Interakcje / Denosumab / Denosumab i ryzankizumab
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Oba leki można stosować jednocześnie bez zmiany dawek i bez odstępu między wstrzyknięciami.
Stosuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi o gorączce lub innych objawach infekcji, zwłaszcza przed kolejnym zastrzykiem ryzankizumabu.
Interakcja o niejasnym znaczeniuDenosumab+ RyzankizumabOba leki można stosować jednocześnie bez zmiany dawek i bez odstępu między wstrzyknięciami.Stosuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi o gorączce lub innych objawach infekcji, zwłaszcza przed kolejnym zastrzykiem ryzankizumabu.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Stosuj oba leki zgodnie z zaleceniem i powiedz lekarzowi o gorączce lub innych objawach infekcji, zwłaszcza przed kolejnym zastrzykiem ryzankizumabu.
Oba leki możesz stosować razem tak, jak zalecił lekarz. Nie wpływają one na siebie nawzajem w organizmie i nie trzeba zmieniać ich dawek. Każdy z nich może jednak w niewielkim stopniu zwiększać podatność na infekcje, dlatego warto zwracać uwagę na ich objawy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- zaczerwienienie, obrzęk, ucieplenie i ból skóry
- przedłużający się kaszel, duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Oba leki można stosować jednocześnie bez zmiany dawek i bez odstępu między wstrzyknięciami. Pacjenta należy poinformować o objawach zakażenia i potrzebie ich szybkiego zgłaszania. Ryzankizumabu nie podaje się w trakcie istotnego klinicznie czynnego zakażenia, np. czynnej gruźlicy[1].
Skutek kliniczny
Możliwe jest niewielkie, teoretyczne zwiększenie ryzyka zakażeń, w tym zakażeń skóry. Nie ma danych klinicznych potwierdzających istotny wzrost ryzyka przy łącznym stosowaniu obu leków.
Mechanizm
Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo oba leki są przeciwciałami monoklonalnymi rozkładanymi na drodze katabolizmu białek. Denosumab nie zmienia farmakokinetyki leków metabolizowanych przez CYP3A4[2]. Ryzankizumab nie jest metabolizowany przez enzymy wątrobowe ani wydalany przez nerki[1]. Teoretycznie możliwe jest sumowanie wpływu na układ odpornościowy – ryzankizumab hamuje szlak interleukiny 23, a RANKL, na który działa denosumab, uczestniczy także w regulacji odpowiedzi immunologicznej. Bezpieczeństwa ryzankizumabu w skojarzeniu z innymi lekami biologicznymi nie oceniano[1].
Monitorować
- objawy zakażenia, zwłaszcza skóry i dróg oddechowych
- stężenie wapnia zgodnie z zasadami leczenia denosumabem
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Skyrizi 75 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/skyrizi-100417814/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
Alkohol przy tych lekach
Denosumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Ryzankizumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 129
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.
