Interakcje / Denosumab / Denosumab i sekukinumab
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie trzeba zmieniać dawek ani odstępów między wstrzyknięciami.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i zgłoś lekarzowi każdą infekcję, która nie mija albo się nasila.
Interakcja nieistotna klinicznieDenosumab+ SekukinumabNie trzeba zmieniać dawek ani odstępów między wstrzyknięciami.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i zgłoś lekarzowi każdą infekcję, która nie mija albo się nasila.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami i zgłoś lekarzowi każdą infekcję, która nie mija albo się nasila.
Te dwa leki możesz stosować razem. Nie wpływają na siebie nawzajem i nie trzeba zmieniać ich dawek. Każdy z nich może jednak nieco zwiększać podatność na zakażenia, więc warto zwracać uwagę na niepokojące objawy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- zaczerwienione, ciepłe, obrzęknięte i bolesne miejsce na skórze
- białe naloty w jamie ustnej
- przedłużający się kaszel lub ból gardła
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawek ani odstępów między wstrzyknięciami. Wystarczy rutynowa czujność w kierunku zakażeń, obowiązująca przy każdym z tych leków osobno.
Skutek kliniczny
Nie opisano klinicznie istotnych skutków jednoczesnego stosowania. Możliwe jest teoretycznie nieznaczne zwiększenie ryzyka zakażeń, głównie skóry i błon śluzowych.
Mechanizm
Denosumab i sekukinumab można stosować razem bez zmiany dawkowania. Oba leki są przeciwciałami monoklonalnymi eliminowanymi drogą katabolizmu białek, dlatego nie wpływają wzajemnie na swoje stężenia. Teoretycznie możliwe jest niewielkie sumowanie ryzyka zakażeń, ponieważ sekukinumab hamuje interleukinę 17A, a zahamowanie RANKL przez denosumab wiąże się z częstszymi zakażeniami skóry. Nie potwierdzono tego w badaniach klinicznych.
Monitorować
- objawy zakażeń, zwłaszcza skóry (zaczerwienienie, obrzęk, ból) i jamy ustnej (kandydoza)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bomyntra 120 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bomyntra-100522232/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cosentyx 150 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cosentyx-100333193/
Alkohol przy tych lekach
Denosumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Sekukinumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 155
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek blokujący interleukiny, upewnij się, że lekarz prowadzący wie o obu, i szybko zgłaszaj każdą infekcję.
Oba leki osłabiają układ odporności, a przyjmowane razem robią to mocniej. Zakażenia mogą być wtedy częstsze i cięższe, a czasem rozwijają się bez wysokiej gorączki. Dotyczy to na przykład natalizumabu, fingolimodu lub tofacytynibu łączonych z ustekinumabem, sekukinumabem albo tocilizumabem. Takie połączenie stosuje się tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz specjalista, i wymaga ono regularnych badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne rozbicie
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi, osłabienie kończyn lub zmiany w zachowaniu
- nocne poty i chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora interleukin należy unikać łączenia, chyba że uzasadnia je specjalista prowadzący, a połączenie stosowane ściśle monitorować pod kątem zakażeń. Natalizumabu nie należy łączyć z innymi lekami immunosupresyjnymi, co ujmuje ChPL. Tofacytynibu nie zaleca się łączyć z lekami biologicznymi. Fingolimod, ozanimod i ponesimod wymagają szczególnej ostrożności ze względu na limfopenię i ryzyko leukoencefalopatii. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć gruźlicę oraz zakażenie WZW B i WZW C i uzupełnić szczepienia, a szczepionki żywe podać odpowiednio wcześniej[1]. Przy zmianie leku trzeba uwzględnić długi czas działania poprzednika. Dotyczy to zwłaszcza leflunomidu i teriflunomidu, które mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji, a także natalizumabu, modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu i przeciwciał monoklonalnych.