Interakcje / Gancyklowir / Gancyklowir i hydroksykarbamid
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie stosuj tylko przy wyraźnym wskazaniu i pod ścisłą kontrolą morfologii krwi.
Nie odstawiaj leków na własną rękę, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i od razu zgłoś się do niego, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Niekorzystna interakcjaGancyklowir+ HydroksykarbamidPołączenie stosuj tylko przy wyraźnym wskazaniu i pod ścisłą kontrolą morfologii krwi.Nie odstawiaj leków na własną rękę, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i od razu zgłoś się do niego, jeśli pojawią się niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj leków na własną rękę, regularnie rób badania krwi zlecone przez lekarza i od razu zgłoś się do niego, jeśli pojawią się niepokojące objawy.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą silniej obniżać liczbę białych krwinek, czerwonych krwinek i płytek krwi. To zwiększa ryzyko zakażeń, osłabienia i krwawień. Nie dotyczy to żelu do oczu z gancyklowirem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub częste infekcje
- owrzodzenia lub bolesność w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe zmęczenie, bladość, duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuj tylko przy wyraźnym wskazaniu i pod ścisłą kontrolą morfologii krwi. Przed włączeniem gancyklowiru i regularnie w trakcie leczenia oznaczaj morfologię z rozmazem i liczbą płytek oraz kreatyninę. Przy znacznym spadku liczby leukocytów lub płytek rozważ wstrzymanie albo zmniejszenie dawki hydroksykarbamidu lub zmianę leku przeciwwirusowego. Hydroksykarbamidu nie stosuje się przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, leukocytopenii poniżej 2,5 x 10⁹/l i małopłytkowości poniżej 100 x 10⁹/l[1]. Gancyklowir w postaci żelu do oczu nie wymaga zmian postępowania.
Skutek kliniczny
Głębsza i szybciej narastająca leukopenia, neutropenia, niedokrwistość i małopłytkowość ze zwiększonym ryzykiem ciężkich zakażeń i krwawień, a także nasilenie zapalenia błon śluzowych i dolegliwości żołądkowo-jelitowych.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego i ich działania mielosupresyjne się sumują. Gancyklowir podawany ogólnoustrojowo często wywołuje neutropenię, niedokrwistość i małopłytkowość, a hydroksykarbamid jest lekiem cytostatycznym o dawkozależnym działaniu mielosupresyjnym. Jednoczesne stosowanie hydroksykarbamidu i innych leków mielosupresyjnych może nasilać zahamowanie szpiku kostnego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zapalenie błon śluzowych[2].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek – przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
- objawy skazy krwotocznej
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
foskarnetmarybawir
Kiedy ocena się zmienia
| Do oka (żel)droga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir stosowany miejscowo do oka osiąga pomijalne stężenia ogólnoustrojowe i nie nasila mielosupresji wywołanej hydroksykarbamidem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
Alkohol przy tych lekach
Gancyklowir a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuHydroksykarbamida alkoholNie ma potrzeby całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia w okresach obniżonej liczby krwinek.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli twoje wyniki krwi są obniżone, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli twoje wyniki krwi są obniżone, nie pij wcale i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Alkohol nie wchodzi w bezpośrednią reakcję z tym lekiem, ale oba mogą obniżać liczbę krwinek, obciążać wątrobę i podrażniać żołądek. Okazjonalny mały kieliszek zwykle nie jest problemem. Regularne picie większych ilości może zwiększać ryzyko krwawień, zakażeń i dolegliwości żołądkowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- siniaki pojawiające się bez powodu lub krwawienie z dziąseł albo nosa
- czarne, smoliste stolce lub wymioty z krwią
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nasilone nudności, wymioty lub bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby całkowitego zakazu alkoholu, ale należy zalecić ograniczenie go do okazjonalnych, małych ilości i unikanie picia w okresach obniżonej liczby krwinek. U osób regularnie pijących większe ilości alkoholu warto omówić z lekarzem prowadzącym ograniczenie spożycia i uwzględnić to przy ocenie morfologii i prób wątrobowych. Hydroksykarbamid jest przeciwwskazany przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, w tym przy liczbie krwinek białych poniżej 2,5 x 10^9/L lub płytek poniżej 100 x 10^9/L[1], dlatego w takich okresach alkohol jest szczególnie niewskazany.
