważyć dopiero po wygaśnięciu tego efektu, najlepiej z kontrolą EKG. |
Połączenie przeciwwskazanePrzeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. lurazydon, sertindol)+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaLeku przeciwpsychotycznego z grupy pochodnych indolu nie należy łączyć z inhibitorem kinazy PI3K hamującym CYP3A4, a jeśli takie leczenie jest konieczne, wymaga ono zamiany leku przeciwpsychotycznego albo zmniejszenia jego dawki i ścisłej kontroli.Nie łącz leku przeciwpsychotycznego z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy na własną rękę i zanim zaczniesz go przyjmować, powiedz lekarzowi prowadzącemu oba leczenia, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku przeciwpsychotycznego z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy na własną rękę i zanim zaczniesz go przyjmować, powiedz lekarzowi prowadzącemu oba leczenia, że przyjmujesz oba leki.
Niektóre leki stosowane w nowotworach krwi, takie jak idelalizyb i duwelisyb, spowalniają usuwanie z organizmu leków przeciwpsychotycznych, takich jak lurazydon i sertindol. Lek przeciwpsychotyczny gromadzi się wtedy we krwi i działa za mocno. Może to wywołać silny niepokój ruchowy, sztywność mięśni, senność, zawroty głowy, a przy sertindolu groźne zaburzenia rytmu serca. Zyprazydonu i alpelisybu ta interakcja dotyczy w niewielkim stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie albo zawroty głowy przy wstawaniu
- silny wewnętrzny niepokój i potrzeba ciągłego ruszania się
- sztywność mięśni, drżenie lub mimowolne ruchy
- nadmierna senność
- silne pragnienie i częste oddawanie moczu (przy alpelisybie)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leku przeciwpsychotycznego z grupy pochodnych indolu nie należy łączyć z inhibitorem kinazy PI3K hamującym CYP3A4, a jeśli takie leczenie jest konieczne, wymaga ono zamiany leku przeciwpsychotycznego albo zmniejszenia jego dawki i ścisłej kontroli. Lurazydonu i sertindolu nie łączy się z idelalizybem, bo jest on silnym inhibitorem CYP3A4. Sertindolu nie stosuje się także z duwelisybem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Lurazydon z duwelisybem można stosować tylko w zmniejszonej dawce, rozpoczynając od najmniejszej dawki i nie zwiększając jej do górnego zakresu. Po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo przez kilka dni, dlatego pełną dawkę leku przeciwpsychotycznego przywraca się z opóźnieniem. Zyprazydon i alpelisyb nie biorą istotnie udziału w tej interakcji.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia lurazydonu lub sertindolu nasila ich działania niepożądane zależne od dawki. Przy lurazydonie są to głównie akatyzja, objawy pozapiramidowe, nadmierna senność i niedociśnienie ortostatyczne. Przy sertindolu najgroźniejsze jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Silniejsze następstwa są spodziewane przy idelalizybie niż przy duwelisybie.
Mechanizm
Lurazydon i sertindol są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Idelalizyb, przez swój główny metabolit, silnie hamuje CYP3A4, a duwelisyb hamuje ten enzym umiarkowanie. Zahamowanie CYP3A4 zmniejsza rozkład leku przeciwpsychotycznego i powoduje wielokrotny wzrost jego stężenia we krwi. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – nie dotyczy w istotnym stopniu zyprazydonu, który jest rozkładany głównie inną drogą, ani alpelisybu, który nie hamuje CYP3A4.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia (zwłaszcza przy sertindolu i zyprazydonie)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- akatyzja i objawy pozapiramidowe
- nadmierna senność i sedacja
- ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej i leżącej
- glikemia przy łączeniu z alpelisybem
Kiedy ocena się zmienia
| Lek przeciwpsychotyczny włączany do trwającego leczenia inhibitorem PI3Kkolejność włączenia · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | inne zalecenie | Gdy lek przeciwpsychotyczny włącza się u pacjenta już leczonego duwelisybem, lurazydon rozpoczyna się od najmniejszej dawki i zwiększa ostrożnie. Odwrotna kolejność wymaga zmniejszenia dotychczasowej dawki lurazydonu w chwili włączania duwelisybu. |
| Kilka dni po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybuodstep · inhibitory kinazy PI3K | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się przez kilka dni po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu, dlatego dawkę lurazydonu zwiększa się z opóźnieniem, a sertindol włącza dopiero po wygaśnięciu działania inhibitora. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy PI3K o działaniu immunosupresyjnym ani po jego odstawieniu, dopóki odporność się nie odbuduje.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinazy PI3K, nie szczep się przeciw żółtej febrze bez zgody lekarza prowadzącego i przed planowaną podróżą zapytaj go, jak się chronić.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinazy PI3K, nie szczep się przeciw żółtej febrze bez zgody lekarza prowadzącego i przed planowaną podróżą zapytaj go, jak się chronić.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki takie jak idelalizyb i duwelisyb mocno osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, nawet groźną dla życia chorobę, a samo szczepienie może nie chronić. Nie wolno łączyć tych leków ze szczepieniem, także przez pewien czas po zakończeniu leczenia. Przy alpelisybie ryzyko jest inne i o szczepieniu decyduje lekarz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silne bóle mięśni i ogólne osłabienie
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- krwawienia z nosa, dziąseł lub siniaki bez powodu