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym gruźlicy, półpaśca, zakażeń grzybiczych i reaktywacji WZW B. Przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie rośnie też ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Zakażenie może przebiegać skąpoobjawowo i być rozpoznane późno. Szczepionki żywe są przeciwwskazane, a odpowiedź na szczepionki inaktywowane bywa osłabiona[1]. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, z wyjątkami opisanymi osobno. Jest najsilniejsza przy natalizumabie, modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu, tofacytynibie, leflunomidzie i teriflunomidzie, których ChPL odradzają lub wykluczają łączenie z innymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Selektywne leki immunosupresyjne działają na różne elementy odporności. Hamują proliferację lub kostymulację limfocytów, zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, blokują migrację limfocytów do tkanek albo hamują kinazy JAK lub BTK. Inhibitory interleukin wyłączają kluczowe cytokiny obrony przeciwzakaźnej, takie jak IL‑1, IL‑6, IL‑12/23, IL‑17, IL‑2 i IL‑36. Połączenie obu mechanizmów sumuje osłabienie odporności. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej, poza wyjątkami efgartigimodu alfa i imlifidazy. Inhibitory IL‑6, czyli tocilizumab, sarilumab, siltuksymab i satralizumab, mogą dodatkowo maskować gorączkę i wzrost CRP w przebiegu zakażenia.
Monitorować
- objawy zakażenia przy każdej wizycie, z pamięcią, że gorączka i CRP mogą być stłumione przy inhibitorach IL‑6
- morfologia z rozmazem, w tym liczba limfocytów i neutrofili
- badania przesiewowe w kierunku gruźlicy oraz WZW B i WZW C przed leczeniem i w razie narażenia
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze, które mogą wskazywać na leukoencefalopatię przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie, tofacytynibie, tocilizumabie i sarilumabie
- status szczepień i unikanie szczepionek żywych
Kiedy ocena się zmienia
| Okres wypłukania zależny od lekuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Interakcja może trwać po odstawieniu leku z grupy A. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo i mogą wymagać procedury przyspieszonej eliminacji. Po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie liczba limfocytów wraca do normy stopniowo, a natalizumab działa jeszcze przez kilka miesięcy. Przed włączeniem inhibitora interleukin należy uwzględnić ten czas. |
| Kilka okresów półtrwania przeciwciałaodstep · inhibitory interleukin | inne zalecenie | Inhibitory interleukin będące przeciwciałami monoklonalnymi działają tygodniami lub miesiącami po ostatniej dawce. Przy zamianie na lek z grupy A, zwłaszcza na natalizumab, należy zachować odpowiedni odstęp. Anakinra działa krótko, więc odstęp po niej może być krótki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i powikłań jest większe. Częściej występują też choroby współistniejące i przewlekłe stosowanie glikokortykosteroidów, co nasila skutki połączenia. |
| Długotrwałe leczenie skojarzoneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długie łączenie leków, zwłaszcza natalizumabu lub modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu z innymi lekami immunosupresyjnymi, zwiększa ryzyko leukoencefalopatii i zakażeń oportunistycznych. Wymaga to okresowej oceny, czy połączenie jest nadal potrzebne. |
Źródła
- Schraad M, Mäurer M, Salmen A, Ruck T, Uphaus T, Fleischer V, et al. Cellular and humoral vaccination response under immunotherapies-German consensus on vaccination strategies in neurological autoimmune diseases. Ther Adv Neurol Disord. 2025;18:17562864251396006. doi: 10.1177/17562864251396006. PMID: 41394285.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ SekukinumabDopęcherzowej immunoterapii BCG nie stosuje się u pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi, w tym sekukinumabem.Zanim zaczniesz wlewy BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz sekukinumab, i nie przerywaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków bez decyzji lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz wlewy BCG, powiedz urologowi, że przyjmujesz sekukinumab, i nie przerywaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków bez decyzji lekarza.