Skutek kliniczny
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie powinno istotnie zmieniać bezpieczeństwa leczenia. Regularne picie większych ilości może teoretycznie nasilać małopłytkowość i leukopenię, zwiększać ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i zakażeń, pogłębiać nudności oraz zapalenie błon śluzowych, a także sprzyjać uszkodzeniu wątroby. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową alkohol sprzyja odwodnieniu, które jest znanym czynnikiem wyzwalającym przełom bólowy.
Mechanizm
Interakcja ma charakter teoretyczny i wynika z nakładania się działań niepożądanych obu substancji, a nie ze zmian farmakokinetycznych. ChPL hydroksykarbamidu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Hydroksykarbamid hamuje czynność szpiku, a jego stosowanie z innymi czynnikami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zapalenie błon śluzowych[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu również działa toksycznie na szpik, zwłaszcza na linię płytkotwórczą, uszkadza wątrobę i drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego. Oba czynniki powodują ponadto makrocytozę, co utrudnia interpretację wzrostu MCV w kontroli leczenia. Ciężkie zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania hydroksykarbamidu w części produktów[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba płytek i krwinek białych
- aktywność aminotransferaz i bilirubina u osób regularnie pijących
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
- nasilenie nudności i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila ryzyko cytopenii, krwawień z przewodu pokarmowego i uszkodzenia wątroby, a także utrudnia interpretację morfologii. Należy zalecić ograniczenie alkoholu i ściślej monitorować morfologię oraz próby wątrobowe. |
| Okres obniżonej liczby krwinek lub płytek w trakcie leczeniaczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | W okresach cytopenii alkohol zwiększa ryzyko krwawienia i zakażeń, dlatego należy zalecić całkowitą abstynencję do czasu poprawy wyników. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
Inne interakcje tych leków 50
Połączenie przeciwwskazaneGancyklowir+ KlozapinaNie łącz klozapiny z gancyklowirem podawanym dożylnie ani z walgancyklowirem.Jeśli bierzesz klozapinę, a lekarz chce cię leczyć gancyklowirem w kroplówce lub w tabletkach, powiedz mu o klozapinie i nie odstawiaj jej na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz klozapinę, a lekarz chce cię leczyć gancyklowirem w kroplówce lub w tabletkach, powiedz mu o klozapinie i nie odstawiaj jej na własną rękę.
Gancyklowir podawany w kroplówce oraz klozapina mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do groźnego spadku tych krwinek, dlatego zwykle się ich nie łączy. Żel do oczu z gancyklowirem nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silne osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz klozapiny z gancyklowirem podawanym dożylnie ani z walgancyklowirem.[1] Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy.[2] U pacjenta leczonego klozapiną wybierz lek przeciw CMV bez działania mielosupresyjnego, np. foskarnet, pamiętając, że wywołuje on zaburzenia elektrolitowe, a klozapinę z lekami wydłużającymi QTc lub powodującymi zaburzenia elektrolitowe stosuje się ostrożnie.[1] Jeśli gancyklowir jest jedyną opcją, o czasowym odstawieniu albo kontynuacji klozapiny decyduje psychiatra wspólnie z lekarzem leczącym zakażenie, przy częstej kontroli morfologii z rozmazem. Klozapiny nie odstawia się nagle bez nadzoru lekarza. Żel do oczu z gancyklowirem można stosować razem z klozapiną.
