Interakcje / Analogi wazopresyny / Analogi wazopresyny i testy czynności przysadki
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu wazopresyny działającego na receptory V1 i leku do testu czynności przysadki wynik testu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy wykonać po ustąpieniu działania analogu wazopresyny.
Jeśli przyjmujesz lek podobny do wazopresyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.
Interakcja klasy Analogi wazopresyny + testy czynności przysadki
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Analogi wazopresyny
- desmopresyna, terlipresyna, argipresyna
- Testy czynności przysadki
- metyrapon, makimorelina
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- desmopresyna – Desmopresyna działa wybiórczo na receptory V2 w nerkach i u osób bez gruczolaka przysadki praktycznie nie pobudza wydzielania ACTH ani hormonu wzrostu, dlatego w zwykłych dawkach nie zniekształca wyniku testów czynności przysadki. U chorych z moczówką prostą zwykle stosuje się ją bez przerwy także w dniu testu.
Niekorzystna interakcjaAnalogi wazopresyny (np. terlipresyna, argipresyna)+ Testy czynności przysadki (np. metyrapon, makimorelina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu wazopresyny działającego na receptory V1 i leku do testu czynności przysadki wynik testu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy wykonać po ustąpieniu działania analogu wazopresyny.Jeśli przyjmujesz lek podobny do wazopresyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek podobny do wazopresyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.
Leki podobne do wazopresyny, takie jak argipresyna i terlipresyna, pobudzają przysadkę mózgową do wydzielania hormonów. Jeśli są podawane w czasie badania przysadki z użyciem metyraponu lub makimoreliny, wynik badania może wyjść prawidłowy mimo choroby. Desmopresyna, stosowana na przykład w moczówce prostej lub moczeniu nocnym, zwykle nie przeszkadza w tych badaniach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy albo omdlenie w czasie badania lub po nim
- kołatanie serca albo wyraźnie wolne bicie serca
- duże osłabienie, nudności i spadki ciśnienia w kolejnych dniach po badaniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu wazopresyny działającego na receptory V1 i leku do testu czynności przysadki wynik testu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy wykonać po ustąpieniu działania analogu wazopresyny. Argipresyna i terlipresyna są stosowane głównie w stanach ostrych, w których diagnostykę przysadki zwykle odkłada się do ustabilizowania stanu chorego. Jeśli test z makimoreliną jest pilny u chorego otrzymującego argipresynę lub terlipresynę, przed testem trzeba ocenić EKG i stężenie potasu oraz magnezu. Desmopresynę w leczeniu moczówki prostej można kontynuować w dniu testu. Wynik testu wykonanego w trakcie leczenia argipresyną lub terlipresyną należy interpretować ostrożnie i w razie wątpliwości powtórzyć badanie.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywie prawidłowy wynik testu, czyli przeoczenie niedoboru hormonu wzrostu albo niewydolności osi przysadkowo-nadnerczowej. Następstwem może być brak potrzebnego leczenia substytucyjnego. Przy makimorelinie i argipresynie lub terlipresynie istnieje też teoretyczne ryzyko zaburzeń rytmu serca związanych z bradykardią i wydłużeniem QT. Interakcja dotyczy argipresyny i terlipresyny z oboma lekami diagnostycznymi, nie dotyczy natomiast typowego stosowania desmopresyny.
Mechanizm
Wazopresyna i jej analogi działające na receptory V1 pobudzają przysadkę przez receptory V1b na komórkach kortykotropowych. Zwiększają w ten sposób wydzielanie ACTH, a pośrednio także kortyzolu, i mogą zwiększać wydzielanie hormonu wzrostu. Leki diagnostyczne z grupy testów czynności przysadki mierzą właśnie rezerwę tych hormonów – metyrapon przez blokadę syntezy kortyzolu i ocenę wyrzutu ACTH, a makimorelina przez pobudzenie receptora greliny i ocenę wyrzutu hormonu wzrostu. Dodatkowy bodziec z analogu wazopresyny nakłada się na bodziec testowy. Argipresyna i terlipresyna mogą też zwalniać rytm serca, co przy makimorelinie, która wydłuża odstęp QT, jest dodatkowym czynnikiem ryzyka zaburzeń rytmu.
