Interakcje / Antyestrogeny / Antyestrogeny i testy czynności przysadki
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy wykonywaniu testu czynności przysadki u osoby przyjmującej antyestrogen należy unikać sumowania działań wydłużających odstęp QT i przed badaniem ocenić ryzyko zaburzeń rytmu.
Jeśli przyjmujesz lek antyestrogenowy i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Interakcja klasy Antyestrogeny + testy czynności przysadki
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Antyestrogeny
- fulwestrant, tamoksyfen, elacestrant, toremifen
- Testy czynności przysadki
- metyrapon, makimorelina
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- fulwestrant – Fulwestrant nie wydłuża w istotnym stopniu odstępu QT, więc nie sumuje się z działaniem makimoreliny na rytm serca.
- elacestrant – Elacestrant w dawkach leczniczych nie powoduje klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QT, dlatego mechanizm wspólny dla tamoksyfenu i toremifenu go nie dotyczy.
- metyrapon – Metyrapon hamuje syntezę kortyzolu i nie wydłuża odstępu QT, więc nie wchodzi w interakcję farmakodynamiczną z antyestrogenami wydłużającymi QT. Wpływ antyestrogenów na białka wiążące kortyzol może jedynie utrudniać interpretację oznaczeń hormonalnych.
Niekorzystna interakcjaAntyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy wykonywaniu testu czynności przysadki u osoby przyjmującej antyestrogen należy unikać sumowania działań wydłużających odstęp QT i przed badaniem ocenić ryzyko zaburzeń rytmu.Jeśli przyjmujesz lek antyestrogenowy i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek antyestrogenowy i masz mieć badanie czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Niektóre leki stosowane w leczeniu raka piersi, takie jak tamoksyfen i toremifen, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa makimorelina, którą podaje się w czasie badania sprawdzającego wydzielanie hormonu wzrostu. Połączenie tych leków może zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Fulwestrant, elacestrant i badanie z metyraponem nie niosą tego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy wykonywaniu testu czynności przysadki u osoby przyjmującej antyestrogen należy unikać sumowania działań wydłużających odstęp QT i przed badaniem ocenić ryzyko zaburzeń rytmu. U chorych leczonych tamoksyfenem lub toremifenem lepiej wybrać inny test stymulacyjny hormonu wzrostu niż test z makimoreliną. Gdy test z makimoreliną jest konieczny, przed badaniem wykonaj EKG z oceną QTc, wyrównaj stężenie potasu i magnezu oraz odstaw na czas testu inne leki wydłużające QT, jeśli to możliwe. Nie przerywa się leczenia przeciwnowotworowego wyłącznie w celu wykonania testu bez uzgodnienia z onkologiem, a z powodu długiego okresu półtrwania tamoksyfenu krótkie odstawienie nie usuwa ryzyka. Fulwestrant i elacestrant nie wymagają tych środków ostrożności, a test z metyraponem nie niesie ryzyka arytmii w połączeniu z antyestrogenami.
Skutek kliniczny
Jednoczesne działanie antyestrogenu wydłużającego QT i makimoreliny zwiększa ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, wrodzonym zespole długiego QT i przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Makimorelina, agonista receptora greliny stosowany jednorazowo w diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu, wydłuża odstęp QT. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają odstęp QT, przy czym działanie toremifenu jest silniejsze i zależne od dawki. Skutki obu leków sumują się w zakresie opóźnienia repolaryzacji komór. Interakcja nie dotyczy fulwestrantu, elacestrantu ani metyraponu, które nie wywierają istotnego wpływu na odstęp QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed testem i po podaniu makimoreliny
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy przed testem
- objawy zaburzeń rytmu w czasie testu (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie)
- inne przyjmowane leki wydłużające odstęp QT
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 5 okresów półtrwania antyestrogenu przed testemantyestrogeny | ryzyko maleje | Jeśli antyestrogen został odstawiony z innych przyczyn klinicznych co najmniej pięć okresów półtrwania przed testem, ryzyko sumowania wydłużenia QT praktycznie ustępuje. Przy tamoksyfenie i jego aktywnych metabolitach oznacza to kilka tygodni, dlatego odstawienie wyłącznie dla testu zwykle nie jest uzasadnione. |
| Dawka toremifenu większa niż standardowadawka · antyestrogeny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez toremifen zależy od dawki, więc przy dawkach większych niż standardowe nie należy wykonywać testu z makimoreliną i trzeba wybrać inny test stymulacyjny. |
Alkohol przy tych lekach
Antyestrogeny a alkohol: brak opisu w bazie.
