Interakcje / Cytarabina / Cytarabina i roflumilast
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Na czas leczenia cytarabiną należy rozważyć odstawienie roflumilastu.
Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz roflumilast, i nie odstawiaj go ani nie zmieniaj dawki na własną rękę.
Niekorzystna interakcjaCytarabina+ RoflumilastNa czas leczenia cytarabiną należy rozważyć odstawienie roflumilastu.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz roflumilast, i nie odstawiaj go ani nie zmieniaj dawki na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz roflumilast, i nie odstawiaj go ani nie zmieniaj dawki na własną rękę.
Ten lek na płuca zwykle odstawia się na czas leczenia cytarabiną, ale decyzję podejmuje lekarz. Oba leki mogą powodować biegunkę, mdłości, brak apetytu i chudnięcie, więc razem te objawy mogą być silniejsze. Cytarabina osłabia odporność, a lek na płuca również wpływa na układ odpornościowy, dlatego lekarze zwykle unikają takiego połączenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częsta lub uporczywa biegunka
- silne mdłości lub wymioty
- szybka utrata masy ciała
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- zawroty głowy i osłabienie wskazujące na odwodnienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Na czas leczenia cytarabiną należy rozważyć odstawienie roflumilastu. Roflumilastu nie zaleca się u chorych z czynnym nowotworem złośliwym ani u leczonych lekami immunosupresyjnymi.[1] Jeśli lekarz prowadzący uzna kontynuację za konieczną, trzeba regularnie kontrolować masę ciała, nasilenie biegunki i nudności, stan nawodnienia oraz objawy zakażenia. Decyzję o wznowieniu roflumilastu po zakończeniu chemioterapii podejmuje lekarz po ocenie stanu chorego.
Skutek kliniczny
Można spodziewać się nasilenia biegunki, nudności, braku apetytu i spadku masy ciała, co u chorego w trakcie chemioterapii zwiększa ryzyko odwodnienia i niedożywienia. Działanie immunomodulujące roflumilastu nakłada się na immunosupresję i neutropenię po cytarabinie, a wpływ tego skojarzenia na ryzyko zakażeń i przebieg choroby nowotworowej nie został zbadany.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i wynika z nakładania się działań obu leków na układ odpornościowy i przewód pokarmowy. Roflumilast jest inhibitorem fosfodiesterazy 4 o działaniu immunomodulującym, a jego stosowanie nie jest zalecane u chorych z czynnym nowotworem złośliwym ani u leczonych lekami immunosupresyjnymi.[1] Cytarabina jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku kostnego i uszkadza błonę śluzową jelit.[2] Oba leki wywołują nudności, biegunkę, brak apetytu i utratę masy ciała, więc te działania się sumują. Roflumilast jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP1A2[1], a cytarabina nie wpływa istotnie na te enzymy, dlatego interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- masa ciała
- częstość i nasilenie biegunki
- nudności i wymioty, stan nawodnienia
- objawy zakażenia, gorączka
- morfologia krwi z rozmazem
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alexan 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alexan-100003751/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/
Alkohol przy tych lekach
Cytarabina a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja nieistotna klinicznieRoflumilasta alkoholNie trzeba zmieniać leczenia ani zakazywać okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu.Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli po nim nasilają się nudności, biegunka lub bezsenność, ogranicz go i zapytaj farmaceutę.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli po nim nasilają się nudności, biegunka lub bezsenność, ogranicz go i zapytaj farmaceutę.
Niewielka ilość alkoholu wypita od czasu do czasu zwykle nie przeszkadza w leczeniu roflumilastem. Sam lek może powodować nudności, biegunkę, bóle głowy i kłopoty ze snem, a alkohol może te dolegliwości nasilać. Jeśli pijesz dużo i regularnie, powiedz o tym lekarzowi, bo leku nie wolno stosować przy poważnej chorobie wątroby.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone nudności lub biegunka
- bezsenność
- obniżony nastrój, niepokój lub myśli samobójcze
- niezamierzona utrata masy ciała
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać leczenia ani zakazywać okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu. Warto uprzedzić pacjenta, że alkohol może nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe i zaburzenia snu, szczególnie na początku terapii. U osób przewlekle nadużywających alkoholu należy przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia ocenić czynność wątroby, masę ciała i nastrój, ponieważ umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby wyklucza stosowanie roflumilastu[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu alkoholu nie oczekuje się istotnych klinicznie skutków. Alkohol może jednak nasilać nudności, biegunkę, bóle głowy i bezsenność wywoływane przez roflumilast, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. Przewlekłe nadużywanie alkoholu sprzyja uszkodzeniu wątroby, obniżeniu nastroju i utracie masy ciała, co u chorych leczonych roflumilastem wymaga dodatkowej oceny.