Monitorować
- czas od ostatniej dawki argipresyny lub terlipresyny przed testem
- EKG z oceną odstępu QT i częstości rytmu przed testem z makimoreliną
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- zgodność wyniku testu z obrazem klinicznym
Kiedy ocena się zmienia
| Czas potrzebny do ustąpienia działania argipresyny lub terlipresynyodstep · analogi wazopresyny | ryzyko maleje | Gdy test wykonuje się po ustąpieniu działania argipresyny lub terlipresyny, ryzyko zniekształcenia wyniku i dodatkowego obciążenia rytmu serca przy makimorelinie praktycznie znika. Argipresyna działa bardzo krótko, terlipresyna dłużej, bo jest stopniowo przekształcana w substancję czynną. |
| Metyrapon stosowany przewlekle w leczeniu zespołu Cushingaczas leczenia · testy czynności przysadki | inne zalecenie | Gdy metyrapon jest stosowany leczniczo, a nie diagnostycznie, zniekształcenie wyniku testu nie ma znaczenia. Wtedy przy podaniu argipresyny lub terlipresyny należy jedynie pamiętać o możliwej niewydolności kory nadnerczy w stanie ostrym. |
Alkohol przy tych lekach
Analogi wazopresyny a alkohol: brak opisu w bazie.
Testy czynności przysadki a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 89
Połączenie przeciwwskazanePrzeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaNie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, wpływają na rytm serca. Makimorelina, lek podawany jednorazowo podczas badania hormonu wzrostu, działa podobnie. Razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Lurazydonu i badania z metyraponem to zwykle nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT. Dotyczy to zyprazydonu i sertindolu, które nie powinny być łączone z innymi lekami wydłużającymi QT. Jeśli lek przeciwpsychotyczny jest niezbędny, niedobór hormonu wzrostu diagnozuje się innym testem stymulacyjnym, na przykład testem glukagonowym. Wykonanie testu z makimoreliną po czasowym odstawieniu zyprazydonu lub sertindolu wymaga decyzji psychiatry i endokrynologa. Trzeba wtedy uwzględnić okres półtrwania leku, szczególnie długi w przypadku sertindolu, oraz ryzyko nawrotu psychozy. Lurazydon i test metyraponowy nie wymagają takiego postępowania.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zyprazydonu lub sertindolu z makimoreliną może nadmiernie wydłużyć odstęp QT. Grozi to częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, omdleniem, a nawet nagłym zgonem sercowym. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Zyprazydon i sertindol blokują kanały potasowe hERG i wyraźnie wydłużają odstęp QT w zależności od dawki. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc. Działania te sumują się i zwiększają ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Makimorelina nie zmienia istotnie metabolizmu leków przeciwpsychotycznych, a one nie wpływają istotnie na jej stężenie. Interakcja ma więc charakter farmakodynamiczny. Nie jest wspólna dla całej klasy, bo lurazydon praktycznie nie wydłuża QT, a metyrapon nie działa na QT wcale.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem, jeśli rozważa się wykonanie go u pacjenta leczonego przeciwpsychotycznie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy arytmii (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie) w trakcie testu i po nim
- stan psychiczny pacjenta w razie czasowego odstawienia leku przeciwpsychotycznego