Wlewy BCG do pęcherza zawierają żywe, osłabione bakterie, z którymi organizm musi sobie poradzić. Sekukinumab osłabia część układu odpornościowego, więc bakterie z wlewu mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać ciężkie zakażenie. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się dłużej niż dobę po wlewie
- silne osłabienie i objawy grypopodobne
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- nasilony ból, pieczenie lub krew w moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Dopęcherzowej immunoterapii BCG nie stosuje się u pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi, w tym sekukinumabem.[1][2][3] Żywych szczepionek nie podaje się jednocześnie z sekukinumabem.[4] Decyzję, czy przerwać sekukinumab, czy wybrać inną metodę leczenia raka pęcherza, podejmują wspólnie urolog i lekarz prowadzący leczenie biologiczne. Przed leczeniem BCG należy wykluczyć czynną gruźlicę.[2][3]
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG, łącznie z posocznicą, oraz możliwe osłabienie przeciwnowotworowego działania BCG.
Mechanizm
Sekukinumab blokuje interleukinę 17A, która uczestniczy w obronie przed zakażeniami, w tym przed prątkami. Dopęcherzowa immunoterapia BCG polega na podaniu żywych, atenuowanych prątków i wymaga sprawnej odpowiedzi immunologicznej, zarówno do kontroli samych prątków, jak i do uzyskania działania przeciwnowotworowego. Osłabienie odporności przez sekukinumab może sprzyjać rozsiewowi prątków BCG i teoretycznie osłabiać skuteczność leczenia.
Monitorować
- wykluczenie czynnej gruźlicy przed leczeniem
- temperatura ciała i dreszcze po każdym wlewie
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (utrzymująca się gorączka, osłabienie, kaszel, duszność, żółtaczka)
- objawy ze strony dróg moczowych
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórna (szczepienie przeciw gruźlicy)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka przeciwgruźlicza podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki i nie podaje się jej jednocześnie z sekukinumabem. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie biologiczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cosentyx 150 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cosentyx-100333193/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ SekukinumabU pacjenta leczonego sekukinumabem nie podaje się żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i zapytaj lekarza o szczepionkę w zastrzyku.
Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie. Sekukinumab osłabia odporność, więc taka szczepionka może słabiej chronić, a nawet wywołać zakażenie. Jeśli przyjmujesz sekukinumab, nie stosuj szczepionki w kapsułkach. Bezpieczniejsza jest szczepionka podawana w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- osłabienie po przyjęciu kapsułek szczepionki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego sekukinumabem nie podaje się żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu[1]. Żywych szczepionek nie stosuje się jednocześnie z sekukinumabem[2]. Przed wyjazdem do rejonu endemicznego należy wybrać szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu, a o ewentualnym szczepieniu żywą szczepionką po przerwaniu leczenia decyduje lekarz prowadzący. Jeśli szczepienie planuje się przed rozpoczęciem terapii sekukinumabem, warto zakończyć je przed pierwszą dawką leku.
Skutek kliniczny
Możliwe zakażenie wywołane żywym szczepem szczepionkowym oraz słabsza lub niewystarczająca ochrona przed durem brzusznym. Dla szczepionki inaktywowanej możliwa jest jedynie słabsza odpowiedź poszczepienna.
Mechanizm
Sekukinumab jest przeciwciałem monoklonalnym hamującym interleukinę 17A, czyli lekiem immunosupresyjnym. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane pałeczki szczepu Ty 21a, a jej stosowanie u osób przyjmujących leki immunosupresyjne jest przeciwwskazane[1]. Żywych szczepionek nie podaje się jednocześnie z sekukinumabem[2]. Osłabienie odpowiedzi immunologicznej może zmniejszyć skuteczność szczepienia i teoretycznie sprzyjać niekontrolowanemu namnażaniu szczepu szczepionkowego. Szczepionka inaktywowana podawana we wstrzyknięciu nie zawiera żywych bakterii, więc ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym jej nie dotyczy.
