Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Melfalan / Melfalan i roflumilast

Melfalan i roflumilast

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Na czas leczenia melfalanem rozważ odstawienie roflumilastu i ponowną ocenę jego potrzeby przez pulmonologa w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem.

Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie płuc o melfalanie i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, dopóki lekarze wspólnie nie zdecydują o dalszym leczeniu.

Niekorzystna interakcjaMelfalan+ RoflumilastNa czas leczenia melfalanem rozważ odstawienie roflumilastu i ponowną ocenę jego potrzeby przez pulmonologa w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie płuc o melfalanie i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, dopóki lekarze wspólnie nie zdecydują o dalszym leczeniu.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie płuc o melfalanie i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, dopóki lekarze wspólnie nie zdecydują o dalszym leczeniu.

Melfalan osłabia odporność i obniża liczbę białych krwinek, przez co łatwiej o zakażenie. Lek na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc z roflumilastem zwykle nie jest zalecany w czasie leczenia przeciwnowotworowego, bo może dodatkowo zmniejszać zdolność organizmu do walki z infekcją. Oba leki mogą też wywoływać nudności, biegunkę i chudnięcie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • nasilony kaszel, duszność lub ropna plwocina
  • ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • uporczywa biegunka lub wymioty
  • szybki, niezamierzony spadek masy ciała
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Na czas leczenia melfalanem rozważ odstawienie roflumilastu i ponowną ocenę jego potrzeby przez pulmonologa w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem. Jeśli lekarze zdecydują o kontynuacji, monitoruj morfologię z rozmazem, objawy zakażenia, masę ciała i nawodnienie.

Skutek kliniczny

Możliwe jest zwiększenie ryzyka i ciężkości zakażeń w okresie mielosupresji po melfalanie. Oba leki często wywołują nudności, biegunkę i utratę apetytu, co może nasilać odwodnienie i niezamierzoną utratę masy ciała.

Mechanizm

Melfalan jest lekiem alkilującym, który hamuje czynność szpiku i osłabia odporność. Roflumilast hamuje fosfodiesterazę 4, która uczestniczy w regulacji odpowiedzi zapalnej i immunologicznej. Jego działanie w osłabionym układzie odpornościowym jest słabo poznane. Roflumilastu nie zaleca się u chorych na nowotwory złośliwe (z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego) ani u osób leczonych lekami immunosupresyjnymi[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, ponieważ melfalan nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem CYP3A4 ani CYP1A2.

Metabolizm i transportery

  • Roflumilast: słaby induktor CYP2B6[2], substrat CYP1A2[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem
  • objawy zakażenia (gorączka, dreszcze, kaszel z odkrztuszaniem ropnej wydzieliny)
  • masa ciała
  • biegunka, nudności, wymioty i stan nawodnienia

Kiedy ocena się zmienia

Dożylna, duże dawki (kondycjonowanie przed przeszczepieniem szpiku)droga podania · melfalanryzyko rośnieDuże dawki dożylne melfalanu wywołują głęboką i długotrwałą mielosupresję, dlatego stosowanie roflumilastu w tym okresie jest szczególnie niewskazane.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuMelfalana alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki melfalanu z powodu alkoholu.W czasie leczenia pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub masz nudności czy owrzodzenia w jamie ustnej – nie pij wcale.opóźniony (dni)teoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

W czasie leczenia pij alkohol rzadko i w małych ilościach, a gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub masz nudności czy owrzodzenia w jamie ustnej – nie pij wcale.

Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania melfalanu. Oba jednak mogą osłabiać szpik kostny i podrażniać żołądek oraz jamę ustną. Picie większych ilości alkoholu może nasilać nudności, wymioty i zwiększać ryzyko krwawień, szczególnie gdy masz mało płytek krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • siniaki lub krwawienie z dziąseł albo z nosa
  • czarne lub krwiste stolce
  • nasilone nudności lub wymioty
  • bolesne owrzodzenia w jamie ustnej
  • gorączka lub dreszcze
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma potrzeby zmiany dawki melfalanu z powodu alkoholu. Zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia oraz całkowitą abstynencję w okresie nasilonej mielosupresji, zapalenia błon śluzowych lub nudności. U osób nadużywających alkoholu ocenić morfologię krwi i stan wątroby oraz poinformować lekarza prowadzącego.