Testy czynności przysadki a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 134
Połączenie przeciwwskazaneAntyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaAntyestrogenu wydłużającego odstęp QT nie łączy się z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT – połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj razem leku antyestrogenowego i leku przeciwpsychotycznego z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku antyestrogenowego i leku przeciwpsychotycznego z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach, które bierzesz.
Niektóre leki stosowane w leczeniu raka piersi, takie jak tamoksyfen i toremifen, oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem nasilają to działanie i mogą wywołać groźną arytmię. Nie dotyczy to fulwestrantu, elacestrantu i lurazydonu, które praktycznie nie wpływają na rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- silne wymioty lub biegunka, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Antyestrogenu wydłużającego odstęp QT nie łączy się z przeciwpsychotyczną pochodną indolu wydłużającą odstęp QT – połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to par tamoksyfenu lub toremifenu z zyprazydonem lub sertindolem. Zyprazydonu i sertindolu nie łączy się z żadnymi lekami wydłużającymi QT, a toremifenu nie stosuje się z innymi lekami wydłużającymi QT. Jeżeli pacjent wymaga leczenia przeciwpsychotycznego w trakcie terapii tamoksyfenem lub toremifenem, należy wybrać lek o małym wpływie na QT, na przykład lurazydon lub arypiprazol. Gdy zmiana leczenia przeciwpsychotycznego nie jest możliwa, onkolog może rozważyć antyestrogen bez wpływu na QT albo inhibitor aromatazy. Fulwestrant i elacestrant można stosować z lekami z tej grupy bez szczególnych ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać znaczne wydłużenie odstępu QTc, częstoskurcz typu torsade de pointes, omdlenia, a w skrajnych przypadkach migotanie komór i nagły zgon sercowy. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku oraz przy dużych dawkach któregokolwiek leku.
Mechanizm
Tamoksyfen i toremifen zależnie od dawki i stężenia wydłużają odstęp QT przez hamowanie prądu potasowego IKr w kardiomiocytach. Zyprazydon i sertindol działają w ten sam sposób, a sertindol należy do leków przeciwpsychotycznych o najsilniejszym wpływie na repolaryzację komór. Działania sumują się, co zwiększa ryzyko wydłużenia QTc i częstoskurczu typu torsade de pointes. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo fulwestrant, elacestrant i lurazydon nie wydłużają istotnie odstępu QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem leczenia i po osiągnięciu stanu stacjonarnego, gdy połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- częstość akcji serca i objawy bradykardii
- kołatania serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne przyjmowane leki wydłużające QT lub powodujące utratę elektrolitów, np. diuretyki
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, bradykardia i zaburzenia elektrolitowe, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy łączeniu leków wydłużających QT. |
| Dawka maksymalnadawka · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | ryzyko rośnie | Wpływ zyprazydonu i sertindolu na odstęp QT zależy od dawki, dlatego ryzyko interakcji jest największe przy dawkach maksymalnych. |
Połączenie przeciwwskazaneBenzamidy (np. amisulpryd, tiapryd, sulpiryd)+ Antyestrogeny (np. fulwestrant, tamoksyfen, elacestrant) klasaBenzamidów nie stosuje się u chorych leczonych antyestrogenem z powodu raka piersi, ponieważ są przeciwwskazane w guzach prolaktynozależnych.Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy i dostajesz lek z grupy benzamidów, nie zaczynaj go bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba wybrać inny lek.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwestrogenowy i dostajesz lek z grupy benzamidów, nie zaczynaj go bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba wybrać inny lek.
