Interakcje / Analogi somatostatyny / Analogi somatostatyny i testy czynności przysadki
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Testu z makimoreliną nie wykonuje się u osoby przyjmującej analog somatostatyny, ponieważ lek ten zaniża odpowiedź hormonu wzrostu i może dać fałszywy wynik.
Jeśli przyjmujesz lek hamujący hormon wzrostu (na przykład lanreotyd lub oktreotyd), powiedz o nim lekarzowi przed badaniem z makimoreliną i nie odstawiaj ani nie pomijaj dawki bez jego zaleceń.
Interakcja klasy Analogi somatostatyny + testy czynności przysadki
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Analogi somatostatyny
- lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd, somatostatyna, paltusotyna
- Testy czynności przysadki
- metyrapon, makimorelina
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- metyrapon – Metyrapon ocenia oś przysadka–nadnercza, a nie wydzielanie hormonu wzrostu, więc nie dotyczy go zafałszowanie testu przez hamowanie hormonu wzrostu ani sumowanie wpływu na odstęp QT. Odrębnym zagadnieniem jest pasyreotyd, który obniża wydzielanie ACTH i kortyzolu. W połączeniu z metyraponem stosowanym leczniczo w chorobie Cushinga może to nasilić ryzyko niedoczynności kory nadnerczy, a w czasie testu metyraponowego może zaniżyć odpowiedź ACTH.
Niekorzystna interakcjaAnalogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaTestu z makimoreliną nie wykonuje się u osoby przyjmującej analog somatostatyny, ponieważ lek ten zaniża odpowiedź hormonu wzrostu i może dać fałszywy wynik.Jeśli przyjmujesz lek hamujący hormon wzrostu (na przykład lanreotyd lub oktreotyd), powiedz o nim lekarzowi przed badaniem z makimoreliną i nie odstawiaj ani nie pomijaj dawki bez jego zaleceń.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek hamujący hormon wzrostu (na przykład lanreotyd lub oktreotyd), powiedz o nim lekarzowi przed badaniem z makimoreliną i nie odstawiaj ani nie pomijaj dawki bez jego zaleceń.
Leki takie jak lanreotyd, oktreotyd czy pasyreotyd hamują wydzielanie hormonu wzrostu. Makimorelina służy do badania, czy przysadka prawidłowo wytwarza ten hormon. Jeśli przyjmujesz oba leki naraz, wynik badania może być błędny i fałszywie wskazać niedobór hormonu. Oba leki mogą też wpływać na rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno
- zawroty głowy lub uczucie omdlewania
- omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Testu z makimoreliną nie wykonuje się u osoby przyjmującej analog somatostatyny, ponieważ lek ten zaniża odpowiedź hormonu wzrostu i może dać fałszywy wynik. Analog somatostatyny należy odstawić z wyprzedzeniem uzgodnionym z endokrynologiem prowadzącym. Przy postaciach o przedłużonym uwalnianiu (lanreotyd, oktreotyd i pasyreotyd w formie depot) przerwa musi być znacznie dłuższa niż przy podaniu krótko działającym. Jeśli analogu nie można odstawić, wynik testu należy uznać za niewiarygodny i odroczyć diagnostykę. Pozostałe testy stymulacji hormonu wzrostu są zaburzane w ten sam sposób. Przed testem warto wykonać EKG oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu, zwłaszcza u pacjenta leczonego pasyreotydem lub innymi lekami wydłużającymi QT.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywy wynik testu stymulacyjnego. Odpowiedź hormonu wzrostu na makimorelinę jest zaniżona, co może błędnie sugerować niedobór hormonu wzrostu i prowadzić do niepotrzebnego leczenia. Drugim skutkiem jest ryzyko zaburzeń rytmu serca. Zalicza się do nich bradykardia i wydłużenie odstępu QT, a w skrajnym przypadku częstoskurcz typu torsade de pointes. Ryzyko jest największe przy pasyreotydzie oraz u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią lub chorobą serca.