Oba leki osłabiają układ odporności, a przyjmowane razem robią to mocniej. Zakażenia mogą być wtedy częstsze i cięższe, a czasem rozwijają się bez wysokiej gorączki. Dotyczy to na przykład natalizumabu, fingolimodu lub tofacytynibu łączonych z ustekinumabem, sekukinumabem albo tocilizumabem. Takie połączenie stosuje się tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz specjalista, i wymaga ono regularnych badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne rozbicie
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi, osłabienie kończyn lub zmiany w zachowaniu
- nocne poty i chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń. Natalizumabu nie należy łączyć z innymi lekami immunosupresyjnymi, co ujmuje ChPL. Tofacytynibu nie zaleca się łączyć z lekami biologicznymi. Fingolimod, ozanimod i ponesimod wymagają szczególnej ostrożności ze względu na limfopenię i ryzyko leukoencefalopatii. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć gruźlicę oraz zakażenie WZW B i WZW C i uzupełnić szczepienia, a szczepionki żywe podać odpowiednio wcześniej[1]. Przy zmianie leku trzeba uwzględnić długi czas działania poprzednika. Dotyczy to zwłaszcza leflunomidu i teriflunomidu, które mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji, a także natalizumabu, modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu i przeciwciał monoklonalnych.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym gruźlicy, półpaśca, zakażeń grzybiczych i reaktywacji WZW B. Przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Zakażenie może przebiegać skąpoobjawowo i być rozpoznane późno. Szczepionki żywe są przeciwwskazane, a odpowiedź na szczepionki inaktywowane bywa osłabiona[1]. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, z wyjątkami opisanymi osobno. Jest najsilniejsza przy natalizumabie, modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu, tofacytynibie, leflunomidzie i teriflunomidzie, których ChPL odradzają lub wykluczają łączenie z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Selektywne leki immunosupresyjne działają na różne elementy odporności. Hamują proliferację lub kostymulację limfocytów, zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, blokują migrację limfocytów do tkanek albo hamują kinazy JAK lub BTK. Inhibitory interleukin wyłączają kluczowe cytokiny obrony przeciwzakaźnej, takie jak IL‑1, IL‑6, IL‑12/23, IL‑17, IL‑2 i IL‑36. Połączenie obu mechanizmów sumuje osłabienie odporności. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej, poza wyjątkami efgartigimodu alfa i imlifidazy. Inhibitory IL‑6, czyli tocilizumab, sarilumab, siltuksymab i satralizumab, mogą dodatkowo maskować gorączkę i wzrost CRP w przebiegu zakażenia.
Monitorować
- objawy zakażenia przy każdej wizycie, z pamięcią, że gorączka i CRP mogą być stłumione przy inhibitorach IL‑6
- morfologia z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofili
- badania przesiewowe w kierunku gruźlicy oraz WZW B i WZW C przed leczeniem i w razie narażenia
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze, które mogą wskazywać na leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie, tofacytynibie, tocilizumabie i sarilumabie
- status szczepień i unikanie szczepionek żywych
Kiedy ocena się zmienia
| Okres wypłukania zależny od lekuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Interakcja może trwać po odstawieniu leku z grupy A. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo i mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji. Po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie liczba limfocytów wraca do normy stopniowo, a natalizumab działa jeszcze przez kilka miesięcy. Przed włączeniem inhibitora interleukin należy uwzględnić ten czas. |
| Kilka okresów półtrwania przeciwciałaodstep · inhibitory interleukin | inne zalecenie | Inhibitory interleukin będące przeciwciałami monoklonalnymi działają tygodniami lub miesiącami po ostatniej dawce. Przy zamianie na lek z grupy A, zwłaszcza na natalizumab, należy zachować odpowiedni odstęp. Anakinra działa krótko, więc odstęp po niej może być krótki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i powikłań jest większe. Częściej występują też choroby współistniejące i przewlekłe stosowanie glikokortykosteroidów, co nasila skutki połączenia. |
| Długotrwałe leczenie skojarzoneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długie łączenie leków, zwłaszcza natalizumabu lub modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu z innymi lekami immunosupresyjnymi, zwiększa ryzyko leukoencefalopatii i zakażeń oportunistycznych. Wymaga to okresowej oceny, czy połączenie jest nadal potrzebne. |
Źródła
- Schraad M, Mäurer M, Salmen A, Ruck T, Uphaus T, Fleischer V, et al. Cellular and humoral vaccination response under immunotherapies-German consensus on vaccination strategies in neurological autoimmune diseases. Ther Adv Neurol Disord. 2025;18:17562864251396006. doi: 10.1177/17562864251396006. PMID: 41394285.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ RyzankizumabNie rozpoczynaj dopęcherzowej terapii BCG u pacjenta leczonego ryzankizumabem bez uzgodnienia z urologiem i lekarzem prowadzącym leczenie biologiczne.Zanim zaczniesz wlewy BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz ryzankizumab, i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz wlewy BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz ryzankizumab, i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Wlewy BCG do pęcherza zawierają żywe, osłabione prątki, z którymi musi poradzić sobie twój układ odpornościowy. Ryzankizumab osłabia część mechanizmów odporności, dlatego razem z BCG może zwiększać ryzyko groźnego zakażenia prątkami. Może też zmniejszać skuteczność leczenia BCG. Tych leków nie łączy się bez decyzji lekarzy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka trwająca dłużej niż dwa dni po wlewie
- dreszcze, silne osłabienie lub duszność
- nasilający się ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- uporczywy kaszel, nocne poty lub chudnięcie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj dopęcherzowej terapii BCG u pacjenta leczonego ryzankizumabem bez uzgodnienia z urologiem i lekarzem prowadzącym leczenie biologiczne. Dopęcherzowej terapii BCG nie stosuje się u pacjentów z obniżoną odpornością spowodowaną leczeniem immunosupresyjnym[1]. Decyzję o wstrzymaniu ryzankizumabu albo o wyborze innej metody leczenia raka pęcherza moczowego podejmują wspólnie lekarze prowadzący. Bezpieczeństwa stosowania ryzankizumabu w skojarzeniu z innymi lekami wpływającymi na układ odpornościowy nie oceniano[2].