Leki takie jak amisulpryd, sulpiryd czy tiapryd podnoszą poziom hormonu zwanego prolaktyną, a ten hormon może pobudzać wzrost niektórych nowotworów piersi. Z tego powodu nie stosuje się ich u osób leczonych na raka piersi lekami takimi jak tamoksyfen, toremifen, fulwestrant czy elacestrant. Tamoksyfen i toremifen razem z tymi lekami mogą też zaburzać rytm serca. Lekarz zwykle może zastąpić je innym lekiem, który nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie słabości lub omdlenie
- wyciek mleka z brodawek lub bolesność piersi
- nowe zgrubienie w piersi lub pod pachą
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Benzamidów nie stosuje się u chorych leczonych antyestrogenem z powodu raka piersi, ponieważ są przeciwwskazane w guzach prolaktynozależnych. Amisulpryd, sulpiryd i tiapryd należy zastąpić lekiem, który nie podnosi istotnie prolaktyny, dobranym do wskazania. Przy toremifenie połączenie z lekami wydłużającymi QT jest dodatkowo przeciwwskazane, a przy tamoksyfenie należy go unikać. Jeśli benzamid zostanie mimo to utrzymany, na przykład przy tamoksyfenie stosowanym poza leczeniem nowotworu, trzeba wykonać EKG z oceną QTc przed włączeniem i po osiągnięciu stanu stacjonarnego, wyrównać potas i magnez, unikać innych leków wydłużających QT i oznaczyć prolaktynę. U chorych z obniżonym eGFR dawkę benzamidu trzeba zmniejszyć, bo leki te są wydalane przez nerki.
Skutek kliniczny
Hiperprolaktynemia wywołana benzamidem może osłabiać kontrolę prolaktynozależnego raka piersi i sprzyjać jego postępowi. Przy tamoksyfenie i toremifenie dochodzi ryzyko nadmiernego wydłużenia QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego, większe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i niewydolności nerek.
Mechanizm
Benzamidy silnie blokują receptory dopaminowe D2 w przysadce i wyraźnie podnoszą stężenie prolaktyny. Prolaktyna może pobudzać wzrost prolaktynozależnych guzów, w tym raka piersi, czyli choroby leczonej antyestrogenami, i działa przeciwnie do celu tej terapii. Ten mechanizm dotyczy wszystkich par obu grup. Dodatkowo amisulpryd, sulpiryd i tiapryd wydłużają odstęp QT. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają QT, więc z nimi działanie sumuje się. Fulwestrant i elacestrant nie wydłużają istotnie QT, więc u nich składowa sercowa nie występuje, a przeciwwskazanie wynikające z prolaktyny pozostaje.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia (tamoksyfen, toremifen)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie prolaktyny
- objawy hiperprolaktynemii: mlekotok, bolesność piersi, zaburzenia miesiączkowania
- kontrola onkologiczna pod kątem postępu choroby
- czynność nerek (eGFR)
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60benzamidy | ryzyko rośnie | Benzamidy są wydalane głównie przez nerki, więc przy obniżonym eGFR rosną ich stężenia, a z nimi hiperprolaktynemia i ryzyko wydłużenia QT. Konieczna jest redukcja dawki i ściślejsza kontrola EKG. |
| Dawki przeciwpsychotycznedawka · benzamidy | ryzyko rośnie | Wzrost prolaktyny i wydłużenie QT zależą od dawki benzamidu, dlatego dawki stosowane w psychozach niosą większe ryzyko niż małe dawki. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są bradykardia, zaburzenia elektrolitowe, choroby serca i spadek eGFR, co zwiększa ryzyko arytmii przy łączeniu benzamidu z tamoksyfenem lub toremifenem. |
Połączenie przeciwwskazaneLeki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron)+ Antyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen) klasaLeków przeciwarytmicznych klasy III nie łączy się z antyestrogenami wydłużającymi odstęp QT.Nie przyjmuj leku na zaburzenia rytmu serca razem z lekiem antyestrogenowym, zanim lekarz prowadzący nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie bezpieczne, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku na zaburzenia rytmu serca razem z lekiem antyestrogenowym, zanim lekarz prowadzący nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie bezpieczne, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Leki na zaburzenia rytmu serca, takie jak amiodaron i dronedaron, oraz niektóre leki stosowane w leczeniu raka piersi, takie jak tamoksyfen i toremifen, mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu. Przyjmowane razem nasilają ten efekt, co może wywołać groźną, nawet zagrażającą życiu arytmię. Takiego połączenia się nie stosuje. Fulwestrant nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie lub utrata przytomności
