Interakcje / Amfoterycyna / Amfoterycyna i gancyklowir
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Gancyklowir łączy się z amfoterycyną B tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko.
Nie pomijaj zleconych badań krwi i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, masz gorączkę albo pojawiają się u ciebie siniaki lub krwawienia.
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ GancyklowirGancyklowir łączy się z amfoterycyną B tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko.Nie pomijaj zleconych badań krwi i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, masz gorączkę albo pojawiają się u ciebie siniaki lub krwawienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pomijaj zleconych badań krwi i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, masz gorączkę albo pojawiają się u ciebie siniaki lub krwawienia.
Oba leki mogą obciążać nerki i osłabiać wytwarzanie krwinek w szpiku. Gdy są podawane razem, to ryzyko się sumuje. Lekarz może je łączyć, ale wtedy regularnie sprawdza wyniki krwi i pracę nerek. Nie dotyczy to gancyklowiru w żelu do oczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- skurcze mięśni lub kołatanie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Gancyklowir łączy się z amfoterycyną B tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko.[1][2] Podczas skojarzenia trzeba regularnie kontrolować czynność nerek i morfologię krwi.[3] Dawkę gancyklowiru dostosowuje się na bieżąco do aktualnej czynności nerek, a przy narastaniu kreatyniny lub spadku liczby neutrofili i płytek należy rozważyć zmianę leku przeciwgrzybiczego na niewykazujący działania nefrotoksycznego. Postać lipidowa amfoterycyny B jest mniej nefrotoksyczna niż postać konwencjonalna, co przemawia za jej wyborem, gdy skojarzenia nie da się uniknąć.[3]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz zahamowania czynności szpiku z neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością. Narastająca niewydolność nerek sprzyja kumulacji gancyklowiru i dalszemu nasileniu jego toksyczności hematologicznej.
Mechanizm
Amfoterycyna B jest lekiem nefrotoksycznym, a przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami nefrotoksycznymi wymaga szczególnie dokładnej kontroli czynności nerek.[3] Toksyczność gancyklowiru nasila się przy łączeniu z lekami hamującymi czynność szpiku lub uszkadzającymi nerki, w tym z amfoterycyną B.[1][2] Gancyklowir jest wydalany głównie przez nerki, więc pogorszenie ich czynności wywołane amfoterycyną może zwiększać jego stężenie we krwi i nasilać działanie mielotoksyczne.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- diureza i bilans płynów
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo do oka (żel do oczu)droga podania · gancyklowir | interakcja nie dotyczy | Gancyklowir w żelu do oczu osiąga pomijalne stężenie we krwi, więc nie sumuje toksyczności nerkowej ani szpikowej z amfoterycyną B. |
| Obniżony klirens kreatyninyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek gancyklowir kumuluje się szybciej, a dodatkowa nefrotoksyczność amfoterycyny B może gwałtownie pogorszyć filtrację. Wymagana jest korekta dawki gancyklowiru i częstsza kontrola kreatyniny oraz morfologii. |
| Postać konwencjonalna (niezwiązana)postać · amfoterycyna | ryzyko rośnie | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana, dlatego skojarzenie z postacią konwencjonalną niesie większe ryzyko uszkodzenia nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cymevene 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cymevene-100016430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ganciclovir Accord 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ganciclovir-accord-100392445/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAmfoterycynaa alkoholZaleca się, aby w czasie leczenia amfoterycyną B nie spożywać alkoholu, ponieważ terapia dotyczy ciężkich zakażeń grzybiczych, a alkohol może nasilać zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie.Nie pij alkoholu w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli zauważysz niepokojące objawy, powiedz o nich lekarzowi lub pielęgniarce.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Nie pij alkoholu w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli zauważysz niepokojące objawy, powiedz o nich lekarzowi lub pielęgniarce.