Skutek kliniczny

Przy okazjonalnym spożyciu niewielkich ilości alkoholu nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Większe ilości alkoholu mogą nasilać nudności, wymioty i zapalenie jamy ustnej, zwiększać ryzyko krwawienia w okresie małopłytkowości oraz pogłębiać zaburzenia hematologiczne. Wymioty po alkoholu mogą też utrudnić przyjęcie i wchłonięcie dawki doustnej.

Mechanizm

Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej melfalanu z etanolem. Charakterystyka produktu melfalanu w tabletkach nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji.[1] Możliwe jest jednak sumowanie działań niepożądanych. Melfalan uszkadza szpik kostny i powoduje małopłytkowość, neutropenię oraz niedokrwistość, a przewlekłe nadużywanie alkoholu samo hamuje wytwarzanie krwinek, zwłaszcza płytek. Oba czynniki drażnią błonę śluzową przewodu pokarmowego i nasilają nudności, wymioty oraz zapalenie błon śluzowych. Alkohol może też zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego u pacjenta z małopłytkowością.

Monitorować

  • morfologia krwi z liczbą płytek
  • objawy krwawienia
  • nudności i wymioty
  • zapalenie jamy ustnej

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilości lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu samo powoduje małopłytkowość i uszkodzenie wątroby, co sumuje się z mielosupresją wywołaną melfalanem i zwiększa ryzyko krwawień. Wskazana abstynencja i częstsza kontrola morfologii.
Duże dawki dożylne przed przeszczepieniem szpikupostać · alkoholryzyko rośniePo dużych dawkach dożylnych melfalanu występuje głęboka pancytopenia i ciężkie zapalenie błon śluzowych. Alkohol nasila uszkodzenie śluzówek i ryzyko krwawienia, dlatego w tym okresie należy go całkowicie unikać.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieRoflumilasta alkoholNie trzeba zmieniać leczenia ani zakazywać okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu.Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli po nim nasilają się nudności, biegunka lub bezsenność, ogranicz go i zapytaj farmaceutę.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli po nim nasilają się nudności, biegunka lub bezsenność, ogranicz go i zapytaj farmaceutę.

Niewielka ilość alkoholu wypita od czasu do czasu zwykle nie przeszkadza w leczeniu roflumilastem. Sam lek może powodować nudności, biegunkę, bóle głowy i kłopoty ze snem, a alkohol może te dolegliwości nasilać. Jeśli pijesz dużo i regularnie, powiedz o tym lekarzowi, bo leku nie wolno stosować przy poważnej chorobie wątroby.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilone nudności lub biegunka
  • bezsenność
  • obniżony nastrój, niepokój lub myśli samobójcze
  • niezamierzona utrata masy ciała
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać leczenia ani zakazywać okazjonalnego, umiarkowanego spożycia alkoholu. Warto uprzedzić pacjenta, że alkohol może nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe i zaburzenia snu, szczególnie na początku terapii. U osób przewlekle nadużywających alkoholu należy przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia ocenić czynność wątroby, masę ciała i nastrój, ponieważ umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby wyklucza stosowanie roflumilastu[1].

Skutek kliniczny

Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu alkoholu nie oczekuje się istotnych klinicznie skutków. Alkohol może jednak nasilać nudności, biegunkę, bóle głowy i bezsenność wywoływane przez roflumilast, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. Przewlekłe nadużywanie alkoholu sprzyja uszkodzeniu wątroby, obniżeniu nastroju i utracie masy ciała, co u chorych leczonych roflumilastem wymaga dodatkowej oceny.