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Leków przeciwarytmicznych klasy III nie łączy się z antyestrogenami wydłużającymi odstęp QT. Dotyczy to połączeń amiodaronu lub dronedaronu z tamoksyfenem albo toremifenem. Jeśli pacjentka wymaga leczenia hormonalnego raka piersi, rozważ zmianę antyestrogenu na inhibitor aromatazy albo fulwestrant w porozumieniu z onkologiem. Jeśli możliwa jest zmiana leczenia arytmii, uzgodnij ją z kardiologiem. Amiodaron działa jeszcze długo po odstawieniu, dlatego nie włączaj tamoksyfenu ani toremifenu bezpośrednio po jego zakończeniu bez oceny EKG. Gdy połączenia nie da się uniknąć w wyjątkowej sytuacji, decyzję podejmuje lekarz po wyjściowym EKG, wyrównaniu potasu i magnezu oraz przy regularnej kontroli odstępu QTc.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to nadmierne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Przy tamoksyfenie dodatkowo możliwe jest osłabienie skuteczności leczenia hormonalnego raka piersi. Przy toremifenie i dronedaronie wyższe stężenie toremifenu dodatkowo nasila efekt proarytmiczny.
Mechanizm
Amiodaron i dronedaron blokują kanały potasowe i wydłużają repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają odstęp QT w sposób zależny od stężenia, więc ich działanie sumuje się z lekiem przeciwarytmicznym. Dochodzi do tego składowa farmakokinetyczna. Dronedaron, a w mniejszym stopniu amiodaron, hamuje CYP3A4, co podnosi stężenie toremifenu i nasila jego wpływ na QT. Oba leki przeciwarytmiczne hamują też CYP2D6, co może zmniejszać przekształcanie tamoksyfenu w aktywny endoksyfen i osłabiać jego działanie przeciwnowotworowe.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy arytmii: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjentkę
- przy tamoksyfenie – skuteczność leczenia przeciwnowotworowego w ocenie onkologa
Kiedy ocena się zmienia
| Antyestrogen włączany po niedawnym odstawieniu amiodaronukolejność włączenia · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Amiodaron kumuluje się w tkankach i działa jeszcze przez wiele tygodni, a nawet miesięcy po odstawieniu. Ryzyko wydłużenia QT przy włączeniu tamoksyfenu lub toremifenu utrzymuje się w tym czasie, dlatego przed włączeniem antyestrogenu wykonaj EKG i skonsultuj się z kardiologiem. |
| Wyższa dawka toremifenudawka · antyestrogeny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez toremifen zależy od stężenia. Wyższa dawka, a także jednoczesne hamowanie CYP3A4 przez dronedaron, zwiększa ryzyko arytmii. |
| Wiek podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej współistnieją choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i inne leki wydłużające QT, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy tym połączeniu. |
Połączenie przeciwwskazanePrzeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaNie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT.Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek przeciwpsychotyczny i masz zaplanowane badanie przysadki, powiedz o tym lekarzowi kierującemu na badanie i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, wpływają na rytm serca. Makimorelina, lek podawany jednorazowo podczas badania hormonu wzrostu, działa podobnie. Razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Lurazydonu i badania z metyraponem to zwykle nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wykonuje się testu z makimoreliną u pacjenta przyjmującego przeciwpsychotyczną pochodną indolu silnie wydłużającą odstęp QT. Dotyczy to zyprazydonu i sertindolu, które nie powinny być łączone z innymi lekami wydłużającymi QT. Jeśli lek przeciwpsychotyczny jest niezbędny, niedobór hormonu wzrostu diagnozuje się innym testem stymulacyjnym, na przykład testem glukagonowym. Wykonanie testu z makimoreliną po czasowym odstawieniu zyprazydonu lub sertindolu wymaga decyzji psychiatry i endokrynologa. Trzeba wtedy uwzględnić okres półtrwania leku, szczególnie długi w przypadku sertindolu, oraz ryzyko nawrotu psychozy. Lurazydon i test metyraponowy nie wymagają takiego postępowania.