Nie wiadomo, aby alkohol bezpośrednio zmieniał działanie amfoterycyny. Ten lek może jednak obciążać nerki i obniżać poziom potasu oraz magnezu we krwi, a alkohol może te problemy nasilać i powodować odwodnienie. Leczysz poważne zakażenie, więc twój organizm potrzebuje teraz wsparcia, a nie dodatkowego obciążenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- skurcze lub osłabienie mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- silne nudności lub wymioty
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- nasilone pragnienie lub zawroty głowy
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się, aby w czasie leczenia amfoterycyną B nie spożywać alkoholu, ponieważ terapia dotyczy ciężkich zakażeń grzybiczych, a alkohol może nasilać zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie. U pacjentów nadużywających alkoholu należy częściej kontrolować stężenie potasu, magnezu i kreatyniny w surowicy oraz zadbać o odpowiednie nawodnienie i suplementację elektrolitów.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie hipokaliemii i hipomagnezemii, pogorszenie czynności nerek przy odwodnieniu oraz nasilenie nudności i wymiotów. Brak opisów przypadków potwierdzających klinicznie istotną interakcję.
Mechanizm
Interakcja amfoterycyny B z alkoholem nie jest opisana, a możliwe ryzyko wynika z addycji działań niepożądanych obu substancji. ChPL amfoterycyny B w postaci kompleksu lipidowego nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu innych leków nefrotoksycznych charakterystyka zaleca szczególnie dokładną kontrolę czynności nerek[1]. Amfoterycyna B powoduje utratę potasu i magnezu przez nerki, a alkohol, zwłaszcza w dużych ilościach i przy przewlekłym nadużywaniu, sprzyja hipokaliemii i hipomagnezemii, odwodnieniu oraz nudnościom i wymiotom. Odwodnienie nasila przednerkowe uszkodzenie nerek, a zaburzenia elektrolitowe zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu serca.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- stan nawodnienia
- EKG przy istotnej hipokaliemii lub hipomagnezemii
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duże dawki etanolu nasilają odwodnienie, wymioty oraz utratę potasu i magnezu, co zwiększa ryzyko nefrotoksyczności amfoterycyny B i zaburzeń rytmu serca. Wymagane jest ścisłe monitorowanie elektrolitów i kreatyniny. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów przewlekle nadużywających alkoholu często występują wyjściowe niedobory potasu i magnezu oraz niedożywienie, co zwiększa ryzyko ciężkich zaburzeń elektrolitowych podczas leczenia amfoterycyną B. Należy ocenić elektrolity przed rozpoczęciem terapii i częściej je kontrolować. |
| Postać lipidowa lub liposomalnapostać · alkohol | ryzyko maleje | Postać w kompleksie lipidowym wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż niezwiązana amfoterycyna B, dlatego addycyjne ryzyko nerkowe jest prawdopodobnie mniejsze niż przy postaci konwencjonalnej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Gancyklowir a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 75
Połączenie przeciwwskazaneAmfoterycyna+ NeomycynaNie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego amfoterycyną B.Nie używaj leków z neomycyną w czasie leczenia amfoterycyną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj leków z neomycyną w czasie leczenia amfoterycyną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Amfoterycyna i neomycyna mogą uszkadzać nerki, a neomycyna także słuch i zmysł równowagi. Stosowane razem nasilają to działanie, dlatego nie łączy się ich. Dotyczy to również neomycyny w aerozolu na skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i chwiejny chód
- nasilone osłabienie lub skurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego amfoterycyną B.[1][2] Na czas leczenia amfoterycyną B zamień neomycynę na miejscowy antybiotyk bez działania nefro- i ototoksycznego. Jeżeli pacjent przyjmuje jednocześnie inne leki nefrotoksyczne, kontroluj szczególnie dokładnie czynność nerek.[3]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny oraz ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika przez neomycynę. Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność.[1] Ryzyko jest największe, gdy neomycyna wchłania się do krwi, czyli przy stosowaniu na uszkodzoną lub dużą powierzchnię skóry.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Amfoterycyna B jest lekiem nefrotoksycznym, a przy jednoczesnym stosowaniu innych leków nefrotoksycznych wymaga dokładnej kontroli czynności nerek.[3] Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi.[1][2] Pogorszenie przesączania kłębuszkowego wywołane przez amfoterycynę B może dodatkowo zmniejszać wydalanie wchłoniętej neomycyny i zwiększać jej toksyczność dla nerek i ucha wewnętrznego.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- słuch i szumy uszne
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub miejscowadroga podania · amfoterycyna | ryzyko maleje | Amfoterycyna B podawana doustnie lub miejscowo praktycznie nie wchłania się do krwi i nie działa nefrotoksycznie, więc sumowanie toksyczności z neomycyną nie zachodzi. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek wydalanie wchłoniętej neomycyny jest wolniejsze, a dodatkowe uszkodzenie nerek przez amfoterycynę B łatwiej prowadzi do ich niewydolności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Połączenie przeciwwskazaneGancyklowir+ KlozapinaNie łącz klozapiny z gancyklowirem podawanym dożylnie ani z walgancyklowirem.Jeśli bierzesz klozapinę, a lekarz chce cię leczyć gancyklowirem w kroplówce lub w tabletkach, powiedz mu o klozapinie i nie odstawiaj jej na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz klozapinę, a lekarz chce cię leczyć gancyklowirem w kroplówce lub w tabletkach, powiedz mu o klozapinie i nie odstawiaj jej na własną rękę.