Monitorować
- upewnienie się, czy planowana szczepionka jest żywa (doustne kapsułki), czy inaktywowana (wstrzyknięcie)
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana (wstrzykiwana)szczepionka polisacharydowa Vi przeciw durowi brzusznemu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana, zawiesina do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc ograniczenie dotyczące żywych szczepionek jej nie obejmuje. Można ją podać pacjentowi leczonemu sekukinumabem, pamiętając, że przy leczeniu immunosupresyjnym odpowiedź poszczepienna bywa słabsza. |
| Szczepienie żywą szczepionką zakończone przed pierwszą dawką sekukinumabukolejność włączenia · sekukinumab | inne zalecenie | Jeśli szczepienie żywą szczepionką jest konieczne, najlepiej zakończyć je przed rozpoczęciem leczenia sekukinumabem. O odstępie decyduje lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cosentyx 150 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cosentyx-100333193/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory interleukin (np. ustekinumab, tocilizumab, ryzankizumab) klasaPrzy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie.Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek hamujący interleukiny, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym oraz lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki hamujące interleukiny, takie jak ustekinumab, sekukinumab, tocilizumab czy anakinra, osłabiają odporność. Przy takim leczeniu wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę, a szczepienie może też słabiej chronić. Dlatego w trakcie tego leczenia nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku dni lub tygodni po szczepieniu
- silny ból głowy lub sztywność karku
- splątanie, senność, drgawki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- uporczywe wymioty, silny ból brzucha
- duże osłabienie, bóle mięśni
- krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu inhibitora interleukiny nie należy podawać szczepionki przeciw żółtej febrze, ponieważ jest to żywa szczepionka przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie. Jeśli planowane jest leczenie biologiczne, a pacjent może podróżować do rejonu endemicznego, szczepienie najlepiej wykonać co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Po odstawieniu leku szczepić można dopiero po okresie wymywania. Okres ten wynika z ChPL danej substancji i dla przeciwciał monoklonalnych (np. ustekinumab, sekukinumab, guselkumab, tocilizumab) wynosi zwykle kilka miesięcy. Przy anakinrze jest krótszy ze względu na krótki okres półtrwania. Przed wznowieniem leczenia też trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. Odstawienie leku tylko po to, aby zaszczepić się przed podróżą, wymaga decyzji lekarza prowadzącego. Pod uwagę trzeba wziąć ryzyko zaostrzenia choroby podstawowej. U pacjentów po przeszczepieniu leczonych bazyliksymabem, a także u osób z innymi lekami immunosupresyjnymi, szczepienie jest wykluczone na czas leczenia. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, lekarz medycyny podróży może wydać zwolnienie z obowiązku szczepienia, wpisywane do Międzynarodowego Świadectwa Szczepień. Pacjenta trzeba wtedy poinformować, że pozostaje bez ochrony. Należy mu zalecić rezygnację z podróży do rejonu endemicznego albo ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem i obserwować pacjenta w kierunku objawów ogólnoustrojowych i neurologicznych.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ciężka choroba wywołana wirusem szczepionkowym. Może to być choroba trzewna przypominająca żółtą febrę, z niewydolnością wielonarządową, albo choroba neurotropowa, czyli zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Oba powikłania mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być słabsza, co daje fałszywe poczucie ochrony w czasie podróży do rejonu endemicznego. Leczenie immunosupresyjne znajduje się w przeciwwskazaniach ChPL szczepionki przeciw żółtej febrze. ChPL inhibitorów interleukin zalecają, aby nie podawać szczepionek żywych w trakcie leczenia.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Kontrolę nad tym namnażaniem przejmuje prawidłowo działający układ odpornościowy. Inhibitory interleukin blokują cytokiny (IL-1, IL-2, IL-6, IL-12/23, IL-17, IL-36) albo ich receptory. Te cytokiny uczestniczą w odpowiedzi zapalnej, w aktywacji limfocytów T i w wytwarzaniu przeciwciał. Osłabienie tych szlaków może pozwolić na niekontrolowane namnażanie wirusa szczepionkowego i jednocześnie zmniejszyć wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Efekt jest wspólny dla całej klasy, bo wynika z samego działania immunomodulującego, a nie z metabolizmu. Siła immunosupresji różni się między lekami i zależy od leczenia skojarzonego (np. bazyliksymab podaje się zawsze z innymi lekami immunosupresyjnymi). Nie zmienia to jednak zalecenia dla żadnego leku z grupy.