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to zakażenie prątkami BCG – miejscowe lub ogólnoustrojowe (sepsa BCG), które może zagrażać życiu. Możliwe jest też zmniejszenie skuteczności leczenia raka pęcherza moczowego. Ryzankizumabu nie stosuje się przy istotnych klinicznie czynnych zakażeniach, w tym czynnej gruźlicy[2].
Mechanizm
Dopęcherzowa immunoterapia BCG polega na podaniu żywych, atenuowanych prątków i działa przez pobudzenie miejscowej odpowiedzi immunologicznej. Ryzankizumab jest przeciwciałem monoklonalnym hamującym interleukinę 23, czyli lekiem biologicznym modyfikującym odpowiedź immunologiczną. Oś interleukina 23 – interleukina 17 uczestniczy w obronie przed prątkami, dlatego jej zahamowanie może ułatwiać namnażanie i rozsiew prątków BCG, a jednocześnie osłabiać przeciwnowotworowe działanie terapii BCG. Dopęcherzowej terapii BCG nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie ani u osób z zaburzeniem odpowiedzi immunologicznej wywołanym lekami[3][1][4].
Monitorować
- gorączka utrzymująca się powyżej 48 godzin po wlewie BCG
- objawy zakażenia ogólnoustrojowego (dreszcze, osłabienie, duszność)
- objawy ze strony układu moczowego narastające między wlewami
- parametry stanu zapalnego i funkcji wątroby przy podejrzeniu zakażenia BCG
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórna (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka BCG podawana śródskórnie jest szczepionką żywą. W trakcie leczenia ryzankizumabem nie podaje się szczepionek żywych, a termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie biologiczne. |
| Po odstawieniu ryzankizumabuodstep · ryzankizumab | inne zalecenie | Ryzankizumab ma długi okres półtrwania i jego działanie utrzymuje się przez wiele tygodni po ostatnim wstrzyknięciu. Odstęp między odstawieniem ryzankizumabu a pierwszym wlewem BCG ustalają lekarze prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Skyrizi 75 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/skyrizi-100417814/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ RyzankizumabNie podawaj doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu ryzankizumabem.Nie przyjmuj szczepionki doustnej przeciw durowi brzusznemu i przed wyjazdem zapytaj lekarza o szczepienie w zastrzyku.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki doustnej przeciw durowi brzusznemu i przed wyjazdem zapytaj lekarza o szczepienie w zastrzyku.
Szczepionki doustnej przeciw durowi brzusznemu nie możesz przyjąć, jeśli leczysz się ryzankizumabem. Ten lek osłabia odporność, a szczepionka doustna zawiera żywe, osłabione bakterie, które mogłyby wtedy wywołać zakażenie albo nie dać ochrony. Bezpieczną możliwością jest szczepionka podawana w zastrzyku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- ból brzucha
- wymioty
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu ryzankizumabem[1]. Jeśli szczepienie jest potrzebne w trakcie leczenia, zastosuj szczepionkę inaktywowaną we wstrzyknięciu albo szczepionkę polisacharydową Vi. U pacjenta, który dopiero rozpocznie leczenie ryzankizumabem, zaplanuj szczepienia żywymi szczepionkami przed pierwszą dawką leku, a odstęp uzgodnij z lekarzem prowadzącym. Nie odstawiaj ryzankizumabu samodzielnie w celu wykonania szczepienia.