Gancyklowir podawany w kroplówce oraz klozapina mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do groźnego spadku tych krwinek, dlatego zwykle się ich nie łączy. Żel do oczu z gancyklowirem nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz klozapiny z gancyklowirem podawanym dożylnie ani z walgancyklowirem.[1] Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy.[2] U pacjenta leczonego klozapiną wybierz lek przeciw CMV bez działania mielosupresyjnego, np. foskarnet, pamiętając, że wywołuje on zaburzenia elektrolitowe, a klozapinę z lekami wydłużającymi QTc lub powodującymi zaburzenia elektrolitowe stosuje się ostrożnie.[1] Jeśli gancyklowir jest jedyną opcją, o czasowym odstawieniu albo kontynuacji klozapiny decyduje psychiatra wspólnie z lekarzem leczącym zakażenie, przy częstej kontroli morfologii z rozmazem. Klozapiny nie odstawia się nagle bez nadzoru lekarza. Żel do oczu z gancyklowirem można stosować razem z klozapiną.
Skutek kliniczny
Grozi ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zagrażających życiu zakażeń, a także pogłębienie niedokrwistości i małopłytkowości. Przy spadku liczby granulocytów trudno ustalić, który lek go wywołał, co utrudnia dalsze leczenie zarówno zakażenia, jak i choroby psychicznej.
Mechanizm
Gancyklowir podawany ogólnie hamuje czynność szpiku kostnego i często wywołuje neutropenię, niedokrwistość oraz małopłytkowość. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a jej działanie hamujące szpik sumuje się z działaniem gancyklowiru. Substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną.[1] Gancyklowir w żelu do oczu działa miejscowo, więc ta interakcja go nie dotyczy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, zmiany w jamie ustnej)
- elektrolity i EKG (QTc) przy zamianie na foskarnet
Bezpieczniejsze alternatywy
foskarnetmarybawirletermowir (tylko profilaktyka zakażenia CMV)
Kiedy ocena się zmienia
| Do oka (żel)droga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w żelu do oczu działa miejscowo, więc nie sumuje się z działaniem klozapiny na szpik. Połączenie nie wymaga zmian w leczeniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneGancyklowir+ FluorouracylPrzy jednoczesnym ogólnym stosowaniu obu leków wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdym cyklem fluorouracylu i regularnie w trakcie leczenia gancyklowirem.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że stosujesz gancyklowir, i wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że stosujesz gancyklowir, i wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Stosowane razem w postaci kroplówek lub tabletek mogą mocniej obniżać liczbę białych krwinek i płytek krwi. Zwiększa to ryzyko zakażeń, krwawień i osłabienia. Lekarz może zlecić częstsze badania krwi albo zmienić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym ogólnym stosowaniu obu leków wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdym cyklem fluorouracylu i regularnie w trakcie leczenia gancyklowirem. Decyzję o kontynuacji chemioterapii w czasie czynnego, ciężkiego zakażenia CMV podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwwirusowe. Przy istotnej cytopenii rozważa się odroczenie cyklu fluorouracylu, modyfikację dawki gancyklowiru lub zmianę leku przeciwwirusowego na mniej mielotoksyczny. Dawkę gancyklowiru dostosowuje się do czynności nerek, co ogranicza jego kumulację i toksyczność hematologiczną.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko i głębsza neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, a w konsekwencji zakażenia i krwawienia. Ryzyko dotyczy połączenia obu leków w postaci ogólnej, przy postaciach miejscowych jest niewielkie.