Mechanizm
Analogi somatostatyny pobudzają receptory somatostatynowe w przysadce i hamują wydzielanie hormonu wzrostu. Makimorelina jest agonistą receptora greliny i działa odwrotnie, bo pobudza wydzielanie hormonu wzrostu. Na tym właśnie opiera się test diagnostyczny. Dlatego jednoczesne stosowanie analogu somatostatyny osłabia odpowiedź na makimorelinę. Dodatkowo makimorelina wydłuża odstęp QT, a analogi somatostatyny zwalniają czynność serca. Pasyreotyd sam wydłuża też odstęp QT, więc działania obu leków mogą się sumować. Hamowanie hormonu wzrostu jest wspólne dla wszystkich analogów somatostatyny z listy. Wpływ na odstęp QT jest najsilniejszy przy pasyreotydzie.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem z makimoreliną
- częstość akcji serca (bradykardia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- termin ostatniej dawki analogu somatostatyny i jego postać (depot czy krótko działająca)
- interpretacja wyniku testu w kontekście przyjmowanych leków
Kiedy ocena się zmienia
| Postać o przedłużonym uwalnianiu (depot) – lanreotyd, oktreotyd, pasyreotydpostać · analogi somatostatyny | inne zalecenie | Postać depot działa przez wiele tygodni po podaniu, dlatego przerwa przed testem z makimoreliną musi być długa. Jej długość ustala endokrynolog, biorąc pod uwagę termin ostatniego wstrzyknięcia. |
| Wlew dożylny somatostatynydroga podania · analogi somatostatyny | ryzyko maleje | Somatostatyna podawana we wlewie działa bardzo krótko, więc jej wpływ na wydzielanie hormonu wzrostu szybko ustępuje po zakończeniu wlewu. Testu nie wykonuje się jednak w trakcie wlewu. |
Alkohol przy tych lekach
Analogi somatostatyny a alkohol: brak opisu w bazie.
Testy czynności przysadki a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 117
Połączenie przeciwwskazanePrzeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaNie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, wpływają na rytm serca. Makimorelina, lek podawany jednorazowo podczas badania hormonu wzrostu, działa podobnie. Razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Lurazydonu i badania z metyraponem to zwykle nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT. Dotyczy to zyprazydonu i sertindolu, które nie powinny być łączone z innymi lekami wydłużającymi QT. Jeśli lek przeciwpsychotyczny jest niezbędny, niedobór hormonu wzrostu diagnozuje się innym testem stymulacyjnym, na przykład testem glukagonowym. Wykonanie testu z makimoreliną po czasowym odstawieniu zyprazydonu lub sertindolu wymaga decyzji psychiatry i endokrynologa. Trzeba wtedy uwzględnić okres półtrwania leku, szczególnie długi w przypadku sertindolu, oraz ryzyko nawrotu psychozy. Lurazydon i test metyraponowy nie wymagają takiego postępowania.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zyprazydonu lub sertindolu z makimoreliną może nadmiernie wydłużyć odstęp QT. Grozi to częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, omdleniem, a nawet nagłym zgonem sercowym. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Zyprazydon i sertindol blokują kanały potasowe hERG i wyraźnie wydłużają odstęp QT w zależności od dawki. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc. Działania te sumują się i zwiększają ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Makimorelina nie zmienia istotnie metabolizmu leków przeciwpsychotycznych, a one nie wpływają istotnie na jej stężenie. Interakcja ma więc charakter farmakodynamiczny. Nie jest wspólna dla całej klasy, bo lurazydon praktycznie nie wydłuża QT, a metyrapon nie działa na QT wcale.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem, jeśli rozważa się wykonanie go u pacjenta leczonego przeciwpsychotycznie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy arytmii (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie) w trakcie testu i po nim
- stan psychiczny pacjenta w razie czasowego odstawienia leku przeciwpsychotycznego