Monitorować
- przed szczepieniem: wywiad w kierunku leczenia biologicznego i innej immunosupresji, z datą ostatniej dawki
- po przypadkowym podaniu: temperatura ciała, objawy ogólne i neurologiczne przez kilka tygodni
- po przypadkowym podaniu: próby wątrobowe, morfologia, parametry nerkowe przy objawach ogólnoustrojowych
- zachowanie odstępu między szczepieniem a wznowieniem leczenia zgodnie z ChPL leku
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką inhibitora interleukinykolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | interakcja nie dotyczy | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia biologicznego jest akceptowalne. Daje czas na wytworzenie odporności i wygaszenie namnażania wirusa szczepionkowego, zanim zostanie włączona immunosupresja. |
| Okres wymywania leku zgodny z ChPLodstep · inhibitory interleukin | ryzyko maleje | Po odstawieniu inhibitora interleukiny szczepienie można rozważyć dopiero po okresie wymywania. Dla przeciwciał monoklonalnych trwa on zwykle kilka miesięcy, dla anakinry jest krótszy. Odstawienie leku przed podróżą to decyzja lekarza prowadzącego, który musi ocenić ryzyko zaostrzenia choroby. Przed wznowieniem leczenia trzeba zachować odstęp od szczepienia zgodny z ChPL. |
| Niemowlę narażone na lek biologiczny w okresie ciążywiek · pacjent | ryzyko rośnie | Przeciwciała monoklonalne przechodzą przez łożysko i mogą utrzymywać się u niemowlęcia przez wiele miesięcy po porodzie. Szczepionek żywych, w tym przeciw żółtej febrze, nie należy podawać takiemu dziecku przed upływem okresu zalecanego w ChPL leku stosowanego przez matkę w ciąży. |
Niekorzystna interakcjaRoflumilast+ SekukinumabPołączenia należy unikać, a gdy oba leki są potrzebne, decyzję o leczeniu podejmuje lekarz prowadzący po ocenie korzyści i ryzyka.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś mu szybko każdą gorączkę lub nasilenie kaszlu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, i zgłoś mu szybko każdą gorączkę lub nasilenie kaszlu.
Oba leki osłabiają stan zapalny, ale razem mogą osłabić odporność organizmu na zakażenia. Może to sprzyjać infekcjom dróg oddechowych lub grzybicy, a u osób z POChP także zaostrzeniom choroby. Takie połączenie stosuje się tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyść przeważa nad ryzykiem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- nasilony kaszel albo żółta lub zielona plwocina
- większa duszność niż zwykle
- białe naloty w jamie ustnej
- długotrwały kaszel, nocne poty lub niezamierzona utrata wagi
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia należy unikać, a gdy oba leki są potrzebne, decyzję o leczeniu podejmuje lekarz prowadzący po ocenie korzyści i ryzyka. Przed włączeniem drugiego leku należy wykluczyć czynne zakażenie, w tym gruźlicę. W trakcie leczenia trzeba obserwować pacjenta pod kątem zakażeń i zaostrzeń POChP. Przy ciężkim ostrym zakażeniu należy ponownie ocenić stosowanie roflumilastu, a sekukinumabu nie podaje się do czasu ustąpienia czynnego zakażenia[1].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to częstsze lub cięższe zakażenia, w tym zakażenia dróg oddechowych i kandydoza, które u chorego na POChP mogą wywołać zaostrzenie choroby. Roflumilastu nie zaleca się u pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi, np. infliksymabem lub etanerceptem, z wyjątkiem krótkotrwałej kortykoterapii ogólnoustrojowej, ani u osób z ciężką ostrą chorobą zakaźną[2]. Sekukinumab jest przeciwwskazany przy klinicznie istotnym czynnym zakażeniu, np. czynnej gruźlicy[1]. Badań klinicznych tego połączenia brak, a ocena opiera się na klasie leków i mechanizmie.