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie zyprazydonu lub sertindolu na czas pozwalający na jego wydalenie z organizmu, zgodnie z decyzją lekarza prowodstep · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | inne zalecenie | Po czasowym odstawieniu leku przeciwpsychotycznego, z uwzględnieniem jego okresu półtrwania, test z makimoreliną można rozważyć pod kontrolą EKG i elektrolitów. Decyzję podejmują wspólnie psychiatra i endokrynolog, oceniając ryzyko nawrotu choroby. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik.Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Leki z grupy agonistów dopaminy, takie jak ropinirol, pramipeksol, rotygotyna, apomorfina czy pirybedyl, mogą zmieniać wynik badania hormonu wzrostu wykonywanego z makimoreliną. Badanie może wtedy wyjść prawidłowo, mimo że hormonu wzrostu jest za mało. Apomorfina razem z makimoreliną może dodatkowo zaburzać rytm serca. Badanie przysadki z metyraponem nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy
- nasilenie sztywności, spowolnienia lub drżenia po wstrzymaniu leku
- gorączka ze sztywnością mięśni i splątaniem po wstrzymaniu leku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik. Ewentualną przerwę w podawaniu ropinirolu, pramipeksolu, rotygotyny, apomorfiny lub pirybedylu przed testem ustala endokrynolog wspólnie z neurologiem, uwzględniając ryzyko pogorszenia stanu neurologicznego i zespołu odstawiennego. Agonisty dopaminy nie odstawia się nagle. Gdy leczenia nie można przerwać, wynik prawidłowy nie wyklucza niedoboru hormonu wzrostu i warto rozważyć ocenę kliniczną lub powtórzenie diagnostyki. Apomorfiny nie należy łączyć z makimoreliną ze względu na sumowanie się wydłużenia odstępu QT. Jeśli takie połączenie jest nieuniknione, przed testem trzeba wykonać EKG i wyrównać stężenie potasu i magnezu. Metyrapon nie wchodzi w tę interakcję i test z metyraponem można wykonać bez zmiany leczenia dopaminergicznego.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywie prawidłowy wynik testu z makimoreliną i przeoczenie niedoboru hormonu wzrostu u dorosłego. Przy apomorfinie dochodzi ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT z możliwością groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Samodzielne, nagłe odstawienie agonisty dopaminy przed badaniem grozi nasileniem objawów choroby Parkinsona, zespołem odstawiennym, a rzadko zespołem przypominającym złośliwy zespół neuroleptyczny.
Mechanizm
Agoniści dopaminy pobudzają receptory dopaminowe w podwzgórzu i przysadce, a to u osób bez guza przysadki zwiększa wydzielanie hormonu wzrostu. Apomorfinę dawniej wykorzystywano nawet jako bodziec w testach wydzielania hormonu wzrostu. Makimorelina, agonista receptora greliny, ocenia zdolność przysadki do wyrzutu hormonu wzrostu. Dodatkowy bodziec dopaminergiczny może więc sztucznie podnieść stężenie hormonu wzrostu w teście i zamaskować jego niedobór. Apomorfina i makimorelina wydłużają ponadto odstęp QT, a ich działanie w tym zakresie się sumuje.
Monitorować
- Wynik testu z makimoreliną interpretowany w świetle leczenia dopaminergicznego
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i po podaniu makimoreliny u osób stosujących apomorfinę
- Stężenie potasu i magnezu przed testem u osób stosujących apomorfinę
- Objawy neurologiczne i objawy odstawienne, jeśli agonistę dopaminy czasowo wstrzymano
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Analogi wazopresyny (np. terlipresyna, argipresyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i analogu wazopresyny należy przed włączeniem leczenia wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać zaburzenia elektrolitowe, a w trakcie terapii prowadzić monitorowanie rytmu serca.Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin i masz dostać lek z grupy analogów wazopresyny, powiedz o tym lekarzowi, aby mógł kontrolować pracę twojego serca w EKG.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin i masz dostać lek z grupy analogów wazopresyny, powiedz o tym lekarzowi, aby mógł kontrolować pracę twojego serca w EKG.