Mechanizm
Gancyklowir podawany ogólnie i fluorouracyl podawany ogólnie hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Gancyklowir nie hamuje dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), dlatego nie należy się spodziewać wzrostu stężenia fluorouracylu takiego jak przy brywudynie i jej analogach. Fluorouracylu do stosowania ogólnego nie podaje się w potencjalnie ciężkich zakażeniach ani przy zahamowaniu czynności szpiku po innych lekach przeciwnowotworowych[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy krwawienia
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
foskarnetmarybawirletermowir
Kiedy ocena się zmienia
| Krempostać · fluorouracyl | inne zalecenie | Fluorouracylu w kremie nie łączy się z przeciwwirusowymi analogami nukleozydów. Ryzyko mielotoksyczności jest niewielkie, a gancyklowir nie hamuje DPD, ale formalnie przeciwwskazanie obejmuje całą grupę, dlatego decyzję o jednoczesnym stosowaniu podejmuje lekarz. |
| Do okadroga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w żelu do oczu daje minimalną ekspozycję ogólną i nie sumuje się istotnie z mielotoksycznością fluorouracylu podawanego ogólnie. Dotyczy to połączenia z fluorouracylem w postaci ogólnej, a nie z kremem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ MikonazolNie łącz dopochwowego mikonazolu z amfoterycyną B.Jeśli dostajesz amfoterycynę, nie stosuj mikonazolu na własną rękę i zapytaj lekarza, czy jest ci potrzebny.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz amfoterycynę, nie stosuj mikonazolu na własną rękę i zapytaj lekarza, czy jest ci potrzebny.
Mikonazol może osłabiać działanie amfoterycyny, czyli silnego leku przeciwgrzybiczego podawanego we wlewie dożylnym. Oba leki zwalczają grzyby, ale działają w sposób, który może się wzajemnie znosić. Amfoterycynę podaje się zwykle w szpitalu, więc to lekarz decyduje, czy dodatkowy lek miejscowy jest potrzebny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- brak poprawy lub nasilenie objawów zakażenia grzybiczego
- utrzymująca się gorączka mimo leczenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dopochwowego mikonazolu z amfoterycyną B[1]. Jeśli pacjentka otrzymuje amfoterycynę B dożylnie, lekarz powinien ocenić, czy dodatkowy miejscowy lek z grupy azoli jest potrzebny. Gdy połączenie jest konieczne, obserwuj odpowiedź kliniczną na leczenie przeciwgrzybicze.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie skuteczności leczenia przeciwgrzybiczego amfoterycyną B. Ryzyko jest największe, gdy oba leki działają w tym samym miejscu zakażenia. Przy dożylnej amfoterycynie i miejscowym mikonazolu ekspozycja ogólnoustrojowa na mikonazol jest ograniczona, więc znaczenie kliniczne jest prawdopodobnie niewielkie, ale nie zostało wykluczone.
Mechanizm
Mikonazol osłabia działanie antybiotyków polienowych, do których należy amfoterycyna B[1]. Mikonazol jako pochodna imidazolu hamuje syntezę ergosterolu w błonie komórkowej grzyba, a amfoterycyna B działa, wiążąc się właśnie z ergosterolem. Mniej ergosterolu w błonie oznacza mniej miejsc wiązania dla polienu, co może osłabiać jego działanie grzybobójcze.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- odpowiedź kliniczna na leczenie przeciwgrzybicze
- wyniki posiewów mykologicznych przy braku poprawy
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · mikonazol | ryzyko maleje | Mikonazol stosowany na nieuszkodzoną skórę działa w innym miejscu niż dożylna amfoterycyna B, a jego wchłanianie jest minimalne, więc ryzyko osłabienia leczenia ogólnoustrojowego jest małe. Poinformuj pacjenta o konieczności zgłaszania braku poprawy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gyno-Femidazol 100 mg, tabletki dopochwowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gyno-femidazol-100027800/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gyno-Femidazol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gyno-femidazol-100027800/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ Lukrecja (lek)Nie stosuj korzenia lukrecji w czasie leczenia amfoterycyną B.Nie pij herbatek ani nie stosuj syropów z lukrecją w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli już je przyjmowałeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij herbatek ani nie stosuj syropów z lukrecją w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli już je przyjmowałeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Amfoterycyna, lek przeciwgrzybiczy podawany w kroplówce, może obniżać poziom potasu i magnezu we krwi. Lukrecja, także w herbatkach i syropach, również obniża potas i może podnosić ciśnienie. Razem mogą bardziej obniżyć potas, co grozi osłabieniem mięśni i zaburzeniami rytmu serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- obrzęki nóg
- bóle głowy lub wyraźnie wyższe ciśnienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj korzenia lukrecji w czasie leczenia amfoterycyną B. Korzeń lukrecji nie powinien być stosowany łącznie z lekami nasilającymi zaburzenia wodno-elektrolitowe.[1] Jeśli pacjent przyjmował lukrecję przed rozpoczęciem leczenia, odstaw ją i oceń stężenie potasu i magnezu, a w razie potrzeby wyrównaj niedobory.