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie zyprazydonu lub sertindolu na czas pozwalający na jego wydalenie z organizmu, zgodnie z decyzją lekarza prowodstep · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | inne zalecenie | Po czasowym odstawieniu leku przeciwpsychotycznego, z uwzględnieniem jego okresu półtrwania, test z makimoreliną można rozważyć pod kontrolą EKG i elektrolitów. Decyzję podejmują wspólnie psychiatra i endokrynolog, oceniając ryzyko nawrotu choroby. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik.Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Leki z grupy agonistów dopaminy, takie jak ropinirol, pramipeksol, rotygotyna, apomorfina czy pirybedyl, mogą zmieniać wynik badania hormonu wzrostu wykonywanego z makimoreliną. Badanie może wtedy wyjść prawidłowo, mimo że hormonu wzrostu jest za mało. Apomorfina razem z makimoreliną może dodatkowo zaburzać rytm serca. Badanie przysadki z metyraponem nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy
- nasilenie sztywności, spowolnienia lub drżenia po wstrzymaniu leku
- gorączka ze sztywnością mięśni i splątaniem po wstrzymaniu leku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik. Ewentualną przerwę w podawaniu ropinirolu, pramipeksolu, rotygotyny, apomorfiny lub pirybedylu przed testem ustala endokrynolog wspólnie z neurologiem, uwzględniając ryzyko pogorszenia stanu neurologicznego i zespołu odstawiennego. Agonisty dopaminy nie odstawia się nagle. Gdy leczenia nie można przerwać, wynik prawidłowy nie wyklucza niedoboru hormonu wzrostu i warto rozważyć ocenę kliniczną lub powtórzenie diagnostyki. Apomorfiny nie należy łączyć z makimoreliną ze względu na sumowanie się wydłużenia odstępu QT. Jeśli takie połączenie jest nieuniknione, przed testem trzeba wykonać EKG i wyrównać stężenie potasu i magnezu. Metyrapon nie wchodzi w tę interakcję i test z metyraponem można wykonać bez zmiany leczenia dopaminergicznego.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywie prawidłowy wynik testu z makimoreliną i przeoczenie niedoboru hormonu wzrostu u dorosłego. Przy apomorfinie dochodzi ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT z możliwością groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Samodzielne, nagłe odstawienie agonisty dopaminy przed badaniem grozi nasileniem objawów choroby Parkinsona, zespołem odstawiennym, a rzadko zespołem przypominającym złośliwy zespół neuroleptyczny.
Mechanizm
Agoniści dopaminy pobudzają receptory dopaminowe w podwzgórzu i przysadce, a to u osób bez guza przysadki zwiększa wydzielanie hormonu wzrostu. Apomorfinę dawniej wykorzystywano nawet jako bodziec w testach wydzielania hormonu wzrostu. Makimorelina, agonista receptora greliny, ocenia zdolność przysadki do wyrzutu hormonu wzrostu. Dodatkowy bodziec dopaminergiczny może więc sztucznie podnieść stężenie hormonu wzrostu w teście i zamaskować jego niedobór. Apomorfina i makimorelina wydłużają ponadto odstęp QT, a ich działanie w tym zakresie się sumuje.
Monitorować
- Wynik testu z makimoreliną interpretowany w świetle leczenia dopaminergicznego
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i po podaniu makimoreliny u osób stosujących apomorfinę
- Stężenie potasu i magnezu przed testem u osób stosujących apomorfinę
- Objawy neurologiczne i objawy odstawienne, jeśli agonistę dopaminy czasowo wstrzymano
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Analogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i analogu somatostatyny wykonaj EKG z oceną QTc i częstości rytmu przed dołączeniem drugiego leku i powtarzaj je w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem z grupy analogów somatostatyny, powiedz o tym lekarzowi, aby mógł zlecić EKG, i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem z grupy analogów somatostatyny, powiedz o tym lekarzowi, aby mógł zlecić EKG, i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.