Skutek kliniczny
Możliwe zakażenie szczepem szczepionkowym u osoby z osłabioną odpornością oraz słabsza ochrona przed durem brzusznym. W przypadku szczepionki inaktywowanej ryzyko dotyczy jedynie ewentualnie słabszej odpowiedzi poszczepiennej.
Mechanizm
Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom z wrodzonym lub nabytym niedoborem odporności, w tym otrzymującym leki immunosupresyjne[1]. Ryzankizumab jest przeciwciałem monoklonalnym hamującym interleukinę 23, czyli lekiem immunosupresyjnym z grupy inhibitorów interleukin. Osłabienie odpowiedzi immunologicznej może zmniejszać skuteczność szczepienia i teoretycznie sprzyjać niekontrolowanemu namnażaniu żywego, atenuowanego szczepu bakterii. Inaktywowana szczepionka podawana we wstrzyknięciu nie zawiera żywych bakterii, więc nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym[2].
Monitorować
- gorączka po szczepieniu
- biegunka, ból brzucha, wymioty po przypadkowym przyjęciu szczepionki doustnej
- ogólne objawy zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Vi (wstrzykiwana)szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana (wstrzykiwana)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana lub polisacharydowa we wstrzyknięciupostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Szczepionka wstrzykiwana nie zawiera żywych bakterii, więc może być podana w trakcie leczenia ryzankizumabem. Odpowiedź poszczepienna może być słabsza niż u osób z prawidłową odpornością. |
| Pełny cykl szczepienia doustnego zakończony przed pierwszą dawką ryzankizumabukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Szczepienie żywą szczepionką doustną należy zaplanować przed rozpoczęciem leczenia ryzankizumabem, a odstęp do pierwszej dawki uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ty-Szczepionka durowa nie mniej niż 5x10 ^8 i nie więcej niż 1x10 ^9 bakterii Salmonella typhi/0,5 ml; szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml), zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ty-szczepionka-durowa-100065077/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie.Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki hamujące interleukiny, takie jak ustekinumab, sekukinumab, tocilizumab czy anakinra, osłabiają odporność. Przy takim leczeniu wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a szczepienie może też słabiej chronić. Dlatego w trakcie tego leczenia nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku dni lub tygodni po szczepieniu
- silny ból głowy lub sztywność karku
- splątanie, senność, drgawki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- uporczywe wymioty, silny ból brzucha
- duże osłabienie, bóle mięśni
- krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie. Jeśli planowane jest leczenie biologiczne, a pacjent może podróżować do rejonu endemicznego, szczepienie najlepiej wykonać co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Po odstawieniu leku szczepić można dopiero po okresie wymywania. Okres ten wynika z ChPL danej substancji i dla przeciwciał monoklonalnych (np. ustekinumab, sekukinumab, guselkumab, tocilizumab) wynosi zwykle kilka miesięcy. Przy anakinrze jest krótszy ze względu na krótki okres półtrwania. Przed wznowieniem leczenia też trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. Odstawienie leku tylko po to, aby zaszczepić się przed podróżą, wymaga decyzji lekarza prowadzącego. Pod uwagę trzeba wziąć ryzyko zaostrzenia choroby podstawowej. U pacjentów po przeszczepieniu leczonych bazyliksymabem, a także u osób z innymi lekami immunosupresyjnymi, szczepienie jest wykluczone na czas leczenia. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, lekarz medycyny podróży może wydać zwolnienie z obowiązku szczepienia, wpisywane do Międzynarodowego Świadectwa Szczepień. Pacjenta trzeba wtedy poinformować, że pozostaje bez ochrony. Należy mu zalecić rezygnację z podróży do rejonu endemicznego albo ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta w kierunku objawów ogólnoustrojowych i neurologicznych.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ciężka choroba wywołana wirusem szczepionkowym. Może to być choroba trzewna przypominająca żółtą febrę, z niewydolnością wielonarządową, albo choroba neurotropowa, czyli zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Oba powikłania mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być słabsza, co daje fałszywe poczucie ochrony w czasie podróży do rejonu endemicznego. Leczenie immunosupresyjne znajduje się w przeciwwskazaniach ChPL szczepionki przeciw żółtej febrze. ChPL inhibitorów interleukin zalecają, aby nie podawać szczepionek żywych w trakcie leczenia.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Kontrolę nad tym namnażaniem przejmuje prawidłowo działający układ odpornościowy. Inhibitory interleukin blokują cytokiny (IL-1, IL-2, IL-6, IL-12/23, IL-17, IL-36) albo ich receptory. Te cytokiny uczestniczą w odpowiedzi zapalnej, w aktywacji limfocytów T i w wytwarzaniu przeciwciał. Osłabienie tych szlaków może pozwolić na niekontrolowane namnażanie wirusa szczepionkowego i jednocześnie zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Efekt jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z samego działania immunomodulującego, a nie z metabolizmu. Siła immunosupresji różni się między lekami i zależy od leczenia skojarzonego (np. bazyliksymab podaje się zawsze z innymi lekami immunosupresyjnymi). Nie zmienia to jednak zalecenia dla żadnego leku z grupy.
Monitorować
- przed szczepieniem: wywiad w kierunku leczenia biologicznego i innej immunosupresji, z datą ostatniej dawki
- po przypadkowym podaniu: temperatura ciała, objawy ogólne i neurologiczne przez kilka tygodni
- po przypadkowym podaniu: próby wątrobowe, morfologia, parametry nerkowe przy objawach ogólnoustrojowych
- zachowanie odstępu między szczepieniem a wznowieniem leczenia zgodnie z ChPL leku
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora interleukinykolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | interakcja nie dotyczy | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia biologicznego jest akceptowalne. Daje czas na wytworzenie odporności i wygaszenie namnażania wirusa szczepionkowego, zanim zostanie włączona immunosupresja. |
| Okres wymywania leku zgodny z ChPLodstep · inhibitory interleukin | ryzyko maleje | Po odstawieniu inhibitora interleukiny szczepienie można rozważyć dopiero po okresie wymywania. Dla przeciwciał monoklonalnych trwa on zwykle kilka miesięcy, dla anakinry jest krótszy. Odstawienie leku przed podróżą to decyzja lekarza prowadzącego, który musi ocenić ryzyko zaostrzenia choroby. Przed wznowieniem leczenia trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. |
| Niemowlę narażone na lek biologiczny w okresie ciążywiek · pacjent | ryzyko rośnie | Przeciwciała monoklonalne przechodzą przez łożysko i mogą utrzymywać się u niemowlęcia przez wiele miesięcy po porodzie. Szczepionek żywych, w tym przeciw żółtej febrze, nie należy podawać takiemu dziecku przed upływem okresu zalecanego w ChPL leku stosowanego przez matkę w ciąży. |
Niekorzystna interakcjaRoflumilast+ RyzankizumabPołączenie stosuj tylko po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka i z monitorowaniem w kierunku zakażeń.Upewnij się, że każdy lekarz, który cię leczy, wie o obu lekach, i zgłoś się szybko do lekarza przy objawach infekcji.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Upewnij się, że każdy lekarz, który cię leczy, wie o obu lekach, i zgłoś się szybko do lekarza przy objawach infekcji.