Mechanizm
Nie opisano interakcji między roflumilastem a alkoholem, która miałaby znaczenie kliniczne. ChPL roflumilastu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Roflumilast jest przekształcany do aktywnego N-tlenku głównie przez CYP3A4 i CYP1A2, a istotne zmiany całkowitej aktywności hamującej PDE4 wykazano dla inhibitorów tych enzymów, takich jak fluwoksamina czy enoksacyna, oraz dla silnych induktorów, takich jak ryfampicyna[1]. Nie ma badań oceniających wpływ etanolu na farmakokinetykę roflumilastu. Teoretycznie możliwe jest addycyjne nasilenie działań niepożądanych typowych dla inhibitorów PDE4 – nudności, biegunki, bólu głowy, bezsenności i zaburzeń nastroju – które alkohol również może wywoływać lub pogłębiać. U osób przewlekle nadużywających alkoholu znaczenie ma stan wątroby, ponieważ umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby (klasa B lub C w skali Child-Pugha) jest przeciwwskazaniem do stosowania roflumilastu[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nudności i biegunka po spożyciu alkoholu
- sen i nastrój
- masa ciała u osób regularnie pijących
- czynność wątroby u osób nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, obniżenia nastroju i utraty masy ciała. Przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie należy ocenić czynność wątroby, ponieważ umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania roflumilastu. |
| Jednorazowe wypicie dużej ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Po jednorazowym spożyciu dużej ilości alkoholu można spodziewać się nasilenia nudności, biegunki, bólu głowy i zaburzeń snu, które sumują się z działaniami niepożądanymi roflumilastu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/
Inne interakcje tych leków 119
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ KlozapinaNie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę.Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę i masz dostać chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i psychiatrze, ale nie odstawiaj klozapiny sam bez rozmowy z lekarzem.
Cytarabina to lek stosowany w chemioterapii, a klozapina to lek na zaburzenia psychiczne. Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem mogą bardzo osłabić odporność i doprowadzić do groźnych zakażeń, dlatego nie łączy się ich.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć cytarabiny z klozapiną ani rozpoczynać klozapiny w trakcie chemioterapii zawierającej cytarabinę[1]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii, decyzję o odstawieniu klozapiny i o leczeniu zastępczym podejmuje wspólnie onkolog lub hematolog z psychiatrą, a klozapiny nie odstawia się nagle bez nadzoru lekarza. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny[1][2]. Klozapinę można więc rozważyć po zakończeniu chemioterapii i po odbudowie szpiku, przy regularnej kontroli morfologii.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie grozi głęboką i przedłużoną neutropenią albo agranulocytozą, a w konsekwencji ciężkimi zakażeniami i posocznicą, które mogą zagrażać życiu. Neutropenia wywołana chemioterapią utrudnia też rozpoznanie agranulocytozy po klozapinie i podjęcie decyzji o jej odstawieniu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działania się sumują. Cytarabina jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku i powoduje leukopenię, neutropenię i małopłytkowość. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne[1]. Nie należy też rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjentów, którzy przyjmują substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem do klozapiny[1][3][2]. ChPL cytarabiny nie wymienia klozapiny ani leków przeciwpsychotycznych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny po zmianie leczenia przeciwpsychotycznego
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidon
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | U pacjenta stabilnie leczonego klozapiną, który wymaga chemioterapii z cytarabiną, połączenie pozostaje przeciwwskazane w ChPL klozapiny. Decyzję o odstawieniu klozapiny lub zmianie leku przeciwpsychotycznego podejmuje zespół onkologiczny wspólnie z psychiatrą przed rozpoczęciem chemioterapii. |
| Po zakończeniu chemioterapii i odbudowie szpikuodstep · klozapina | ryzyko maleje | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Po zakończeniu leczenia cytarabiną i normalizacji morfologii klozapinę można rozważyć przy ścisłej kontroli morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ Szczepionka BCGPrątków BCG nie podaje się pacjentom leczonym cytarabiną.Jeśli jesteś leczony cytarabiną, a masz zaplanowane leczenie BCG do pęcherza albo szczepienie BCG, nie przyjmuj go bez rozmowy z lekarzem prowadzącym chemioterapię.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony cytarabiną, a masz zaplanowane leczenie BCG do pęcherza albo szczepienie BCG, nie przyjmuj go bez rozmowy z lekarzem prowadzącym chemioterapię.