Hydroksychlorochina i chlorochina mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu. Leki takie jak oktreotyd, lanreotyd czy pasyreotyd mogą zwalniać pracę serca. Razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Mogą też powodować wahania cukru we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- objawy niskiego lub wysokiego cukru, takie jak drżenie, poty, silne pragnienie czy częste oddawanie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i analogu somatostatyny wykonaj EKG z oceną QTc i częstości rytmu przed dołączeniem drugiego leku i powtarzaj je w trakcie leczenia. Przed rozpoczęciem terapii wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Ogranicz inne leki wydłużające QT lub zwalniające rytm serca, takie jak beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem, amiodaron, makrolidy i fluorochinolony. Największej ostrożności wymaga pasyreotyd. U chorych z wyjściowo wydłużonym QT, bradykardią, niewydolnością serca lub zaburzeniami przewodzenia rozważ inny lek zamiast pasyreotydu albo zamiast chlorochiny lub hydroksychlorochiny. Oktreotyd, lanreotyd, paltusotyna i somatostatyna działają głównie przez bradykardię. Przy nich wystarcza zwykle kontrola EKG i tętna. Pacjentom z cukrzycą zaleć częstszy pomiar glikemii po włączeniu lub odstawieniu któregokolwiek leku.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia QT i bradykardii. W skrajnych przypadkach może dojść do częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii i hipomagnezemii, przy chorobach serca i niewydolności nerek, a także przy innych lekach wydłużających QT lub zwalniających rytm serca. Możliwe są też trudne do przewidzenia wahania glikemii, zwłaszcza u chorych na cukrzycę.
Mechanizm
Aminochinoliny wydłużają odstęp QT, bo blokują kanały potasowe hERG odpowiedzialne za repolaryzację komór. Mogą też uszkadzać mięsień sercowy i układ przewodzący przy długim stosowaniu. Analogi somatostatyny pobudzają receptory somatostatynowe w węźle zatokowym i zwalniają rytm serca. Niektóre z nich, zwłaszcza pasyreotyd, same wydłużają QT. Bradykardia ułatwia powstanie torsade de pointes, gdy repolaryzacja jest już wydłużona. Efekty obu grup sumują się. Jest to interakcja farmakodynamiczna wspólna dla całej klasy. Nie wymaga zmian stężeń leków. Najsilniej wyraża się przy pasyreotydzie i chlorochinie. Dodatkowo obie grupy zaburzają gospodarkę glukozową. Aminochinoliny mogą obniżać glikemię. Analogi somatostatyny, szczególnie pasyreotyd, częściej ją podnoszą, a oktreotyd i lanreotyd mogą działać w obu kierunkach.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia
- częstość akcji serca
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- glikemia, zwłaszcza u chorych na cukrzycę
- czynność nerek przy długim stosowaniu aminochinoliny
Kiedy ocena się zmienia
| Dawki wysokie, np. stosowane w leczeniu malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez aminochinoliny zależy od dawki. Przy dużych dawkach i dawkach nasycających kontrola EKG jest szczególnie ważna. |
| Znacznie upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy niewydolności nerek aminochinoliny kumulują się, co nasila wydłużenie QT. Rozważ redukcję dawki i częstsze EKG. |
| Wieloletnie stosowanieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe przyjmowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia. To zwiększa wrażliwość na leki zwalniające rytm serca. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, toczniu lub malarii, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa makimorelina, którą podaje się w teście sprawdzającym wydzielanie hormonu wzrostu. Razem mogą zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, dlatego lekarz zwykle wybiera wtedy inny test. Metyrapon, używany w innym badaniu przysadki, nie wywołuje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu. Makimoreliny nie podaje się razem z lekami wydłużającymi odstęp QT, a hydroksychlorochina i chlorochina do nich należą. Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania aminochinolin ich krótkie odstawienie nie eliminuje ryzyka, a przerwanie leczenia choroby podstawowej zwykle jest niekorzystne, dlatego preferuje się test stymulacyjny bez wpływu na QT. Jeśli lekarz uzna test z makimoreliną za niezbędny, przed badaniem należy wykonać EKG, wyrównać stężenia potasu i magnezu oraz przeprowadzić test pod kontrolą z możliwością monitorowania rytmu serca. Metyrapon można stosować u osób przyjmujących aminochinoliny bez zmian postępowania wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Łączne wydłużenie odstępu QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i w skrajnych przypadkach nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, wrodzonym zespole długiego QT, chorobie serca oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina wydłużają odstęp QT, głównie przez hamowanie szybkiej składowej prądu potasowego w komórkach mięśnia sercowego. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w teście rezerwy hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc w ciągu kilku godzin po podaniu. Działanie obu leków na repolaryzację sumuje się. Dodatkowo aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, dlatego krótkie odstawienie przed testem nie usuwa ich działania. Metyrapon nie wpływa na repolaryzację i nie uczestniczy w tej interakcji.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i w ciągu kilku godzin po podaniu makimoreliny