Te dwa leki nie wpływają na swoje stężenie we krwi. Oba jednak działają przeciwzapalnie i razem mogą nieco osłabić twoją odporność. Może to zwiększyć ryzyko infekcji lub sprawić, że będą przebiegały ciężej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- nasilenie kaszlu z żółtą lub zieloną plwociną
- duszność większa niż zwykle
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- długo utrzymujące się zmęczenie, poty nocne lub chudnięcie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuj tylko po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka i z monitorowaniem w kierunku zakażeń. Roflumilastu nie zaleca się u pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi, w tym biologicznymi[1]. Ryzankizumabu nie podaje się przy istotnych klinicznie czynnych zakażeniach, np. czynnej gruźlicy[2]. Przy ciężkim zakażeniu należy ponownie ocenić kontynuację obu leków.
Skutek kliniczny
Teoretycznie zwiększone ryzyko zakażeń, w tym ciężkich i oportunistycznych, oraz trudniejszy ich przebieg. Bezpieczeństwa i skuteczności ryzankizumabu w skojarzeniu z lekami immunosupresyjnymi nie oceniano[2].
Mechanizm
Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać. Ryzankizumab jako przeciwciało monoklonalne nie jest metabolizowany przez enzymy wątrobowe ani wydalany przez nerki i nie wpływa na inhibitory, induktory ani substraty enzymów metabolizujących leki[2]. Roflumilast jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP1A2 do aktywnego N-tlenku[1], czego ryzankizumab nie zmienia. Możliwe jest natomiast sumowanie działania na układ odpornościowy – roflumilast hamuje PDE4 i działa przeciwzapalnie, a ryzankizumab blokuje interleukinę 23, co osłabia odpowiedź przeciwzakaźną.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zakażenia (gorączka, kaszel z odkrztuszaniem, objawy ze strony dróg moczowych)
- zaostrzenia POChP o podłożu infekcyjnym
- badanie w kierunku gruźlicy przed i w trakcie leczenia ryzankizumabem
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Skyrizi 75 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/skyrizi-100417814/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/
Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ DenosumabPołączenie jest dopuszczalne, ale wymaga zapewnienia suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia.Przyjmuj wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, że bierzesz deksametazon.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, że bierzesz deksametazon.
Oba leki mogą obniżać poziom wapnia we krwi, a razem robią to silniej. Zbyt mało wapnia może dawać mrowienie, drętwienie i skurcze mięśni, a w ciężkich przypadkach groźne objawy. Lekarz często łączy te leki celowo, ale wtedy ważne jest przyjmowanie wapnia i witaminy D oraz badanie krwi. Dbaj też o zęby i dziąsła, bo przy długim leczeniu rośnie ryzyko problemów z kością szczęki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie palców albo wokół ust
- skurcze lub drżenie mięśni
- kołatanie serca
- ból, obrzęk lub rana w jamie ustnej, która się nie goi
- rozchwianie zębów
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga zapewnienia suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia. Przed każdą dawką denosumabu oznacz stężenie wapnia i wyrównaj hipokalcemię, ponieważ hipokalcemia wyklucza podanie leku[1][2]. Zachowaj szczególną czujność u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub dializowanych[1]. Przed rozpoczęciem leczenia zalecaj kontrolę stomatologiczną i dbałość o higienę jamy ustnej.
Skutek kliniczny
Hipokalcemia – od bezobjawowej po ciężką z tężyczką, drgawkami i zaburzeniami rytmu serca. Przy długotrwałym łączeniu wzrasta także ryzyko martwicy kości szczęki.