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zyprazydonu lub sertindolu z makimoreliną może nadmiernie wydłużyć odstęp QT. Grozi to częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, omdleniem, a nawet nagłym zgonem sercowym. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Zyprazydon i sertindol blokują kanały potasowe hERG i wyraźnie wydłużają odstęp QT w zależności od dawki. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc. Działania te sumują się i zwiększają ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Makimorelina nie zmienia istotnie metabolizmu leków przeciwpsychotycznych, a one nie wpływają istotnie na jej stężenie. Interakcja ma więc charakter farmakodynamiczny. Nie jest wspólna dla całej klasy, bo lurazydon praktycznie nie wydłuża QT, a metyrapon nie działa na QT wcale.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem, jeśli rozważa się wykonanie go u pacjenta leczonego przeciwpsychotycznie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy arytmii (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie) w trakcie testu i po nim
- stan psychiczny pacjenta w razie czasowego odstawienia leku przeciwpsychotycznego
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie zyprazydonu lub sertindolu na czas pozwalający na jego wydalenie z organizmu, zgodnie z decyzją lekarza prowodstep · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | inne zalecenie | Po czasowym odstawieniu leku przeciwpsychotycznego, z uwzględnieniem jego okresu półtrwania, test z makimoreliną można rozważyć pod kontrolą EKG i elektrolitów. Decyzję podejmują wspólnie psychiatra i endokrynolog, oceniając ryzyko nawrotu choroby. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik.Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz agonistę dopaminy i masz mieć badanie hormonu wzrostu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku samodzielnie.
Leki z grupy agonistów dopaminy, takie jak ropinirol, pramipeksol, rotygotyna, apomorfina czy pirybedyl, mogą zmieniać wynik badania hormonu wzrostu wykonywanego z makimoreliną. Badanie może wtedy wyjść prawidłowo, mimo że hormonu wzrostu jest za mało. Apomorfina razem z makimoreliną może dodatkowo zaburzać rytm serca. Badanie przysadki z metyraponem nie wchodzi w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub nagłe zasłabnięcie
- silne zawroty głowy
- nasilenie sztywności, spowolnienia lub drżenia po wstrzymaniu leku
- gorączka ze sztywnością mięśni i splątaniem po wstrzymaniu leku
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i makimoreliny wynik testu wydzielania hormonu wzrostu może być fałszywie prawidłowy, dlatego test należy zaplanować z uwzględnieniem leczenia dopaminergicznego i ostrożnie interpretować jego wynik. Ewentualną przerwę w podawaniu ropinirolu, pramipeksolu, rotygotyny, apomorfiny lub pirybedylu przed testem ustala endokrynolog wspólnie z neurologiem, uwzględniając ryzyko pogorszenia stanu neurologicznego i zespołu odstawiennego. Agonisty dopaminy nie odstawia się nagle. Gdy leczenia nie można przerwać, wynik prawidłowy nie wyklucza niedoboru hormonu wzrostu i warto rozważyć ocenę kliniczną lub powtórzenie diagnostyki. Apomorfiny nie należy łączyć z makimoreliną ze względu na sumowanie się wydłużenia odstępu QT. Jeśli takie połączenie jest nieuniknione, przed testem trzeba wykonać EKG i wyrównać stężenie potasu i magnezu. Metyrapon nie wchodzi w tę interakcję i test z metyraponem można wykonać bez zmiany leczenia dopaminergicznego.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest fałszywie prawidłowy wynik testu z makimoreliną i przeoczenie niedoboru hormonu wzrostu u dorosłego. Przy apomorfinie dochodzi ryzyko nadmiernego wydłużenia odstępu QT z możliwością groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Samodzielne, nagłe odstawienie agonisty dopaminy przed badaniem grozi nasileniem objawów choroby Parkinsona, zespołem odstawiennym, a rzadko zespołem przypominającym złośliwy zespół neuroleptyczny.