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed testem
- częstość i miarowość rytmu serca w trakcie testu
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| Krótka przerwa przed testemodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania i kumulacji tkankowej aminochinolin kilkudniowe odstawienie przed testem z makimoreliną nie usuwa ryzyka wydłużenia QT. Zamiast odstawiać lek, należy wybrać inny test stymulacyjny. |
| Długotrwałe leczenieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin sprzyja kumulacji leku i może prowadzić do kardiomiopatii oraz zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na proarytmiczne działanie makimoreliny. Przed ewentualnym testem konieczne jest EKG. |
| Dawki wysokie, np. lecznicze w malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach aminochinolin wydłużenie QT jest wyraźniejsze, dlatego test z makimoreliną należy w tym czasie bezwzględnie odłożyć lub zastąpić innym badaniem. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Analogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i analogu somatostatyny należy przed leczeniem i okresowo w jego trakcie wykonywać EKG oraz kontrolować stężenie potasu, magnezu i glukozy, a u pacjentów z dużym ryzykiem arytmii rozważyć inne leczenie.Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów gonadoliberyny i analog somatostatyny, poproś lekarza o regularne badanie EKG i kontrolę cukru we krwi, a przy kołataniu serca, zasłabnięciu lub omdleniu natychmiast zgłoś się po pomoc.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz jednocześnie lek z grupy analogów gonadoliberyny i analog somatostatyny, poproś lekarza o regularne badanie EKG i kontrolę cukru we krwi, a przy kołataniu serca, zasłabnięciu lub omdleniu natychmiast zgłoś się po pomoc.
Leki takie jak tryptorelina, leuprorelina czy goserelina oraz leki takie jak pasyreotyd, oktreotyd czy lanreotyd mogą każdy z osobna wpływać na pracę serca. Przyjmowane razem mogą zwolnić rytm serca i zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Najsilniej działa tak pasyreotyd. Oba rodzaje leków mogą też podnosić poziom cukru we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zasłabnięcie lub omdlenie
- zawroty głowy i bardzo wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silne pragnienie i częste oddawanie moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i analogu somatostatyny należy przed leczeniem i okresowo w jego trakcie wykonywać EKG oraz kontrolować stężenie potasu, magnezu i glukozy, a u pacjentów z dużym ryzykiem arytmii rozważyć inne leczenie. Największej ostrożności wymaga pasyreotyd, przy którym EKG należy powtórzyć po rozpoczęciu leczenia i po każdym zwiększeniu dawki. Przy oktreotydzie, lanreotydzie, paltusotynie i somatostatynie najważniejsza jest kontrola częstości rytmu serca, zwłaszcza u osób przyjmujących beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem lub digoksynę. Przed włączeniem leczenia należy wyrównać hipokaliemię i hipomagnezemię oraz przejrzeć listę leków pod kątem innych substancji wydłużających QT. Przy wydłużeniu QTc powyżej wartości granicznych lub objawowej bradykardii należy przerwać lek wyzwalający i skonsultować pacjenta kardiologicznie.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, bradykardii i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy pasyreotydzie oraz u osób z chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT, hipokaliemią, hipomagnezemią lub przyjmujących inne leki wydłużające QT. Dodatkowo może nasilić się hiperglikemia i pogorszyć kontrola cukrzycy.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działań na serce oraz na gospodarkę węglowodanową. Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) wywołują głęboki niedobór hormonów płciowych, który wydłuża odstęp QT i zwiększa ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca i mogą zaburzać przewodzenie, a bradykardia jest niezależnym czynnikiem ryzyka torsade de pointes. Pasyreotyd dodatkowo bezpośrednio wydłuża odstęp QT i dlatego jego połączenia z analogami gonadoliberyny niosą największe ryzyko. Oktreotyd, lanreotyd, somatostatyna i paltusotyna działają podobnie, ale słabiej, głównie przez bradykardię. Obie grupy mogą też podnosić stężenie glukozy we krwi, najsilniej pasyreotyd. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, różni się jedynie jego nasilenie. Nie ma interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- EKG z oceną QTc i częstości rytmu przed leczeniem i okresowo w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- glikemia na czczo i HbA1c
- objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes i objawowej bradykardii. |
| Krótkotrwały wlew dożylny w szpitaluczas leczenia · analogi somatostatyny | ryzyko maleje | Somatostatyna i oktreotyd podawane krótkotrwale we wlewie dożylnym, np. w krwawieniu z żylaków przełyku, są stosowane pod stałym nadzorem z monitorowaniem rytmu serca, co ogranicza praktyczne znaczenie interakcji. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaU pacjenta leczonego analogiem gonadoliberyny unika się wykonywania testu czynności przysadki z użyciem leku wydłużającego odstęp QT.Jeśli dostajesz lek z grupy analogów gonadoliberyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz lek z grupy analogów gonadoliberyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.