Mechanizm
Oba leki obniżają stężenie wapnia we krwi różnymi drogami. Denosumab hamuje resorpcję kości i ogranicza uwalnianie z nich wapnia, a deksametazon zmniejsza wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego i zwiększa jego wydalanie z moczem. Przyjmowanie glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko hipokalcemii u osób leczonych denosumabem, zwłaszcza bez suplementacji wapnia[1][2]. Długotrwała glikokortykosteroidoterapia jest też jednym z czynników ryzyka martwicy kości szczęki u osób leczonych denosumabem.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie wapnia w surowicy przed każdą dawką denosumabu i w pierwszych tygodniach po podaniu
- objawy hipokalcemii – drętwienie, mrowienie, skurcze mięśni
- czynność nerek
- stan jamy ustnej i zębów
Kiedy ocena się zmienia
| Ciężka niewydolność nerek lub dializoterapiaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek i dializoterapia dodatkowo zwiększają ryzyko hipokalcemii przy łączeniu z glikokortykosteroidami. Częściej kontroluj stężenie wapnia. |
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Onkologiczna dawka denosumabu podawana często wiąże się z większym ryzykiem hipokalcemii i martwicy kości szczęki niż dawka stosowana w osteoporozie. Suplementacja wapnia i witaminy D oraz kontrola stomatologiczna są szczególnie ważne. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Długotrwała glikokortykosteroidoterapia jest czynnikiem ryzyka martwicy kości szczęki u leczonych denosumabem. Zalecaj kontrolę stomatologiczną przed leczeniem i regularnie w jego trakcie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Niekorzystna interakcjaDenosumab+ EtelkalcetydPołączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłej kontroli stężenia wapnia.Rób zlecone badania wapnia przed każdym zastrzykiem denosumabu i po nim, przyjmuj zalecony wapń z witaminą D i od razu zgłoś lekarzowi objawy niskiego wapnia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Rób zlecone badania wapnia przed każdym zastrzykiem denosumabu i po nim, przyjmuj zalecony wapń z witaminą D i od razu zgłoś lekarzowi objawy niskiego wapnia.
Oba leki obniżają poziom wapnia we krwi, a razem mogą obniżyć go za bardzo. Zbyt niski wapń może dawać mrowienie, skurcze mięśni, a w ciężkich przypadkach drgawki lub zaburzenia pracy serca. Te leki można stosować razem, ale lekarz musi regularnie sprawdzać twój wapń, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po zastrzyku z denosumabu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, w palcach rąk lub stóp
- skurcze lub sztywnienie mięśni
- drżenie mięśni lub drgawki
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- splątanie lub nietypowe zmęczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłej kontroli stężenia wapnia. Przed każdym wstrzyknięciem denosumabu trzeba wyrównać hipokalcemię, bo jest ona przeciwwskazaniem do jego podania[1][2]. Etelkalcetydu nie podaje się, gdy skorygowane stężenie wapnia w surowicy jest poniżej dolnej granicy normy[3]. Po podaniu denosumabu należy częściej oznaczać skorygowane stężenie wapnia, zapewnić odpowiednią podaż wapnia i witaminy D oraz w razie spadku wapnia wstrzymać lub zmniejszyć dawkę etelkalcetydu zgodnie z jego schematem dawkowania.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko hipokalcemii[3]. Może ona być objawowa i ciężka, z parestezjami, skurczami mięśni, tężyczką, drgawkami i zaburzeniami rytmu serca, w tym wydłużeniem odstępu QT. Ryzyko dotyczy zwłaszcza pacjentów hemodializowanych, którzy są grupą docelową etelkalcetydu i jednocześnie są szczególnie narażeni na hipokalcemię po denosumabie.
Mechanizm
Oba leki zmniejszają stężenie wapnia w surowicy różnymi drogami. Etelkalcetyd pobudza receptor wapniowy przytarczyc i hamuje wydzielanie parathormonu, a denosumab hamuje resorpcję kości i ogranicza uwalnianie z nich wapnia. Działania sumują się, a interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa, bo etelkalcetyd nie jest substratem ani inhibitorem enzymów CYP450 ani białek transportujących[3].