Skutek kliniczny
Grozi ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zagrażających życiu zakażeń, a także pogłębienie niedokrwistości i małopłytkowości. Przy spadku liczby granulocytów trudno ustalić, który lek go wywołał, co utrudnia dalsze leczenie zarówno zakażenia, jak i choroby psychicznej.
Mechanizm
Gancyklowir podawany ogólnie hamuje czynność szpiku kostnego i często wywołuje neutropenię, niedokrwistość oraz małopłytkowość. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a jej działanie hamujące szpik sumuje się z działaniem gancyklowiru. Substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną.[1] Gancyklowir w żelu do oczu działa miejscowo, więc ta interakcja go nie dotyczy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- liczba płytek krwi
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, zmiany w jamie ustnej)
- elektrolity i EKG (QTc) przy zamianie na foskarnet
Bezpieczniejsze alternatywy
foskarnetmarybawirletermowir (tylko profilaktyka zakażenia CMV)
Kiedy ocena się zmienia
| Do oka (żel)droga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w żelu do oczu działa miejscowo, więc nie sumuje się z działaniem klozapiny na szpik. Połączenie nie wymaga zmian w leczeniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneGancyklowir+ FluorouracylPrzy jednoczesnym ogólnym stosowaniu obu leków wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdym cyklem fluorouracylu i regularnie w trakcie leczenia gancyklowirem.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że stosujesz gancyklowir, i wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że stosujesz gancyklowir, i wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Stosowane razem w postaci kroplówek lub tabletek mogą mocniej obniżać liczbę białych krwinek i płytek krwi. Zwiększa to ryzyko zakażeń, krwawień i osłabienia. Lekarz może zlecić częstsze badania krwi albo zmienić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym ogólnym stosowaniu obu leków wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdym cyklem fluorouracylu i regularnie w trakcie leczenia gancyklowirem. Decyzję o kontynuacji chemioterapii w czasie czynnego, ciężkiego zakażenia CMV podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwwirusowe. Przy istotnej cytopenii rozważa się odroczenie cyklu fluorouracylu, modyfikację dawki gancyklowiru lub zmianę leku przeciwwirusowego na mniej mielotoksyczny. Dawkę gancyklowiru dostosowuje się do czynności nerek, co ogranicza jego kumulację i toksyczność hematologiczną.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko i głębsza neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, a w konsekwencji zakażenia i krwawienia. Ryzyko dotyczy połączenia obu leków w postaci ogólnej, przy postaciach miejscowych jest niewielkie.
Mechanizm
Gancyklowir podawany ogólnie i fluorouracyl podawany ogólnie hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Gancyklowir nie hamuje dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), dlatego nie należy się spodziewać wzrostu stężenia fluorouracylu takiego jak przy brywudynie i jej analogach. Fluorouracylu do stosowania ogólnego nie podaje się w potencjalnie ciężkich zakażeniach ani przy zahamowaniu czynności szpiku po innych lekach przeciwnowotworowych[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- objawy zakażenia i gorączka
- objawy krwawienia
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
foskarnetmarybawirletermowir
Kiedy ocena się zmienia
| Krempostać · fluorouracyl | inne zalecenie | Fluorouracylu w kremie nie łączy się z przeciwwirusowymi analogami nukleozydów. Ryzyko mielotoksyczności jest niewielkie, a gancyklowir nie hamuje DPD, ale formalnie przeciwwskazanie obejmuje całą grupę, dlatego decyzję o jednoczesnym stosowaniu podejmuje lekarz. |
| Do okadroga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w żelu do oczu daje minimalną ekspozycję ogólną i nie sumuje się istotnie z mielotoksycznością fluorouracylu podawanego ogólnie. Dotyczy to połączenia z fluorouracylem w postaci ogólnej, a nie z kremem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Połączenie przeciwwskazaneHydroksykarbamid+ KlozapinaKlozapiny nie stosuje się jednocześnie z hydroksykarbamidem.Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku, zanim nie porozmawiasz z psychiatrą i hematologiem, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować drugiego leku, zanim nie porozmawiasz z psychiatrą i hematologiem, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj ich sam, tylko pilnie skontaktuj się z lekarzem.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mocniej zmniejszają liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami, oraz płytek, które zapobiegają krwawieniom. Może to doprowadzić do ciężkiej infekcji zagrażającej życiu. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- siniaki bez wyraźnej przyczyny
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie stosuje się jednocześnie z hydroksykarbamidem.[1] Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego hydroksykarbamid.[2][3] Gdy u pacjenta leczonego klozapiną pojawia się wskazanie do hydroksykarbamidu, decyzję o zamianie leku przeciwpsychotycznego albo cytoredukcyjnego podejmują wspólnie psychiatra i hematolog. Jeśli w wyjątkowej sytuacji uznają oni, że korzyść przewyższa ryzyko, konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowe odstawienie leków przy spadku liczby neutrofili.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a także małopłytkowości i niedokrwistości, co może prowadzić do zagrażających życiu zakażeń i krwawień. Przy spadku liczby krwinek trudno też ustalić, który lek jest przyczyną, co utrudnia bezpieczne prowadzenie leczenia klozapiną.