Mechanizm

Nie opisano interakcji między roflumilastem a alkoholem, która miałaby znaczenie kliniczne. ChPL roflumilastu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Roflumilast jest przekształcany do aktywnego N-tlenku głównie przez CYP3A4 i CYP1A2, a istotne zmiany całkowitej aktywności hamującej PDE4 wykazano dla inhibitorów tych enzymów, takich jak fluwoksamina czy enoksacyna, oraz dla silnych induktorów, takich jak ryfampicyna[1]. Nie ma badań oceniających wpływ etanolu na farmakokinetykę roflumilastu. Teoretycznie możliwe jest addycyjne nasilenie działań niepożądanych typowych dla inhibitorów PDE4 – nudności, biegunki, bólu głowy, bezsenności i zaburzeń nastroju – które alkohol również może wywoływać lub pogłębiać. U osób przewlekle nadużywających alkoholu znaczenie ma stan wątroby, ponieważ umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby (klasa B lub C w skali Child-Pugha) jest przeciwwskazaniem do stosowania roflumilastu[1].

Metabolizm i transportery

  • Roflumilast: słaby induktor CYP2B6[2], substrat CYP1A2[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nudności i biegunka po spożyciu alkoholu
  • sen i nastrój
  • masa ciała u osób regularnie pijących
  • czynność wątroby u osób nadużywających alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, obniżenia nastroju i utraty masy ciała. Przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie należy ocenić czynność wątroby, ponieważ umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania roflumilastu.
Jednorazowe wypicie dużej ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePo jednorazowym spożyciu dużej ilości alkoholu można spodziewać się nasilenia nudności, biegunki, bólu głowy i zaburzeń snu, które sumują się z działaniami niepożądanymi roflumilastu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas 500 mcg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/daxas-100227338/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Daxas. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/daxas-100227338/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 123

Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.

Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
  • kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
  • bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
  • nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • żółte zabarwienie skóry lub oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.

Mechanizm

Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
  • objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
  • nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
  • aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
  • markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
  • stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowegointerakcja nie dotyczyChlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją.
Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowegoryzyko rośnieWcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku.
Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zalecenieTeriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów.
Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowegoryzyko rośnieWysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu.

Źródła

  1. Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ KlozapinaNie należy stosować melfalanu jednocześnie z klozapiną.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki.

Melfalan i klozapina mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków nie łączy się, a lekarze muszą wspólnie zdecydować, jak prowadzić leczenie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
  • nagłe osłabienie i złe samopoczucie jak przy grypie
  • częste lub nietypowe zakażenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy stosować melfalanu jednocześnie z klozapiną. ChPL klozapiny przeciwwskazuje rozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących substancje, które wiążą się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, oraz stosowanie klozapiny przy zaburzeniach czynności szpiku kostnego.[1][2][3] ChPL klozapiny wprost zakazuje jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego.[1] Jeśli pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii melfalanem, decyzję o zamianie klozapiny na inny lek przeciwpsychotyczny powinni podjąć wspólnie psychiatra i hematolog lub onkolog przed rozpoczęciem chemioterapii, a zmianę leku przeciwpsychotycznego należy w miarę możliwości przeprowadzić stopniowo pod kontrolą stanu psychicznego. Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie stanowi według ChPL przeciwwskazania do późniejszego włączenia klozapiny.[1]

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z groźnymi dla życia zakażeniami i posocznicą. Nałożenie się dwóch przyczyn mielosupresji utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby neutrofili, a więc podjęcie właściwej decyzji o odstawieniu klozapiny.