Hydroksychlorochina i chlorochina mogą wpływać na pracę serca i zaburzać jego rytm. Leki podobne do wazopresyny, takie jak argipresyna i terlipresyna, podawane w szpitalu w ciężkich stanach, mogą zwalniać serce i również sprzyjać zaburzeniom rytmu. Gdy te leki działają razem, ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca rośnie, dlatego lekarze muszą wtedy uważnie obserwować twoje serce. Desmopresyna, stosowana na przykład przy moczeniu nocnym lub częstym oddawaniu moczu w nocy, nie działa tak na serce, ale może obniżać poziom sodu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie
- ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy, nudności, splątanie lub drgawki (mogą oznaczać za niski poziom sodu)
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i analogu wazopresyny należy przed włączeniem leczenia wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać zaburzenia elektrolitowe, a w trakcie terapii prowadzić monitorowanie rytmu serca. Argipresynę i terlipresynę u chorego przyjmującego hydroksychlorochinę lub chlorochinę stosuje się w warunkach ciągłego monitorowania EKG, z utrzymaniem prawidłowego stężenia potasu i magnezu. Przy wydłużonym QTc, bradykardii lub pojawieniu się arytmii komorowych należy rozważyć wstrzymanie aminochinoliny albo wybór innego leku wazopresyjnego lub innej metody leczenia krwawienia z żylaków. Należy pamiętać, że aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania, więc ryzyko utrzymuje się także przez kilka tygodni po ich odstawieniu. Unika się dokładania kolejnych leków wydłużających QT i leków zwalniających rytm serca. Desmopresyna nie nasila bezpośrednio ryzyka arytmii, ale przy jej stosowaniu kontroluje się stężenie sodu.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QT, ciężkiej bradykardii i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zatrzymania krążenia. Ryzyko jest największe u chorych w stanie ciężkim, z chorobą niedokrwienną serca, niewydolnością serca, hipokaliemią, hipomagnezemią lub hiponatremią oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Aminochinoliny blokują kanały potasowe hERG w kardiomiocytach, wydłużają repolaryzację i odstęp QT oraz mogą zwalniać przewodzenie w sercu. Analogi wazopresyny o działaniu na receptory V1 (argipresyna, terlipresyna) powodują skurcz naczyń, odruchową bradykardię i mogą wywołać niedokrwienie mięśnia sercowego, a u części chorych zaburzenia rytmu komorowego, w tym torsade de pointes. Bradykardia i niedokrwienie sprzyjają arytmiom zależnym od wydłużonego QT, dlatego działania obu grup sumują się na poziomie elektrofizjologii serca. Dodatkowo analogi wazopresyny mogą powodować hiponatremię, a zaburzenia elektrolitowe dodatkowo zwiększają podatność na arytmie.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- ciągłe monitorowanie rytmu serca przy podawaniu argipresyny lub terlipresyny
- częstość akcji serca (bradykardia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie sodu w surowicy
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego (ból w klatce piersiowej, zmiany odcinka ST)
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Ze względu na bardzo długi okres półtrwania i duży rozkład tkankowy aminochinolin ich wpływ na odstęp QT może utrzymywać się przez kilka tygodni po odstawieniu, dlatego monitorowanie EKG jest potrzebne także u chorych, którzy niedawno zakończyli leczenie hydroksychlorochiną lub chlorochiną. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, toczniu lub malarii, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa makimorelina, którą podaje się w teście sprawdzającym wydzielanie hormonu wzrostu. Razem mogą zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, dlatego lekarz zwykle wybiera wtedy inny test. Metyrapon, używany w innym badaniu przysadki, nie wywołuje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu. Makimoreliny nie podaje się razem z lekami wydłużającymi odstęp QT, a hydroksychlorochina i chlorochina do nich należą. Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania aminochinolin ich krótkie odstawienie nie eliminuje ryzyka, a przerwanie leczenia choroby podstawowej zwykle jest niekorzystne, dlatego preferuje się test stymulacyjny bez wpływu na QT. Jeśli lekarz uzna test z makimoreliną za niezbędny, przed badaniem należy wykonać EKG, wyrównać stężenia potasu i magnezu oraz przeprowadzić test pod kontrolą z możliwością monitorowania rytmu serca. Metyrapon można stosować u osób przyjmujących aminochinoliny bez zmian postępowania wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Łączne wydłużenie odstępu QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i w skrajnych przypadkach nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, wrodzonym zespole długiego QT, chorobie serca oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina wydłużają odstęp QT, głównie przez hamowanie szybkiej składowej prądu potasowego w komórkach mięśnia sercowego. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w teście rezerwy hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc w ciągu kilku godzin po podaniu. Działanie obu leków na repolaryzację sumuje się. Dodatkowo aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, dlatego krótkie odstawienie przed testem nie usuwa ich działania. Metyrapon nie wpływa na repolaryzację i nie uczestniczy w tej interakcji.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i w ciągu kilku godzin po podaniu makimoreliny
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed testem
- częstość i miarowość rytmu serca w trakcie testu
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| Krótka przerwa przed testemodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania i kumulacji tkankowej aminochinolin kilkudniowe odstawienie przed testem z makimoreliną nie usuwa ryzyka wydłużenia QT. Zamiast odstawiać lek, należy wybrać inny test stymulacyjny. |
| Długotrwałe leczenieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin sprzyja kumulacji leku i może prowadzić do kardiomiopatii oraz zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na proarytmiczne działanie makimoreliny. Przed ewentualnym testem konieczne jest EKG. |
| Dawki wysokie, np. lecznicze w malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach aminochinolin wydłużenie QT jest wyraźniejsze, dlatego test z makimoreliną należy w tym czasie bezwzględnie odłożyć lub zastąpić innym badaniem. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaU pacjenta leczonego analogiem gonadoliberyny unika się wykonywania testu czynności przysadki z użyciem leku wydłużającego odstęp QT.Jeśli dostajesz lek z grupy analogów gonadoliberyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz lek z grupy analogów gonadoliberyny i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi zlecającemu badanie jeszcze przed jego wykonaniem.