Cytarabina to lek stosowany w chemioterapii, który mocno osłabia odporność. Szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy słabej odporności mogą rozprzestrzenić się po całym organizmie i wywołać groźne zakażenie. Dodatkowo leczenie BCG przestaje wtedy działać. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka powyżej 38,5°C lub utrzymująca się dłużej niż dwa dni
- dreszcze i silne osłabienie
- kaszel, duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- silny ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu, krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Prątków BCG nie podaje się pacjentom leczonym cytarabiną. Produktu BCG nie stosuje się u osób leczonych cytostatykami[1]. BCG jest przeciwwskazane u pacjentów z niedoborem odporności wywołanym leczeniem przeciwnowotworowym lekami cytostatycznymi[2]. Przeciwwskazaniem jest każde zaburzenie odpowiedzi immunologicznej wywołane lekami[3]. Gdy pacjent wymaga leczenia dopęcherzowego w trakcie chemioterapii, należy rozważyć dopęcherzowy cytostatyk zamiast BCG. Termin ewentualnego wznowienia terapii BCG ustala lekarz prowadzący po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi uogólnionym, potencjalnie śmiertelnym zakażeniem prątkami BCG (posocznica BCG, rozsiane zakażenie narządowe) oraz brakiem skuteczności immunoterapii BCG. Ryzyko jest największe w okresie neutropenii i limfopenii po podaniu cytarabiny.
Mechanizm
Cytarabina jest cytostatykiem o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Hamuje proliferację limfocytów i granulocytów, a zatem znosi miejscową odpowiedź immunologiczną, na której opiera się działanie żywych, atenuowanych prątków BCG. Jednocześnie osłabiona odporność nie ogranicza namnażania się prątków, co sprzyja ich rozsiewowi poza miejsce podania.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o podaniu BCG
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc lub wątroby) u pacjentów, którzy otrzymali BCG przed włączeniem cytarabiny
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (dopęcherzowo)epirubicyna (dopęcherzowo)gemcytabina (dopęcherzowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończona chemioterapia i odbudowa odporności potwierdzona przez lekarzaodstep · cytarabina | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia cytarabiną i powrocie parametrów odporności decyzję o rozpoczęciu lub wznowieniu terapii BCG podejmuje lekarz prowadzący z uwzględnieniem choroby podstawowej. Białaczka i chłoniak same w sobie są przeciwwskazaniem do BCG. |
| Śródskórnie (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka BCG podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki i nie podaje się jej osobom z polekowym niedoborem odporności. Klasa pozostaje bez zmian. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ MetotreksatPołączenie stosuje się w protokołach onkologicznych pod ścisłą kontrolą neurologiczną i hematologiczną, z możliwą modyfikacją dawkowania.Od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o silnym bólu głowy, osłabieniu ręki lub nogi, splątaniu, nadmiernej senności, gorączce albo krwawieniu.nieznanyopisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce o silnym bólu głowy, osłabieniu ręki lub nogi, splątaniu, nadmiernej senności, gorączce albo krwawieniu.