Mechanizm
Hydroksykarbamid jest lekiem cytotoksycznym, który hamuje czynność szpiku kostnego, a jego połączenie z innymi lekami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku.[4] Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, dlatego nie łączy się jej z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi.[1] Działania obu leków na szpik sumują się.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina dołączana do trwającego leczenia hydroksykarbamidemkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta przyjmującego substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy. |
| Hydroksykarbamid dołączany do trwającego leczenia klozapinąkolejność włączenia · hydroksykarbamid | inne zalecenie | Połączenie pozostaje przeciwwskazane. Wybór leczenia, które zostanie zmienione, wymaga wspólnej decyzji psychiatry i hematologa, a nagłe odstawienie klozapiny bez nadzoru grozi nawrotem psychozy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ HydroksykarbamidNie podawaj filgrastymu w trakcie codziennego przyjmowania hydroksykarbamidu.Nie przyjmuj hydroksykarbamidu w dniach podawania filgrastymu bez wyraźnej zgody lekarza i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj hydroksykarbamidu w dniach podawania filgrastymu bez wyraźnej zgody lekarza i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.
Hydroksykarbamid zmniejsza liczbę białych krwinek, a filgrastym ma ją zwiększać, więc te leki działają przeciwnie. Przyjmowane w tym samym czasie mogą się wzajemnie osłabiać, a spadek odporności może być nawet większy. Lekarz zwykle zaleca przerwę w hydroksykarbamidzie, zanim poda filgrastym. Jeśli chorujesz na anemię sierpowatą, filgrastym może wywołać bolesny przełom choroby.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nagły silny ból kości, klatki piersiowej lub brzucha
- ból w lewym boku pod żebrami
- duszność
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj filgrastymu w trakcie codziennego przyjmowania hydroksykarbamidu. Neutropenię wywołaną hydroksykarbamidem leczy się w pierwszej kolejności wstrzymaniem lub zmniejszeniem dawki hydroksykarbamidu, a lek jest przeciwwskazany przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, w tym przy leukocytach poniżej 2,5 × 10⁹/L lub płytkach poniżej 100 × 10⁹/L[1]. Jeśli filgrastym jest konieczny, zachowaj odstęp co najmniej 24 godzin od ostatniej dawki hydroksykarbamidu i nie wznawiaj hydroksykarbamidu wcześniej niż 24 godziny po ostatniej dawce filgrastymu[2]. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową filgrastym stosuje się wyłącznie wyjątkowo, po decyzji hematologa i przy ścisłej obserwacji w kierunku przełomu.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym stosowaniu można oczekiwać słabszego efektu filgrastymu i potencjalnie głębszej lub dłuższej neutropenii. Dla 5-fluorouracylu wstępne dane od niewielkiej liczby pacjentów wskazują na nasilenie neutropenii przy jednoczesnym podawaniu z filgrastymem[2]. U chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową, głównej grupy leczonej hydroksykarbamidem, filgrastym może wywołać przełom sierpowatokrwinkowy, także o ciężkim przebiegu. W nowotworach mieloproliferacyjnych leczonych hydroksykarbamidem pobudzanie mielopoezy przez filgrastym jest sprzeczne z celem terapii.