Leki z grupy analogów gonadoliberyny, takie jak tryptorelina, leuprorelina i goserelina, obniżają poziom hormonów płciowych i mogą zaburzać rytm serca. Makimorelina, lek do badania wydzielania hormonu wzrostu, także może wpływać na rytm serca. Razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu, a wynik badania może wyjść niewiarygodnie. Badanie z metyraponem nie jest objęte tym ostrzeżeniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego analogiem gonadoliberyny unika się wykonywania testu czynności przysadki z użyciem leku wydłużającego odstęp QT. Dotyczy to makimoreliny w połączeniu z tryptoreliną, leuproreliną albo gosereliną. Jeśli to możliwe, test z makimoreliną wykonuje się przed rozpoczęciem terapii analogiem albo wybiera się inny test stymulacyjny hormonu wzrostu. Gdy testu z makimoreliną nie da się zastąpić, przed badaniem wykonuje się EKG z oceną QTc, wyrównuje się potas i magnez oraz odstawia, jeśli to możliwe, inne leki wydłużające QT. Pacjenta obserwuje się w czasie testu. Prawidłowy lub obniżony wynik testu interpretuje się z uwzględnieniem hipogonadyzmu wywołanego leczeniem. Testu z metyraponem połączenie to nie dotyczy i może on być wykonany bez zmian.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko wydłużenia QTc i groźnych zaburzeń rytmu komorowego, zwłaszcza u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca albo przyjmujących inne leki wydłużające QT. Wynik testu stymulacyjnego hormonu wzrostu może być trudniejszy do interpretacji i może sugerować niedobór, którego w rzeczywistości nie ma. Ostrzeżenie dotyczy wszystkich trzech analogów gonadoliberyny w połączeniu z makimoreliną. Nie dotyczy metyraponu.
Mechanizm
Głównym mechanizmem jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny, wydłuża QTc w ciągu kilku godzin po podaniu. Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) wydłużają QT pośrednio, bo wywołują trwały niedobór testosteronu, czyli efekt kastracji farmakologicznej. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Drugim, mniej udokumentowanym elementem jest wpływ hipogonadyzmu wywołanego analogiem na wydzielanie hormonu wzrostu. Niedobór steroidów płciowych może osłabiać odpowiedź somatotropową na bodziec i dawać fałszywie dodatni wynik testu w kierunku niedoboru hormonu wzrostu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed testem z makimoreliną i w razie objawów w trakcie testu
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed badaniem
- czynność serca, kołatania serca, zawroty głowy i omdlenia w dniu testu
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
- interpretacja wyniku testu hormonu wzrostu w kontekście hipogonadyzmu polekowego
Kiedy ocena się zmienia
| Test z makimoreliną wykonany przed rozpoczęciem leczenia analogiem gonadoliberynykolejność włączenia · pacjent | interakcja nie dotyczy | Makimorelina jest podawana jednorazowo i krótko działa, więc wykonanie testu przed włączeniem analogu gonadoliberyny eliminuje nakładanie się wpływu na QT oraz wpływ hipogonadyzmu na wynik. |
| Terapia trwająca do pełnego obniżenia testosteronu (leczenie przewlekłe)czas leczenia · analogi gonadoliberyny | ryzyko rośnie | Wpływ analogu na QT wynika z niedoboru testosteronu, dlatego narasta po uzyskaniu pełnej supresji hormonalnej i utrzymuje się przez cały czas działania postaci depot, także po ostatnim wstrzyknięciu. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi oksytocyny (np. oksytocyna, karbetocyna)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy stosowaniu analogu oksytocyny nie wykonuj testu czynności przysadki z makimoreliną, tylko odłóż go do czasu wyeliminowania analogu oksytocyny.Jeśli w ostatnich dniach dostałaś lek na skurcze macicy, taki jak oksytocyna lub karbetocyna, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem przysadki z makimoreliną, bo może on przesunąć termin badania.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli w ostatnich dniach dostałaś lek na skurcze macicy, taki jak oksytocyna lub karbetocyna, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem przysadki z makimoreliną, bo może on przesunąć termin badania.