Mechanizm

Melfalan i klozapina sumują działanie hamujące szpik kostny. Melfalan jako lek cytotoksyczny alkilujący uszkadza dzielące się komórki szpiku i powoduje zależną od dawki mielosupresję, a klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym. ChPL klozapiny zalicza środki cytotoksyczne do leków o działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i zakazuje ich jednoczesnego stosowania z klozapiną.[1] Interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ponieważ melfalan nie wpływa w istotny sposób na izoenzymy cytochromu P450 metabolizujące klozapinę.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • stan psychiczny przy zmianie leku przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolrisperidonhaloperydol

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana po zakończeniu chemioterapii melfalanem i powrocie prawidłowej czynności szpikukolejność włączenia · klozapinainne zalecenieGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny, o ile czynność szpiku kostnego jest prawidłowa i możliwe są regularne badania krwi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ Jeżówka purpurowaNie stosuj jeżówki purpurowej u chorego leczonego melfalanem ani w okresie immunosupresji po leczeniu.Nie stosuj jeżówki w czasie leczenia melfalanem, a przy objawach przeziębienia lub infekcji od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj jeżówki w czasie leczenia melfalanem, a przy objawach przeziębienia lub infekcji od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.

Melfalan to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. Jeżówka purpurowa pobudza układ odpornościowy i nie wolno jej stosować w czasie leczenia przeciwnowotworowego ani po przeszczepieniu szpiku. W tej sytuacji jeżówka nie chroni przed infekcjami, a może zaburzyć działanie układu odpornościowego i innych leków.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, kaszel lub inne objawy infekcji
  • wysypka, świąd lub duszność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj jeżówki purpurowej u chorego leczonego melfalanem ani w okresie immunosupresji po leczeniu. Połączenie jest przeciwwskazane u chorych w immunosupresji i leczonych cytostatykami[1][2][3]. Objawy infekcji u takiego chorego wymagają kontaktu z lekarzem prowadzącym, a nie samoleczenia preparatami ziołowymi.

Skutek kliniczny

Stosowanie jeżówki u chorego leczonego melfalanem nie daje oczekiwanej ochrony przed zakażeniami i może zaburzać odpowiedź immunologiczną w stanie immunosupresji. U chorych po przeszczepieniu szpiku, którzy otrzymują leki immunosupresyjne, jeżówka może osłabiać ich działanie. Dodatkowym ryzykiem są reakcje nadwrażliwości na rośliny astrowate.

Mechanizm

Jeżówki purpurowej nie stosuje się w immunosupresji, w tym po terapii lekami onkologicznymi i po przeszczepieniu szpiku[1]. Ze względu na właściwości immunostymulujące jeżówka jest przeciwwskazana u chorych w immunosupresji i z chorobami układu białokrwinkowego[2]. Jeżówki nie stosuje się w onkologii w trakcie terapii cytostatykami[3]. Melfalan jest lekiem alkilującym o działaniu cytostatycznym, który wywołuje mielosupresję i immunosupresję. Pobudzanie odporności przez jeżówkę działa przeciwnie do zamierzonego lub nieuniknionego stanu immunosupresji, a jej wpływ na układ odpornościowy w tej sytuacji jest nieprzewidywalny. Jeżówka może znosić efekt immunosupresyjny cyklosporyny i glikokortykosteroidów[1], co ma znaczenie u chorych po przeszczepieniu szpiku leczonych melfalanem.

Monitorować

  • objawy zakażenia (gorączka, dreszcze, ból gardła)
  • morfologia krwi z rozmazem – liczba neutrofili
  • reakcje nadwrażliwości

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ Szczepionka BCGNie podawaj BCG dopęcherzowo pacjentowi leczonemu melfalanem.Jeśli bierzesz melfalan, powiedz urologowi przed każdym wlewem BCG do pęcherza i nie zgadzaj się na wlew bez jego zgody i wiedzy lekarza prowadzącego chemioterapię.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli bierzesz melfalan, powiedz urologowi przed każdym wlewem BCG do pęcherza i nie zgadzaj się na wlew bez jego zgody i wiedzy lekarza prowadzącego chemioterapię.