Cytarabina i metotreksat są często stosowane razem w leczeniu białaczek i chłoniaków. Razem mogą silniej działać na układ nerwowy i wywołać poważne objawy, takie jak silny ból głowy, osłabienie ręki lub nogi czy zaburzenia świadomości. Mogą też mocniej obniżać liczbę krwinek, przez co łatwiej o zakażenia i krwawienia. Lekarze znają to ryzyko i dlatego dokładnie cię obserwują i często badają krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub nietypowy ból głowy
- osłabienie albo niedowład ręki lub nogi
- trudności z mówieniem, opadnięty kącik ust
- splątanie, nadmierna senność, utrata przytomności
- gorączka lub dreszcze
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie stosuje się w protokołach onkologicznych pod ścisłą kontrolą neurologiczną i hematologiczną, z możliwą modyfikacją dawkowania.[1] Cytarabiny nie stosuje się u pacjentów ze zwyrodnieniowymi i toksycznymi encefalopatiami, zwłaszcza po wcześniejszym leczeniu metotreksatem lub napromienianiu.[2][3] Roztworów cytarabiny i metotreksatu nie miesza się ze sobą ze względu na niezgodność fizyczną.[1]
Skutek kliniczny
Cytarabina podawana dożylnie razem z metotreksatem podawanym dokanałowo może zwiększyć ryzyko ciężkich neurologicznych działań niepożądanych – od bólu głowy do porażenia, śpiączki i epizodów przypominających udar, opisywanych głównie u młodzieży.[1] Skojarzenie nasila też mielosupresję.[1]
Mechanizm
Cytarabina i metotreksat działają toksycznie na ośrodkowy układ nerwowy, a ich interakcja farmakodynamiczna może prowadzić do encefalopatii.[3] Oba leki są cytotoksyczne, więc ich jednoczesne podawanie sumuje toksyczność, zwłaszcza hamujące działanie na szpik kostny.[1] Roztwory cytarabiny i metotreksatu są fizycznie niezgodne.[2]
Metabolizm i transportery
- Metotreksat: substrat OAT3[4]
Monitorować
- stan neurologiczny – ból głowy, zaburzenia świadomości, niedowłady, objawy udaropodobne
- objawy encefalopatii
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek
Kiedy ocena się zmienia
| Dokanałowadroga podania · metotreksat | ryzyko rośnie | Ryzyko ciężkiej neurotoksyczności dotyczy przede wszystkim skojarzenia dożylnej cytarabiny z dokanałowym metotreksatem. |
| Młodzieżwiek · pacjent | ryzyko rośnie | Ciężkie neurologiczne działania niepożądane zgłaszano głównie u młodzieży. |
| Encefalopatia po wcześniejszym leczeniu metotreksatemkolejność włączenia · pacjent | interakcja nie dotyczy | Zwyrodnieniowa lub toksyczna encefalopatia, zwłaszcza po metotreksacie lub radioterapii, jest przeciwwskazaniem do cytarabiny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alexan 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alexan-100003751/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cytarabine Kabi 100 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cytarabine-kabi-100289782/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cytarabina Accord 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cytarabina-accord-100384434/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu cytarabiną.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia cytarabiną i zapytaj lekarza prowadzącego, czy i kiedy możesz zaszczepić się szczepionką we wstrzyknięciu.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia cytarabiną i zapytaj lekarza prowadzącego, czy i kiedy możesz zaszczepić się szczepionką we wstrzyknięciu.
Cytarabina silnie osłabia odporność. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy obniżonej odporności mogą wywołać zakażenie, a samo szczepienie może nie dać ochrony. Dlatego tej szczepionki nie stosuje się w czasie leczenia cytarabiną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- ból brzucha
- wymioty
- dreszcze lub wyraźne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu cytarabiną.[1] Jeśli ochrona przed durem brzusznym jest potrzebna, rozważ szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu i uzgodnij termin z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Szczepienie żywą szczepionką jest możliwe dopiero po zakończeniu leczenia i odbudowie odporności, o czym decyduje lekarz. Szczepienia należy też odroczyć w czasie ostrej choroby z gorączką lub ostrej choroby żołądkowo‑jelitowej, które są częste podczas chemioterapii.[1]
Skutek kliniczny
Po żywej doustnej szczepionce u pacjenta leczonego cytarabiną możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym oraz brak skutecznej ochrony przed durem brzusznym. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest słabsza lub niewystarczająca odpowiedź immunologiczna.