Mechanizm
Filgrastymu nie należy podawać równocześnie z lekiem cytotoksycznym o działaniu mielosupresyjnym, a hydroksykarbamid jest takim lekiem przyjmowanym zwykle codziennie. Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej, a szybko dzielące się komórki są szczególnie wrażliwe na działanie leków cytotoksycznych, co może paradoksalnie nasilić neutropenię[2]. Hydroksykarbamid jako inhibitor reduktazy rybonukleotydowej hamuje syntezę DNA właśnie w dzielących się komórkach szpiku, więc oba leki działają na tę samą populację komórek w przeciwnych kierunkach.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- objawy przełomu sierpowatokrwinkowego u chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową
- wielkość śledziony i ból w lewym podżebrzu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h między ostatnią dawką hydroksykarbamidu a filgrastymem oraz między ostatnią dawką filgrastymu a wznowieniem hydrokspacjent | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu co najmniej 24 godzin przed i po leku cytotoksycznym zmniejsza ryzyko pogłębienia neutropenii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
Niekorzystna interakcjaTakrolimus+ GancyklowirTakrolimusu nie łączy się z gancyklowirem podawanym ogólnoustrojowo, chyba że nie da się tego uniknąć – wtedy kontroluj czynność nerek i inne działania niepożądane, a w razie potrzeby dostosuj dawkę takrolimusu.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, wykonuj zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach i od razu zgłoś lekarzowi niepokojące objawy.
Oba leki mogą obciążać nerki, a gancyklowir może dodatkowo osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek, spadku liczby krwinek i objawów ze strony układu nerwowego. Lekarz zwykle łączy te leki świadomie, ale wymaga to częstszych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu lub obrzęki
- gorączka, dreszcze, ból gardła albo częste infekcje
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- bladość, duże zmęczenie, duszność przy wysiłku
- drżenie rąk, splątanie, drgawki
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Takrolimusu nie łączy się z gancyklowirem podawanym ogólnoustrojowo, chyba że nie da się tego uniknąć – wtedy kontroluj czynność nerek i inne działania niepożądane, a w razie potrzeby dostosuj dawkę takrolimusu.[1][2][3] Gancyklowir stosuje się razem z lekami immunosupresyjnymi tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa potencjalne ryzyko.[4][5] Dawkę gancyklowiru dostosowuje się do aktualnej czynności nerek, a przy jej pogorszeniu należy ją ponownie ocenić.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko uszkodzenia nerek, objawów neurotoksycznych oraz zahamowania czynności szpiku z leukopenią, neutropenią, niedokrwistością i małopłytkowością.[1][4] Pogorszenie czynności nerek może z kolei prowadzić do kumulacji gancyklowiru i dalszego nasilenia jego działań niepożądanych.
Mechanizm
Gancyklowir podawany ogólnoustrojowo może nasilać nefrotoksyczne i neurotoksyczne działanie takrolimusu.[1][2][3] Toksyczność gancyklowiru, w tym hamowanie czynności szpiku, nasila się przy jednoczesnym stosowaniu leków immunosupresyjnych, takich jak takrolimus.[4][5] Gancyklowir jest wydalany przez nerki, dlatego pogorszenie ich czynności pod wpływem takrolimusu może zwiększać jego stężenie we krwi i dodatkowo nasilać działanie mielotoksyczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- najmniejsze stężenie takrolimusu we krwi
- objawy neurotoksyczności (drżenie, splątanie, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| Do oczudroga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w żelu do oczu osiąga znikome stężenia ogólnoustrojowe, więc nie sumuje się z nefrotoksycznym i mielotoksycznym działaniem takrolimusu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Advagraf 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/advagraf-100013229/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tacforius 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tacforius-100391948/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cymevene 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cymevene-100016430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ganciclovir Accord 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ganciclovir-accord-100392445/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ GancyklowirGancyklowir łączy się z amfoterycyną B tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko.Nie pomijaj zleconych badań krwi i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, masz gorączkę albo pojawiają się u ciebie siniaki lub krwawienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pomijaj zleconych badań krwi i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu, masz gorączkę albo pojawiają się u ciebie siniaki lub krwawienia.