Mechanizm
Agoniści dopaminy pobudzają receptory dopaminowe w podwzgórzu i przysadce, a to u osób bez guza przysadki zwiększa wydzielanie hormonu wzrostu. Apomorfinę dawniej wykorzystywano nawet jako bodziec w testach wydzielania hormonu wzrostu. Makimorelina, agonista receptora greliny, ocenia zdolność przysadki do wyrzutu hormonu wzrostu. Dodatkowy bodziec dopaminergiczny może więc sztucznie podnieść stężenie hormonu wzrostu w teście i zamaskować jego niedobór. Apomorfina i makimorelina wydłużają ponadto odstęp QT, a ich działanie w tym zakresie się sumuje.
Monitorować
- Wynik testu z makimoreliną interpretowany w świetle leczenia dopaminergicznego
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i po podaniu makimoreliny u osób stosujących apomorfinę
- Stężenie potasu i magnezu przed testem u osób stosujących apomorfinę
- Objawy neurologiczne i objawy odstawienne, jeśli agonistę dopaminy czasowo wstrzymano
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Antyestrogeny (np. tamoksyfen, toremifen) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i antyestrogenu wydłużającego QT najlepiej unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, wykonać EKG przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z lekiem antyestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko powiedz o tym obu lekarzom i zapytaj o badanie EKG.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminochinolin razem z lekiem antyestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, tylko powiedz o tym obu lekarzom i zapytaj o badanie EKG.
Hydroksychlorochina i chlorochina, a także tamoksyfen i toremifen mogą wpływać na rytm serca. Gdy przyjmujesz je razem, ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca jest większe niż przy każdym z tych leków osobno. Hydroksychlorochina może też osłabiać działanie tamoksyfenu. Fulwestrant i elacestrant nie wywołują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i antyestrogenu wydłużającego QT najlepiej unikać tego połączenia, a gdy jest konieczne, wykonać EKG przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz wyrównać stężenie potasu i magnezu. Toremifenu nie łączy się z lekami wydłużającymi QT, dlatego u pacjentki leczonej toremifenem należy szukać leczenia bez chlorochiny i hydroksychlorochiny albo zmienić antyestrogen. Przy tamoksyfenie połączenie z hydroksychlorochiną jest możliwe po ocenie czynników ryzyka, z kontrolą EKG i elektrolitów, a w razie wydłużenia QTc należy rozważyć zmianę jednego z leków. Należy przejrzeć całą listę leków pacjenta pod kątem innych substancji wydłużających QT, takich jak makrolidy, fluorochinolony, leki przeciwpsychotyczne, cytalopram, escytalopram czy ondansetron. Ze względu na długi okres półtrwania aminochinolin ryzyko utrzymuje się kilka tygodni po ich odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób z wrodzonym zespołem długiego QT, bradykardią, niewydolnością serca, hipokaliemią lub hipomagnezemią, u osób starszych oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT. Przy połączeniu tamoksyfenu z aminochinoliną możliwe jest też osłabienie działania tamoksyfenu.