Mechanizm
Cytarabina jest lekiem antymitotycznym o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Hamuje podziały komórek układu odpornościowego, przez co organizm nie kontroluje namnażania żywych, atenuowanych pałeczek szczepu Ty21a i słabiej wytwarza odporność poszczepienną. Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom otrzymującym leki immunosupresyjne lub antymitotyczne.[1] W przypadku szczepionki inaktywowanej nie ma ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale immunosupresja może osłabić odpowiedź na szczepienie.
Monitorować
- gorączka i objawy zakażenia po szczepieniu
- biegunka, bóle brzucha, wymioty
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu podawana we wstrzyknięciupolisacharydowa szczepionka Vi przeciw durowi brzusznemu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana we wstrzyknięciupostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale podczas leczenia cytarabiną odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Termin szczepienia warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. |
| Zakończenie leczenia cytarabiną i odbudowa odpornościodstep · cytarabina | inne zalecenie | Po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności można rozważyć szczepienie żywą szczepionką doustną. Decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący na podstawie stanu pacjenta i wyników badań krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
Połączenie przeciwwskazaneCytarabina+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podawaj żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cytarabiną.Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, który wystawia receptę, że leczysz się cytarabiną, i ustal z lekarzem prowadzącym, czy i kiedy możesz się zaszczepić.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, który wystawia receptę, że leczysz się cytarabiną, i ustal z lekarzem prowadzącym, czy i kiedy możesz się zaszczepić.
Cytarabina osłabia odporność, dlatego w czasie leczenia nie wolno przyjmować szczepionki przeciw cholerze zawierającej żywe bakterie. Taka szczepionka może wtedy wywołać zakażenie, a nie ochronę. Istnieje też szczepionka z zabitymi bakteriami, która jest bezpieczniejsza, ale w czasie chemioterapii może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza wodnista lub uporczywa
- gorączka lub dreszcze
- wymioty i objawy odwodnienia (silne pragnienie, mało moczu, zawroty głowy)
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi leczonemu cytarabiną[1]. Gdy szczepienie przed wyjazdem jest konieczne, rozważ szczepionkę inaktywowaną i poinformuj pacjenta, że ochrona może być niepełna. Termin ewentualnego szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu chemioterapii ustala lekarz prowadzący po ocenie odbudowy odporności. Niezależnie od szczepienia przekaż zasady bezpieczeństwa żywności i wody w podróży.
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i odwodnieniem, groźne u pacjenta z neutropenią po chemioterapii. W przypadku obu rodzajów szczepionki należy się liczyć z osłabioną lub brakującą ochroną przed cholerą.
Mechanizm
Cytarabina działa cytotoksycznie i mielosupresyjnie, a w efekcie immunosupresyjnie, co upośledza odpowiedź układu odpornościowego na antygeny szczepionkowe. Żywej atenuowanej szczepionki przeciw cholerze nie stosuje się u osób otrzymujących terapię immunosupresyjną[1]. U takiej osoby żywy szczep szczepionkowy może się niekontrolowanie namnażać, a wytworzenie ochrony jest wątpliwe. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź na nią w trakcie immunosupresji może być słabsza.