Mechanizm
Połączenie sumuje działanie immunomodulujące obu leków i może zwiększać podatność na zakażenia. Roflumilast hamuje fosfodiesterazę 4 w komórkach zapalnych, a sekukinumab blokuje interleukinę 17A, która odpowiada za obronę przed bakteriami i grzybami, zwłaszcza na błonach śluzowych i skórze. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa. Roflumilast jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i CYP1A2[2], a sekukinumab nie zmieniał farmakokinetyki midazolamu, który jest substratem CYP3A4[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zakażenia dróg oddechowych (gorączka, nasilony kaszel, ropna plwocina)
- częstość i ciężkość zaostrzeń POChP
- kandydoza jamy ustnej i skóry
- objawy sugerujące gruźlicę (przewlekły kaszel, poty nocne, utrata masy ciała)
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cosentyx 150 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cosentyx-100333193/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/
Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ DenosumabPołączenie jest dopuszczalne, ale wymaga zapewnienia suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia.Przyjmuj wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, że bierzesz deksametazon.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, że bierzesz deksametazon.
Oba leki mogą obniżać poziom wapnia we krwi, a razem robią to silniej. Zbyt mało wapnia może dawać mrowienie, drętwienie i skurcze mięśni, a w ciężkich przypadkach groźne objawy. Lekarz często łączy te leki celowo, ale wtedy ważne jest przyjmowanie wapnia i witaminy D oraz badanie krwi. Dbaj też o zęby i dziąsła, bo przy długim leczeniu rośnie ryzyko problemów z kością szczęki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie palców albo wokół ust
- skurcze lub drżenie mięśni
- kołatanie serca
- ból, obrzęk lub rana w jamie ustnej, która się nie goi
- rozchwianie zębów
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga zapewnienia suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia. Przed każdą dawką denosumabu oznacz stężenie wapnia i wyrównaj hipokalcemię, ponieważ hipokalcemia wyklucza podanie leku[1][2]. Zachowaj szczególną czujność u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub dializowanych[1]. Przed rozpoczęciem leczenia zalecaj kontrolę stomatologiczną i dbałość o higienę jamy ustnej.
Skutek kliniczny
Hipokalcemia – od bezobjawowej po ciężką z tężyczką, drgawkami i zaburzeniami rytmu serca. Przy długotrwałym łączeniu wzrasta także ryzyko martwicy kości szczęki.
Mechanizm
Oba leki obniżają stężenie wapnia we krwi różnymi drogami. Denosumab hamuje resorpcję kości i ogranicza uwalnianie z nich wapnia, a deksametazon zmniejsza wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego i zwiększa jego wydalanie z moczem. Przyjmowanie glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko hipokalcemii u osób leczonych denosumabem, zwłaszcza bez suplementacji wapnia[1][2]. Długotrwała glikokortykosteroidoterapia jest też jednym z czynników ryzyka martwicy kości szczęki u osób leczonych denosumabem.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie wapnia w surowicy przed każdą dawką denosumabu i w pierwszych tygodniach po podaniu
- objawy hipokalcemii – drętwienie, mrowienie, skurcze mięśni
- czynność nerek
- stan jamy ustnej i zębów
Kiedy ocena się zmienia
| Ciężka niewydolność nerek lub dializoterapiaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek i dializoterapia dodatkowo zwiększają ryzyko hipokalcemii przy łączeniu z glikokortykosteroidami. Częściej kontroluj stężenie wapnia. |
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Onkologiczna dawka denosumabu podawana często wiąże się z większym ryzykiem hipokalcemii i martwicy kości szczęki niż dawka stosowana w osteoporozie. Suplementacja wapnia i witaminy D oraz kontrola stomatologiczna są szczególnie ważne. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Długotrwała glikokortykosteroidoterapia jest czynnikiem ryzyka martwicy kości szczęki u leczonych denosumabem. Zalecaj kontrolę stomatologiczną przed leczeniem i regularnie w jego trakcie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Niekorzystna interakcjaDenosumab+ EtelkalcetydPołączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłej kontroli stężenia wapnia.Rób zlecone badania wapnia przed każdym zastrzykiem denosumabu i po nim, przyjmuj zalecony wapń z witaminą D i od razu zgłoś lekarzowi objawy niskiego wapnia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Rób zlecone badania wapnia przed każdym zastrzykiem denosumabu i po nim, przyjmuj zalecony wapń z witaminą D i od razu zgłoś lekarzowi objawy niskiego wapnia.