Oksytocyna i karbetocyna to leki podawane w szpitalu przy porodzie i po porodzie, a makimorelina służy do badania, czy przysadka wytwarza dość hormonu wzrostu. Oba rodzaje leków mogą wpływać na rytm serca, a razem ten wpływ może się nasilić. Dlatego badania z makimoreliną zwykle nie wykonuje się tuż po podaniu oksytocyny lub karbetocyny. Metyrapon, używany w innym badaniu hormonalnym, nie ma tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie
- ból w klatce piersiowej lub duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu analogu oksytocyny nie wykonuj testu czynności przysadki z makimoreliną, tylko odłóż go do czasu wyeliminowania analogu oksytocyny. Oksytocyna i karbetocyna działają krótko, więc test można zwykle bezpiecznie przeprowadzić już następnego dnia po ostatniej dawce. Ze względu na okres okołoporodowy lepiej jednak zaplanować diagnostykę niedoboru hormonu wzrostu po ustabilizowaniu się stanu hormonalnego. Gdy test nie może czekać, wybierz test stymulacyjny bez wpływu na QT, na przykład z glukagonem. Jeśli równoczesne podanie jest nieuniknione, przed testem oceń EKG, stężenie potasu, magnezu i sodu oraz odstaw inne leki wydłużające QT. Metyrapon można łączyć z analogami oksytocyny bez szczególnych środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Możliwe jest dalsze wydłużenie odstępu QT i ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, hiponatremii, chorobach serca i stosowaniu innych leków wydłużających QT. Okres okołoporodowy i stosowanie analogu oksytocyny mogą też zaburzać oś podwzgórze–przysadka i zniekształcić wynik testu wydzielania hormonu wzrostu.
Mechanizm
Makimorelina jest doustnym agonistą receptora greliny i wydłuża odstęp QT. Oksytocyna podana dożylnie, zwłaszcza szybko w bolusie, może wywołać tachykardię, spadek ciśnienia, zmiany odcinka ST i wydłużenie QT. Karbetocyna działa na ten sam receptor i ma podobny profil sercowo-naczyniowy, choć danych o jej wpływie na QT jest mniej. Oba leki razem mogą więc sumować działanie na repolaryzację serca. Oksytocyna sprzyja też zatrzymaniu wody i hiponatremii, co dodatkowo zwiększa podatność na zaburzenia rytmu. Interakcja dotyczy obu analogów oksytocyny i makimoreliny, nie dotyczy metyraponu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i po podaniu makimoreliny, jeśli analog oksytocyny był podany niedawno
- stężenie potasu, magnezu i sodu w surowicy
- tętno i ciśnienie tętnicze
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 1 doba od ostatniej dawki analogu oksytocynyanalogi oksytocyny | ryzyko maleje | Oksytocyna i karbetocyna mają krótki okres półtrwania, więc po upływie doby od ostatniej dawki ich wpływ na serce praktycznie ustępuje i test z makimoreliną można wykonać bez ryzyka sumowania działania na QT. |
| Szybkie wstrzyknięcie dożylne w bolusiedroga podania · analogi oksytocyny | ryzyko rośnie | Szybki bolus dożylny oksytocyny najsilniej wpływa na układ krążenia, w tym na odstęp QT i ciśnienie tętnicze. Przy takim podaniu bliski w czasie test z makimoreliną jest szczególnie niewskazany. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd)+ Analogi wazopresyny (np. terlipresyna, argipresyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i naczynioskurczowego analogu wazopresyny monitoruj czynność serca, EKG i ciśnienie tętnicze, a połączenia unikaj u osób z istotną bradykardią, blokiem przewodzenia lub wydłużonym QT.Jeśli przyjmujesz analog somatostatyny i masz dostać lek z grupy analogów wazopresyny, powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach i od razu zgłaszaj zawroty głowy, omdlenie, kołatanie serca lub silny ból brzucha.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz analog somatostatyny i masz dostać lek z grupy analogów wazopresyny, powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach i od razu zgłaszaj zawroty głowy, omdlenie, kołatanie serca lub silny ból brzucha.