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw cholerze (żywa czy inaktywowana) przed wydaniem lub podaniem
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po szczepieniu
- morfologia z rozmazem w trakcie leczenia cytarabiną
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite pałeczki Vibrio cholerae z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii i nie jest przeciwwskazana u leczonych cytarabiną, ale odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Podanie odłóż w razie ostrych zaburzeń żołądkowo-jelitowych lub gorączki. |
| Po zakończeniu leczenia cytarabiną i odbudowie odpornościodstep · cytarabina | inne zalecenie | Szczepienie żywą szczepionką rozważa się dopiero po zakończeniu chemioterapii i odbudowie odporności, a termin ustala lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia.Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku osłabiającego odporność z chemioterapią lekiem z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarzy prowadzących oba leczenia i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Leki osłabiające układ odporności, takie jak fingolimod, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak kapecytabina, fluorouracyl czy cytarabina, obniżają zdolność organizmu do walki z zakażeniami. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno osłabić odporność i zmniejszyć liczbę białych krwinek. Zwiększa to ryzyko poważnych, a nawet zagrażających życiu infekcji. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- owrzodzenia w jamie ustnej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub pamięci
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i analogu pirymidyn należy unikać, a gdy jest ono konieczne, wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi i wczesnych objawów zakażenia. W chorobach autoimmunologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów, zwykle wstrzymuje się lek immunomodulujący na czas chemioterapii, a decyzję podejmuje się wspólnie z prowadzącym onkologiem. Dla natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu czynna choroba nowotworowa lub stan znacznego upośledzenia odporności są ujęte w przeciwwskazaniach ChPL, dlatego w praktyce leki te odstawia się przed leczeniem przeciwnowotworowym. U biorców przeszczepów, u których nie można przerwać mykofenolanu, belataceptu czy innych leków przeciwodrzuceniowych, rozważa się redukcję intensywności immunosupresji i dostosowanie dawek analogu pirymidyn do wyników morfologii. Leflunomid i teriflunomid działają jeszcze długo po odstawieniu, dlatego przy ciężkiej toksyczności można rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym. Należy rozważyć profilaktykę przeciwwirusową i przeciwzakaźną zgodnie z lokalnymi standardami oraz unikać szczepionek żywych.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym gorączki neutropenicznej, sepsy, reaktywacji wirusa półpaśca i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, szczególnie przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu[1]. Może dojść do pogłębienia cytopenii, a przy mykofenolanach, leflunomidzie i teriflunomidzie także do sumowania działania uszkadzającego szpik i wątrobę. Przy rawulizumabie neutropenia dodatkowo zwiększa ryzyko zakażeń bakteriami otoczkowymi, zwłaszcza meningokokami.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Analogi pirymidyn jako antymetabolity hamują syntezę DNA w szybko dzielących się komórkach, co prowadzi do mielosupresji z neutropenią, limfopenią i małopłytkowością oraz do uszkodzenia błon śluzowych stanowiących barierę przeciw zakażeniom. Leki immunosupresyjne z grupy A osłabiają odporność różnymi drogami – modulatory receptora sfingozyno‑1‑fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, inhibitory dehydrogenazy dihydroorotanowej (leflunomid, teriflunomid) oraz mykofenolany hamują proliferację limfocytów, tofacytynib blokuje kinazy JAK, natalizumab hamuje migrację limfocytów do tkanek, abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T, inebilizumab i immunoglobulina przeciw limfocytom T usuwają limfocyty, tolebrutynib hamuje kinazę Brutona, a rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają odpowiedź zależną od dopełniacza lub przeciwciał IgG[2]. Nałożenie tych efektów na mielotoksyczność chemioterapii zwiększa głębokość i czas trwania niedoboru odporności. Interakcja jest wspólna dla wszystkich analogów pirymidyn i dla wszystkich leków grupy A poza apremilastem i nerandomilastem, choć jej nasilenie zależy od siły działania konkretnego leku. Interakcje farmakokinetyczne nie mają tu znaczenia dla całej klasy.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii
- gorączka i inne objawy zakażenia
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zwłaszcza przy leflunomidzie, teriflunomidzie i mykofenolanach
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- stężenie immunoglobulin IgG przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Krem lub roztwór do stosowania na skórę (fluorouracyl)postać · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę daje znikomą ekspozycję ogólnoustrojową i nie powoduje mielosupresji, dlatego połączenie z lekiem immunosupresyjnym nie wymaga szczególnego postępowania. |
| Kilka miesięcy od ostatniej dawki leflunomidu, teriflunomidu, fingolimodu, natalizumabu, inebilizumabu lub immunoglobuliodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leki o długim działaniu lub powodujące długotrwałą limfopenię albo deplecję limfocytów utrzymują immunosupresję po odstawieniu. Rozpoczynając chemioterapię w tym okresie, należy traktować pacjenta jak nadal leczonego i sprawdzić liczbę limfocytów, a przy leflunomidzie i teriflunomidzie rozważyć przyspieszoną eliminację. |
| Schematy wysokodawkowe lub intensywna chemioterapia indukcyjna (np. wysokie dawki cytarabiny)dawka · analogi pirymidyn | ryzyko rośnie | Intensywne schematy z analogami pirymidyn powodują głęboką i długotrwałą neutropenię, a dołożenie leku immunosupresyjnego istotnie zwiększa ryzyko zakażeń zagrażających życiu. W tej sytuacji lek immunosupresyjny powinien być w miarę możliwości wstrzymany. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych rezerwa szpikowa jest mniejsza, a zakażenia przebiegają ciężej, dlatego monitorowanie morfologii i objawów infekcji powinno być częstsze. |
Źródła
- Calabresi PA, Radue EW, Goodin D, Jeffery D, Rammohan KW, Reder AT, et al. Safety and efficacy of fingolimod in patients with relapsing-remitting multiple sclerosis (FREEDOMS II): a double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet Neurol. 2014;13(6):545-56. doi: 10.1016/S1474-4422(14)70049-3. PMID: 24685276.