Melfalan osłabia odporność. Leczenie BCG polega na wprowadzeniu do pęcherza żywych, osłabionych bakterii, z którymi zdrowy organizm sobie radzi. Przy osłabionej odporności bakterie te mogą rozprzestrzenić się po całym ciele i wywołać groźne zakażenie. Dlatego tych dwóch leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • nocne poty
  • uporczywy kaszel lub duszność
  • silne osłabienie
  • chudnięcie bez przyczyny
  • ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu utrzymujące się dłużej niż zwykle
  • krew w moczu
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – synergizm, PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj BCG dopęcherzowo pacjentowi leczonemu melfalanem. Dopęcherzowe BCG jest przeciwwskazane u osób leczonych cytostatykami[1][2]. Przeciwwskazaniem jest każde zaburzenie odpowiedzi immunologicznej, także wywołane lekami[3]. BCG nie stosuje się też u osób leczonych równocześnie cytostatykami i sterydami podawanymi układowo, co dotyczy częstych schematów melfalanu z prednizonem lub deksametazonem[1]. U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepienia szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje[4]. Termin ewentualnego leczenia BCG po zakończeniu melfalanu ustala lekarz prowadzący po ocenie powrotu odporności. Gdy potrzebne jest leczenie dopęcherzowe w trakcie chemioterapii, rozważ lek dopęcherzowy niezawierający żywych drobnoustrojów.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi ciężkim, uogólnionym zakażeniem prątkami BCG, które może zagrażać życiu. Skuteczność leczenia BCG w raku pęcherza jest przy tym zmniejszona.

Mechanizm

Melfalanu nie łączy się z dopęcherzowym podaniem żywych prątków BCG. Melfalan jako lek alkilujący uszkadza szpik i hamuje odporność komórkową, więc organizm nie jest w stanie ograniczyć namnażania żywych, atenuowanych prątków. Prątki mogą przedostać się z pęcherza do krwi i wywołać zakażenie uogólnione. Jednocześnie przeciwnowotworowe działanie BCG opiera się na miejscowej odpowiedzi immunologicznej, którą melfalan osłabia.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed rozważeniem BCG po zakończeniu melfalanu
  • temperatura ciała i objawy zakażenia uogólnionego po przypadkowym podaniu BCG
  • objawy ze strony układu moczowego, płuc i wątroby sugerujące zakażenie prątkami BCG

Bezpieczniejsze alternatywy

mitomycynaepirubicynagemcytabina

Kiedy ocena się zmienia

Leczenie melfalanem zakończone i odporność odbudowanaodstep · melfalaninne zaleceniePo zakończeniu leczenia melfalanem i odbudowie odporności lekarz może rozważyć BCG dopęcherzowo, ale decyzja wymaga oceny morfologii i stanu immunologicznego pacjenta.
Jednoczesny steryd układowy (prednizon, deksametazon)dawka · pacjentryzyko rośnieMelfalan podawany ze sterydem układowym jeszcze silniej hamuje odporność, a BCG nie stosuje się u osób leczonych równocześnie cytostatykami i sterydami układowymi.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ FluorouracylOgólnoustrojowe skojarzenie melfalanu z fluorouracylem stosuje się wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu chemioterapii pod nadzorem onkologa.Wykonuj zlecone badania krwi przed każdym cyklem leczenia i nie zmieniaj dawek bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Wykonuj zlecone badania krwi przed każdym cyklem leczenia i nie zmieniaj dawek bez porozumienia z lekarzem.