Skutek kliniczny
Nasilona hipokaliemia i hipomagnezemia z ryzykiem osłabienia mięśni, rabdomiolizy i zaburzeń rytmu serca, szczególnie u pacjentów otrzymujących glikozydy naparstnicy lub leki wydłużające QT. Lukrecja może też powodować wzrost ciśnienia tętniczego i obrzęki.
Mechanizm
Amfoterycyna B uszkadza kanaliki nerkowe i zwiększa utratę potasu i magnezu z moczem. Glicyryzyna z korzenia lukrecji hamuje inaktywację kortyzolu w nerce, co daje obraz rzekomego hiperaldosteronizmu z zatrzymaniem sodu i wody oraz utratą potasu. Oba działania sumują się i nasilają hipokaliemię. Korzenia lukrecji nie łączy się z lekami, które mogą nasilać zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej.[1]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- EKG
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie przez kilka dni lub dłużejczas leczenia · lukrecja (lek) | ryzyko rośnie | Działanie mineralokortykoidowe glicyryzyny narasta przy regularnym i dłuższym stosowaniu lukrecji, więc ryzyko hipokaliemii rośnie z czasem jej przyjmowania. |
| Obniżona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek amfoterycyna B łatwiej nasila zaburzenia elektrolitowe, a należy szczególnie dokładnie kontrolować czynność nerek przy jednoczesnym stosowaniu innych leków obciążających nerki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Korzeń Lukrecji -, zioła do zaparzania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/korzen-lukrecji-100117590/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ AmikacynaUnikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Gdy nerki pracują gorzej, amikacyna dłużej zostaje w organizmie i może zaszkodzić słuchowi i równowadze. Dlatego lekarz zwykle stara się ich nie łączyć, a jeśli musi, często bada twoją krew i słuch.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkania uszu
- zawroty głowy i chwiejność przy chodzeniu
- osłabienie lub skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch[1]. U pacjentów otrzymujących amfoterycynę B z innymi lekami nefrotoksycznymi szczególnie dokładnie kontroluj czynność nerek[2]. Rozważ przeciwgrzybiczy lek o mniejszej nefrotoksyczności albo postać lipidową amfoterycyny zamiast niezwiązanej. Dawkuj amikacynę według stężeń we krwi i aktualnej czynności nerek, utrzymuj prawidłowe nawodnienie i uzupełniaj potas oraz magnez. Nie mieszaj amikacyny z amfoterycyną w jednym roztworze ani w jednej linii infuzyjnej, ponieważ są one niezgodne chemicznie[1].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ostre uszkodzenie nerek z narastaniem kreatyniny, a wtórnie nasilona ototoksyczność amikacyny wskutek jej kumulacji. Możliwe są też hipokaliemia i hipomagnezemia, które sprzyjają zaburzeniom rytmu serca i osłabieniu mięśni. Ryzyko jest największe przy wyjściowo upośledzonej czynności nerek, odwodnieniu, długim leczeniu i jednoczesnym stosowaniu kolejnych leków nefrotoksycznych.