- Triplett J, Kermode AG, Corbett A, Reddel SW. Warts and all: Fingolimod and unusual HPV-associated lesions. Mult Scler. 2018;25(11):1547-1550. doi: 10.1177/1352458518807088. PMID: 30427266.
Połączenie przeciwwskazaneChelatory żelaza (np. deferypron)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaJednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać.Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku usuwającego żelazo z lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz deferypron.
Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza z organizmu, może rzadko silnie obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki przeciwnowotworowe, takie jak kapecytabina, fluorouracyl, gemcytabina, cytarabina, azacytydyna czy decytabina, również osłabiają szpik kostny. Przyjmowane razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność i doprowadzić do groźnego zakażenia. Inne leki usuwające żelazo, czyli deferazyroks i deferoksamina, nie niosą tak dużego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowo ciężkie zakażenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę i analogu pirymidyny jest przeciwwskazane i należy go unikać. Dotyczy to deferypronu w połączeniu z azacytydyną, decytabiną, cytarabiną, gemcytabiną, fluorouracylem lub kapecytabiną. U chorego wymagającego chelatacji w trakcie chemioterapii należy zamienić deferypron na deferazyroks lub deferoksaminę. Jeśli deferypron był już podawany razem z analogiem pirymidyny, trzeba go odstawić, oznaczyć morfologię z rozmazem i pouczyć chorego o konieczności pilnego zgłoszenia gorączki lub objawów zakażenia.
Skutek kliniczny
Głęboka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem ciężkich zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, posocznicy oraz zgonu. U chorych z zespołami mielodysplastycznymi i ostrymi białaczkami leczonych azacytydyną, decytabiną lub cytarabiną rezerwa szpikowa jest już ograniczona, więc ryzyko jest szczególnie wysokie.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie polega na zmianie stężeń leków. Deferypron może wywołać neutropenię i agranulocytozę o mechanizmie częściowo idiosynkratycznym, a analogi pirymidyn hamują syntezę DNA w dzielących się komórkach szpiku i powodują zależną od dawki mielosupresję. Oba działania sumują się, co zwiększa ryzyko głębokiej i przedłużonej neutropenii oraz utrudnia ustalenie, który lek ją wywołał. Ze względu na to ChPL deferypronu przeciwwskazuje jego stosowanie razem z lekami, o których wiadomo, że wywołują neutropenię lub agranulocytozę.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi pirymidyn | ryzyko maleje | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę w zmianach przednowotworowych wchłania się w niewielkim stopniu i nie wywołuje istotnej mielosupresji, dlatego połączenie z deferypronem nie wymaga unikania. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Analogi pirymidyn (np. azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i analogu pirymidyn połączenie jest przeciwwskazane – nie szczepi się w trakcie leczenia ani przed odbudową odporności po jego zakończeniu.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed każdą podróżą do tropików powiedz lekarzowi medycyny podróży, że przyjmujesz lub przyjmowałeś leki przeciwnowotworowe.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie chemioterapii ani wkrótce po jej zakończeniu i przed każdą podróżą do tropików powiedz lekarzowi medycyny podróży, że przyjmujesz lub przyjmowałeś leki przeciwnowotworowe.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus. Leki przeciwnowotworowe takie jak kapecytabina, fluorouracyl, gemcytabina, cytarabina, azacytydyna czy decytabina osłabiają odporność, więc organizm może nie poradzić sobie z wirusem ze szczepionki. Może to wywołać groźną chorobę, a szczepienie i tak może nie dać ochrony. Dlatego nie szczepi się przeciw żółtej febrze w trakcie takiego leczenia ani krótko po nim.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silne bóle mięśni, osłabienie, wymioty
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- mrowienie lub osłabienie siły w nogach albo rękach