Leki z grupy analogów gonadoliberyny, takie jak tryptorelina, leuprorelina i goserelina, obniżają poziom hormonów płciowych i mogą zaburzać rytm serca. Makimorelina, lek do badania wydzielania hormonu wzrostu, także może wpływać na rytm serca. Razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu, a wynik badania może wyjść niewiarygodnie. Badanie z metyraponem nie jest objęte tym ostrzeżeniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego analogiem gonadoliberyny unika się wykonywania testu czynności przysadki z użyciem leku wydłużającego odstęp QT. Dotyczy to makimoreliny w połączeniu z tryptoreliną, leuproreliną albo gosereliną. Jeśli to możliwe, test z makimoreliną wykonuje się przed rozpoczęciem terapii analogiem albo wybiera się inny test stymulacyjny hormonu wzrostu. Gdy testu z makimoreliną nie da się zastąpić, przed badaniem wykonuje się EKG z oceną QTc, wyrównuje się potas i magnez oraz odstawia, jeśli to możliwe, inne leki wydłużające QT. Pacjenta obserwuje się w czasie testu. Prawidłowy lub obniżony wynik testu interpretuje się z uwzględnieniem hipogonadyzmu wywołanego leczeniem. Testu z metyraponem połączenie to nie dotyczy i może on być wykonany bez zmian.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko wydłużenia QTc i groźnych zaburzeń rytmu komorowego, zwłaszcza u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca albo przyjmujących inne leki wydłużające QT. Wynik testu stymulacyjnego hormonu wzrostu może być trudniejszy do interpretacji i może sugerować niedobór, którego w rzeczywistości nie ma. Ostrzeżenie dotyczy wszystkich trzech analogów gonadoliberyny w połączeniu z makimoreliną. Nie dotyczy metyraponu.
Mechanizm
Głównym mechanizmem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny, wydłuża QTc w ciągu kilku godzin po podaniu. Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) wydłużają QT pośrednio, bo wywołują trwały niedobór testosteronu, czyli efekt kastracji farmakologicznej. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Drugim, mniej udokumentowanym elementem jest wpływ hipogonadyzmu wywołanego analogiem na wydzielanie hormonu wzrostu. Niedobór steroidów płciowych może osłabiać odpowiedź somatotropową na bodziec i dawać fałszywie dodatni wynik testu w kierunku niedoboru hormonu wzrostu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed testem z makimoreliną i w razie objawów w trakcie testu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem
- czynność serca, kołatania serca, zawroty głowy i omdlenia w dniu testu
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
- interpretacja wyniku testu hormonu wzrostu w kontekście hipogonadyzmu polekowego
Kiedy ocena się zmienia
| Test z makimoreliną wykonany przed rozpoczęciem leczenia analogiem gonadoliberynykolejność włączenia · pacjent | interakcja nie dotyczy | Makimorelina jest podawana jednorazowo i krótko działa, więc wykonanie testu przed włączeniem analogu gonadoliberyny eliminuje nakładanie się wpływu na QT oraz wpływ hipogonadyzmu na wynik. |
| Terapia trwająca do pełnego obniżenia testosteronu (leczenie przewlekłe)czas leczenia · analogi gonadoliberyny | ryzyko rośnie | Wpływ analogu na QT wynika z niedoboru testosteronu, dlatego narasta po uzyskaniu pełnej supresji hormonalnej i utrzymuje się przez cały czas działania postaci depot, także po ostatnim wstrzyknięciu. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi oksytocyny (np. oksytocyna, karbetocyna)+ Analogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu oksytocyny i analogu somatostatyny należy przed podaniem leku obkurczającego macicę wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać zaburzenia elektrolitowe, a w trakcie leczenia monitorować rytm serca i ciśnienie tętnicze.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny, a masz dostać lek obkurczający macicę (na przykład podczas porodu), powiedz o tym lekarzowi lub położnej, bo może być potrzebna kontrola pracy serca.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny, a masz dostać lek obkurczający macicę (na przykład podczas porodu), powiedz o tym lekarzowi lub położnej, bo może być potrzebna kontrola pracy serca.