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy PI3K o działaniu immunosupresyjnym ani po jego odstawieniu, dopóki odporność się nie odbuduje. Dotyczy to idelalizybu i duwelisybu. Jeśli szczepienie jest potrzebne, wykonuje się je przed włączeniem leczenia, z odpowiednim wyprzedzeniem ustalonym przez lekarza prowadzącego. Gdy podróż do rejonu endemicznego jest nieunikniona, a szczepienie przeciwwskazane, rozważ odroczenie wyjazdu albo wystawienie zaświadczenia o przeciwwskazaniu do szczepienia oraz zaleć ścisłą ochronę przed komarami. U pacjenta leczonego alpelisybem decyzję podejmuje lekarz indywidualnie.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to choroba wywołana wirusem szczepionkowym – postać trzewna z niewydolnością wielonarządową lub postać neurotropowa z zapaleniem mózgu, obie mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie może nie dać skutecznej ochrony przed żółtą febrą, co jest niebezpieczne przy podróży do rejonu endemicznego.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, by wywołać odporność. Idelalizyb i duwelisyb hamują izoformy delta (i gamma w przypadku duwelisybu) kinazy PI3K, kluczowe dla aktywacji, przeżycia i proliferacji limfocytów B i T. Upośledzona odpowiedź komórkowa i humoralna nie ogranicza namnażania wirusa szczepionkowego, co grozi rozsianym zakażeniem, a jednocześnie osłabia wytwarzanie przeciwciał ochronnych.
Monitorować
- przy przypadkowym podaniu szczepionki – gorączka, objawy grypopodobne i ogólne osłabienie w ciągu kolejnych dni i tygodni
- aktywność aminotransferaz i bilirubina przy objawach ogólnych lub żółtaczce
- objawy neurologiczne (ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki)
- liczba płytek krwi i objawy skazy krwotocznej
- ocena odbudowy odporności (w tym limfocytów B) przed planowanym szczepieniem po zakończeniu leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie wykonane przed włączeniem inhibitora PI3Kkolejność włączenia · inhibitory kinazy PI3K | ryzyko maleje | Szczepienie przeprowadzone przed rozpoczęciem leczenia, z odstępem ustalonym przez lekarza prowadzącego, pozwala uniknąć namnażania wirusa szczepionkowego w warunkach immunosupresji. Termin włączenia leczenia uzgadnia się z hematologiem. |
| Do odbudowy odporności (w tym limfocytów B) po odstawieniu lekuodstep · inhibitory kinazy PI3K | inne zalecenie | Przeciwwskazanie trwa po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu, dopóki nie nastąpi odbudowa odporności. Termin bezpiecznego szczepienia ustala lekarz prowadzący na podstawie oceny stanu immunologicznego. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko ciężkich powikłań po szczepionce przeciw żółtej febrze rośnie z wiekiem, co dodatkowo nasila zagrożenie u pacjenta z immunosupresją. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (np. rukaparyb, talazoparyb, niraparyb) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorem PARP.Nie szczep się przeciw żółtej febrze, dopóki przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z onkologiem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze, dopóki przyjmujesz lek z grupy inhibitorów PARP, i przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z onkologiem.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa, a leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów PARP, takie jak olaparyb, niraparyb, rukaparyb czy talazoparyb, osłabiają odporność. Gdy odporność jest słabsza, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę. Szczepienie może też wtedy nie dać ci ochrony przed zakażeniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Wysoka gorączka po szczepieniu
- Silne bóle mięśni i ogólne osłabienie
- Zażółcenie skóry lub białek oczu
- Krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- Silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia inhibitorem PARP. Dotyczy to jednakowo rukaparybu, talazoparybu, niraparybu i olaparybu, także w czasie przerw w dawkowaniu wynikających z toksyczności hematologicznej. Jeśli podróż do strefy endemicznej jest planowana, szczepienie należy wykonać co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia. Po zakończeniu terapii o szczepieniu decyduje lekarz po ocenie morfologii i stanu odporności, zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, pacjent powinien zrezygnować z podróży lub ją odroczyć, a jeśli to niemożliwe – otrzymać zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i stosować ścisłą ochronę przed komarami.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego inhibitorem PARP podanie szczepionki przeciw żółtej febrze grozi ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi powikłaniami poszczepiennymi – chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową oraz chorobą neurotropową z zapaleniem mózgu. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być niepełna, więc pacjent może nie uzyskać ochrony przed zakażeniem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus, który namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawną odpowiedź komórkową i humoralną. Wszystkie inhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy (rukaparyb, talazoparyb, niraparyb, olaparyb) uszkadzają szpik kostny i powodują neutropenię, limfopenię, niedokrwistość i małopłytkowość, a w rzadkich przypadkach zespół mielodysplastyczny lub ostrą białaczkę szpikową. Osłabienie odporności sprzyja niekontrolowanej replikacji szczepionkowego wirusa i jednocześnie zmniejsza odpowiedź poszczepienną. Działanie to jest wspólne dla całej grupy i wynika z mechanizmu przeciwnowotworowego, a nie z metabolizmu poszczególnych leków.