Oba leki obniżają poziom wapnia we krwi, a razem mogą obniżyć go za bardzo. Zbyt niski wapń może dawać mrowienie, skurcze mięśni, a w ciężkich przypadkach drgawki lub zaburzenia pracy serca. Te leki można stosować razem, ale lekarz musi regularnie sprawdzać twój wapń, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po zastrzyku z denosumabu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, w palcach rąk lub stóp
- skurcze lub sztywnienie mięśni
- drżenie mięśni lub drgawki
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- splątanie lub nietypowe zmęczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłej kontroli stężenia wapnia. Przed każdym wstrzyknięciem denosumabu trzeba wyrównać hipokalcemię, bo jest ona przeciwwskazaniem do jego podania[1][2]. Etelkalcetydu nie podaje się, gdy skorygowane stężenie wapnia w surowicy jest poniżej dolnej granicy normy[3]. Po podaniu denosumabu należy częściej oznaczać skorygowane stężenie wapnia, zapewnić odpowiednią podaż wapnia i witaminy D oraz w razie spadku wapnia wstrzymać lub zmniejszyć dawkę etelkalcetydu zgodnie z jego schematem dawkowania.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko hipokalcemii[3]. Może ona być objawowa i ciężka, z parestezjami, skurczami mięśni, tężyczką, drgawkami i zaburzeniami rytmu serca, w tym wydłużeniem odstępu QT. Ryzyko dotyczy zwłaszcza pacjentów hemodializowanych, którzy są grupą docelową etelkalcetydu i jednocześnie są szczególnie narażeni na hipokalcemię po denosumabie.
Mechanizm
Oba leki zmniejszają stężenie wapnia w surowicy różnymi drogami. Etelkalcetyd pobudza receptor wapniowy przytarczyc i hamuje wydzielanie parathormonu, a denosumab hamuje resorpcję kości i ogranicza uwalnianie z nich wapnia. Działania sumują się, a interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa, bo etelkalcetyd nie jest substratem ani inhibitorem enzymów CYP450 ani białek transportujących[3].