Leki obkurczające macicę, takie jak oksytocyna czy karbetocyna, podaje się w czasie porodu lub po nim. Leki z grupy analogów somatostatyny, takie jak oktreotyd, lanreotyd czy pasyreotyd, mogą spowalniać pracę serca. Gdy te dwie grupy leków działają jednocześnie, rośnie ryzyko spadku ciśnienia i zaburzeń rytmu serca. Lekarz może wtedy kontrolować pracę serca albo wybrać inny lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy, nudności i splątanie przy długotrwałym podawaniu oksytocyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu oksytocyny i analogu somatostatyny należy przed podaniem leku obkurczającego macicę wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać zaburzenia elektrolitowe, a w trakcie leczenia monitorować rytm serca i ciśnienie tętnicze. Oksytocynę podaje się we wlewie dożylnym zamiast szybkiego wstrzyknięcia, w najmniejszej skutecznej dawce. Karbetocynę podaje się powoli. U pacjentki leczonej pasyreotydem lub z wyjściowo wydłużonym QTc albo bradykardią należy rozważyć inny lek obkurczający macicę. Należy pamiętać, że lanreotyd, oktreotyd i pasyreotyd w postaci o przedłużonym uwalnianiu działają jeszcze przez kilka tygodni po ostatnim wstrzyknięciu.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie bradykardii, wydłużenie odstępu QT i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, a także pogłębienie niedociśnienia po podaniu leku obkurczającego macicę. Ryzyko jest największe przy pasyreotydzie, przy hipokaliemii, hipomagnezemii lub hiponatremii, przy chorobie serca oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT. Połączenie występuje rzadko, głównie u kobiet z akromegalią, guzem neuroendokrynnym lub chorobą Cushinga w okresie porodu lub po poronieniu.
Mechanizm
Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca, mogą zaburzać przewodzenie przedsionkowo-komorowe i wydłużać odstęp QT. Najsilniej działa tak pasyreotyd, słabiej oktreotyd i lanreotyd. Analogi oksytocyny, zwłaszcza podane dożylnie w szybkim wstrzyknięciu, mogą wywołać nagły spadek ciśnienia tętniczego, odruchowe zaburzenia rytmu i wydłużenie odstępu QT. Oksytocyna ma też działanie antydiuretyczne i może powodować hiponatremię, która dodatkowo zwiększa ryzyko arytmii. Działania tych leków na układ krążenia sumują się. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, a różni się głównie siłą efektu poszczególnych analogów somatostatyny.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed podaniem i w trakcie podawania leku obkurczającego macicę
- częstość akcji serca i rytm (monitor kardiologiczny w trakcie wlewu)
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pierwszych minutach po podaniu
- stężenie potasu, magnezu i sodu w surowicy
- bilans płynów przy długotrwałym wlewie oksytocyny
Kiedy ocena się zmienia
| Szybkie wstrzyknięcie dożylnedroga podania · analogi oksytocyny | ryzyko rośnie | Szybkie dożylne wstrzyknięcie oksytocyny lub karbetocyny najsilniej obniża ciśnienie i może wywołać zaburzenia rytmu. Przy jednoczesnym leczeniu analogiem somatostatyny preferuje się powolny wlew dożylny lub powolne podanie. |
| Postać o przedłużonym uwalnianiu (depot)postać · analogi somatostatyny | inne zalecenie | Lanreotyd, oktreotyd i pasyreotyd w postaci o przedłużonym uwalnianiu działają przez kilka tygodni po ostatnim wstrzyknięciu. Środki ostrożności obowiązują także wtedy, gdy leczenie odstawiono niedawno przed porodem. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi oksytocyny (np. oksytocyna, karbetocyna)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy stosowaniu analogu oksytocyny nie wykonuj testu czynności przysadki z makimoreliną, tylko odłóż go do czasu wyeliminowania analogu oksytocyny.Jeśli w ostatnich dniach dostałaś lek na skurcze macicy, taki jak oksytocyna lub karbetocyna, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem przysadki z makimoreliną, bo może on przesunąć termin badania.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli w ostatnich dniach dostałaś lek na skurcze macicy, taki jak oksytocyna lub karbetocyna, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem przysadki z makimoreliną, bo może on przesunąć termin badania.