Leki takie jak oktreotyd, lanreotyd czy pasyreotyd mogą zwalniać pracę serca i zmniejszać przepływ krwi w jelitach. Terlipresyna i wazopresyna (argipresyna), podawane w szpitalu, działają podobnie, więc razem mogą zbyt mocno zwolnić serce, zaburzyć jego rytm albo niedokrwić jelita. Lekarz może je łączyć, ale wtedy dokładnie kontroluje serce i ciśnienie. Desmopresyny, stosowanej np. przy moczeniu nocnym, ten problem w praktyce nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy lub omdlenie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ból w klatce piersiowej
- silny ból brzucha lub krew w stolcu
- zimne, sine palce rąk lub stóp
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i naczynioskurczowego analogu wazopresyny monitoruj czynność serca, EKG i ciśnienie tętnicze, a połączenia unikaj u osób z istotną bradykardią, blokiem przewodzenia lub wydłużonym QT. Przed podaniem terlipresyny lub argipresyny pacjentowi leczonemu pasyreotydem, oktreotydem, lanreotydem lub paltusotyną oceń wyjściowe EKG oraz stężenie potasu i magnezu i wyrównaj niedobory. W krwawieniu z żylaków przełyku zwykle wystarcza jeden lek wazoaktywny – terlipresyna albo somatostatyna lub oktreotyd – a ich łączenie zwiększa ryzyko działań niepożądanych bez wyraźnej korzyści. Przy argipresynie we wstrząsie obserwuj objawy niedokrwienia jelit i kończyn. Desmopresyny ta interakcja w praktyce nie dotyczy.
Skutek kliniczny
Połączenie może nasilić bradykardię, spadek rzutu serca, zaburzenia przewodzenia i wydłużenie QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes. Sumuje się także zmniejszenie przepływu trzewnego, co zwiększa ryzyko niedokrwienia jelit, obwodowego i mięśnia sercowego. Ryzyko jest największe u osób z chorobą niedokrwienną serca, zaburzeniami rytmu, wyjściową bradykardią, hipokaliemią lub hipomagnezemią i przy dożylnym podaniu leków obu grup.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i dotyczy całej grupy analogów somatostatyny oraz naczynioskurczowych analogów wazopresyny (terlipresyny i argipresyny). Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca i przewodzenie w węźle przedsionkowo-komorowym, pasyreotyd wydłuża też odstęp QT. Wszystkie zmniejszają przepływ krwi w krążeniu trzewnym. Terlipresyna i argipresyna przez receptory V1 kurczą naczynia, wywołują odruchową bradykardię, zmniejszają rzut serca i mogą sprzyjać zaburzeniom rytmu, w tym torsade de pointes. Działania te się sumują. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, bo leki obu grup są peptydami (poza paltusotyną) i nie wpływają na swój metabolizm ani wydalanie.
Monitorować
- częstość akcji serca
- EKG z oceną odstępu QTc i przewodzenia przedsionkowo-komorowego
- ciśnienie tętnicze
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy niedokrwienia jelit (ból brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego)
- objawy niedokrwienia obwodowego i mięśnia sercowego
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · analogi somatostatyny | ryzyko rośnie | Szybkie dożylne podanie somatostatyny lub oktreotydu (bolus) silniej zwalnia rytm serca i przewodzenie niż podanie podskórne lub domięśniowe postaci o przedłużonym działaniu. Łączenie z terlipresyną lub argipresyną wymaga wtedy ciągłego monitorowania EKG. |
| Pasyreotyddawka · analogi somatostatyny | ryzyko rośnie | Pasyreotyd poza bradykardią wydłuża odstęp QT, co sumuje się z ryzykiem torsade de pointes po terlipresynie. Przed połączeniem wykonaj EKG i wyrównaj potas i magnez. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaTestu z makimoreliną nie wykonuje się u osoby przyjmującej analog somatostatyny, ponieważ lek ten zaniża odpowiedź hormonu wzrostu i może dać fałszywy wynik.Jeśli przyjmujesz lek hamujący hormon wzrostu (na przykład lanreotyd lub oktreotyd), powiedz o nim lekarzowi przed badaniem z makimoreliną i nie odstawiaj ani nie pomijaj dawki bez jego zaleceń.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek hamujący hormon wzrostu (na przykład lanreotyd lub oktreotyd), powiedz o nim lekarzowi przed badaniem z makimoreliną i nie odstawiaj ani nie pomijaj dawki bez jego zaleceń.