Monitorować
- Morfologia krwi z rozmazem przed podjęciem decyzji o szczepieniu po zakończeniu leczenia
- Liczba neutrofilów i limfocytów
- Gorączka, bóle mięśni, żółtaczka, krwawienia w ciągu kilku tygodni od przypadkowego szczepienia
- Objawy neurologiczne (ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, drgawki) po przypadkowym szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem PARPkolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora PARP pozwala na wygaśnięcie replikacji wirusa szczepionkowego i wytworzenie odporności przed osłabieniem szpiku. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia inhibitorem PARPinhibitory polimerazy poli-ADP-rybozy | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia szczepienie można rozważyć zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach, po potwierdzeniu prawidłowej morfologii i ocenie odporności przez lekarza prowadzącego. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | Wiek co najmniej 60 lat niezależnie zwiększa ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu przeciw żółtej febrze, co dodatkowo pogłębia ryzyko u pacjenta leczonego inhibitorem PARP. |
Niekorzystna interakcjaOlaparyb+ DuwelisybUnikaj łączenia olaparybu z duwelisybem, bo duwelisyb jest silnym inhibitorem CYP3A4.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu lekach, i rób zlecone badania krwi.
Duwelisyb może znacznie zwiększyć ilość olaparybu we krwi, przez co łatwiej o jego działania niepożądane. Oba leki mogą też obniżać liczbę krwinek, więc razem bardziej zwiększają ryzyko zakażeń, niedokrwistości i krwawień. Lekarz zwykle zmniejsza wtedy dawkę olaparybu i częściej zleca badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nietypowe krwawienia, krwawienie z nosa lub dziąseł, łatwe siniaczenie
- duże zmęczenie, duszność, bladość skóry
- nasilone nudności lub wymioty
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia olaparybu z duwelisybem, bo duwelisyb jest silnym inhibitorem CYP3A4.[1] Jeśli skojarzenie jest konieczne, zmniejsz dawkę olaparybu do 100 mg dwa razy na dobę (200 mg na dobę).[2] Monitoruj pacjenta pod kątem toksyczności olaparybu jako jednocześnie podawanego substratu CYP3A4.[1] Regularnie kontroluj morfologię krwi, ponieważ w skojarzeniu z mielosupresyjnymi lekami przeciwnowotworowymi mielosupresja jest silniejsza i trwa dłużej.[2] Decyzję o skojarzeniu i dawkowaniu podejmuje onkolog lub hematolog prowadzący.
Skutek kliniczny
Należy spodziewać się wyraźnego wzrostu stężenia olaparybu i nasilenia jego działań niepożądanych, przede wszystkim hematologicznych – niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości. Mielosupresja obu leków się sumuje, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień.
Mechanizm
Duwelisyb i jego główny metabolit IPI-656 są silnymi inhibitorami CYP3A4.[1] Olaparyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4/5, a silny inhibitor CYP3A (itrakonazol) zwiększał jego średnie AUC o 170% i Cmax o 42%.[2] Do interakcji farmakokinetycznej dochodzi sumowanie działania mielosupresyjnego, ponieważ skojarzenie olaparybu z innymi lekami przeciwnowotworowymi nasila i wydłuża mielosupresję.[2] Słabe hamowanie CYP3A przez olaparyb nie powinno istotnie zmieniać ekspozycji na duwelisyb, skoro nawet umiarkowane inhibitory CYP3A4 nie mają na nią istotnego klinicznie wpływu.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Olaparyb – inhibitor BCRP[3], duwelisyb – substrat BCRP[4]
- Olaparyb – słaby inhibitor CYP3A4[3], duwelisyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Olaparyb – inhibitor P-gp[3], duwelisyb – substrat P-gp[4]
- Olaparyb – induktor CYP3A4[3], duwelisyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Olaparyb – induktor P-gp[3], duwelisyb – substrat P-gp[4]
- Duwelisyb – silny inhibitor CYP3A4[4], olaparyb – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Olaparyb: inhibitor BCRP[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor OAT3[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OCT2[3], inhibitor P-gp[3], inhibitor UGT1A1[3], induktor CYP1A2[3], induktor CYP2B6[3], induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[3], induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
- Duwelisyb: inhibitor CYP2C8[4], silny inhibitor CYP3A4[4], substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy krwawienia i łatwe powstawanie siniaków
- objawy niedokrwistości – zmęczenie, duszność, bladość
- nudności i wymioty
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≤ 100 mg dwa razy na dobęolaparyb | ryzyko maleje | Zmniejszenie dawki olaparybu do 100 mg dwa razy na dobę kompensuje zahamowanie CYP3A przez duwelisyb, ale nie znosi sumowania mielosupresji, dlatego nadal konieczna jest regularna kontrola morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Copiktra 15 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/copiktra-100455394/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lynparza. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lynparza-100405930/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Copiktra. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/copiktra-100455394/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.