Oksytocyna i karbetocyna to leki podawane w szpitalu przy porodzie i po porodzie, a makimorelina służy do badania, czy przysadka wytwarza dość hormonu wzrostu. Oba rodzaje leków mogą wpływać na rytm serca, a razem ten wpływ może się nasilić. Dlatego badania z makimoreliną zwykle nie wykonuje się tuż po podaniu oksytocyny lub karbetocyny. Metyrapon, używany w innym badaniu hormonalnym, nie ma tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie
- ból w klatce piersiowej lub duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu analogu oksytocyny nie wykonuj testu czynności przysadki z makimoreliną, tylko odłóż go do czasu wyeliminowania analogu oksytocyny. Oksytocyna i karbetocyna działają krótko, więc test można zwykle bezpiecznie przeprowadzić już następnego dnia po ostatniej dawce. Ze względu na okres okołoporodowy lepiej jednak zaplanować diagnostykę niedoboru hormonu wzrostu po ustabilizowaniu się stanu hormonalnego. Gdy test nie może czekać, wybierz test stymulacyjny bez wpływu na QT, na przykład z glukagonem. Jeśli równoczesne podanie jest nieuniknione, przed testem oceń EKG, stężenie potasu, magnezu i sodu oraz odstaw inne leki wydłużające QT. Metyrapon można łączyć z analogami oksytocyny bez szczególnych środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Możliwe jest dalsze wydłużenie odstępu QT i ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, hiponatremii, chorobach serca i stosowaniu innych leków wydłużających QT. Okres okołoporodowy i stosowanie analogu oksytocyny mogą też zaburzać oś podwzgórze–przysadka i zniekształcić wynik testu wydzielania hormonu wzrostu.
Mechanizm
Makimorelina jest doustnym agonistą receptora greliny i wydłuża odstęp QT. Oksytocyna podana dożylnie, zwłaszcza szybko w bolusie, może wywołać tachykardię, spadek ciśnienia, zmiany odcinka ST i wydłużenie QT. Karbetocyna działa na ten sam receptor i ma podobny profil sercowo-naczyniowy, choć danych o jej wpływie na QT jest mniej. Oba leki razem mogą więc sumować działanie na repolaryzację serca. Oksytocyna sprzyja też zatrzymaniu wody i hiponatremii, co dodatkowo zwiększa podatność na zaburzenia rytmu. Interakcja dotyczy obu analogów oksytocyny i makimoreliny, nie dotyczy metyraponu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i po podaniu makimoreliny, jeśli analog oksytocyny był podany niedawno
- stężenie potasu, magnezu i sodu w surowicy
- tętno i ciśnienie tętnicze
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 1 doba od ostatniej dawki analogu oksytocynyanalogi oksytocyny | ryzyko maleje | Oksytocyna i karbetocyna mają krótki okres półtrwania, więc po upływie doby od ostatniej dawki ich wpływ na serce praktycznie ustępuje i test z makimoreliną można wykonać bez ryzyka sumowania działania na QT. |
| Szybkie wstrzyknięcie dożylne w bolusiedroga podania · analogi oksytocyny | ryzyko rośnie | Szybki bolus dożylny oksytocyny najsilniej wpływa na układ krążenia, w tym na odstęp QT i ciśnienie tętnicze. Przy takim podaniu bliski w czasie test z makimoreliną jest szczególnie niewskazany. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.