Monitorować
- skorygowane stężenie wapnia w surowicy przed podaniem denosumabu i w kolejnych tygodniach po wstrzyknięciu
- stężenie fosforanów i magnezu w surowicy
- parathormon
- EKG (odstęp QT) przy hipokalcemii lub współistnieniu innych leków wydłużających QT
- objawy hipokalcemii (parestezje, skurcze mięśni, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Denosumab w dawce onkologicznej podawany częściej daje większą ekspozycję i silniejsze działanie hipokalcemiczne, dlatego kontrola wapnia powinna być szczególnie ścisła, a ciężka nieleczona hipokalcemia wyklucza podanie. |
| HemodializaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów hemodializowanych ryzyko ciężkiej hipokalcemii po denosumabie jest największe, a etelkalcetyd stosuje się właśnie w tej grupie, więc sumowanie działań jest tu najbardziej istotne klinicznie. |
| Denosumab dołączony do trwającego leczenia etelkalcetydemkolejność włączenia · denosumab | inne zalecenie | Przy włączaniu denosumabu u pacjenta leczonego etelkalcetydem należy wyrównać wapń przed pierwszym wstrzyknięciem i częściej oznaczać kalcemię w kolejnych tygodniach, z gotowością do wstrzymania lub zmniejszenia dawki etelkalcetydu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Parsabiv 2,5 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/parsabiv-100381915/
Niekorzystna interakcjaPrednizolon+ DenosumabPołączenie można stosować, ale tylko przy zapewnionej suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia.Przyjmuj codziennie wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, zbadaj poziom wapnia przed każdym zastrzykiem i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj codziennie wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, zbadaj poziom wapnia przed każdym zastrzykiem i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.
Prednizolon razem z zastrzykiem z denosumabem może obniżyć poziom wapnia we krwi. Te leki często stosuje się razem celowo, bo denosumab chroni kości osłabione długim leczeniem sterydami. Dlatego ważne jest codzienne przyjmowanie wapnia i witaminy D zaleconych przez lekarza oraz badanie poziomu wapnia przed kolejnym zastrzykiem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie palców albo okolic ust
- skurcze lub drżenie mięśni
- nieregularne bicie serca
- splątanie lub silne osłabienie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale tylko przy zapewnionej suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia. Denosumabu nie podaje się przy hipokalcemii, dlatego przed wstrzyknięciem należy ją wyrównać.[1][2] Stężenie wapnia oznacza się przed rozpoczęciem leczenia i przed kolejnymi wstrzyknięciami, a u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek także po podaniu. Połączenie jest często celowe, ponieważ denosumab stosuje się w utracie masy kostnej związanej z długotrwałym leczeniem glikokortykosteroidami.
Skutek kliniczny
Możliwa hipokalcemia, objawowa lub bezobjawowa, najczęściej w pierwszych tygodniach po wstrzyknięciu denosumabu. Ryzyko jest większe przy współistniejącej ciężkiej niewydolności nerek lub dializoterapii oraz bez suplementacji wapnia i witaminy D.[1][2]
Mechanizm
Glikokortykosteroidy, w tym prednizolon, zwiększają ryzyko hipokalcemii u pacjentów leczonych denosumabem, zwłaszcza bez suplementacji wapnia.[1][2] Prednizolon zmniejsza jelitowe wchłanianie wapnia i zwiększa jego wydalanie z moczem, a denosumab hamuje resorpcję kości, czyli uwalnianie wapnia z tkanki kostnej. Oba działania sumują się i obniżają stężenie wapnia we krwi. Denosumab nie zmienia farmakokinetyki leków metabolizowanych przez CYP3A4, dlatego interakcja farmakokinetyczna z prednizolonem jest mało prawdopodobna.[1]
Metabolizm i transportery
- Prednizolon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- stężenie wapnia w surowicy (skorygowane o albuminy) przed każdym wstrzyknięciem denosumabu
- stężenie magnezu w surowicy
- stężenie 25(OH)D
- eGFR
- objawy hipokalcemii po wstrzyknięciu
Bezpieczniejsze alternatywy
alendronianryzedronianteryparatyd
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek lub dializoterapia dodatkowo zwiększa ryzyko hipokalcemii po denosumabie. U takich pacjentów kontroluj wapń także po wstrzyknięciu. |
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Denosumab w dawce stosowanej w onkologii podaje się częściej, co zwiększa ryzyko hipokalcemii u pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy. Ciężka, nieleczona hipokalcemia wyklucza jego podanie. |
| Miejscowadroga podania · prednizolon | ryzyko maleje | Prednizolon stosowany miejscowo, na przykład do oka, działa ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu i nie wpływa istotnie na gospodarkę wapniową. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Predasol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/predasol-100373643/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.