- krwawienia, siniaki bez przyczyny lub wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu szczepionki przeciw żółtej febrze i analogu pirymidyn połączenie jest przeciwwskazane – nie szczepi się w trakcie leczenia ani przed odbudową odporności po jego zakończeniu. Dotyczy to wszystkich analogów pirymidyn stosowanych ogólnoustrojowo, także doustnej kapecytabiny oraz azacytydyny i decytabiny podawanych podskórnie lub dożylnie. Szczepienie można rozważyć najwcześniej po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii, po ocenie stanu odporności przez lekarza prowadzącego. Jeśli podróż do strefy endemicznej jest planowana przed rozpoczęciem leczenia, szczepionkę podaje się z wyprzedzeniem co najmniej 4 tygodni przed pierwszą dawką cytostatyku. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, lekarz medycyny podróży wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia, a pacjenta należy poinformować o ryzyku zakażenia i zalecić unikanie podróży do strefy endemicznej lub ścisłą ochronę przed komarami. Po przypadkowym zaszczepieniu osoby leczonej analogiem pirymidyn należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym i specjalistą chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
U osoby z obniżoną odpornością żywa szczepionka przeciw żółtej febrze może wywołać ciężką chorobę poszczepienną o przebiegu trzewnym (gorączka, uszkodzenie wątroby, niewydolność wielonarządowa) lub neurologicznym (zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrégo), która może zakończyć się zgonem. Drugim skutkiem jest brak skutecznej ochrony przed żółtą febrą mimo wykonanego szczepienia. Ryzyko dotyczy całej klasy analogów pirymidyn i dodatkowo rośnie u chorych z nowotworami hematologicznymi, zespołami mielodysplastycznymi oraz przy leczeniu skojarzonym z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Wszystkie analogi pirymidyn podawane ogólnoustrojowo (azacytydyna, kapecytabina, gemcytabina, fluorouracyl, cytarabina, decytabina) hamują syntezę kwasów nukleinowych w szybko dzielących się komórkach, także w szpiku i komórkach układu odpornościowego. Powodują przez to mielosupresję, limfopenię i osłabienie odpowiedzi komórkowej i humoralnej. Osłabiony układ odpornościowy nie kontroluje namnażania wirusa szczepionkowego, co zwiększa ryzyko uogólnionego zakażenia. Jednocześnie wytworzenie przeciwciał ochronnych jest słabsze lub wcale nie następuje. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z działania cytotoksycznego, a nie z właściwości pojedynczej substancji.
Monitorować
- przed szczepieniem: wywiad w kierunku chemioterapii w ciągu ostatnich miesięcy i planowanego leczenia
- przed szczepieniem po zakończonej chemioterapii: morfologia z rozmazem i ocena stanu odporności przez lekarza prowadzącego
- po przypadkowym zaszczepieniu: gorączka, objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, aktywność aminotransferaz, bilirubina) i objawy neurologiczne przez kilka tygodni
- po przypadkowym zaszczepieniu: czynność nerek, liczba płytek krwi i parametry krzepnięcia przy pogorszeniu stanu ogólnego
- po szczepieniu wykonanym w okresie obniżonej odporności: rozważenie oznaczenia przeciwciał neutralizujących przed podróżą
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa na skórę (krem, roztwór)postać · analogi pirymidyn | interakcja nie dotyczy | Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę wchłania się w minimalnym stopniu i nie powoduje immunosupresji ogólnoustrojowej, dlatego nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia przeciw żółtej febrze. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczeniaanalogi pirymidyn | inne zalecenie | Po co najmniej 3 miesiącach od ostatniej dawki analogu pirymidyn szczepienie można rozważyć indywidualnie, po potwierdzeniu odbudowy odporności przez lekarza prowadzącego i przy braku innego leczenia immunosupresyjnego. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczeniaszczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepionka podana co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką analogu pirymidyn zdąży wywołać odpowiedź odpornościową przy sprawnym układzie immunologicznym, co jest preferowanym postępowaniem u osób planujących podróż. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.