Mechanizm
Amfoterycyna B i amikacyna uszkadzają nerki niezależnymi mechanizmami, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Toksyczność amikacyny nasilają inne leki przeciwzakaźne o działaniu nefro-, oto- lub neurotoksycznym, w tym amfoterycyna B[1]. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, także w postaci kompleksu lipidowego[2]. Pogorszenie czynności nerek wywołane amfoterycyną zmniejsza wydalanie amikacyny, co prowadzi do jej kumulacji i zwiększa ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Oba leki mogą też powodować utratę potasu i magnezu z moczem.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR (wyjściowo i regularnie w trakcie leczenia)
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie amikacyny we krwi (stężenie minimalne)
- słuch (audiometria) i objawy przedsionkowe – szum uszny, zawroty głowy, zaburzenia równowagi
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamykafunginaanidulafunginaworykonazolizawukonazolposakonazolflukonazol
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżony eGFR (upośledzona czynność nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wyjściowa niewydolność nerek zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i kumulacji amikacyny. Wymaga wyboru mniej nefrotoksycznego leku przeciwgrzybiczego lub dawkowania amikacyny ściśle według stężeń we krwi. |
| Postać lipidowa (kompleks lipidowy lub liposomy)postać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana. Ryzyko interakcji maleje, ale kontrola czynności nerek pozostaje konieczna. |
| Wziewna (nebulizacja liposomalna)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ogólnoustrojowa ekspozycja na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, więc addytywna nefrotoksyczność jest mniej prawdopodobna. Kontrola czynności nerek i słuchu jest nadal wskazana, zwłaszcza przy upośledzonej czynności nerek. |
| Leczenie skojarzone dłuższe niż kilka dniczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność i ototoksyczność obu leków narastają z czasem leczenia i dawką skumulowaną. Przy dłuższym skojarzeniu zagęść monitorowanie kreatyniny, elektrolitów i stężeń amikacyny. |
| Podanie w tym samym roztworze lub tej samej linii infuzyjnejkolejność włączenia · amfoterycyna | inne zalecenie | Amikacyna jest chemicznie niezgodna z amfoterycyną, dlatego leków nie wolno mieszać w jednym roztworze ani podawać przez wspólną linię bez przepłukania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ GentamycynaJednoczesnego podawania gentamycyny i innych leków nefrotoksycznych należy unikać, a jeśli skojarzenie jest konieczne, trzeba zintensyfikować kontrolę czynności nerek i słuchu.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Gentamycyna może też uszkadzać słuch i narząd równowagi, zwłaszcza gdy nerki pracują słabiej. Dlatego lekarze przy takim leczeniu często badają krew i obserwują, ile oddajesz moczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejność
- osłabienie mięśni lub skurcze
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego podawania gentamycyny i innych leków nefrotoksycznych należy unikać, a jeśli skojarzenie jest konieczne, trzeba zintensyfikować kontrolę czynności nerek i słuchu[1]. Pacjentów otrzymujących oba leki równocześnie lub jeden po drugim należy dokładnie kontrolować[2]. Czynność nerek kontroluje się szczególnie dokładnie także przy stosowaniu amfoterycyny B w postaci lipidowej[3]. Gentamycyny nie miesza się z amfoterycyną B w jednym roztworze ani w jednej linii infuzyjnej[2]. Warto rozważyć oznaczanie stężenia gentamycyny i dostosowanie dawki do aktualnej czynności nerek.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy. Przy kumulacji gentamycyny rośnie ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Oba leki mogą też nasilać utratę elektrolitów, głównie potasu i magnezu.
Mechanizm
Oba leki są nefrotoksyczne, a ich działanie uszkadzające nerki się sumuje. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, także w postaci kompleksu lipidowego[3]. Dożylna amfoterycyna B zwiększa ryzyko nefrotoksyczności gentamycyny[1]. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie gentamycyny, co może zwiększać jej stężenie we krwi i nasilać ototoksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie gentamycyny w osoczu
- potas i magnez w surowicy
- słuch i czynność błędnika
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lipidowapostać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana, ale nadal wymaga kontroli czynności nerek. |
| Miejscowa (gąbka)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu gentamycyny w postaci gąbki narażenie ogólnoustrojowe jest mniejsze niż po podaniu dożylnym, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest niższe. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wcześniejsze zaburzenia czynności nerek zwiększają ryzyko dalszego ich uszkodzenia i kumulacji gentamycyny z ototoksycznością. |
| Leczenie wielodnioweczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia nerek i słuchu rośnie wraz z czasem jednoczesnego stosowania obu leków. |
| Podanie jeden po drugimkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Dokładna kontrola jest potrzebna także wtedy, gdy leki podaje się kolejno, a nie równocześnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ TobramycynaJednoczesnego stosowania tobramycyny z amfoterycyną B należy unikać, a jeśli jest konieczne, trzeba ściśle kontrolować czynność nerek.Regularnie wykonuj zlecone badania krwi, pij odpowiednią ilość płynów i nie przyjmuj bez konsultacji z lekarzem innych leków, zwłaszcza przeciwbólowych z grupy NLPZ i moczopędnych.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Regularnie wykonuj zlecone badania krwi, pij odpowiednią ilość płynów i nie przyjmuj bez konsultacji z lekarzem innych leków, zwłaszcza przeciwbólowych z grupy NLPZ i moczopędnych.