Mechanizm
Chlorochina i hydroksychlorochina wydłużają odstęp QT, ponieważ blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym. Tamoksyfen i toremifen również wydłużają repolaryzację komór, przy czym toremifen robi to wyraźniej i zależnie od dawki. Przy jednoczesnym stosowaniu oba działania się sumują i rośnie ryzyko arytmii komorowych typu torsade de pointes. Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, dlatego ich wpływ na serce utrzymuje się tygodniami po odstawieniu. Dodatkowo hydroksychlorochina i chlorochina hamują CYP2D6, co teoretycznie może zmniejszać przekształcanie tamoksyfenu w aktywny endoksyfen i osłabiać jego skuteczność przeciwnowotworową. Ten drugi mechanizm dotyczy tylko tamoksyfenu i jest słabo udokumentowany. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy obu aminochinolin, ale po stronie antyestrogenów tylko tamoksyfenu i toremifenu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku, po osiągnięciu stanu stacjonarnego i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca – wykrywanie bradykardii
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- inne przyjmowane leki wydłużające QT
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka toremifenu większa niż standardowadawka · antyestrogeny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez toremifen zależy od dawki, dlatego przy dawkach większych niż standardowa ryzyko w połączeniu z aminochinoliną jest wyraźnie większe. |
| Leczenie przewlekłeczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Przy długotrwałym stosowaniu aminochinoliny gromadzą się w tkankach i mogą uszkadzać mięsień sercowy, co dodatkowo zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu w połączeniu z tamoksyfenem lub toremifenem. |
| Obniżony eGFReGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek aminochinoliny kumulują się, co zwiększa ich wpływ na odstęp QT i ryzyko arytmii w połączeniu z antyestrogenem. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Testy czynności przysadki (np. makimorelina) klasaPrzed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę i masz mieć test czynności przysadki, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem i nie odstawiaj leku na własną rękę.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, toczniu lub malarii, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa makimorelina, którą podaje się w teście sprawdzającym wydzielanie hormonu wzrostu. Razem mogą zwiększyć ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, dlatego lekarz zwykle wybiera wtedy inny test. Metyrapon, używany w innym badaniu przysadki, nie wywołuje tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed testem z makimoreliną u osoby przyjmującej aminochinolinę należy unikać tego połączenia i uzgodnić z lekarzem prowadzącym inny sposób diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu. Makimoreliny nie podaje się razem z lekami wydłużającymi odstęp QT, a hydroksychlorochina i chlorochina do nich należą. Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania aminochinolin ich krótkie odstawienie nie eliminuje ryzyka, a przerwanie leczenia choroby podstawowej zwykle jest niekorzystne, dlatego preferuje się test stymulacyjny bez wpływu na QT. Jeśli lekarz uzna test z makimoreliną za niezbędny, przed badaniem należy wykonać EKG, wyrównać stężenia potasu i magnezu oraz przeprowadzić test pod kontrolą z możliwością monitorowania rytmu serca. Metyrapon można stosować u osób przyjmujących aminochinoliny bez zmian postępowania wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Łączne wydłużenie odstępu QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i w skrajnych przypadkach nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, wrodzonym zespole długiego QT, chorobie serca oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina wydłużają odstęp QT, głównie przez hamowanie szybkiej składowej prądu potasowego w komórkach mięśnia sercowego. Makimorelina, doustny agonista receptora greliny stosowany w teście rezerwy hormonu wzrostu, również wydłuża odstęp QTc w ciągu kilku godzin po podaniu. Działanie obu leków na repolaryzację sumuje się. Dodatkowo aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, dlatego krótkie odstawienie przed testem nie usuwa ich działania. Metyrapon nie wpływa na repolaryzację i nie uczestniczy w tej interakcji.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed testem i w ciągu kilku godzin po podaniu makimoreliny
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przed testem
- częstość i miarowość rytmu serca w trakcie testu
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
Kiedy ocena się zmienia
| Krótka przerwa przed testemodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania i kumulacji tkankowej aminochinolin kilkudniowe odstawienie przed testem z makimoreliną nie usuwa ryzyka wydłużenia QT. Zamiast odstawiać lek, należy wybrać inny test stymulacyjny. |
| Długotrwałe leczenieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin sprzyja kumulacji leku i może prowadzić do kardiomiopatii oraz zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na proarytmiczne działanie makimoreliny. Przed ewentualnym testem konieczne jest EKG. |
| Dawki wysokie, np. lecznicze w malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Przy wysokich dawkach aminochinolin wydłużenie QT jest wyraźniejsze, dlatego test z makimoreliną należy w tym czasie bezwzględnie odłożyć lub zastąpić innym badaniem. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi gonadoliberyny (np. tryptorelina, leuprorelina, goserelina)+ Antyestrogeny (np. tamoksyfen, elacestrant) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i antyestrogenu przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie oceń ryzyko wydłużenia odstępu QT, wykonaj EKG oraz wyrównaj stężenie potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz lek obniżający hormony płciowe razem z lekiem przeciwestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, ale pilnuj zleconych badań EKG i krwi oraz mów każdemu lekarzowi i farmaceucie o tych lekach przed przyjęciem czegoś nowego.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek obniżający hormony płciowe razem z lekiem przeciwestrogenowym, nie przerywaj leczenia na własną rękę, ale pilnuj zleconych badań EKG i krwi oraz mów każdemu lekarzowi i farmaceucie o tych lekach przed przyjęciem czegoś nowego.