Melfalan i fluorouracyl to leki przeciwnowotworowe, które razem silniej osłabiają szpik kostny i błony śluzowe. Może to obniżyć odporność, zwiększyć skłonność do krwawień i nasilić owrzodzenia w jamie ustnej oraz biegunkę. Lekarz prowadzący planuje takie leczenie świadomie i regularnie sprawdza twoje wyniki krwi. Fluorouracyl w kremie na skórę nie wpływa w ten sposób na leczenie melfalanem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
  • siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
  • bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie i picie
  • nasilona lub uporczywa biegunka
  • duże osłabienie, bladość, duszność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Ogólnoustrojowe skojarzenie melfalanu z fluorouracylem stosuje się wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu chemioterapii pod nadzorem onkologa. Przed każdym podaniem fluorouracylu należy ocenić morfologię krwi, a przy zahamowaniu czynności szpiku po melfalanie fluorouracylu nie podaje się[1]. Dawki i odstępy między cyklami dostosowuje się do stopnia toksyczności hematologicznej i ze strony przewodu pokarmowego. Fluorouracyl stosowany miejscowo na skórę nie wymaga zmian w leczeniu melfalanem.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko i nasilenie zahamowania czynności szpiku – neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości – a w konsekwencji ciężkich zakażeń i krwawień. Sumuje się też ryzyko zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, biegunki i nudności. Fluorouracylu nie podaje się pacjentom z zahamowaniem czynności szpiku kostnego po stosowaniu innych leków przeciwnowotworowych[1].

Mechanizm

Melfalan, lek alkilujący, i fluorouracyl, antymetabolit pirymidynowy, uszkadzają szybko dzielące się komórki szpiku kostnego i nabłonka przewodu pokarmowego. Ich działanie mielotoksyczne i uszkadzające błony śluzowe sumuje się. Nie ma wpływu na wzajemny metabolizm, a interakcja ma charakter farmakodynamiczny.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie nadiru
  • liczba płytek krwi i objawy skazy krwotocznej
  • objawy zakażenia i gorączka
  • zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i biegunka
  • stan nawodnienia i czynność nerek przy nasilonej biegunce

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo na skórędroga podania · fluorouracylryzyko malejeFluorouracyl w kremie stosowany na ograniczoną powierzchnię skóry wchłania się ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu i nie sumuje mielotoksyczności z melfalanem w istotny klinicznie sposób.
Fluorouracyl ogólnoustrojowo u pacjenta z zahamowaniem czynności szpiku po melfalaniekolejność włączenia · fluorouracylryzyko rośnieFluorouracylu nie podaje się pacjentom z zahamowaniem czynności szpiku kostnego po stosowaniu innych leków przeciwnowotworowych. Podanie należy odroczyć do regeneracji układu krwiotwórczego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuNie podawaj doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu melfalanem.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i przed wyjazdem zapytaj lekarza prowadzącego leczenie, czy i kiedy możesz dostać szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i przed wyjazdem zapytaj lekarza prowadzącego leczenie, czy i kiedy możesz dostać szczepionkę w zastrzyku.

Melfalan mocno osłabia odporność. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy obniżonej odporności mogą wywołać zakażenie. Dlatego w czasie leczenia melfalanem nie wolno jej przyjmować. Istnieje szczepionka podawana w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • uporczywa biegunka
  • silny ból brzucha
  • nasilające się osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu melfalanem[1]. Jeśli przed wyjazdem potrzebna jest ochrona przed durem brzusznym, wybierz szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu. O terminie szczepienia decyduje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe. Szczepionka inaktywowana podana w trakcie immunosupresji może dać słabszą ochronę. Dlatego pacjent powinien nadal ściśle przestrzegać zasad higieny żywności i wody w podróży.

Skutek kliniczny

Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom leczonym lekami immunosupresyjnymi lub antymitotycznymi, takimi jak melfalan[1]. U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepień szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje[2]. Grozi to zakażeniem szczepem szczepionkowym oraz brakiem ochrony przed durem brzusznym. Inaktywowana szczepionka we wstrzyknięciu nie niesie ryzyka zakażenia, ale jej skuteczność w trakcie leczenia może być mniejsza.

Mechanizm

Melfalan jest lekiem alkilującym o działaniu antymitotycznym i immunosupresyjnym. Hamuje szpik kostny i osłabia odpowiedź immunologiczną. U osoby z tak osłabioną odpornością żywe, atenuowane pałeczki szczepionkowe Salmonella Typhi szczepu Ty21a mogą się namnażać w sposób niekontrolowany. Jednocześnie odpowiedź ochronna na szczepienie jest słabsza.