Monitorować
- skorygowane stężenie wapnia w surowicy przed podaniem denosumabu i w kolejnych tygodniach po wstrzyknięciu
- stężenie fosforanów i magnezu w surowicy
- parathormon
- EKG (odstęp QT) przy hipokalcemii lub współistnieniu innych leków wydłużających QT
- objawy hipokalcemii (parestezje, skurcze mięśni, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Denosumab w dawce onkologicznej podawany częściej daje większą ekspozycję i silniejsze działanie hipokalcemiczne, dlatego kontrola wapnia powinna być szczególnie ścisła, a ciężka nieleczona hipokalcemia wyklucza podanie. |
| HemodializaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów hemodializowanych ryzyko ciężkiej hipokalcemii po denosumabie jest największe, a etelkalcetyd stosuje się właśnie w tej grupie, więc sumowanie działań jest tu najbardziej istotne klinicznie. |
| Denosumab dołączony do trwającego leczenia etelkalcetydemkolejność włączenia · denosumab | inne zalecenie | Przy włączaniu denosumabu u pacjenta leczonego etelkalcetydem należy wyrównać wapń przed pierwszym wstrzyknięciem i częściej oznaczać kalcemię w kolejnych tygodniach, z gotowością do wstrzymania lub zmniejszenia dawki etelkalcetydu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Parsabiv 2,5 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/parsabiv-100381915/
Niekorzystna interakcjaPrednizolon+ DenosumabPołączenie można stosować, ale tylko przy zapewnionej suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia.Przyjmuj codziennie wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, zbadaj poziom wapnia przed każdym zastrzykiem i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj codziennie wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, zbadaj poziom wapnia przed każdym zastrzykiem i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.
Prednizolon razem z zastrzykiem z denosumabem może obniżyć poziom wapnia we krwi. Te leki często stosuje się razem celowo, bo denosumab chroni kości osłabione długim leczeniem sterydami. Dlatego ważne jest codzienne przyjmowanie wapnia i witaminy D zaleconych przez lekarza oraz badanie poziomu wapnia przed kolejnym zastrzykiem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie palców albo okolic ust
- skurcze lub drżenie mięśni
- nieregularne bicie serca
- splątanie lub silne osłabienie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale tylko przy zapewnionej suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia. Denosumabu nie podaje się przy hipokalcemii, dlatego przed wstrzyknięciem należy ją wyrównać.[1][2] Stężenie wapnia oznacza się przed rozpoczęciem leczenia i przed kolejnymi wstrzyknięciami, a u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek także po podaniu. Połączenie jest często celowe, ponieważ denosumab stosuje się w utracie masy kostnej związanej z długotrwałym leczeniem glikokortykosteroidami.
Skutek kliniczny
Możliwa hipokalcemia, objawowa lub bezobjawowa, najczęściej w pierwszych tygodniach po wstrzyknięciu denosumabu. Ryzyko jest większe przy współistniejącej ciężkiej niewydolności nerek lub dializoterapii oraz bez suplementacji wapnia i witaminy D.[1][2]
Mechanizm
Glikokortykosteroidy, w tym prednizolon, zwiększają ryzyko hipokalcemii u pacjentów leczonych denosumabem, zwłaszcza bez suplementacji wapnia.[1][2] Prednizolon zmniejsza jelitowe wchłanianie wapnia i zwiększa jego wydalanie z moczem, a denosumab hamuje resorpcję kości, czyli uwalnianie wapnia z tkanki kostnej. Oba działania sumują się i obniżają stężenie wapnia we krwi. Denosumab nie zmienia farmakokinetyki leków metabolizowanych przez CYP3A4, dlatego interakcja farmakokinetyczna z prednizolonem jest mało prawdopodobna.[1]
Metabolizm i transportery
- Prednizolon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- stężenie wapnia w surowicy (skorygowane o albuminy) przed każdym wstrzyknięciem denosumabu
- stężenie magnezu w surowicy
- stężenie 25(OH)D
- eGFR
- objawy hipokalcemii po wstrzyknięciu
Bezpieczniejsze alternatywy
alendronianryzedronianteryparatyd
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek lub dializoterapia dodatkowo zwiększa ryzyko hipokalcemii po denosumabie. U takich pacjentów kontroluj wapń także po wstrzyknięciu. |
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Denosumab w dawce stosowanej w onkologii podaje się częściej, co zwiększa ryzyko hipokalcemii u pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy. Ciężka, nieleczona hipokalcemia wyklucza jego podanie. |
| Miejscowadroga podania · prednizolon | ryzyko maleje | Prednizolon stosowany miejscowo, na przykład do oka, działa ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu i nie wpływa istotnie na gospodarkę wapniową. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Predasol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/predasol-100373643/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.