Oba leki mogą obciążać nerki i osłabiać wytwarzanie krwinek w szpiku. Gdy są podawane razem, to ryzyko się sumuje. Lekarz może je łączyć, ale wtedy regularnie sprawdza wyniki krwi i pracę nerek. Nie dotyczy to gancyklowiru w żelu do oczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- skurcze mięśni lub kołatanie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Gancyklowir łączy się z amfoterycyną B tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko.[1][2] Podczas skojarzenia trzeba regularnie kontrolować czynność nerek i morfologię krwi.[3] Dawkę gancyklowiru dostosowuje się na bieżąco do aktualnej czynności nerek, a przy narastaniu kreatyniny lub spadku liczby neutrofili i płytek należy rozważyć zmianę leku przeciwgrzybiczego na niewykazujący działania nefrotoksycznego. Postać lipidowa amfoterycyny B jest mniej nefrotoksyczna niż postać konwencjonalna, co przemawia za jej wyborem, gdy skojarzenia nie da się uniknąć.[3]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz zahamowania czynności szpiku z neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością. Narastająca niewydolność nerek sprzyja kumulacji gancyklowiru i dalszemu nasileniu jego toksyczności hematologicznej.
Mechanizm
Amfoterycyna B jest lekiem nefrotoksycznym, a przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami nefrotoksycznymi wymaga szczególnie dokładnej kontroli czynności nerek.[3] Toksyczność gancyklowiru nasila się przy łączeniu z lekami hamującymi czynność szpiku lub uszkadzającymi nerki, w tym z amfoterycyną B.[1][2] Gancyklowir jest wydalany głównie przez nerki, więc pogorszenie ich czynności wywołane amfoterycyną może zwiększać jego stężenie we krwi i nasilać działanie mielotoksyczne.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- diureza i bilans płynów
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo do oka (żel do oczu)droga podania · gancyklowir | interakcja nie dotyczy | Gancyklowir w żelu do oczu osiąga pomijalne stężenie we krwi, więc nie sumuje toksyczności nerkowej ani szpikowej z amfoterycyną B. |
| Obniżony klirens kreatyninyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek gancyklowir kumuluje się szybciej, a dodatkowa nefrotoksyczność amfoterycyny B może gwałtownie pogorszyć filtrację. Wymagana jest korekta dawki gancyklowiru i częstsza kontrola kreatyniny oraz morfologii. |
| Postać konwencjonalna (niezwiązana)postać · amfoterycyna | ryzyko rośnie | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana, dlatego skojarzenie z postacią konwencjonalną niesie większe ryzyko uszkodzenia nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cymevene 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cymevene-100016430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ganciclovir Accord 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ganciclovir-accord-100392445/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Niekorzystna interakcjaCyklofosfamid+ HydroksykarbamidŁączenie obu leków wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ścisłego monitorowania w kierunku toksyczności, aby umożliwić szybką interwencję.Przyjmuj oba leki tylko według zaleceń lekarza i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tylko według zaleceń lekarza i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi w wyznaczonych terminach.