Monitorować

  • Ustalenie przed szczepieniem, czy pacjent jest w trakcie leczenia melfalanem lub niedawno je zakończył
  • Gorączka, biegunka i bóle brzucha po ewentualnym przypadkowym przyjęciu żywej szczepionki
  • Morfologia krwi z rozmazem w ocenie stanu odporności przed planowanym szczepieniem

Bezpieczniejsze alternatywy

inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu podawana we wstrzyknięciupolisacharydowa szczepionka Vi przeciw durowi brzusznemu

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka inaktywowana we wstrzyknięciupostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemuryzyko malejeSzczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii i nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym. W trakcie leczenia melfalanem odpowiedź na nią może być słabsza, dlatego termin szczepienia trzeba uzgodnić z lekarzem prowadzącym.
Zakończenie leczenia i powrót odporności potwierdzony przez lekarza prowadzącegoodstep · melfalaninne zaleceniePo zakończeniu leczenia melfalanem żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po odbudowie odporności. Decyzję podejmuje onkolog lub hematolog.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ MitomycynaPołączenie stosuje się wyłącznie w zaplanowanym schemacie onkologicznym pod nadzorem lekarza onkologa lub hematologa.Przyjmuj te leki tylko według planu lekarza prowadzącego, chodź na wszystkie badania krwi i nie szczep się bez jego zgody.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Przyjmuj te leki tylko według planu lekarza prowadzącego, chodź na wszystkie badania krwi i nie szczep się bez jego zgody.

Melfalan i mitomycyna to leki przeciwnowotworowe, które oba osłabiają szpik kostny. Razem mogą mocniej obniżyć liczbę białych krwinek, płytek i czerwonych krwinek. Przez to łatwiej o groźne zakażenia, krwawienia i silne zmęczenie. Lekarz może celowo łączyć te leki, ale wtedy regularnie sprawdza twoją krew.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • siniaki bez wyraźnej przyczyny, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • krew w moczu lub czarny stolec
  • silne osłabienie, bladość, zadyszka
  • kaszel lub duszność
  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie stosuje się wyłącznie w zaplanowanym schemacie onkologicznym pod nadzorem lekarza onkologa lub hematologa. Przed każdym cyklem trzeba ocenić morfologię krwi z rozmazem oraz czynność nerek i wątroby, a przy pancytopenii, leukopenii, małopłytkowości, skazie krwotocznej lub ostrym zakażeniu nie podaje się mitomycyny ogólnie[1]. Dawki i odstępy między cyklami ustala lekarz prowadzący na podstawie wyników morfologii. U pacjentów leczonych którymkolwiek z tych leków nie stosuje się szczepionek zawierających żywe drobnoustroje[2][1].

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest nasilona i przedłużona supresja szpiku z leukopenią, neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością. Prowadzi to do zwiększonego ryzyka ciężkich zakażeń i krwawień. Mitomycyny nie podaje się ogólnie przy pancytopenii, izolowanej leukopenii lub małopłytkowości, skazie krwotocznej i ostrym zakażeniu[1]. Czasowe łączenie mitomycyny z innymi cytostatykami może stanowić przeciwwskazanie[1].