Leki takie jak lanreotyd, oktreotyd czy pasyreotyd hamują wydzielanie hormonu wzrostu. Makimorelina służy do badania, czy przysadka prawidłowo wytwarza ten hormon. Jeśli przyjmujesz oba leki naraz, wynik badania może być błędny i fałszywie wskazać niedobór hormonu. Oba leki mogą też wpływać na rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno
- zawroty głowy lub uczucie omdlewania
- omdlenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Testu z makimoreliną nie wykonuje się u osoby przyjmującej analog somatostatyny, ponieważ lek ten zaniża odpowiedź hormonu wzrostu i może dać fałszywy wynik. Analog somatostatyny należy odstawić z wyprzedzeniem uzgodnionym z endokrynologiem prowadzącym. Przy postaciach o przedłużonym uwalnianiu (lanreotyd, oktreotyd i pasyreotyd w formie depot) przerwa musi być znacznie dłuższa niż przy podaniu krótko działającym. Jeśli analogu nie można odstawić, wynik testu należy uznać za niewiarygodny i odroczyć diagnostykę. Pozostałe testy stymulacji hormonu wzrostu są zaburzane w ten sam sposób. Przed testem warto wykonać EKG oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu, zwłaszcza u pacjenta leczonego pasyreotydem lub innymi lekami wydłużającymi QT.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywy wynik testu stymulacyjnego. Odpowiedź hormonu wzrostu na makimorelinę jest zaniżona, co może błędnie sugerować niedobór hormonu wzrostu i prowadzić do niepotrzebnego leczenia. Drugim skutkiem jest ryzyko zaburzeń rytmu serca. Zalicza się do nich bradykardia i wydłużenie odstępu QT, a w skrajnym przypadku częstoskurcz typu torsade de pointes. Ryzyko jest największe przy pasyreotydzie oraz u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią lub chorobą serca.
Mechanizm
Analogi somatostatyny pobudzają receptory somatostatynowe w przysadce i hamują wydzielanie hormonu wzrostu. Makimorelina jest agonistą receptora greliny i działa odwrotnie, bo pobudza wydzielanie hormonu wzrostu. Na tym właśnie opiera się test diagnostyczny. Dlatego jednoczesne stosowanie analogu somatostatyny osłabia odpowiedź na makimorelinę. Dodatkowo makimorelina wydłuża odstęp QT, a analogi somatostatyny zwalniają czynność serca. Pasyreotyd sam wydłuża też odstęp QT, więc działania obu leków mogą się sumować. Hamowanie hormonu wzrostu jest wspólne dla wszystkich analogów somatostatyny z listy. Wpływ na odstęp QT jest najsilniejszy przy pasyreotydzie.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem z makimoreliną
- częstość akcji serca (bradykardia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- termin ostatniej dawki analogu somatostatyny i jego postać (depot czy krótko działająca)
- interpretacja wyniku testu w kontekście przyjmowanych leków
Kiedy ocena się zmienia
| Postać o przedłużonym uwalnianiu (depot) – lanreotyd, oktreotyd, pasyreotydpostać · analogi somatostatyny | inne zalecenie | Postać depot działa przez wiele tygodni po podaniu, dlatego przerwa przed testem z makimoreliną musi być długa. Jej długość ustala endokrynolog, biorąc pod uwagę termin ostatniego wstrzyknięcia. |
| Wlew dożylny somatostatynydroga podania · analogi somatostatyny | ryzyko maleje | Somatostatyna podawana we wlewie działa bardzo krótko, więc jej wpływ na wydzielanie hormonu wzrostu szybko ustępuje po zakończeniu wlewu. Testu nie wykonuje się jednak w trakcie wlewu. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.