Oba leki osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą mocniej obniżać liczbę białych krwinek, płytek krwi i czerwonych krwinek. Zwiększa to ryzyko zakażeń, krwawień i osłabienia, a także może nasilić nudności i owrzodzenia w jamie ustnej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu lub stolcu
- duże zmęczenie, bladość, duszność
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
- uporczywe wymioty lub biegunka
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Łączenie obu leków wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ścisłego monitorowania w kierunku toksyczności, aby umożliwić szybką interwencję[1]. Przed każdym cyklem i w trakcie leczenia należy kontrolować morfologię krwi z rozmazem, a w razie istotnego spadku liczby krwinek wstrzymać lub zmniejszyć dawkę hydroksykarbamidu zgodnie z progami toksyczności hematologicznej. Hydroksykarbamidu nie stosuje się przy znacznym zahamowaniu czynności szpiku, leukocytopenii poniżej 2,5 x 10^9/l, małopłytkowości poniżej 100 x 10^9/l lub ciężkiej niedokrwistości[2].
Skutek kliniczny
Głębsza i dłużej utrzymująca się leukopenia, neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, a przez to większe ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Możliwe jest też nasilenie nudności, wymiotów, biegunki i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej[3].
Mechanizm
Oba leki działają cytotoksycznie na szybko dzielące się komórki i hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działania toksyczne sumują się. Stosowanie cyklofosfamidu jednocześnie lub następczo z innymi środkami o podobnym działaniu toksycznym może nasilić toksyczność hematologiczną i immunosupresję[1]. Hydroksykarbamid z innymi lekami mielosupresyjnymi może nasilać zahamowanie szpiku kostnego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zapalenie błony śluzowej[3]. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile, płytki krwi, hemoglobina) przed każdym cyklem i w trakcie leczenia
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka
- objawy krwawienia
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i objawy żołądkowo-jelitowe
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Niekorzystna interakcjaGancyklowir+ CyklosporynaGancyklowir łącz z cyklosporyną tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi oraz badania czynności nerek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi oraz badania czynności nerek.
Oba leki mogą obciążać nerki, a razem robią to silniej. Gdy nerki pracują słabiej, gancyklowir dłużej zostaje w organizmie i może bardziej obniżać liczbę białych krwinek, płytek krwi i czerwonych krwinek. Lekarze często łączą te leki celowo, na przykład po przeszczepie, ale wymaga to regularnych badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilone zmęczenie, bladość, zadyszka
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Gancyklowir łącz z cyklosporyną tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść przewyższa ryzyko[1][2]. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia regularnie kontroluj morfologię krwi z rozmazem oraz stężenie kreatyniny i eGFR, a dawkę gancyklowiru dostosowuj do aktualnego klirensu kreatyniny. U biorców przeszczepu kontynuuj rutynowe oznaczanie stężenia cyklosporyny we krwi, ponieważ pogorszenie czynności nerek może wymagać korekty jej dawki.
Skutek kliniczny
Toksyczne działanie gancyklowiru może się nasilić przy jednoczesnym stosowaniu z cyklosporyną[1][2]. Klinicznie oznacza to ryzyko pogorszenia czynności nerek (wzrost stężenia kreatyniny) oraz neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać nerki, więc ich działanie niepożądane na nerki się sumuje. Gancyklowir jest wydalany głównie przez nerki, dlatego pogorszenie przesączania kłębuszkowego wywołane cyklosporyną może prowadzić do kumulacji gancyklowiru i nasilenia jego działania hamującego czynność szpiku. Dodatkowo oba leki działają immunosupresyjnie, co zwiększa ryzyko zakażeń.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR
- stężenie cyklosporyny we krwi u biorców przeszczepu
- objawy zakażenia
Kiedy ocena się zmienia
| Do oczudroga podania · gancyklowir | ryzyko maleje | Gancyklowir w postaci żelu do oczu działa miejscowo i nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla nerek ani szpiku, dlatego połączenie z cyklosporyną nie wymaga dodatkowego monitorowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cymevene 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cymevene-100016430/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ganciclovir Accord 500 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ganciclovir-accord-100392445/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.