Leki takie jak tryptorelina, leuprorelina czy goserelina obniżają poziom hormonów płciowych, co może wpływać na rytm serca. Niektóre leki przeciwestrogenowe, zwłaszcza toremifen, a w mniejszym stopniu tamoksyfen, działają na serce podobnie, więc razem mogą zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu. Połączenie tamoksyfenu lub fulwestrantu z takim zastrzykiem jest często celowo stosowane w leczeniu raka piersi i nie należy go samodzielnie przerywać. Lekarz może zlecić badanie EKG i kontrolę elektrolitów we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- silna biegunka lub wymioty, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu gonadoliberyny i antyestrogenu przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie oceń ryzyko wydłużenia odstępu QT, wykonaj EKG oraz wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Toremifenu nie łączy się z analogami gonadoliberyny ani z innymi lekami wydłużającymi QT – jeśli potrzebny jest antyestrogen, rozważ tamoksyfen lub fulwestrant, a u chorych po menopauzie albo przy supresji jajników także inhibitor aromatazy. Połączenie tryptoreliny, leuproreliny lub gosereliny z tamoksyfenem albo fulwestrantem jest standardowym leczeniem raka piersi u kobiet przed menopauzą i nie wymaga rezygnacji, lecz kontroli EKG i elektrolitów u chorych z czynnikami ryzyka. Unikaj dokładania kolejnych leków wydłużających QT, na przykład niektórych antyarytmików, makrolidów, fluorochinolonów, leków przeciwpsychotycznych, ondansetronu czy metadonu. Dla elacestrantu dane o łączeniu z analogami gonadoliberyny są ograniczone, dlatego stosuj te same zasady kontroli co przy tamoksyfenie.
Skutek kliniczny
Możliwe wydłużenie odstępu QT i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy toremifenie oraz u chorych z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak hipokaliemia, hipomagnezemia, bradykardia, niewydolność serca, wrodzony zespół długiego QT, podeszły wiek albo inne leki wydłużające QT. Przy tamoksyfenie ryzyko jest umiarkowane, przy fulwestrancie wynika praktycznie tylko z analogu gonadoliberyny.
Mechanizm
Analogi gonadoliberyny (tryptorelina, leuprorelina, goserelina) hamują wydzielanie hormonów płciowych. Niedobór testosteronu u mężczyzn i estrogenów u kobiet wydłuża repolaryzację komór, czyli odstęp QT. Niektóre antyestrogeny same wydłużają odstęp QT – najsilniej toremifen, słabiej tamoksyfen. Przy łączeniu ich działanie na QT się sumuje. Leki obu grup nie wpływają na siebie farmakokinetycznie. Efekt dotyczy wszystkich analogów gonadoliberyny w podobnym stopniu, natomiast wśród antyestrogenów zależy od działania danego leku na QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego i okresowo w jego trakcie, zwłaszcza w pierwszych miesiącach supresji hormonalnej
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- przegląd wszystkich przyjmowanych leków pod kątem innych leków wydłużających QT
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- czynniki zwiększające ryzyko: biegunka, wymioty, leki moczopędne, bradykardia, niewydolność serca
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka toremifenu większa niż standardowadawka · antyestrogeny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez toremifen narasta wraz z dawką, dlatego zwiększanie dawki w skojarzeniu z analogiem gonadoliberyny jest niedopuszczalne. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy wydłużonym QT. Kontrola EKG i elektrolitów powinna być częstsza. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.