Oba leki mogą obciążać nerki, a przyjmowane razem robią to silniej niż każdy osobno. Gdy nerki pracują gorzej, tobramycyna dłużej zostaje w organizmie i może zaszkodzić słuchowi oraz równowadze. Lekarz może zlecić częstsze badania krwi, aby wcześnie wychwycić takie zmiany.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddajesz wyraźnie mniej moczu
- pojawiają się obrzęki nóg lub twarzy
- słyszysz szumy lub dzwonienie w uszach
- słyszysz gorzej niż zwykle
- masz zawroty głowy lub problemy z utrzymaniem równowagi
- odczuwasz osłabienie mięśni lub skurcze
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania tobramycyny z amfoterycyną B należy unikać, a jeśli jest konieczne, trzeba ściśle kontrolować czynność nerek[1][2]. Przed włączeniem i w trakcie leczenia oceniaj stężenie kreatyniny, elektrolity i diurezę, a przy tobramycynie dożylnej monitoruj jej stężenia w surowicy i dostosowuj dawkowanie do czynności nerek. Zadbaj o dobre nawodnienie pacjenta i unikaj dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych oraz diuretyków pętlowych[1]. Jeśli to możliwe, wybierz lipidową postać amfoterycyny B, która jest mniej nefrotoksyczna od postaci niezwiązanej[2].
Skutek kliniczny
Ryzyko ostrego uszkodzenia nerek z narastaniem stężenia kreatyniny jest większe niż przy każdym z leków osobno[2]. Kumulacja tobramycyny może prowadzić do uszkodzenia słuchu i błędnika. Amfoterycyna B sprzyja też utracie potasu i magnezu, co nasila zaburzenia elektrolitowe.
Mechanizm
Oba leki działają nefrotoksycznie, więc ich uszkadzający wpływ na nerki się sumuje. Amfoterycyna B uszkadza kanaliki nerkowe i zmniejsza przesączanie kłębuszkowe, a tobramycyna kumuluje się w komórkach kanalika bliższego[1]. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie tobramycyny, co podnosi jej stężenie we krwi i dodatkowo zwiększa ryzyko działania nefrotoksycznego i ototoksycznego.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- potas i magnez w surowicy
- stężenie tobramycyny w surowicy przy podaniu dożylnym
- słuch, szumy uszne i zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamikafunginaanidulafunginaworykonazolpozakonazolizawukonazol
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · tobramycyna | ryzyko rośnie | Tobramycyna podawana dożylnie daje znacznie większą ekspozycję ogólnoustrojową niż wziewna, więc ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności jest wyraźnie większe. Konieczne jest monitorowanie stężeń tobramycyny i dostosowanie dawki do czynności nerek. |
| Wziewnadroga podania · tobramycyna | ryzyko maleje | Po inhalacji do krwi przenika niewielka część tobramycyny, więc ryzyko jest mniejsze, ale łączenie z lekami nefrotoksycznymi nadal nie jest zalecane. |
| Lipidowapostać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Lipidowe postaci amfoterycyny B są mniej nefrotoksyczne niż postać niezwiązana, jednak nadal wymagają kontroli czynności nerek przy jednoczesnym stosowaniu aminoglikozydu. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z wyjściowo upośledzoną czynnością nerek ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji tobramycyny jest największe. Rozważ alternatywny lek przeciwgrzybiczy bez działania nefrotoksycznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.