Mechanizm

Melfalan i mitomycyna to cytostatyki alkilujące, które uszkadzają DNA szybko dzielących się komórek, w tym komórek szpiku kostnego. Ich działanie mielotoksyczne sumuje się. Mitomycyna może wchodzić w interakcje prowadzące do mielotoksyczności z innymi lekami działającymi toksycznie na szpik, w szczególności z innymi cytostatykami[1]. Nie ma przesłanek do interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek przed każdym cyklem i między cyklami
  • objawy zakażenia, w tym gorączka
  • objawy krwawienia i skazy krwotocznej
  • czynność nerek (kreatynina)
  • czynność wątroby
  • objawy ze strony układu oddechowego

Kiedy ocena się zmienia

Do pęcherza moczowegodroga podania · mitomycynaryzyko malejePo podaniu do pęcherza moczowego mitomycyna w niewielkim stopniu przenika do krwiobiegu, więc sumowanie mielotoksyczności z melfalanem jest mało prawdopodobne. Perforacja ściany pęcherza jest przeciwwskazaniem bezwzględnym do takiego podania.
Dożylnie, duże dawkidroga podania · melfalanryzyko rośnieDuże dożylne dawki melfalanu, stosowane m.in. przed przeszczepieniem szpiku, powodują głęboką mieloablację, więc dołożenie mitomycyny podanej ogólnie znacznie zwiększa ryzyko ciężkich powikłań hematologicznych i zakażeń.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Mitomycin Accord 10 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji lub do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mitomycin-accord-100361522/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMelfalan+ Szczepionka przeciw cholerzeNie podaje się żywej szczepionki przeciw cholerze w trakcie leczenia melfalanem.Nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw cholerze i przed wyjazdem zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczną szczepionkę oraz o to, jak oddzielić ją od tabletek.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj żywej szczepionki przeciw cholerze i przed wyjazdem zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczną szczepionkę oraz o to, jak oddzielić ją od tabletek.

Melfalan osłabia układ odpornościowy. Szczepionka przeciw cholerze zawierająca żywe bakterie może wtedy wywołać chorobę zamiast cię chronić, więc nie wolno jej przyjmować w trakcie leczenia. Istnieje szczepionka z zabitymi bakteriami, która jest bezpieczna, ale może chronić słabiej. Tabletki melfalanu i szczepionkę doustną trzeba wtedy rozdzielić co najmniej godzinnym odstępem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka, zwłaszcza wodnista lub uporczywa
  • gorączka
  • wymioty
  • osłabienie, zawroty głowy lub silne pragnienie świadczące o odwodnieniu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podaje się żywej szczepionki przeciw cholerze w trakcie leczenia melfalanem[1]. Jeśli szczepienie jest potrzebne, stosuje się szczepionkę inaktywowaną i oddziela ją od doustnego melfalanu odstępem co najmniej 1 godziny przed i 1 godziny po szczepieniu[2]. Termin ewentualnego szczepienia żywą szczepionką po zakończeniu leczenia ustala lekarz prowadzący. Pacjent powinien mieć świadomość, że ochrona po szczepionce inaktywowanej może być niepełna, i przestrzegać zasad higieny żywności i wody w podróży.

Skutek kliniczny

Żywa szczepionka przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób leczonych immunosupresyjnie, a więc także w trakcie leczenia melfalanem[1]. U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepień szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje[3]. Szczepionka inaktywowana jest bezpieczna, ale może dawać słabszą ochronę.

Mechanizm

Melfalan jest lekiem alkilującym o działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Hamuje odpowiedź odpornościową, dlatego osłabia odpowiedź na szczepienie. Przy szczepionce zawierającej żywe, atenuowane przecinkowce cholery upośledzona odporność może też nie ograniczyć namnażania szczepu szczepionkowego. Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia, ale jej skuteczność może być mniejsza.

Monitorować

  • rodzaj szczepionki przeciw cholerze przed jej wydaniem (żywa czy inaktywowana)
  • objawy ze strony przewodu pokarmowego i gorączka po szczepieniu
  • odstęp czasowy między szczepionką doustną a dawką melfalanu

Bezpieczniejsze alternatywy

inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze

Kiedy ocena się zmienia

Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerzeryzyko malejeInaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź na nią w trakcie leczenia melfalanem może być słabsza. Podaje się ją z odstępem co najmniej 1 godziny przed i po doustnym melfalanie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkeran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkeran-100003930/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.